Orson Scott Card
i
Kathryn H. Kidd

Lovelock

PRZEDMOWA

O WSPÓŁPRACY

 Fantastyka naukowa szczyci się tradycją współpracy między znakomitymi autorami, którzy razem tworzą dzieła inne - a niekiedy nawet lepsze - niż wówczas, gdy piszą osobno. Z takim udanym efektem współpracy zetknąłem się pierwszy raz czytając wspaniałą rzecz Larry'ego Nivena i Jerry'ego Pournelle'a "The Mote in God's Eye". Później przeczytałem ich książki pisane samodzielnie, a wtedy ze zdumieniem odkryłem, że styl "The Mote in God's Eye" nie jest po prostu wypadkową stylów obu pisarzy. Rezultatem ich współpracy okazuje się nowy "wirtualny autor", który nie jest ani Nivenem, ani Pournellem. Żaden z nich nie stworzyłby takiej powieści sam.
 Od tego czasu w fantastyce naukowej pojawiła się jednak nowa forma współpracy. Zdałem sobie z tego sprawę, gdy pewien księgarz podsunął mi, bym przekazywał swoje pomysły, wraz z zarysem akcji, jej miejsca i głównych postaci, jakiemuś młodemu, nieznanemu (a więc chętnemu) pisarzowi, który ubrałby to wszystko w słowa. Ja miałbym prawo do odrzucania lub zatwierdzania kolejnych rozdziałów oraz wprowadzania dowolnych zmian. Księgarz ów argumentował, że takie rozwiązanie byłoby dobre nie tylko dla młodych pisarzy, którzy dzięki handlowej wartości mojego nazwiska zyskaliby większy rozgłos, niż mogliby marzyć, ale również dla mnie, ponieważ stale istniałbym na rynku, a poza tym miałbym dodatkowe honoraria bez wykonywania ciężkiej pracy, związanej z samym pisaniem.
 Chyba nie muszę mówić, jak bardzo ta propozycja mi pochlebiała, choć wcale nie byłem i nie jestem przekonany, że moje nazwisko ma jakąś szczególną wartość handlową. W każdym razie firma American Express jeszcze nie zwróciła się do mnie z prośbą, bym wystąpił w jej reklamie telewizyjnej. To, że księgarz potraktował mnie tak, jakby moje nazwisko na okładce gwarantowało natychmiastową sprzedaż książki, naturalnie połechtało moją próżność. W dodatku jestem leniwy. Stale pragnę, żeby ktoś inny pisał za mnie moje książki. I czyż to nie przypominałoby tradycji warsztatu renesansowego artysty? Pisarz-praktykant uczyłby się od swojego (hm, hm) mistrza, a przy okazji trochę by mu ulżył...
Sęk w tym, że jako ówczesny recenzent magazynu "Fantasy & Science Fiction" czytywałem książki, które powstały w ten sposób i pisywałem o nich recenzje, m.in. pierwszą powieść z cyklu "Robot City" Isaaca Asimova. Jego młody współpracownik, Michael Kube-McDowell, nie był nowicjuszem - zdążył już opublikować swoją własną trylogię "Trigon Disunity", chwaloną przez krytyków i entuzjastycznie przyjętą przez czytelników. Ku memu zaskoczeniu, ich wspólne dzieło okazało się gorsze od indywidualnych produkcji obu autorów, jakby żaden z nich nie czuł się odpowiedzialny za jakość książki. Kube-McDowell może powiedzieć: "To nie mój pomysł", Asimov zaś: "Przecież nie ja to napisałem". W każdym razie rezultat moim zdaniem okazał się dość słaby. Jednakże po kilku latach stwierdziłem, że "współpraca" Asimova i Kube-McDowella dała stosunkowo najlepsze wyniki, jeśli idzie o książki pisane na podobnej zasadzie.
 Ja nie chciałem tego robić w ten sposób.
 Jednakże bardzo pragnąłem dokonać czegoś w rodzaju tego, co opisał Harlan Ellison w swoim wspaniałym zbiorze "Partners in Wonder". Mianowicie w latach siedemdziesiątych zaproponował współpracę między czołowymi pisarzami SF, polegającą na tym, by każdy z nich przygotowywał szkic książki, a potem przekazywał innemu do obróbki. Poszczególni autorzy musieliby wzajemnie szanować swoją pracę, równocześnie jednak mieliby swobodę w rozszerzaniu i przekształcaniu tego, co napisał kolega. Przypominało to moje dawne doświadczenia teatralne, kiedy dramaturg, reżyser i aktorzy wspólnie pracowali nad tekstem, by nadać spektaklowi ostateczny kształt, nieosiągalny w pojedynkę.
 Nie posłuchałem księgarza, ale zacząłem się zastanawiać, czy istnieje pisarz, który by mi się bardzo podobał i mógłby zrobić to, czego ja nie potrafię. W wypadku fantastyki naukowej pod tym względem nie napotkałem, oczywiście, żadnych trudności - chętnie bym współpracował z Johnem Kesselem, Nancy Kress czy Karen Joy Fowler, lecz byłem prawie pewien, że oni by się nie zgodzili, a jestem dość nieśmiały, więc nie zdobyłem się na odwagę, by ich spytać (jedna z tych osób dała mi później jasno do zrozumienia, że miałem rację). Z autorami nie zajmującymi się fantastyką naukową moje szanse wyglądały jeszcze gorzej. Nie sądziłem, by Anne Tyler, Henry Crews, Tom Gavin, Frangois Camoin, John Hersey czy James Clavell chcieli ze mną współpracować przy pisaniu czegokolwiek w tej dziedzinie, a zwłaszcza powieści.
 Kiedy przestałem fantazjować, uświadomiłem sobie, że jednak znam osobę, której twórczość bardzo lubię i która znakomicie robi to, czego ja nie umiem. Wiedziałem również, że nie wybuchnie śmiechem, gdy zaproponuję jej współpracę. Z Kathy Helms Kidd przyjaźniłem się od czasu, gdy pracowała jako dziennikarka w "Desert News", a ja zajmowałem stanowisko zastępcy naczelnego "The Ensign" w Salt Lake City. Byłem nawet świadkiem na jej ślubie z Clarkiem Kiddem i to ja doprowadziłem do tego, że napisała powieść o mormonach, która pomogła mi uruchomić małą firmę wydawniczą, Hatrak River Publications. Pierwsza powieść Kathy, "Paradise Vue", miała trzy wydania i nadała nowy kształt mormońskim publikacjom - zabawne było patrzeć, jak inne firmy wypuszczają książki wyraźnie naśladujące oryginalny humor, język i pomysły Kathy, ale zawsze bez powodzenia, wydawnictwo Hatrak River Publications zaś prosperowało.
 Od tego czasu Kathy napisała inne świetne książki dla Hatrak River, pracowała też nad powieścią z głównego nurtu literackiego "Crayola Country". Kathy ma to, w czym jej nie dorównuję: wrodzone poczucie humoru, umiejętność tworzenia całej plejady osobliwych, fascynujących postaci i łatwość, z jaką opisuje cierpienie. Chciałem się przekonać, co zdołamy zrobić razem, a więc przedstawiłem jej ten pomysł i zaczęliśmy budować fabułę od podstawowego założenia - "małe miasteczka w przestrzeni kosmicznej".
 Nieustannie do tego wracaliśmy, kiedy ukryłem się z nią i Clarkiem, pisząc inną powieść (często zmieniam otoczenie, gdy zaczynam pracować nad czymś nowym). Żadne z nas nie pamięta, kto wymyślił to, czego postanowiliśmy się trzymać, ale wreszcie mieliśmy gotowe postacie i sytuacje, które przynajmniej nam wydawały się interesujące. Fabuła rozrosła się bardziej niż w pierwotnym założeniu - owe małe miasta wciąż tam są, lecz akcja, choć się w nich toczy, właściwie nie ma z nimi nic wspólnego. Nasz narrator zaś, genetycznie udoskonalona małpka kapucynka imieniem Lovelock, z obserwatora awansował na protagonistę i tak oto zrodziła się powieść, którą teraz trzymacie w ręku.
 Powstała w procesie rzeczywistej współpracy. Czytając tę książkę, nie sposób się zorientować, które z nas napisało pierwszy szkic poszczególnych rozdziałów. W istocie sam tego nie pamiętam, aczkolwiek mam wrażenie, że każde przygotowało mniej więcej połowę. Oboje mogliśmy swobodnie zmieniać teksty partnera, niemniej wzajemnie szanowaliśmy swój wkład. Oboje również czuliśmy się głęboko odpowiedzialni za ostateczny wynik.
 Był tylko jeden szkopuł - oboje doskonale znamy czytelników SF. Jeśli zobaczą, że autorzy tej książki, to Orson Scott Card, o którym prawdopodobnie słyszeli oraz Kathryn H. Kidd, o której najpewniej nie słyszeli, ponieważ uprawia literaturę innego rodzaju, wówczas naturalnie dojdą do wniosku, że ta powieść jest jeszcze jednym owocem współpracy mistrza z praktykantem, a zatem chyba niezbyt dobra.
 Cóż, nie możemy być pewni, czy uznacie ją za dobrą, choć my ją za taką uważamy, bo inaczej nie postanowilibyśmy jej publikować. Pragniemy jednak, abyście wiedzieli, że wszelkie ewentualne niedostatki tej książki wcale nie wynikają z tego, że młody pisarz zrealizował pomysł starszego. To naprawdę była współpraca od początku do końca.
 Również Ellison przestrzegał, że praca we dwójkę, jeśli ma być dobra, jest trudniejsza niż pisanie samemu. Przypominam sobie, jak mówił, że za podwójną robotę dostaje się połowę pieniędzy. Na początku naszej współpracy wspomniałem o tym Kathy i oboje się roześmialiśmy. Sądziliśmy, że z nami będzie inaczej.
 Jak w wielu innych wypadkach, Ellison miał rację, ale przecież nie współpracuje się po to, by oszczędzić czas czy unikać roboty. Celem współpracy jest stworzenie czegoś, co w pojedynkę jest nieosiągalne.
 (Pomyśl, Kathy - musimy to zrobić jeszcze tylko dwa razy).

 Orson Scott Card

ROZDZIAŁ PIERWSZY

POŻEGNANIE

 Gdybym wiedział, co się zdarzy w Mayflowerze, chyba zostałbym w New Hampshire. Mogliby sobie wołać, żeby siłą wyciągać mnie z naszego drewnianego domu, ale gdzieś bym się ukrył, póki by nie wsiedli do wahadłowca. Carol Jeanne, oczywiście, długo by mnie szukała, lecz nigdy by nie znalazła. Choć pewnie ubolewałaby nad tą stratą, jednak w końcu odleciałaby beze mnie. Czekał ją nowy świat, który miała obserwować, zbadać, zrozumieć i przekształcić. To było jej marzenie. Czyż miłość mogła się z tym równać?
 I tak już ją straciłem, co powinienem przewidzieć. Któż w sercu gajologa mógłby konkurować z nową planetą? Wtedy jednak zbyt wielka naiwność nie pozwalała mi zrozumieć, o co naprawdę chodzi. Moje przywiązanie do Carol Jeanne było tak ogromne, że gdybym nawet wiedział, do czego dojdzie na "Arce", jakie przerażające rzeczy tam zrobię i jak straszne stanie się moje życie, mimo to z największą ochotą poleciałbym z Carol Jeanne. Nie wyobrażałem sobie, żebym bez niej mógł przeżyć choć jeden dzień. Cóż wówczas znaczyło dla mnie jakieś drobne morderstwo? Byłem zupełnie otumaniony.
 Od chwili, gdy otrzymała zaproszenie, wszystko wskazywało, że je przyjmie. Ja też z radością myślałem o przeprowadzce do miasteczka Mayflower na pokładzie "Arki", międzygwiezdnego statku. Zapowiadało to wielką przygodę, a Carol Jeanne wydawała się tak szczęśliwa, że nie pozostawało mi nic innego, jak tylko cieszyć się razem z nią. Miałem jeszcze osobiste powody: sztuczna atmosfera "Arki" oznaczała dla mnie więcej ciepła i światła niż w Nowej Anglii.
 Jako świadek Carol Jeanne tak się z nią zżyłem, że stanowiliśmy prawie jedną istotę. Rankiem w dniu odlotu zanim wyciągnęła z łóżka swojego męża, obudziła najpierw mnie.
 - Lovelock - szepnęła pochylając się nade mną. - Nie śpisz? Pora wstawać.
 Natychmiast oprzytomniałem, jednak nie otworzyłem oczu wiedząc, że zaraz położy mi rękę na czole. Robiła to tak delikatnie.
 - Lovelocku, wiem, że nie śpisz. Widzę, jak drżysz.
 Nic na to nie poradzę - moje ciało zawsze mnie zdradza. Uniosłem rękę i chwyciłem Carol Jeanne za palec. Codziennie witałem ją w ten sposób. Kiedy otworzyłem oczy, uśmiechała się.
 - No, już dobrze, ty mały oszuście. Wkrótce odjeżdżamy. Zrób sobie jakieś śniadanie, bo ja muszę powyciągać wszystkich z łóżek.
 Jeszcze przez moment leżałem, gdy poszła budzić Reda - niewdzięczne zadanie, ponieważ Red to okropny śpioch, który rano był ospały, zgryźliwy i myślał wyłącznie o sobie. Carol Jeanne zwykle pozwalała, by budził się sam po naszym wyjściu do pracy. Czasami w przypływie dobrego humoru wstawał wcześniej i robił śniadanie dla Lidii i Emmy. Codziennie po powrocie z pracy widzieliśmy, jak się zmienia w idealnego męża i ojca, choć podejrzewałem, że swoje prawdziwe oblicze pokazywał rano, kiedy się nie pilnował, a wówczas był wstrętny i złościł się o byle co. Jeśli nawet pod koniec dnia udawał miłego, miał u mnie plus za to, że się starał.
 Słyszałem, jak Carol Jeanne budzi go w pokoju obok, ale mniej delikatnie niż przed chwilą mnie. Wiedziała, że się różnimy.
 Red coś burknął i ciężkim krokiem ruszył do łazienki. Wyglądało na to, że powinienem go unikać co najmniej przez godzinę. Poszedłem do kuchni i na śniadanie obrałem sobie trzy banany.
 Kiedy wróciłem do sypialnej części domu, dziewczynki już się obudziły. Emmy, jak wszystkie małe dzieci ludzi, była jeszcze całkowicie niesamodzielna, choć już umiała chodzić. Zsiusiała się, lecz zamiast wyjąć mokrą pieluszkę, po prostu stała płacząc i nawet nie pomogła matce, gdy ta ją przebierała. Ludzie rodzą się tacy głupi, ale to wina ich kodu genetycznego, więc nie potępiałem Emmy. Jako chłodny, bezstronny obserwator nie mogłem nie zauważyć, że w istocie największy kłopot polegał na braku kompetencji Carol Jeanne w ubieraniu własnego dziecka. Choć bardzo ją kochałem muszę przyznać, że Red był znacznie lepszą matką. Potrafił w jednej chwili uspokoić małą, a jednocześnie zmienić jej ubranko tak szybko, jakby rozdawał karty. Carol Jeanne zaś robiła to dwukrotnie dłużej, niż należało, a płacz Emmy tylko jeszcze bardziej ją irytował.
 Fakt, że byłem świadkiem, nie oznaczał dla mnie zakazu udzielania pomocy. Kiedy matka przebierała Emmy, odwracałem uwagę małej, zagadując ją i strojąc do niej miny, dzięki czemu prawie natychmiast zapominała o swoich zmartwieniach.
 - Lovelocku, jesteś moim bohaterem - mówiła Carol Jeanne. Och, gdyby tylko naprawdę w to wierzyła...
 Starszej córki, Lidii, nie dało się tak łatwo spacyfikować.
 - Lovelock patrzy, jak się ubieram - skarżyła się, gdy na nią spojrzałem. - Ciągle się na mnie gapi. Powiedz mu, żeby przestał.
 - Sama mu powiedz, Lidio. Poza tym on się na ciebie nie gapi, a tylko chce być miły.
 Nie rozumiem, dlaczego ludzie są tak obsesyjnie wstydliwi. Co też ta Lidia sobie wyobrażała w tej swojej małej główce, że niby mógłbym pragnąć niedojrzałego ciała przedstawicielki innego gatunku? Przecież doskonale wiem, kiedy moja obecność jest niepożądana. Odwróciwszy się plecami do Lidii, zająłem się Emmy. Mała wyciągnęła rączki i niezdarnie mnie objęła, a ja wstrzymałem oddech w jej niebezpiecznym, entuzjastycznym uścisku, który miał przynajmniej tę zaletę, że zawsze budził szaloną zazdrość Lidii.
 - Ja też chcę go przytulić - jęknęła.
 - Lovelocku, dajże spokój. Nie prowokuj ich do kłótni - powiedziała Carol Jeanne. - Nie dzisiaj.
 Uwolniłem się z objęć Emmy i wdrapałem się na Carol Jeanne, by dotrzeć do Lidii, a ta z triumfującą miną wyciągnęła do mnie ręce. Biedactwo, pewnie myślała, że to ona mną manipuluje. Kiedy mnie przytuliła, pozwoliłem sobie na głośne westchnienie. Carol Jeanne zwykle nie zwracała uwagi, jak bardzo pragnę się jej przypodobać, a ja mimo wszystko ciągle nie ustawałem w zabiegach, by to spostrzegła. Już zdążyłem się nasłuchać burknięć Reda, płaczu Emmy i jęczenia Lidii, a przecież rodzice Reda jeszcze spali. Nie po raz pierwszy przyszło mi do głowy, że Carol Jeanne powinna się przeprowadzić na "Arkę" tylko ze mną, bez swojej rodziny. Z pewnością bym to jakoś załatwił, gdybym tylko mógł.
 Kiedy ona nieporadnie zajmowała się dziewczynkami - karmiła je przy stole zimną papką z płatków zbożowych, którą rozchlapywały wokół siebie - ja usadowiłem się w kącie, by wykonać swoje zadanie: zapisać, jak Carol Jeanne spędziła ostatni poranek na Ziemi. Uznałem za właściwe odnotować, że sama ubrała się i zjadła śniadanie dopiero wówczas, gdy ubrała i nakarmiła dzieci. Była czołowym naukowcem swoich czasów, a mimo to stawiała dzieci na pierwszym miejscu. Oto, jak największy gajolog pokornie spełniał swoją rolę, przypisaną przez gatunek. Kiedyś sama to powiedziała: "Gajologowie zawsze muszą uznawać fakt, że należą do żywych organizmów, a nie są jedynie postronnymi obserwatorami, i że nigdy, ani przez chwilę, niczego nie powinni traktować obojętnie". Chcąc jej pomóc, by zdołała postawić na swoim, ani razu nie napisałem, że to Red zajmuje się rodziną i domem, choć właśnie on zwykle wykonywał te wszystkie prace. Właściwie po cóż miałabym to robić? Przecież on ma swojego własnego świadka, no nie?
 Chociaż dziewczynki ledwie rozumiały, co oznacza "Arka", to jednak czując, że dzieje się coś emocjonującego, stały się kapryśne i nerwowe - co u ludzkich dzieci nie za bardzo mi się podoba - lecz dorośli, na swój sposób, okazywali wcale nie mniejszą nerwowość. Tylko że oni boleli w milczeniu, jakby podświadomie żałując domu w New Hampshire i całego mienia, jakie zostawiali. Na szczęście mnie brak genów, które kazałaby mi się przywiązywać do martwych przedmiotów. Owszem, mam poczucie własnego terytorium, tak jak ludzie, ale przenoszę się bez żadnych sentymentów. Umiem znaleźć narzędzia i potrafię ich używać - wszędzie mogę zrobić sobie gniazdo, lecz nigdy nie uważam, że jest częścią mnie samego. Zatem cieszę się większą wolnością niż oni.
 Oczywiście nie musiałem tam stać i rozglądać się jak Red, który wyraźnie chciał wszystko zachować w swojej żałośnie ograniczonej pamięci. Od czego jest jego świadek? Kiedy ojciec Reda, stary Stef, wyszedł z sypialni dopinając rozporek (czyżby starcy w ten sposób przypominali nam o swojej męskości?), już paplał o wspomnieniach z tego domu. Na szczęście nie oczekiwał ode mnie odpowiedzi, więc mogłem tego nie słuchać.
 Najgorsza okazała się Mamuśka, ludzka samica, która urodziła Reda. Zachowanie Stefa świadczyło, że przynajmniej opanował podstawy mowy, Mamuśka zaś krążyła i wszystkiego pieszczotliwie dotykała, jakby sądziła, że głaszcząc cynowy serwis do herbaty, stojący na bufecie w jadalni, zdoła go nakłonić, by sam się z nami zabrał. Iskanie i pieszczoty to ulubione zajęcia naczelnych, ale nigdy nie przyszłoby mi do głowy, żeby pieścić metalowy dzbanek.
 U Mamuśki najbardziej irytowało mnie to, że dotykała nie swoich przedmiotów, jakby stanowiły jej własność, choć na dobrą sprawę u niej wszystko mnie drażniło. Jej poczucie terytorium rozciągało się na rzeczy należące do Carol Jeanne, Reda lub ich obojga. W ten sposób zdradzała swój stosunek do tego domu: we własnym mniemaniu wcale nie była tu gościem, lecz cichą właścicielką wszystkiego.
 Łącznie z ludźmi. Uważała, że też należą do niej. Kiedyś próbowałem wytłumaczyć to Carol Jeanne, jednak nie chciała mnie słuchać. Sądzę, że w duchu przyznawała mi rację, pragnęła jednak być lojalna wobec Reda i wolała nie słuchać, gdy ktoś źle się wyrażał o jego ukochanej matce. Świadczy to, że z miłości człowiek zdolny jest kochać nawet pijawki i pasożyty przyczepiające się do osoby, którą darzy uczuciem. My, niższe naczelne, podchodzimy do tego rozsądniej: iskamy się i zjadamy pasożyty. Obiekty naszej miłości uwalniamy od takich małych, dokuczliwych krwiopijców, a przy okazji urozmaicamy naszą dietę odrobiną zwierzęcego białka.
 - Szkoda, że nie mogę tego zabrać - westchnęła Mamuśka, pieszcząc kanapę w salonie.
 Zaledwie pół roku temu narzekała, że jest niewygodna, bo pragnęła, by Red kupił nową tylko po to, by zrobić jej przyjemność. W ten sposób chciała sprawdzić uczucie swojego ukochanego synka, a teraz uznała starą kanapę za bezcenną.
 - Pięćset kilogramów to stanowczo zbyt mało - stwierdziła. - Limit bagażu powinien zależeć od wieku danej osoby. Młodzi ludzie po prostu nie zdążyli zapuścić tak wielu korzeni.
 Miała chyba na myśli macki.
 Czekałem, aż ktoś zwróci Mamuśce uwagę, ponieważ już uzbierała znacznie więcej niż przysługujące jej pół tony. Przywłaszczyła sobie większość limitu Stefa, Lidii i Emmy, a także nieco moich marnych dwudziestu pięciu kilogramów. Zawładnęła również całością wagi przyznanej świadkowi Reda, świni Pink. Przypuszczam, że chyba nikt nie opuszczał Ziemi z tyloma rzeczami, ile chciała wziąć Mamuśka. Właściwie większość mieszkańców tego globu nie miała aż takiej masy ruchomości, jaką ona pragnęła zabrać.
 Nikt jednak nic nie powiedział ani nie przywołał Mamuśki do porządku. Wyglądało na to, że Red uważa ją za ideał, Stef od dziesiątków lat siedział pod jej pantoflem (prawdopodobnie podporządkowała go sobie w pierwszym miesiącu ich małżeństwa), a Carol Jeanne unikała konfliktów. Zatem wszyscy odnosili się do Mamuśki z szacunkiem, kiedy krążyła po pokojach, wszędzie zostawiając tłuste odciski palców i mdlącą woń perfum. Gdybym ją porównał do psa oznaczającego swoje terytorium, Carol Jeanne pewnie by tego nie doceniła, więc zachowałem tę uwagę dla siebie. Poza tym owo porównanie właściwie mi się nie udało, bo przecież u psów to nie suki oznaczają teren.
 Opłakując rzeczy, które i tak do niej nie należały, Mamuśka nie pominęła niczego, co się nie dało zastąpić, a Carol Jeanne zostawiała swoją siostrę Irenę, ta zaś naprawdę była niezastąpiona. Świetnie rozumiałem jej nieutulony żal - w owym czasie sam wolałbym umrzeć niż rozstać się z Carol Jeanne.
 Oczywiście nikt poza mną nawet się nie domyślał, jak bardzo ona to przeżywa. Co taki Red mógł o tym wiedzieć? Nigdy nie miał rodzeństwa. Jeśli idzie o Stefa... No cóż, w skrytości ducha podejrzewałem, że uważa krewnych za ludzi, z którymi trzeba jakoś wytrzymać, kiedy są obecni, ale się za nimi nie tęskni, gdy ich nie ma. Mamuśka zabierała ze sobą wszystkie osoby, które uważała za swoje albo przynajmniej tak jej się zdawało. Jedynie Carol Jeanne miała rzeczywiste powody do głębokiego smutku czy żalu i tylko ona potrafiła się opanować, by zbytnio tego nie okazywać.
 Wreszcie śniadanie się skończyło. W niewielkie podręczne torby pakowano zapasowe ubranka i zabawki dla dziewczynek oraz bananowe chrupki, które Carol Jeanne zawsze brała dla mnie, gdy nie było świeżych owoców albo pokarmu dla małp. Główny bagaż wysłano wcześniej do ważenia i kontroli, kiedy więc nadeszła pora odjazdu, wszystko odbyło się zdumiewająco szybko. Jeszcze ostatnie spojrzenie na dom i wsiedliśmy do pudełkowatego, lecz wygodnego poduszkowca. Kierowca zwiększył obroty, unieśliśmy się w powietrze i ruszyliśmy. Myślałem o długich zimowych miesiącach w Nowej Anglii, ciesząc się, że mnie ominą. Oczywiście, Carol Jeanne i Red z zamglonym wzrokiem trzymali się za ręce. Widząc to, Mamuśka zaczęła pochlipywać i szybko odwróciła uwagę Reda od żony. Z ochotą wsadziłbym jej palec w oko, a wtedy miałaby prawdziwy powód do łez. Zerknąłem na Stefa i zobaczyłem, że lekko się uśmiecha. Ciekawe, czy chciał zrobić to samo, co ja. Pewnie wymyślił coś dużo lepszego, bo przecież żył z nią o wiele dłużej.
 Podróż do Bostonu nie odznaczała się niczym szczególnym - mknęliśmy tymi samymi drogami, z których korzystaliśmy z Carol Jeanne, jeżdżąc na uniwersytet. Nie widziałem na nich śniegu - ledwo spadł, rozdmuchiwały go często przemykające poduszkowce. Po obu stronach tworzył jednak wysokie zaspy, tak że ledwie wystawały czubki drzew. Zdawało się, że jedziemy tunelem.
 W środku pojazdu było bardziej interesująco. Lidia nieustannie pytała, czy już dojeżdżamy na miejsce, a Emmy, która zawsze potrafiła znaleźć jakiś fizyczny sposób wyrażania swoich uczuć, dostała choroby lokomocyjnej i wymiotowała na podłogę, rozsiewając osobliwą woń i brudząc Mamuśce obuwie. Zastanawiam się, czy przypadkiem nie robiła tego umyślnie. Jeśli tak, może wyrosnąć na wartościową osóbkę. Mamuśka dąsała się przez resztę drogi.
 Kiedy przyjechaliśmy na lotnisko, za swój obowiązek uznałem odnalezienie Ireny. Stanąłem więc na ramieniu Carol Jeanne i rozglądałem się za szaroniebieskim habitem jej siostry, którą zawsze łatwo było dostrzec. Zauważywszy, że siedzi przy oknie, w smudze ciepłego światła słonecznego, kilkakrotnie cichutko pisnąłem i wskazałem ręką.
 - Jest tam. Lovelock ją znalazł - powiedziała Carol Jeanne takim tonem, jakby ktokolwiek z nich rozumiał, ile ją kosztuje to, że widzi Irenę ostatni raz.
 Carol Jeanne też nietrudno było dostrzec, bo siedziałem na jej ramieniu. Nawet nie zdążyliśmy zrobić dwóch kroków w stronę Ireny, gdy wstała i w pozdrowieniu uniosła dłoń. Wówczas Carol Jeanne nie wytrzymała i puściła się ku niej biegiem. Dostatecznie orientowałem się w sytuacji, by wiedzieć, że należy się przenieść z ramienia na plecy. Będą się czuły ze sobą swobodniej, jeśli zniknę im z oczu. Czepiając się grzbietu Carol Jeanne, wszystko jednak widziałem i słyszałem, bo przecież do mnie należało rejestrowanie takich chwil.
 Mocny, ostentacyjny uścisk, a potem obie nagle się zmieszały. Nie wiedziały, co powiedzieć na pożegnanie. Żadna z nich nie chciała rozpłakać się pierwsza.
 - Jedź ze mną - odezwała się Carol Jeanne. - Znajdziemy dla ciebie jakieś miejsce.
 Zdawałem sobie sprawę, że wcale nie oczekiwała od siostry zmiany decyzji. W taki zawoalowany sposób prosiła Irenę o przebaczenie za to, że ją zostawia.
 Irena tylko pokręciła głową.
 - Wiem, że ślubowałaś służyć Bogu do końca życia, ale nie sądzisz, że mogłabyś to robić również tam? Czyż w kosmosie ludzie nie będą cię potrzebować? - spytała Carol Jeanne, a potem lekko łamiącym się głosem powiedziała słowa, których wymówienie przyszło jej z największym trudem: - Nie uważasz, że możesz być potrzebna mnie?
 Irena uśmiechnęła się blado.
 - Lata podarowane mi przez Boga przeżyję tam, gdzie On mnie umieścił.
 Domyśliłem się, że Carol Jeanne odebrała to jako krytykę całej wyprawy kolonizacyjnej. Wystarczająco dobrze znałem Irenę, by wiedzieć, że nie o to jej chodziło, lecz Carol Jeanne tak to zrozumiała, bo czuła się winna, zostawiając siostrę.
 - Skoro Bóg stworzył wszechświat, w którym funkcjonuje względność, trudno nas potępiać za to, że wyprawiamy się tam, gdzie Bóg pozwala nam dotrzeć.
 Irena znowu pokręciła głową.
 - Wiem, że robisz to, do czego zostałaś stworzona, Jeannie. Fakt, że ja nie mogę wyjechać, wcale nie oznacza, że kiedy się zestarzeję, nie będę się cieszyć na myśl o tym, że jesteś gdzieś w kosmosie, szczęśliwa i wciąż młoda, że z nadzieją oczekujesz dokonania dzieła swego życia. Może to Bóg chciał, byś rozciągnęła czas, podróżowała do gwiazd i żyła całe wieki po mojej śmierci. Być może ja po prostu nie pragnę odkładać mojego wejścia na Jakubową drabinę.
 Próbowała się zaśmiać, ale jej śmiech przypominał łkanie. Kiedy siostra wspomniała o śmierci, Carol Jeanne przestała nad sobą panować i już nie zdołała powstrzymać łez.
 Irena położyła dłoń na jej ramieniu. Luźny rękaw habitu wyglądał jak skrzydło anioła. Rozmawiały ze sobą ostatni raz i już nigdy więcej się nie zobaczą.
 - Przecież nawet sam Jezus postanowił nie oszukiwać śmierci - dodała Irena.
 Nie powiedziała tych słów w złej wierze - czyż nie związała swojego życia z Jezusem? - jednak Carol Jeanne ponownie odebrała je jako krytykę.
 - My nie oszukujemy śmierci, Ireno - odparta z wahaniem i bez przekonania. - Moje życie tylko na pozór będzie dłuższe od twojego, bo ze mną nie polecisz, choć możesz.
 Irena odwróciła twarz. Kiedy znowu popatrzyła na siostrę, także miała łzy w oczach.
 - Myślisz, że nie chcę być z wami? - spytała. - Jesteście mi najbliżsi i wiesz, że bardzo was kocham... Ciebie, Lidię i Emmy, a nawet Lovelocka, który też w pewnym sensie należy do rodziny.
 Bardzo miło z jej strony.
 - Jednakże tu mam pracę. Może to zabrzmi głupio, ale uważam, że Bóg jest właśnie tutaj, choć wiem, że będzie również z wami. Nie wiedziałabym, jak go tam szukać. Nie mogę opuścić Boga, nawet dla was.
 - Nie powinnam cię namawiać - cicho rzekła Carol Jeanne.
 - Ależ ja się cieszę, że to zrobiłaś. Świadomość, że pragnęłaś zabrać mnie ze sobą, przyniesie mi ulgę, kiedy odlecicie i będę za wami tęsknić.
 Uścisnęły się tak nagle, że nie zdążyłem odsunąć ogona. Irena w pewnym sensie objęła również mnie. Spojrzałem na nią, by sprawdzić, czy to zauważyła - jej twarz znajdowała się tylko kilka centymetrów od mojej. Okazało się, że tak. Otworzyła oczy i mimo łez mrugnęła do mnie, lekko się uśmiechając.
 Przyłożyłem dłonie do jej policzków i rozchylonymi wargami pocałowałem ją w usta. Cmoknęła mnie, jakby całowała małe dziecko, a potem cofnęła rękę, tak że mogłem uwolnić ogon.
 Pewnie Carol Jeanne uznała, że to sygnał do kończenia uścisków, bo zaczęła się odsuwać. Nie mogłem na to pozwolić. Wskoczyłem siostrom na ramiona i mocno je przytrzymałem. Obie śmiały się do mnie, kiedy ponownie się objęły, ale wkrótce ich śmiech przeszedł w ciche łkanie.
 Nie puszczałem sióstr, póki nie zobaczyłem Mamuśki, która pędziła do nas, niewątpliwie po to, aby "podnieść je na duchu". Wiedziałem, że Carol Jeanne nie chciała, by ktoś ją przyłapał na okazywaniu uczuć, więc cichutko do niej zaskrzeczałem. Zrozumiała ostrzeżenie - chyba nawet nie zdając sobie sprawy, że to ja ją uprzedziłem - odsunęła się od siostry i wytarła łzy rękawem. Irena, oczywiście, użyła do tego chusteczki, bo była przygotowana - Carol Jeanne zawsze wszystko zaskakiwało.
 Odwróciłem się na jej ramieniu i posłałem Mamuśce wściekłe spojrzenie. Popatrzyła na moje wyszczerzone zęby i prawdopodobnie zrozumiała, że nie jest tu mile widziana, bo zwolniła kroku.
 Nie zważając na obecność Mamuśki, Carol Jeanne znów odezwała się do Ireny:
 - Chyba nie mogę oczekiwać, że do mnie napiszesz.
 - Będę pisała, dopóki nie zejdziecie z orbity okołosłonecznej. I będę się za was wszystkich modliła, przez całe moje życie, które potrwa, oczywiście. Tylko że po kilku tygodniach waszej wyprawy umrę ze starości, a wtedy zostaniesz sama.
 - Wręcz przeciwnie. Zaczniesz mnie strzec, a ja będę wiedziała, że się mną opiekujesz, że mnie chronisz.
 - Tym zajmują się święci - odparła Irena. - Czyż jednak nie byłoby cudownie, gdybym i ja mogła to robić? Czuwałabym nad tobą, Lidią i Emmy, a nawet nad Lovelockiem, do czasu, aż znowu spotkamy się w niebie.
 Na to zaskrzeczałem w ów szczególny sposób, które one brały za śmiech.
 - Niewątpliwie Bóg i o tobie pamięta - powiedziała do mnie Irena.
 Miałem własne wyobrażenia o tym, co o mnie myśli Bóg, jeśli istnieje. Gdyby chciał, żeby na świecie żyły takie istoty, jak ja, sam by to załatwił. Kiedy Adam nadawał zwierzętom nazwy, nie było wśród nich ani jednego stworzenia, które byłoby podobne do mnie. Jeśli w mitycznym raju ktokolwiek mnie przypominał, to tylko pewien gadatliwy wąż.
 - Zapal za mnie świeczkę - poprosiła Carol Jeanne.
 - Zapalę tyle świeczek, że zimą ogrzeją kościół.
 Mamuśka, oczywiście, bardzo by cierpiała, gdyby się nie wtrąciła.
 - Oj, nie musicie się tak smucić. Do początku wyprawy zostało jeszcze tyle miesięcy, że zdążycie się ze sobą nagadać przez telefon.
 Udawały, że jej nie słyszą.
 - Żegnaj - powiedziała Irena. - Niech Bóg ma cię w swojej opiece.
 - Kocham cię - szepnęła Carol Jeanne bardzo cicho, ledwie poruszając ustami.
 Wiedziałem, że Irena to wyczuła, jeśli nawet nie słyszała słów siostry.
 W tym czasie Stef z Redem przyprowadzili dziewczynki, więc Mamuśka skorzystała z tej okazji.
 - Twoje śliczne maleństwa chcą się pożegnać z ciocią Ireną - oznajmiła. - Lepiej, żeby nie zobaczyły tych twoich głupich łez.
 Dopiero wtedy Carol Jeanne i Irena zwróciły uwagę na resztę rodziny. Irena ucałowała Lidię i Emmy, popchnięte w jej stronę przez babcię. Choć to Mamuśka zaaranżowała tę scenę, widać było, że Irena kocha dziewczynki, a one uwielbiają ową dziwną istotę, która prócz nich nie ma dzieci do kochania. Irena uścisnęła Reda trochę niezgrabnie, ale chyba tylko dlatego, że on uważał obejmowanie zakonnicy za niezręczność. Szczerze go lubiła i on ją także. Później podała rękę Mamuśce i Stefowi.
 - Jesteś taka kochana - oświadczyła Mamuśka. - Będzie nam bardzo brakowało twoich odwiedzin.
 Stef nic nie mówił, ale podając dłoń Irenie, z szacunkiem skłonił głowę, jakby chciał przekazać, że rozumie jej smutek oraz docenia jej powołanie, choć należał do innego wyznania.
 Irena znów spojrzała na siostrę, ale skoro już wszystko sobie powiedziały, też nic nie mówiły, a tylko przed rozstaniem jeszcze raz się uścisnęły. Irena uniosła dłoń w pożegnalnym geście, kiedy szliśmy w stronę pojazdu, który miał nas zawieźć do wahadłowca stojącego na niezwykle długim pasie startowym.
 Carol Jeanne zachowała stoicki spokój i nie chciała się obejrzeć, ale od tego byłem ja. Siedziałem jej na ramieniu, trzymając ją za włosy, i patrzyłem na Irenę do chwili, gdy zniknęła mi z oczu. Wiedziałem, że za kilka tygodni lub miesięcy Carol Jeanne poprosi, bym jej to pokazał, do czego będę dobrze przygotowany, bo gdy tylko znajdziemy się na pokładzie "Arki", od razu umieszczę tę scenę w pamięci głównego komputera statku. Oglądając ją na swoim terminalu, Carol Jeanne zrobi zbliżenie twarzy siostry i wtedy zobaczy to, co ja widziałem: kiedy Irena z uśmiechem machała do nas jedną ręką, drugą zasłaniała oczy, żeby ukryć łzy.

ROZDZIAŁ DRUGI

NA ORBICIE

 Wahadłowiec wyglądał identycznie jak stratosferyczne samoloty, które w ciągu godziny pokonywały odległość między kontynentami. Panowała tam taka sama, wręcz sterylna czystość, a ostentacyjnie eleganckie stroje sprawiały wrażenie, że pasażerowie wybierają się na spotkanie z Bogiem, a nie na kolejną konferencję, jednak tym razem po wyjściu z gęstej warstwy atmosfery nie mieliśmy później zniżyć się nad New Delhi, Zanzibarem czy Porto Alegre, lecz polecieć wyżej, do stacji orbitalnej "Grissom".
 Ludzie latali wahadłowcem tylko z trzech powodów. Połowę pasażerów stanowili bardzo bogaci turyści, którzy woleli wydać furę pieniędzy, by przez maleńkie okienko spojrzeć na Ziemię z kosmosu, niż za darmo, we własnym domu oglądać ten sam widok, i to znacznie wyraźniejszy, na dwumetrowym ekranie o wysokiej rozdzielczości. Po kilku minutach na "Grissomie" zaczynali się nudzić i przez cały tydzień, do przylotu następnego wahadłowca pili, leżeli albo plątali się pod nogami.
 Reszta pasażerów to w większości poważni ludzie, wybierający się na księżyc, Marsa lub asteroidy - naukowcy, inżynierowie czy niezbyt mądrzy wysoko kwalifikowani robotnicy fizyczni, którzy po pięciu latach pracy wracają z takimi pieniędzmi, że mogą za gotówkę kupić apartament w Tokio albo wyspę na Pacyfiku i do końca swoich dni nie muszą pracować, choć zwykle nie trwa to zbyt długo wskutek uszkodzeń organizmu spowodowanych przez niską grawitację.
 No i wreszcie są tacy pasażerowie jak my, najbardziej zwariowani ze wszystkich, zbierający się na "Grissomie" po to, by wyruszyć w długą podróż na "Arkę". "Arka" znajdowała się wówczas w odległości zaledwie kilku miesięcy drogi, w punkcie najbardziej oddalonym od orbit planetarnych. Jedynie my, arkowicze, jak nazywano nas na satelicie, mieliśmy opuścić Układ Słoneczny. Jeśli znajdziemy planetę nadającą się do zamieszkania i założymy tam kolonię, już nigdy nie wrócimy na Ziemię. Gdybyśmy zaś zrezygnowali, to względność czasu sprawi, że na naszej rodzinnej planecie minie kilka stuleci i zajdą takie zmiany, że po powrocie najpewniej niczego nie rozpoznamy.
 Przed dwustu laty Anglia próbowała zlikwidować handel afrykańskimi niewolnikami, Hiszpania traciła swoje kolonie w Ameryce, a Rosja i Cesarstwo Otomańskie walczyły ze sobą o panowanie na Morzu Czarnym. Okręty budowano z drewna, para wodna stanowiła ostatni krzyk techniki i jeszcze nikt nie słyszał triumfującego szumu wody spuszczanej w toalecie. Jak więc będzie wyglądała Ziemia za następne dwieście lat?
 Kto wie, może już znajdzie się sposób na to, by takie istoty jak ja potrafiły mówić? Może wskutek postępu świat zapełnią superinteligentne kapucynki, pawiany, oposy, świnie i psy, chętnie i posłusznie spełniające wszystkie życzeniach ich stwórców, a całą pracę będą wykonywały jedynie bystre zwierzęta, przechowujące informacje w swoich rozrośniętych, genetycznie ulepszonych mózgach?
 Za dwa stulecia ludzie wreszcie osiągną to, czego zawsze tak bardzo pragnęli: niewolnictwo, którego nie trzeba się wstydzić. Przecież stale udoskonalają służące im zwierzęta.
 Jednakże zbyt daleko wybiegam naprzód, bo wtedy jeszcze o tym nie myślałem. Byłem naiwny - prawdziwa szkoła dopiero mnie czekała. Kiedy weszliśmy na pokład wahadłowca lecącego do "Grissoma", zwracałem uwagę jedynie na to, jak inni ludzie na nas patrzą. Zarówno bogaci turyści, jak i poważni podróżnicy, od razu nas podsumowali: rodzina z dwojgiem dzieci, parą staruszków i małpą. Nikt nie był nami zachwycony. Wiedziałem, co myśleli: dzieci zaczną płakać, staruszkowie zrzędzić i stękać, a małpa prawdopodobnie kogoś obsika.
 Mieli całkowitą rację.
 Początek wypadł nie najgorzej. Lidia usiadła z Redem, co przyjąłem z ulgą, bo była dla mnie taka wstrętna, że wolałem siedzieć nawet obok Emmy i znosić nieuchronną zmianę pieluch. Kał ludzi, zwłaszcza dzieci, rozmazany na pieluszce jest ohydny. Nie można z tym nic zrobić, lepi się do wszystkiego i strasznie śmierdzi. A w ogóle trzylatki powinny już dawno umieć korzystać z toalety. Podejrzewam, że takie "wypadki" to jedynie sposób zwracania na siebie uwagi i są często powtarzane, bo okazują się skuteczne. Jednakże mimo owych zapachów Emmy, przynajmniej chwilami, potrafiła być miła. Lidia była rozpaskudzoną, kapryśną istotą, której każdy oddech wydawał się gorszy niż tysiąc pieluch jej siostry.
 Mamuśka i Stef siedzieli razem, tak samo jak Red i Lidia. Pink z nami nie było. Wzięli ją za ten jej świński ryjek i wsadzili do ładowni. Słusznie, bo to jej miejsce. Red próbował wprowadzić ją na pomost jak zwykłego pasażera, ale załoga wahadłowca nie chciała się zgodzić. Wiem, że z tego powodu Red czuł się urażony - Carol Jeanne mogła zatrzymać przy sobie świadka, a on nie. Co jednak wolno Carol Jeanne, to nie Redowi, a Pink to nie to, co ja.
 Kilkunastokrotnie podróżowałem suborbitolotami i już do tego przywykłem. Przy wejściu zawsze trochę protestowali, ale Carol Jeanne pokazywała im dokument, wydany przez Agencję Badań Kosmicznych, uprawniający świadka do przebywania w kabinie. Wszystkim imponowało, że ktoś (nigdy my) płaci za mnie cały bilet. Do wnętrza suborbitolotu wjeżdżałem na ramieniu Carol Jeanne, a potem, gdy znalazła nasze miejsca, zeskakiwałem na swój fotel. Steward sprawdzał mi szelki, przymocowywał je do normalnych pasów, upewniając się, czy sprzączki są poza moim zasięgiem, jakby nie wystarczyło powiedzieć, bym ich nie rozpinał.
 Tym razem wszystko odbyło się nie inaczej, choć z jedną różnicą: ze względu na obecność Emmy siedzieliśmy w rzędzie z trzema miejscami zamiast, jak zwykle, z dwoma - Emmy z brzegu, Carol Jeanne w środku, a ja przy ścianie. Nie było tam żadnych okien, bo przy ponownym wchodzeniu w gęste warstwy atmosfery powstawała tak wysoka temperatura, że powłoka rozpalała się do białości i ten widok mógłby wywołać panikę wśród pasażerów.
 Mocno przypięty pasami nie mogłem sięgnąć po ilustrowany magazyn. Na szczęście podała mi go Carol Jeanne. Steward to zauważył.
 - Wygląda, jakby czytał - skomentował zachwycony moimi błazeństwami.
 - On naprawdę czyta - wyjaśniła Carol Jeanne.
 - Ale przecież zbyt szybko przewraca kartki.
 - Bo czyta dwa tysiące słów na minutę - odparła.
 Spojrzałem na niego, szczerząc zęby w uśmiechu. Ludzie zawsze uważają, że ładnie się uśmiecham, póki nie zobaczą, jakie ostre mam zęby. Poszedł sobie.
 Start jak to start. Przejechaliśmy po ziemi ze trzy kilometry, nim wreszcie wzbiliśmy się w powietrze. W chwilę później leżeliśmy na plecach - pilot skierował wahadłowiec pionowo w górę, albo przynajmniej tak się wydawało. Widziałem, że Mamuśka i Stef kurczowo zaciskają dłonie na poręczach - jeszcze nie latali w stratosferze i w trudniejszych momentach byli trochę zaniepokojeni. Nie wiedzieli tego, co ja - że początek lotu to jeszcze nic.
 Kiedy znaleźliśmy się na wysokości dwóch kilometrów, pilot uprzedził nas przez głośniki, żebyśmy się nie ruszali i siedzieli prosto w czasie przyśpieszania. Zazwyczaj dokładnie się stosuję do takich poleceń, choćby tylko po to, by załoga mogła sprawić przyjemność Carol Jeanne, mówiąc jej po wylądowaniu, że jestem takim zdyscyplinowanym małym pasażerem. Tym razem pozwoliłem sobie na drobną niesubordynację - uniosłem głowę i ukradkiem zerknąłem na Mamuśkę i Stefa. Ona mocno zaciskała powieki, a z kącików oczu spływały jej łzy. Mamuśka Foxe Todd doświadczała czegoś nowego i bardzo jej się to nie podobało.
 - Oprzyj się, Lovelocku - mruknęła Carol Jeanne.
 Sprawdzała mnie. Przyjemnie wiedzieć, że czuwa nade mną, niemal tak troskliwie jak ja nad nią. Poza tym miała rację. Nie powinienem się ruszać ani odwracać głowy. Głowę mam większą niż zwykła małpa, ponieważ do mózgu wszczepiono mi cyfrowy interfejs. Nie pomyślano jednak o odpowiednim amortyzowaniu czaszki i wzmocnieniu szyi, więc z byle powodu miewam nieprzyjemne sensacje. Moje nieposłuszeństwo w czasie opuszczania atmosfery spowodowało, że poczułem mdlący ból, a przeciążenie coraz bardziej rosło, bo wchodziliśmy na orbitę. "Jesteś niemądry, Lovelocku", pomyślałem. "Chciałeś się trochę ponapawać strachem Mamuśki i teraz przez cały dzień będziesz się podle czuł, dopóki tego nie odeśpisz". Ręce miałem tak unieruchomione, że ledwie trzymałem w nich czasopismo, więc tym bardziej nie mogłem zastosować akupresury, by złagodzić ból.
 Lidia zaczęła narzekać, że przeciążenie uniemożliwia jej zabawę. Red potraktował córkę stanowczo - co mu się zdarzało mniej więcej raz do roku - i natychmiast się uspokoiła. Na szczęście nie wymiotowała, bo wtedy byłoby z nią jeszcze trudniej wytrzymać niż zwykle.
 Wreszcie przeciążenie się skończyło i nagle znaleźliśmy się w stanie nieważkości.
 Usłyszałem łkanie pełne przerażenia. Nawet nie musiałem patrzeć w tamtą stronę, by wiedzieć, kto tak szlocha.
 - Mamo, to tylko brak grawitacji - powiedziała Carol Jeanne. - Za chwilę się przyzwyczaisz.
 - Spadamy! - obstawała przy swoim Mamuśka.
 - To tylko takie wrażenie - wyjaśniła jej synowa.
 - Zaraz poczujemy się lepiej, kochanie - zapewniał Stef. - Ludzie zawsze tak reagują.
 - To po prostu straszne - oświadczyła Mamuśka. - Należałoby coś z tym zrobić. Takich ludzi, jak my, nie powinno się na to narażać.
 Gdybym tylko umiał mówić, miałbym dla niej odpowiedź: "To są prawa fizyki, Mamuśku, i organizmy ludzi, nawet z najlepszych rodzin tak reagują, jeśli nagle zaniknie grawitacja. Jedynym sposobem oszczędzenia ci niewygody byłaby całkowita anestezja, lecz większość podróżników woli w pełni świadomości docierać do celu. Jednakże w twoim wypadku, Mamuśku, całkowita anestezja to raczej kwestia estetyki niż medycyny i na każde życzenie z przyjemnością ci to zapewnimy".
 Nie umiejąc mówić, mogłem tylko zachować swój komentarz na później, gdy z Carol Jeanne zostaniemy sami. Oczywiście, będzie chciała mi przerwać, ale wyłącznie do chwili, gdy zacznie się śmiać. Ona też uważała, że Mamuśka jest komiczna, lecz nie zdawała sobie sprawy, jakie uczucia żywię do jej teściowej. Nigdy więc nie wspominałem, że nie mogę się doczekać pogrzebu Mamuśki. Carol Jeanne miała zbyt dobre serce, żeby komukolwiek okazywać złośliwość, nawet zasłużoną. Ja byłem pozbawiony tej wady. Złośliwość to jedyna rzecz, która nawet głupiej, nieoswojonej kapucynce wychodzi całkiem dobrze, a mnie przecież udoskonalono.
 Właściwie nie życzyłem Mamuśce śmierci. Pragnąłem tylko, by jej nie było z nami, ale skoro, póki żyła, swojego ukochanego syna nigdy nie spuszczała z oka na dłużej niż kilka godzin, śmierć wydawała się jedynym sposobem na to, żeby się jej pozbyć.
 Mamuśka dawała się rozgryźć bez żadnych trudności, przynajmniej mnie. Miała się za osobę z tak dobrej rodziny, że ledwie raczyła zauważać międzynarodową renomę Carol Jeanne - sławę uznawała za jeszcze jeden ciężar, jaki muszą dźwigać ludzie "naszej" klasy. Jednakże skwapliwie z owej sławy korzystała, cały czas żałując, że powszechną uwagę budzi jej synowa z katolickiej rodziny, a nie wychuchany synalek. Była więc uszczypliwa wobec Carol Jeanne, choć wszystko, co Mamuśka najbardziej ceniła w życiu, zawdzięczała temu, że Red tak dobrze się ożenił.
 - To nieważkość? Czy już mogę fruwać? - znów odezwała się Lidia za moimi plecami.
 - Dopiero na "Arce" - odparł Red.
 - Prawdopodobnie także nie - powiedziała Carol Jeanne, która rozpięła pasy i wstała.
 - Dlaczego mamie wolno, a mnie nie?! - wykrzyknęła Lidia.
 - Bo mama często przebywała w nieważkości i wie, jak się poruszać, żeby nie rozbić sobie głowy i nikogo nie uderzyć łokciem w twarz - rzekła Carol Jeanne. Wsunąwszy stopy pod fotel, stała w przejściu, mocno trzymając się poręczy. - Zdawało mi się, że przy wsiadaniu mignął mi doktor Tuli - wyjaśniła Redowi. - Jeśli to on, pewnie wraca na Marsa. Chciałabym zamienić z nim parę słów.
 - Nie widziałaś go tyle lat - stwierdził Red. - Chyba już nie warto odnawiać tej znajomości.
 W gruncie rzeczy miał rację. Ponieważ opuszczaliśmy Układ Słoneczny, nigdy nie wrócimy za życia tych ludzi, więc po co zawracać sobie głowę podtrzymywaniem znajomości z osobami, które zostają? To nie ma sensu, tak samo jak odwiedzanie śmiertelnie chorych, choć ludzie to robią.
 Carol Jeanne jednak ruszyła naprzód. Chwytała się poręczy foteli tak zręcznie, jak członkowie załogi, z wdziękiem unosząc się w powietrzu.
 - Mama fruwa! - wykrzyknęła zachwycona Lidia. - Emmy, widzisz?
 Emmy, oczywiście, nie obchodziło, czy mama fruwa, czy nie. Spostrzegła tylko, że jej nie ma, i zaczęła płakać, co było całkiem zrozumiałe, bo to jeszcze małe dziecko. Trudno oczekiwać, by pojmowała, że mama wkrótce wróci.
 - Emmy ryczy - oznajmiła Lidia.
 Wszyscy, naturalnie, doskonale zdawali sobie z tego sprawę. No cóż, przecież ona to także jeszcze dziecko.
 - Wiem, że płacze, ale mama zaraz wróci - powiedział Red.
 Znam Reda. Nie miał zamiaru uspokajać małej. Uważał, że wszystko jest w największym porządku. Skoro pozwoli Emmy płakać, Carol Jeanne to usłyszy i szybko wróci, by się nią zająć. Choć lepiej opiekował się dziećmi niż żona, w podobnych wypadkach w ogóle nie reagował. Widziałem to już z tysiąc razy. Jeśli w obecności Carol Jeanne zadzwonił telefon, gong u drzwi albo minutnik w kuchni, czy rozpłakało się dziecko, Red po prostu udawał, że tego nie słyszy i czekał, aż żona rzuci to, co akurat robiła. Dopiero wówczas, gdy opanowała sytuację, oznajmiał: "Oj, przecież ja mogłem wstać", a Carol Jeanne zawsze mówiła: "Nie przejmuj się, kochanie. Już to załatwiłam". Idealne małżeństwo. Trzeba przyznać, że Red wszystkim się zajmował, kiedy nie było jej w domu, a to zdarzało się najczęściej. Jednakże z powodu swojej nieobecności miała poczucie winy. Moim zdaniem w pewnym sensie z zadowoleniem wykonywała owe drobne obowiązki, ponieważ wtedy czuła się typową matką, która siedzi w domu i jest związana z rodziną.
 Emmy więc dalej płakała, lecz Carol Jeanne, pochłonięta rozmową, chyba tego nie słyszała. Pasażerowie zaczęli się rozglądać, rzucając Redowi gniewne spojrzenia, że nic nie robi, by uspokoić małą. Red czytał i, oczywiście, nie zwracał na nich uwagi.
 Mamuśka jednak zwracała. Jak wielokrotnie zwykła podkreślać, nie lubiła, gdy ktoś wystawiał ją na pośmiewisko. Nie cierpiała krytyki, a właśnie teraz wszyscy rzucali karcące spojrzenia na jej ukochanego syna, stwierdziła więc, że powinna jakoś zareagować.
 - Co ty wyprawiasz? - spytał Stef.
 - Rozpinam pasy - odparła.
 - Nie jesteś przyzwyczajona do nieważkości. Siedź i się nie ruszaj.
 - Muszę się zająć tym biednym, nieszczęśliwym dzieckiem.
 Mówiąc to uwolniła się z pasów i wstała. Natychmiast z wielką szybkością pomknęła w górę. Pisnęła i tylko zdążyła wyciągnąć ręce, dzięki czemu uderzenie w sufit nie pozbawiło jej przytomności. Odbiwszy się, poleciała przejściem między rzędami foteli, gdzie rozpaczliwie próbowała przytrzymać się poręczy. Chwyciła jedną, ale nie przyszło jej do głowy, żeby wsunąć stopę pod fotel i w ten sposób się zakotwiczyć, więc zaczęła się obracać. Gdyby tak zrobiła umyślnie, byłaby to piękna figura akrobatyczna. Wprawdzie główną rolę odegrał tu głupi zbieg okoliczności, musiałem przyznać, że mimo swoich lat Mamuśka miała niezły refleks i zachowała jeszcze dość siły, by się nie puścić, chociaż wskutek inercji wykręcało jej rękę.
 Nim steward przyszedł Mamuśce na pomoc, jakoś jej się udało zająć miejsce opuszczone przez Carol Jeanne, więc kiedy się zjawił kazała mu odejść.
 - Jak pan widzi, po prostu się przesiadłam i uspokajam moją biedną wnusię - oznajmiła lodowatym tonem.
 Już zapomniała o swoich sportowych wyczynach, jakby przed chwilą nic się nie zdarzyło. Prawdopodobnie mózg Mamuśki pozwalał jej zapamiętać jedynie to, że poruszała się z wdziękiem. Nawet gdyby następnego dnia obudziła się z bólem mięśni, nie skojarzyłaby go ze swoimi akrobacjami, bo w jej przekonaniu nigdy ich nie było.
 Jeśli zaś idzie o uspokajanie Emmy, nic z tego nie wyszło. Emmy, choć to jeszcze dziecko, niewątpliwie już potrafiła odróżnić swoją mamę od innych kobiet, a zatem także od Mamuśki, więc nie przestała płakać.
 - Muszę znaleźć na ciebie jakiś sposób, skarbie - powiedziała Mamuśka spokojnie, mimo że już traciła cierpliwość.
 Po takich kłopotach z dotarciem do wnuczki przecież nie mogła okazać się nieskuteczna jako babcia. Zaczęła się więc rozglądać za czymś, co mogłoby odwrócić uwagę dziecka. Stwierdziła, że nie nadaje się do tego ilustrowany magazyn, gryzak Emmy ani torebka na wymiociny. Zerknęła na mnie.
 - Emmy, najdroższa, nie chciałabyś się pobawić małpką mamusi? Nawet pozwolę ci ją nakarmić. No, gdzież Carol Jeanne włożyła te smakołyki?
 Jestem świadkiem i mam obserwować, ale kiedy Mamuśka - która nigdy w życiu nie dotknęła mnie z własnej woli - uznała, że mogę się przydać w tak drobnej sprawie, natychmiast postanowiłem ją ugryźć, jak tylko się zbliży. Ponieważ przeszkadzanie oficjalnie zarejestrowanemu świadkowi stanowiło według prawa poważne przestępstwo, żaden obcy nie śmiałby mnie uderzyć, ani nawet się poskarżyć, gdybym go ugryzł za to, że mnie dotknął. Z drugiej strony Mamuśka, jako teściowa Carol Jeanne, nie była osobą obcą, więc gdybym ją ugryzł, gadałaby o tym bez końca. Zawahałem się.
 Niezgrabnie zaczęła odpinać moje szelki, lecz szło jej to niesporo. Wtedy w duchu przyznałem, że właściwie wpadła na niezły pomysł. Emmy dobrze na mnie reagowała, ja zaś lubiłem się z nią bawić, chociaż na wszelkie możliwe sposoby próbowała mnie wówczas udusić gołymi rękami, ale zręcznością nie dorównywała ostrydze, więc zawsze zdołałem się wywinąć. Wiedziałem, że uradowana Emmy za chwilę się roześmieje, a to pozwoli Carol Jeanne spokojnie rozmawiać dalej, co ona z pewnością doceni. Byłoby jeszcze lepiej, gdyby dzięki temu Mamuśka stała się wobec mnie bardziej tolerancyjna.
 Właśnie o tym sobie wówczas myślałem, ale nie przyszło mi do głowy, że wcale nie byłem bardziej obeznany z nieważkością niż Mamuśka. Przecież podczas lotów w stratosferze zawsze siedziałem w pasach. Niemniej niby dlaczego miałoby mi to nastręczać jakieś problemy? Z doświadczenia wiedziałem, że w sytuacjach wymagających zwinności i poczucia równowagi, zachowuję się sto razy lepiej niż człowiek. Nieważkość według mnie stanowiła tylko jeszcze jedno wyzwanie, z którym poradzę sobie bez trudu i w sposób bardziej naturalny niż ludzie.
 Pewnie tak by się stało, gdyby cała sprawa zależała wyłącznie od zwinności. Z pewnością jestem zwinny, a poza tym udoskonalony, co przydało mi refleksu i inteligencji. Nie wiedziałem tylko jednego: jak się będę czuł w stanie nieważkości. Ssaki naczelne w trakcie ewolucji nauczyły się żyć na drzewach. Tylko kilka gatunków - na przykład ludzie czy pawiany - zeszło na ziemię i po niej chodzi. My, małpy żyjące na drzewach, mamy oczy umieszczone w jednej płaszczyźnie, co jest charakterystyczne dla naczelnych i umożliwia widzenie w trzech wymiarach, a to z kolei pozwala dokładnie oceniać dystans w czasie skakania po gałęziach i we właściwym momencie odpowiednio je chwytać naszymi zwinnymi rękami z kciukiem przeciwstawnym do pozostałych palców. Dzięki temu wykonujemy zdumiewające akrobacje.
 Rzecz polega na tym, że o wszystkim decyduje grawitacja i dokładne wyczucie, ile ważymy, jak wysoko trzeba skoczyć w powietrze i w które miejsce spadniemy. Dla ludzi i pawianów najważniejsze jest to, by się nie przewrócić, więc nie potrzebują wiedzieć, gdzie jest dół i góra, ale małpy nadrzewne muszą, bo inaczej by się zabiły przy pierwszym skoku.
 W nieważkości nie istnieje dół ani góra, lecz stale ma się wrażenie spadania.
 Przymocowany pasami do fotela mogłem to roztrząsać wyłącznie teoretycznie. Teraz, gdy Mamuśka je odpięła, zupełnie inaczej odbierałem nieważkość. Nie postąpiłem tak głupio, jak Mamuśka, i stale się czegoś trzymałem - pasa, jej rękawa, poręczy - wszystkiego, co zabezpieczało mnie przed bezwładnym lataniem. Jednakże gdy tylko się poruszyłem, mój mózg zaczai się buntować przeciw otrzymywanym informacjom.
 Aczkolwiek chwytałem się stałych przedmiotów, nie umiałem opanować przerażającego uczucia, że nie wiem, gdzie jest dół, a gdzie góra. Ludziom orientację w przestrzeni umożliwia wzrok oraz kanaliki z płynem w uchu środkowym - skoro coś wygląda, jakby znajdowało się w dole, to oni są przekonani, że tak jest, choćby czuli co innego. Ja zaś - no cóż, zwykłem wisieć głową w dół i bujać się na gałęzi. W orientacji przestrzennej niewiele dla mnie znaczą informacje wzrokowe, a właśnie wtedy mechanizm równowagi w uchu środkowym wyraźnie dawał mi znać, że grozi mi śmiertelny upadek, chociaż mocno się trzymałem.
 Zdrętwiałem ze strachu. Jeszcze mocniej zacisnąłem jedną rękę na poręczy fotela, drugą na rękawie Mamuśki, a nogę na pasie. Drugą nogą i ogonem wywijałem jak oszalały, szukając dodatkowego oparcia. Moja noga trafiła na palce Mamuśki.
 Mamuśka wytrzeszczyła oczy, bo niezbyt delikatnie chwyciłem się jej dłoni. Bezwiednie zrobiłem przerażoną minę, odsłaniając zęby i szeroko otwierając oczy, co ludzie odbierają jako złość. Mamuśce się zdawało, że ją atakuję.
 - Co ty wyczyniasz? - szepnęła. - Puść mnie! Szarpnięciem próbowała uwolnić dłoń. Ponieważ mocniej się trzymałem jej palca i rękawa niż przedmiotów trudniejszych do uchwycenia, nieuchronnie oderwała mnie nie od siebie, lecz od fotela. Wymachiwała ręką z trzykilogramowym leśnym stworzeniem, które przerażone uczepiło się jej palca i rękawa.
 - Puszczaj, ty wstrętny mały diable! - wrzasnęła. Zaczęła mną wywijać, co pogorszyło sprawę. Dotychczas byłem tylko przerażony, a teraz wpadłem w skrajną panikę. Moje zwieracze nagle puściły, dając dowód prawdziwości twierdzenia, że ze strachu można zrobić pod siebie. Przy każdym machnięciu ręką Mamuśka rozsiewała małpi mocz i małpie bobki we wszystkie strony. Nie ma co, przyjemna pamiątka z podróży dla bezradnych pasażerów, świadków mojej hańby.
 Wtedy zdawałem sobie sprawę jedynie z tego, że nie tylko ja wrzeszczę. Wszyscy próbowali mnie złapać, a ja odruchowo chwytałem ich za palce i ubranie, a także za włosy, uszy i nosy. Oderwany od Mamuśki, nieprzytomnie czepiałem się pasażerów, a ponieważ wielu z nich również bezwładnie poruszało się w nieważkości, w pewnej chwili powstała groźna sytuacja: mężczyzna, którego się uchwyciłem, grzmotnął całym ciałem w ścianę i omal mnie nie zmiażdżył.
 Wszystko skończyło się dopiero wówczas, gdy do akcji wkroczyła Carol Jeanne. Zachowała spokój, jak zwykle w krytycznych momentach - zawsze można liczyć na jej opanowanie i to, że metodycznie robi, co trzeba. Złapała mnie w powietrzu, choć wcale nie delikatnie, i natychmiast wsadziła za pazuchę, mimo że w dalszym ciągu nie panowałem nad zwieraczami.
 Tam, ukryty pod jej bluzką, znów poczułem się bezpieczny. Strach minął. Ogarnęła mnie taka ulga, że o niczym innym nie potrafiłem myśleć. Z wdzięczności zacząłem poklepywać i głaskać Carol Jeanne, nie wiedząc, jak ona to odbiera. Po kilku minutach, wciąż w jej objęciach, odzyskawszy trochę władzy nad swoim ciałem, odwróciłem głowę i ostrożnie zerknąłem przez szparkę między guzikami bluzki.
 Stewardzi pomagali pasażerom z powrotem zająć miejsca. Jeden z nich potężnym odkurzaczem czyścił powietrze z kropelek moczu i wirujących bobków - drobnych i suchych, nie tak ohydnych, jak ludzki kał. Pozostali rozdawali wilgotne ręczniczki, którymi pasażerowie wycierali sobie ręce, twarze i ubrania.
 Carol Jeanne zaczęła się ruszać - wracała na swoje miejsce. Chciałem jej wytłumaczyć, co się zdarzyło, lecz nie miałem pod ręką notatnika, a jej komputer był w bagażach, więc nie ode mnie usłyszała relację.
 Mamuśka w dalszym ciągu siedziała na miejscu synowej, wycierając Emmy. Mała, oczywiście, świetnie się bawiła. Uznała moją przygodę za doskonałą rozrywkę.
 - Małpa się zesikała! - wykrzyknęła. - Latała jak mucha!
 Właściwie nie latałem, bo nikogo nie puściłem, dopóki nie udało mi się mocno chwycić następnej osoby, ale ponieważ pasażerowie, unosząc się w powietrzu, fruwali po całej kabinie, słowa Emmy nie odbiegały od prawdy.
 Carol Jeanne pragnęła jednak usłyszeć więcej szczegółów.
 - Kto odpiął Lovelocka? - spytała.
 Jej miejsce zajmowała teściowa, więc było jasne, że nikt inny nie mógł tego zrobić. Mamuśka jednak ze słusznym gniewem spojrzała na synową, po czym oznajmiła chłodnym tonem:
 - Próbowałam uspokoić twoją córkę, którą zostawiłaś tu samą. Emmy tak rozdzierająco płakała, że trudno oczekiwać, bym mogła równocześnie pilnować twojej małpy.
 Ze słów Mamuśki wynikało więc, że ona nie miała z tym nic wspólnego. Czekałem, aż ktoś zwróci uwagę na rzecz oczywistą: w żaden sposób sam nie mogłem odpiąć pasów. Nie zdziwiło mnie milczenie Stefa - zbyt długo żył z Mamuśka, by wiedzieć, że przy ludziach nie należy się jej sprzeciwiać. Red zaś, który czasem kłócił się ze swoją matką i bywało, że nawet przyznawała mu rację, choć się odezwał, jednak nie po to, by ujawnić prawdę.
 - Widocznie mają uzasadnione powody do zamykania świadków w ładowni - rzekł.
 Kłamca! Przecież wiedział, że to wina jego matki, ale wszystko zwalił na mnie. Zrobił to wyłącznie z zazdrości, bo stale towarzyszyłem Carol Jeanne. To mnie zwierzała się ze swoich sekretów i ze mną u boku opracowywała swoje teorie naukowe. Red nadawał się jedynie do rozrodu, ale gdyby mój niewielki małpi członek miał większe rozmiary, z ochotą bym jej służył i pod tym względem. Red był tak użyteczny jak przedwczorajsze płatki zbożowe - nikt nie mógł temu zaprzeczyć. Teraz skorzystał z okazji, żeby się odegrać. Prychnąłem na niego, lecz mnie zignorował.
 Jedynie Lidia powiedziała coś bliskiego prawdy.
 - Czy mogę się pobawić z Lovelockiem? Emmy babcia pozwoliła. Chciała dać mu smakołyki. Mogę go nakarmić? No, mogę?
 - Bzdura - odezwała się Mamuśka. - To dziecko nie wie, co mówi...
 - Wykluczone, żeby odpiął się sam - stwierdziła Carol Jeanne.
 - Cóż, żyjemy w epoce cudów - odparła Mamuśka. - Chyba nie przypuszczasz, że z własnej woli zbliżyłabym się do tej kreatury.
 Serce mi zamarło. Wszyscy dobrze wiedzieli, jak Mamuśka się mnie brzydzi, a powiedziała te słowa tak przekonywająco i tak dobrze udawała niewiniątko, że gdybym nie znał prawdy, sam bym w nie uwierzył.
 Moim zdaniem ona tak umiejętnie kłamie, bo sama głęboko wierzy w swoje łgarstwa, przynajmniej w chwili, gdy je wygłasza.
 Nie powinienem więc się dziwić ani jej kłamstwom, ani temu, że ktoś w nie uwierzy, lecz mimo wszystko byłem zdumiony. Nie przyszło mi nigdy do głowy, by mogła łgać tak bezczelnie, zdając sobie sprawę, jakie poniosę konsekwencje - tylko ja miałem za to płacić. Skoro uwierzą, że udało mi się rozpiąć szelki, stracę nadzieję na pozostanie z ludźmi w kabinie i resztę podróży spędzę w ładowni, jak Pink, a to kara straszna i niezasłużona.
 Cóż to jednak obchodziło Mamuśkę? Przecież jestem tylko zwierzęciem. W każdym razie uważała się za najważniejszą osobę w świecie, której wygoda, godność i drobne zachcianki liczą się bardziej niż sprawy życia i śmierci innych żywych istot. Gdyby się przyznała, że mnie wypuściła, musiałaby przez godzinę znosić pretensje współpasażerów, których już nigdy więcej nie zobaczy, ponieważ umrą ze starości, zanim minie pierwszy rok naszej międzygwiezdnej wyprawy. A mogła od razu i szczerze przeprosić: "Bardzo mi przykro, ale nie sądziłam, że wypuszczenie tej małpy sprawi tyle kłopotu. Proszę mi wybaczyć". Jednakże ona nigdy by się nie zdobyła na takie proste rozwiązanie. Mamuśka Foxe Todd miałaby kogokolwiek przepraszać? Steward zachował się grzecznie, lecz stanowczo.
 - Przykro mi, doktor Cocciolone, ale pani świadka trzeba zabrać z kabiny.
 Daj jej Boże zdrowie; próbowała mnie zatrzymać.
 - Będę z nim cały czas - odparła. - Tamto już się nie powtórzy.
 - Z pewnością zdaje sobie pani sprawę, że sytuacja była wyjątkowo niebezpieczna. Małpa umie się odpiąć, a tu nie ma miejsca na takie wybryki. Jeśli pozwolę jej zostać w kabinie, mogę stracić pracę, a nawet iść do więzienia.
 - No cóż, skoro pan musi.
 Carol Jeanne nie należała do osób, które nalegają, jeżeli uporem nic nie można wskórać. Oboje wiedzieliśmy, że znajdę się w ładowni.
 Mamuśka nie okazała dość przyzwoitości, by przynajmniej milczeć.
 - A w ogóle gdzie on jest? - spytała.
 Siedziałem pod bluzką Carol Jeanne, niespełna pół metra od twarzy Mamuśki, na poziomie jej oczu. Czy mógłbym przpuścić taką okazję? Zaskrzeczałem i zrobiłem ruch, jakbym chciał Mamuśkę zaatakować.
 Oczywiście wrzasnęła, nagle ujrzawszy przed sobą moje wyszczerzone zęby i wyciągnięte ręce. Nic dziwnego, że wpadła w przerażenie. Ja jednak wolałem przypisać jej strach poczuciu winy i wstydowi za to, że tak mnie urządziła. Czasem lubię się rewanżować.
 Carol Jeanne, rzecz jasna, mnie przytrzymała.
 - Jesteś niegrzeczny, Lovelocku - rzekła.
 Nie użyła karcącego słowa. Domyśliłem się, że ona chyba zna prawdę i pewnie mi współczuje, a nad kłamstwem Mamuśki przeszła do porządku dziennego tylko dla zachowania spokoju w rodzinie.
 Zawsze można uchronić rodzinę przed niesnaskami kosztem cierpień małpy. W ten sposób otrzymałem pierwszą lekcję wzajemnej lojalności.

 Resztę podróży spędziłem w skrzynce. Niczym szczególnym się nie wyróżniała, ale chyba nie była najgorsza - miałem w bród jedzenia i picia, miękką podłogę, oświetlenie, które sam mogłem włączać i wyłączać, oraz kilka książek do czytania. Mimo wszystko skrzynka to jednak skrzynka.
 Pocieszyło mnie tylko to, że kiedy dotarliśmy do stacji "Grissom" i przesiedli się na "Ironsides", wahadłowiec międzyplanetarny, oni też musieli podróżować w skrzynkach. W przeciwieństwie do "Arki", która oferowała nam mnóstwo przestrzeni, "Ironsides" był zbyt ciasny, żeby stworzyć normalne warunki setce pasażerów z dobytkiem, chociaż prawie cały czas zapewniano sztuczną grawitację. Wobec tego założono im cewniki, podłączono do aparatury i upchano w "sypialniach", podejrzanie przypominających moją małą skrzynkę. Przynajmniej w tej podróży byliśmy sobie równi.

ROZDZIAŁ TRZECI

"ARKA"

 W czasie długiej, miesięcznej drogi do "Arki" siedziałem w skrzynce na pokładzie "Ironsides", to drzemiąc, to znów się budząc. Wolałem drzemać, bo czuwając myślałem wyłącznie o moim upokorzeniu w wahadłowcu, jakby to się stało przed chwilą. Czy to mi grozi za każdym razem, gdy znajdę się w nieważkości? Na "Arce" będę mógł poruszać się swobodnie - tylko przy zmianach parametrów lotu wsadzą mnie do skrzynki lub skrępują szelkami, żebym nie narozrabiał. Takie przypominanie moich chwil słabości napawa mnie goryczą i jest nieuczciwe, bo to najczęściej ludzie sprawiali, że rozrabiałem, a nikt nie zamykał ich w skrzynkach ani nie przypinał pasami.
 Wiedziałem, że moje poczucie dyskryminacji nie ma sensu. Nikt mnie szczególnie nie prześladował. Po prostu należę do dyskryminowanego gatunku, a przynajmniej na Ziemi nie dyskryminowano tylko ludzi. Większość zwierząt, oczywiście, nie miała nic przeciwko dyskryminacji, bo nawet nie zdawały sobie sprawy, że są wykorzystywane, udomowiane, podporządkowywane i psychicznie niszczone przez rasę panów. Jedyny wyjątek to garstka świadków takich jak ja.
 Jeśli we wszechświecie rzeczywiście żyje ktoś oprócz mnie. A może jestem sam? Może jestem jedyną myślącą istotą na świecie, ludzie zaś to nic innego, jak tylko wyimaginowani prześladowcy, zrodzeni w mojej wyobraźni dlatego, że nienawidzę siebie? A gdybym zaakceptował swoje małe, włochate ja, czy oni by zniknęli albo stali się mili i zaczęli mnie kochać?
 Czy Pink ma skrzydła?
 W takich chwilach zwątpienia przypominałem sobie o istnieniu osoby, której na mnie zależy. Jedyne, co nie pozwala jej tu przyjść, otworzyć tę żałosną skrzynkę i mnie uwolnić, to fakt, że osoba ta też jest zamknięta w więzieniu ludzkich zwyczajów i praw, więc nie może mnie uratować. Kiedyś jednak przyjdzie. Uczepiłem się tej nadziei i przypuszczalnie dzięki temu pozostałem przy zdrowych zmysłach.
 Może też, co bardziej prawdopodobne, mojemu zdrowiu psychicznemu nic nie groziło, a te półprzytomne myśli najzwyczajniej były skutkiem środków, które mi podawano, żebym zachowywał się spokojnie w czasie długotrwałej podróży.
 Wreszcie poczułem, że statek manewruje, co wskazywało na zbliżanie się do celu. Z wcześniejszej lektury wiedziałem, że "Ironsides" osiądzie na zewnętrznej powłoce cylindrycznej "Arki", gdzie przytrzymają go silne elektromagnesy. Pasażerowie przejdą do pojemnika transportowego. Z boku "Arki" otworzą się szerokie drzwi, z których wysunie się długie mechaniczne ramię, zgarnie pojemnik jak insekta ze skóry i wciągnie nas do przedziału cumowniczego, niczym do zgłodniałych ust. Ach, jakże to przypominało moje zachowania!
 Czy ten wstrząs oznacza zetknięcie z "Arką"? Wkrótce przyjdą po ludzi, wyciągną ich ze skrzynek, a później Carol Jeanne z kolei przyjdzie po mnie.
 Jeśli nie zapomniała o swoim świadku, bo wtedy wyładują mnie dopiero z resztą bagaży i przekażą jej razem z książkami i bielizną. Jeżeli mi wybaczyła, że narobiłem jej wstydu.
 Miałem wrażenie, że owa straszna niepewność trwała nie pół godziny, ale pół dnia.
 Mogła też trwać zaledwie półtorej minuty, bo Carol Jeanne naprawdę mnie kochała. Musiała wiedzieć, że dręczą mnie obawy, strach, niepewność i wstyd. Wiedziona współczuciem, jak na skrzydłach zbiegła do ładowni, by mnie uwolnić. Jakże drżałem, wychudzony, cuchnący, zlany potem, a ona bez wahania wzięła mnie na ręce i pozwoliła tulić się do jej szyi, włosów i karku, wspinać po rękach na ramiona i ściskać, bym nabrał pewności, że jest tą samą osobą. Zupełnie jakbym wrócił do domu - znów dotykałem znajomej skóry, ciepłej i miękkiej, o słonawej woni od przebywania w zamknięciu, znowu słyszałem ten słodki, wibrujący głos i na twarzy czułem ciepły oddech - odzyskałem swój świat. Po takim długim pobycie w skrzynce zdawało mi się, że ciało Carol Jeanne jest wszechświatem. Mógłbym je studiować do samej śmierci i nigdy by mi się to nie znudziło.
 Wreszcie ochłonąłem, uspokoiłem się i moje zachowanie wróciło do normy. Byłem pewien Carol Jeanne i na powrót stałem się sobą, a ona wiedziała, że już może się ze mną pokazać ludziom.
 Zarówno pasażerów, jak i świadków przeprowadzono do pojemnika transportowego. Mamuśka chyba nigdy się nie nauczy, że ten, kto pierwszy wejdzie do pomieszczenia z jednymi drzwiami, wyjdzie ostatni, więc nas poganiała, byśmy pierwsi zajęli miejsce w pojemniku. Rodziny, które wchodziły później, wepchnęły nas w najdalszy kąt.
 Mamuśka zdawała się nie rozumieć, że przez nią cierpi cała rodzina. Kiedy tłum obcych coraz bardziej napierał, zaczęła się krzywić i kręcić nosem. Miała powód. Wszyscy cuchnęli wskutek długotrwałego zamknięcia w skrzynkach, a choć do swojej woni przywykli, cudzy kwaśny odór był dla każdego nieznośny. Mnie takie rozkoszne węchowe urozmaicenie sprawiało wielką przyjemność, zwłaszcza że tyle czasu miałem do czynienia tylko z jednym zapachem, ludziom zaś wyraźnie to przeszkadzało, bo ze wstrętem odsuwali się od siebie. Gdy do Mamuśki docierał smród współpasażerów z pogardą marszczyła nos, jakby sama pachniała drogimi perfumami. Już nie wspomnę, że na jej butach wciąż jeszcze pozostały ślady woni wymiocin Emmy, choć jedynie mój nos to wyławiał. Gdyby tylko mogła poczuć swój własny zapach, tak jak ja go czułem, z obrzydzenia pewnie by umarła.
 Pojemnik transportowy połączył się ze ścianą przedziału cumowniczego i drzwi się otworzyły. Chyba minęły całe wieki, nim ludzie przed nami wyszli na otwartą przestrzeń. Kiedy w końcu my również wyszliśmy, okazało się, że to wcale nie jest otwarta przestrzeń. Całą grupę poprowadzono korytarzem do dużej windy. Nie wiedziałem, czy pojedziemy w górę czy w dół. Wszystkim kierowała jakaś Francuzka, co tłumaczy, dlaczego nie udzielała nam żadnych wyjaśnień. Monotonnym głosem powtarzała tylko jedno zdanie, najczęściej marną angielszczyzną, lecz od czasu do czasu również po francusku i portugalsku, a także po japońsku, choć w tym wypadku z pewnością wyuczyła się tego na pamięć:
 - Proszę przesuwać się w głąb windy.
 Teraz się opłaciło, że Mamuśka tak się pchała. Pojemnik transportowy opuściliśmy na końcu, więc i ostatni znaleźliśmy się w windzie, która ruszyła w górę, a kiedy stanęła, wyszliśmy z niej pierwsi.
 Po takiej długiej podróży w zamknięciu widok, jaki ujrzeliśmy, wydawał się wspaniały. Zielony krajobraz rozciągał się na kilometry. Nie dostrzegliśmy lasów, jak w Nowej Anglii, bo na "Arce" były tylko pola i krzaki, czym raczej przypominała Iowę bez wzgórz i Wyoming bez antylop. Zauważyliśmy jakieś karłowate drzewka, rosnące równymi rzędami w niewielkich sadach. Nie mogliśmy liczyć na prawdziwe drzewa - "Arka" istniała zbyt krótko, by jakiekolwiek zdążyło osiągnąć wysokość trzydziestu czy czterdziestu metrów. Kiedy jednak zobaczyłem owe maleńkie sady niedaleko windy, poczułem taką tęsknotę za dotykiem świeżej kory, że aż mnie świerzbiały dłonie i stopy.
 Szybko jednak minęła ulga wywołana ogromem przestrzeni wewnątrz "Arki", a wtedy zdaliśmy sobie sprawę, że jest tam bardzo dziwnie. W ogóle nie było nieba, choć wysoko nad nami świeciło jasne "słońce". Nie było też horyzontu. Zdawało się, że stoimy na dnie rozległej doliny, która z obu stron przechodzi w coraz bardziej strome "góry", te zaś łączą się nad naszymi głowami, tworząc sklepienie. Spojrzawszy w "niebo", osłaniając oczy przed "słońcem", zobaczyliśmy pola i miasteczka. Domyśliliśmy się, że chodzą tam ludzie, a choć wydawało się to niemożliwe, jednak na nas nie spadali. Zakręciło mi się w głowie, gdy wyobraziłem sobie, jak patrzą na nas wiszących nad nimi, lecz myśmy też nie spadali - wirowanie "Arki" mocno nas trzymało na jej wewnętrznej powierzchni.
 Cylindryczne wnętrze, długości paru kilometrów, zamykały z obu końców ogromne, szaroniebieskie koła. Ich "szprychy" tworzyły dwa trójnogi, połączone z osią, po której wędrowało "słońce".
 Wydawało się, że jesteśmy w środku gigantycznej puszki po tuńczyku. Na jej ścianach znajdowały się zielone pola i mieszkali ludzie, a na pokrywce i dnie plastik w smutnym kolorze zimowego nieba.
 Tylko że był to stan tymczasowy, dopóki "Arka" krążyła po orbicie wokół prawdziwego słońca - słońca starego i kochanego, które wysyłało fotony, umożliwiające widzenie wszystkim istotom, jakie kiedykolwiek otworzyły oczy na Ziemi. Statek się obracał, byśmy nie musieli żyć w nieważkości, by gleba, zabudowania i ludzie trzymali się jego wewnętrznej powierzchni. Tak było na orbicie okołosłonecznej i tak będzie podczas oczekiwania, aż Carol Jeanne ze swoim zespołem przygotuje planetę do zasiedlenia przez ludzi, kiedy w końcu dotrzemy do układu naszej nowej gwiazdy.
 W trakcie podróży sytuacja się zmieni w fazie akceleracji i hamowania, bo wtedy "Arka" przestanie wirować. To właśnie akceleracja zapewni nam ciążenie. Gleba, miasteczka i ogrody zostaną przeniesione z cylindrycznej ściany na płaskie, okrągłe dno, gdzie jedna piąta G ułatwi nam życie do chwili osiągnięcia połowy drogi. Wówczas znowu dojdzie do zmiany - gleba zostanie przeniesiona z dna puszki po tuńczyku na jej pokrywkę, hamowanie bowiem sprawi, że nasz "dół" znajdzie się z przeciwnej strony.
 Wszystkie owe przejścia - od wirowania do akceleracji, od akceleracji do hamowania, a potem od hamowania znów do ruchu wirowego - nastąpią w sposób gwałtowny. Tony ziemi przesypią się lawiną z jednego końca na drugi, wznosząc chmury duszącego pyłu, który całkowicie osiądzie dopiero po wielu dniach. Nikt by tego nie przeżył.
 Na szczęście cylindryczna ściana "Arki" - teraz wydająca się nam gruntem - w rzeczywistości była kilkupiętrowym budynkiem w kształcie kręgu. W największych pomieszczeniach zmagazynowano tam embriony milionów zwierząt oraz żywność dla ludzi na całą drogę. W znacznie mniejszych znajdowały się biura i komputery, a zupełnie małe miały nam zapewnić schronienie podczas wyżej wspomnianych kataklizmów.
 W trakcie projektowania "Arki" wiele zastrzeżeń budziło przeznaczanie tak dużej otwartej przestrzeni pod zieleń. Uznając to za marnotrawstwo, argumentowano: "Czemu by nie zapakować ludzi do statku w rodzaju powiększonego wahadłowca "Ironsides"? Jeśli to się nie spodoba, można im dać środki nasenne i niech prześpią całą podróż. Przecież ona potrwa ledwie kilka lat, prawda?".
 Jednakże mądre głowy zdobyły przewagę. Cel wyprawy polegał nie tylko na tym, by dotrzeć do innej planety, lecz również założyć na niej kolonię zdolną do przetrwania. Pola i miasteczka miały określone zadanie praktyczne - pozwolą ludziom nauczyć się uprawy ziemi i poznać kalendarz rolniczy. Mieszkając w miasteczkach zamiast w dużych blokach, staną się oni zwartymi społecznościami rolników na długo przed dotarciem do planety, gdzie będą musieli wspólnie pracować nad stworzeniem nowego świata.
 W każdym razie tak to wyglądało w teorii - wykorzystać podróż, by już w czasie jej trwania powstała kolonia jako społeczność, jeszcze zanim ludzie dotrą do nowej, być może wrogiej planety. Tak czy inaczej co przyniosłoby oszczędzanie pieniędzy przy budowie "Arki", gdyby wyprawa zakończyła się niepowodzeniem tylko dlatego, że z powodu braku zgrania jej uczestników nie udałoby się założyć kolonii?
 Stąd "Arkę" podzielono na miasteczka, w których zgrupowano ludzi w taki sposób, by do siebie pasowali. Z konieczności, i zgodnie z najnowszym międzynarodowym zwyczajem, angielski przyjęto za główny język na statku, lecz w miasteczkach używano rozmaitych języków, by je zachować na nowej planecie.
 Moim zdaniem taki podział językowy był uzasadniony. Jednakże, absurdem typowym dla ludzi okazał się podział według religii. Mahometanie, buddyści, katolicy, żydzi, hinduiści oraz protestanci mieli swoje odrębne miasteczka. Nielicznych ateistów, animistów, sikhów, mormonów, druzów, świadków Jehowy i przedstawicieli rdzennie amerykańskich wierzeń plemiennych ulokowano albo w paru miasteczkach, obejmujących wszystkie wyznania, albo jako mniejszości w tych, których mieszkańcy reprezentowali religie pokrewne lub tolerancyjne.
 Cała ta sprawa uderzała mnie swoją niedorzecznością. Dlaczego na kolonistów nie wybrano po prostu ludzi rozsądnych, stojących ponad sprawami wiary i oszczędzających sobie bezsensownych sporów religijnych?
 Odpowiedź jest jedna: oczywiście na ziemskim globie nie udało się znaleźć aż tylu rozsądnych osób, żeby zapełnić "Arkę". Można być świetnym naukowcem, a jednocześnie hinduistą, hinduiści zaś nie potrafią żyć w zgodzie z sikhami. Taki naukowiec mógłby też być żydem, a wtedy muzułmanie uznawaliby go w najlepszym wypadku za obywatela drugiej kategorii. Pewną niezwykle mądrą kobietę, największego gajologa w świecie, wychowano jako katoliczkę, więc jej teściowa, protestantka z Kościoła Episkopalnego, na nią i "takich jak ona" zawsze patrzy z góry.
 Nawet "rozsądni", to znaczy ci, co twierdzą, że nie uznają religii, przeważnie tak samo szowinistycznie traktują swój ateizm, jak wierzący swoją wiarę, i tak samo wyśmiewają wierzących, jak wierzący ich i przedstawicieli innych wyznań. Ludzie powszechnie tak się zachowują - moje plemię nade wszystko. Religia jest najzwyczajniej formą partykularyzmu w świecie jakoby cywilizowanym.
 A ja? Nie uważałem, że jestem spokrewniony z innymi świadkami. Na pewno nie z Pink. Nic szczególnego z nimi mnie nie łączyło, chociaż miałem świadomość ich istnienia - przecież nie tylko Carol Jeanne należała do ważnych kolonistów, którzy zasłużyli na to, by zabrać ze sobą świadka - ale nie czułem się ich współplemieńcem. Owszem, wszyscy byliśmy ofiarami ciemiężycielskiego systemu, co jednak liczyło się znacznie mniej niż silne związki z naszymi właścicielami. Moje plemię to Carol Jeanne. Właśnie z nią się utożsamiałem, z nią łączyłem swoje nadzieje i ona stanowiła całe moje życie. Czym więc mogli być dla mnie tamci świadkowie? Patrząc na nich, współczułem im, że tak się poświęcają ludziom, którzy wcale nie są tego warci. Z wyjątkiem Carol Jeanne. Ona to co innego - odznaczała się dobrocią, miała bystry umysł i szlachetne serce, a w dodatku mnie kochała. Nas łączyło coś więcej niż związki krwi, język, religia i małżeństwo, a mianowicie osobowość. Widziałem świat oczami Carol Jeanne, a ona moimi. Byliśmy niemalże jedną istotą.
 We dwoje stanowiliśmy oddzielną społeczność, niezależnie od tego, że moja pani oficjalnie należała do arbitralnie utworzonej grupy niemrawych chrześcijan, mieszkańców miasteczka Mayflower. Choć Carol Jeanne to katoliczka wśród kongregacjonalistów, a ja - niższy ssak naczelny wśród prezbiterian, należeliśmy tylko do siebie.
 Właśnie o tym myślałem, patrząc na płaskie pola i zwarte miasteczka "Arki" - naszego nowego świata. Po wyjściu z windy ludzie rozglądali się z ciekawością wieśniaków, którzy po raz pierwszy w życiu przyjechali do dużego miasta, lecz zadzierając głowy, nie widzieli drapaczy chmur, tylko miasteczka.
 Ktoś próbował uświetnić nasz przyjazd jakimiś brzydkimi pomarańczowymi kwiatami. Pewnie miały wyglądać ładnie, ale były zbyt jaskrawe i przywiędłe, jakby zmęczone rolą ozdoby.
 Mamuśka lustrowała teren, osłaniając sobie dłonią oczy przed słońcem.
 - Czy po to przeżyłam tyle lat, żeby skończyć w Kansas? - powiedziała z westchnieniem.
 - Jak na Kansas to jest trochę zbyt wygięte - bąknął Stef. Chyba jeszcze nigdy tak bardzo się jej nie sprzeciwił.
 - I co teraz mamy robić? - spytała Mamuśka.
 - Jestem głodna - odezwała się Lidia.
 - Pić! - jęknęła Emmy.
 - Chce mi się jeść i pić - oświadczyła Lidia.
 - Nie, bo mnie się chce jeść i pić.
 - Wcale nie, bo ja powiedziałam to pierwsza!
 - Właśnie, że ja! - wrzasnęła Emmy.
 Czyżby myślały, że tylko jednej z nich pozwolą jeść? Najwyraźniej geny Reda są dominujące.
 Nie my jednak mieliśmy decydować o tym, co będziemy robić, bo na tłum ludzi i świadków rzuciła się masywna kobieta o potężnym biuście. Ciężar piersi nie pozwalał jej się wyprostować. Wyglądała jak pochylony maszt żaglowca walczącego z wiatrem.
 Trzymała przed sobą kawałek brystolu z odręcznym napisem "Cocciolone". Jeśli w transporcie nikt inny tak się nie nazywał, na pewno chodziło o nas. Chcąc zwrócić jej uwagę, Red uniósł dłoń i zamierzał coś krzyknąć, ale Mamuśka dotknęła jego ramienia i powiedziała:
 - Nie bądź prostacki.
 Wobec tego stał z uniesioną ręką, nawet nią nie machając.
 Kobieta z napisem wreszcie go spostrzegła. Kiedy na nią skinął - ani trochę prostacko - ruszyła w naszą stronę niczym parowiec.
 - Moi mayflowerczycy! - zawołała zbliżając się. - Jak tylko was zobaczyłam, od razu wiedziałam, że to wy.
 "No jasne", pomyślałem. "Rzucamy się w oczy".
 - Czy pani jest naszą przewodniczką? - spytała Mamuśka, wychodząc jej naprzeciw.
 - Pewnie, że tak. Waszą przewodniczką, waszą opiekunką i, mam nadzieję, waszą pierwszą przyjaciółką w miasteczku. - Opuściła rękę trzymającą kartonik. - Jestem waszym burmistrzem, ale niech to was nie krępuje, moi drodzy. Nie zostałam wybrana i ten tytuł nie oznacza nic szczególnego. Nazywam się Penilopa Frizle. Właściwie Penelopa, lecz to brzmi tak pretensjonalnie. A wy, oczywiście, nazywacie się Cocciolone.
 Nasze nazwisko wymówiła z angielska. Widocznie przekręcała nie tylko swoje imię.
 Wówczas spostrzegła mnie.
 - Jaka śliczna małpka! To na pewno jeden z waszych świadków.
 Wyciągnęła rękę. Jej palce, ściśnięte ogromnymi pierścionkami, przypominały serdelki. Byłem zmęczony i nie zdołałem powstrzymać odruchu. Ugryzłem ją.
 - Lovelock! - krzyknęła Carol Jeanne z wściekłością. - Psiakrew!
 To właśnie było karcące słowo. Natychmiast poczułem w jądrach straszny ból, jakby ktoś mi je ścisnął obcęgami. Spadłem z ramienia Carol Jeanne i skomląc zwijałem się na ziemi. Na szczęście nikt tego nie zauważył, bo akurat w tym momencie członków jakiejś innej rodziny zawołał ich burmistrz. Przechodzili nade mną niczym nad łajnem, a ja umierałem ze wstydu.
 Carol Jeanne swoim zwyczajem zmiękła, gdy zobaczyła, jak cierpię. Ratując mnie przed stratowaniem podniosła mnie, przytuliła i głaskała, aż przestałem drżeć. Muszę przyznać, że bardzo mi się to podobało, więc dalej udawałem nieszczęśliwego.
 Otworzywszy oczy, z satysfakcją dojrzałem kropelkę krwi na palcu Penelopy. Oczywiście ranka była niewielka, mimo to nasza przewodniczka ostentacyjnie trzymała palec w powietrzu, by wzbudzić współczucie. Nikt jednak nie zwracał na nią uwagi, gdy Carol Jeanne mnie pocieszała.
 - Tej małpie najwyraźniej o to chodzi - odezwała się Penelopa. - Pewnie znowu mnie ugryzie, żeby tylko ją głaskać.
 Pokazałem jej zęby, ma się rozumieć tylko na moment.
 - O, grozi mi! - krzyknęła.
 - Wcale nie - odparła Carol Jeanne. - Małpy odsłaniają zęby ze strachu. Ona się pani boi.
 Zwykłe małpy rzeczywiście dlatego szczerzą zęby i naturalnie ja też wyrażam strach w taki sposób, ale przecież jestem kapucynką udoskonaloną, więc mam dość rozumu, by robić to również z innych powodów. Uznałem za konieczne dać tej babie do zrozumienia, że choć już ją ukarałem, ugryzę każdego, kto spróbuje tak mnie traktować, nawet gdyby Carol Jeanne mnie nie głaskała. Co oni sobie myślą, że jestem zabawką?
 - Tym lepiej, tym lepiej - powiedziała rozpromieniona Penelopa, nagle się do nas uśmiechając, jakby specjalnie to przećwiczyła. - Może być pani pewna, że nigdy nie zapomnę, jak poznałam rodzinę Cocciolone.
 - My nazywamy się Todd - wycedziła Mamuśka. - Cocciolone to panieńskie nazwisko mojej synowej.
 - Wobec tego szukam właśnie państwa. Oj, interesująca z was rodzina.
 Jeśli była w tym ironia, w głosie Penelopy nie dało się jej wyczuć. Wówczas w naszej rodzinie nikt nie wyglądał interesująco.
 - Bardzo miło z pani strony - rzekła Mamuśka, przyjmując sarkazm za komplement.
 Jednakże Penelopa, wiedząc już, kto się nazywa Cocciolone, ledwie zwróciła uwagę na słowa Mamuśki. Ustawiła góry swojego biustu frontem do Carol Jeanne.
 - Więc to pani jest Carol Jeanne Cocciolone. Taki intelekt, a do tego jeszcze ładna. Zupełnie jak te maleństwa. Są tak śliczne, że to chyba pani dzieci.
 No pewnie, że nie moje, a Mamuśce okres rozrodu minął przed wiekami, zatem tylko Carol Jeanne mogła być ich matką. Nawet ja muszę przyznać, że na dziewczynki patrzyło się z przyjemnością. Wyglądały jak miniaturki Carol Jeanne, ale i tak ona wydawała mi się najładniejsza.
 - Po takiej długiej podróży wszyscy jesteśmy zmęczeni i brudni - powiedziała ignorując komplementy.
 - I trochę pachniecie - dodała Penelopa. - Jak zresztą każdy w takiej sytuacji, gdy wychodzi z zamknięcia. W tej chwili jednak nic nie możemy na to poradzić. Mamy tak mało czasu, że ledwie zdążymy na pogrzeb.
 - Pogrzeb? Jaki pogrzeb? - zapytał Stef, poruszając grdyką, jakby zaschło mu w gardle.
 - Państwo o tym nie słyszeli? Myślałam, że już wszyscy wiedzą. Trzy dni temu zmarła żona głównego administratora. Uroczystości odbędą się w Mayflowerze. To jedna z dobrych stron naszego miasteczka, że mieszka tu administrator.
 - Nie wiedzieliśmy, że będzie pogrzeb - z należytą powagą rzekła Carol Jeanne przyciszonym głosem. - Poza tym w ogóle nie znaliśmy zmarłej. Czy nie moglibyśmy gdzieś odpocząć do czasu, aż uroczystość się skończy?
 - Pani chyba żartuje - odparła Penelopa tak wzburzona, że falowała jej pierś. - To byłby wielki afront dla mayflowerczyków. Na pogrzeb przyjdą ludzie ze wszystkich sześćdziesięciu miasteczek. Mayflower musi ich nakarmić. Przypuszczam jednak, że chociaż jest pani osobą tak ważną, mogą się zdziwić, że pani nie spełnia swego obywatelskiego obowiązku.
 - Bardzo byśmy chcieli wziąć w tym udział, ale dopiero przylecieliśmy i jeszcze nikogo...
 - Właśnie doskonale się składa. Pogrzeb to najlepsza okazja, żeby się wzajemnie poznać. Nim zapadnie wieczór, będziecie jednymi z nas.
 - Świetny pomysł - odezwał się Red.
 Co to za mąż, skoro niweczy wysiłki Carol Jeanne, która stara się wymigać? Prychnąłem na niego.
 - Lovelock, spokój - syknęła.
 Wydawała się poirytowana, ale wiedziałem, że jest zła na Reda, tak samo jak ja.
 Penelopa zignorowała Carol Jeanne i mnie. Najwyraźniej dostrzegała jedynie tych, co się z nią zgadzają.
 - Oczywiście, że to dobry pomysł - stwierdziła, poufale biorąc Reda pod rękę. - Czuję, że w Mayflowerze zrobi pan furorę, panie Cocciolone.
 - Już pani mówiłam, że Cocciolone to panieńskie nazwisko Carol Jeanne - wtrąciła Mamuśka tonem o temperaturze płynnego azotu. - Używa go tylko w życiu zawodowym, ale reszta rodziny nazywa się Todd.
 - A, rzeczywiście, już pani o tym wspominała - odparta Penelopa z najsłodszym uśmiechem, lecz jej dalsze słowa ujawniły, jaki w istocie był zjadliwy. - Czy pani wie, moja droga, że w pierwszej chwili właśnie panią wzięłam za Carol Jeanne Cocciolone? Ta śliczna dziewczyna wydawała mi się zbyt młoda na to, by mogła być największym z żyjących gajologów. Jedynie pani wygląda jak osoba, która z racji wieku mogłaby należeć do współpracowników samego Jamesa Lovelocka.
 Parsknąłem śmiechem.
 Carol Jeanne uciszyła mnie dotknięciem.
 - Nie miałam zaszczytu poznać Jamesa Lovelocka. Studiowałam pod kierunkiem jego ucznia, Ralpha Twickenhama.
 Penelopa się rozpromieniła.
 - Och, mamy anglikańskie miasteczko, które też nazywa się Twickenham. Czy to na jego cześć?
 - Prawdopodobnie tak. On jest bardzo znany.
 - Carol Jeanne także jest bardzo znana - wtrącił Red. - Miasteczko amerykańskich katolików wystąpiło z wnioskiem o nadanie mu nazwy Cocciolone, ale moja żona powiedziała, że nie weźmie udziału w wyprawie, jeśli z tego nie zrezygnują.
 - I dobrze się stało - rzekła Penelopa. - Asyż brzmi o wiele ładniej, prawda? To na cześć świętego Franciszka, który karmił ptaki. Poza tym nie sądzą państwo, że Asyż łatwiej się wymawia?
 Znowu prychnąłem. Penelopa rzuciła mi trwożliwe spojrzenie i schowała rękę za plecami.
 - Tak czy inaczej wszyscy na panią czekają - dodała. - To będzie dla nich ogromne przeżycie, kiedy zobaczą panią na pogrzebie. Ach, jakie to szczęście, że w naszym miasteczku mamy jednocześnie głównego administratora i głównego gajologa! Co za pomyślny zbieg okoliczności!
 - Mój syn również odegra istotną rolę w tej wyprawie - odezwała się Mamuśka, kładąc dłoń na ramieniu Reda, by nikt nie miał wątpliwości, o kim mowa. Później, dla podkreślenia jego statusu, zadbała o to, żeby do Penelopy dotarło, jaki jest ważny. - Jego świadek sprawia znacznie mniej kłopotów niż ta małpa - oznajmiła, wskazując Pink, która zwyczajnie sobie stała. - Widzi pani?
 - Widzę - rzekła Penelopa bez entuzjazmu, ledwie zerknąwszy na Pink, i zwróciła się do Carol Jeanne: - Pani doktor, proszę mi powiedzieć, co pani myśli o "Arce"?
 - Przypomina Kansas, jak zauważyła moja teściowa, kiedyśmy tu dotarli.
 Carol Jeanne nigdy zbytnio nie lubiła Kansas, lecz Penelopa dumnie wypięła pierś, jak gdyby to był komplement pod jej adresem.
 - Kansas, tylko powietrze tu cuchnie brudną bielizną - mruknął Stef.
 Jeśli miał nadzieję, że Penelopa go usłyszy, jego życzenie się spełniło.
 - To przez te kwiaty, moi drodzy. Nasturcje. Ich zapach na "Arce" jest intensywniejszy, bo mamy tu sztuczną atmosferę.
 Zeskoczyłem z ramienia Carol Jeanne na grządkę nasturcji, urwałem najmniejszy kwiatek, jaki udało mi się znaleźć, po czym go zjadłem. Jego smak wydawał mi się znacznie przyjemniejszy niż woń stojących wokół ludzi. Oczywiście, z wyjątkiem Carol Jeanne. Byłbym nielojalny, gdybym przyznał, że ona śmierdzi tak samo, jak inni, więc tego nie zrobiłem. Nawet przed sobą.
 Stef z niechęcią spojrzał na pomarańczowe kwiaty.
 - Brzydactwo - stwierdził.
 - Oo? Moim zdaniem są śliczne - powiedziała Penelopa. - Wkrótce nie będziecie zwracali uwagi na ich zapach. Oprócz nich mamy jeszcze konwalie, a one pachną wprost jak perfumy.
 Nie dodała, że są śmiertelnie trujące niczym jad kobry. Oto, jak postępują ludzie. Opuszczają Ziemię, przenoszą się na inną planetę i zabierają ze sobą trucizny, żeby było weselej. Wcale by mnie nie zdziwiło, gdybym się dowiedział, że w banku embrionów są czarne mamby, zabrane z myślą, że te węże zjedzą wszelkie uciążliwe szkodniki, jakie mogą żyć na nowej planecie.
 Penelopa zatarła dłonie i rzekła:
 - No, to sobie pogadaliśmy, a teraz pewnie chcecie jechać do Mayfloweru. Do metra prowadzi ta drabina.
 - Drabina? - spytała przerażona Mamuśka.
 W życiu nie chodziła po drabinie, bo zawsze kogoś do tego wynajmowała. Podejrzewam, że jako dziecko płaciła dzieciom służących, by zamiast niej wdrapywały się na drzewa.
 - Tutaj góra i dół stale się zmieniają - wyjaśniła Penelopa. - Drabiny to jedyny praktyczny sposób przechodzenia z jednego poziomu na drugi bez zajmowania cennej przestrzeni schodami, które i tak przez połowę drogi znajdowałyby się na ścianie lub suficie. Poza tym grawitacja nigdy tu nie przekracza dwóch trzecich ziemskiej, a podczas wyprawy będzie znacznie mniejsza, więc drabiny są naprawdę bardzo wygodne. Tutaj wszystkim chodzi się lekko.
 - A jednak w pewnych wypadkach drabiny są ograniczeniem - odezwał się Red, znacząco spoglądając na Pink.
 Ona była mała i dość zwinna. W wyniku udoskonalenia stała się, jak na świnię, bardzo mądra. Umiała chodzić po schodach i wskakiwać na meble, ale z drabiną by sobie nie poradziła. Ci z "Arki" powinni uprzedzić Reda, że tam są drabiny, nim pozwolili mu zabrać jego świadka. Być może go uprzedzili, lecz on mimo wszystko się uparł i wziął Pink ze sobą. Jedynie osoba rozpaczliwie potrzebująca dowodów swojej pozycji obstawałaby przy tym, by w kosmosie towarzyszył jej świadek pozbawiony funkcjonalnych kończyn i kciuków.
 - Mamy windę, ale do ciężkich ładunków - usłużnie powiedziała Penelopa, zwracając się do Reda i Mamuśki.
 Ponieważ Pink trudno uznać za taki ładunek, owa uwaga wydawała się dotyczyć Mamuśki, której skwaszona mina dowodziła, że ona też zrozumiała aluzję. Niemniej ten przytyk brzmiał absurdalnie, bo choć Mamuśka jest okrągła, lecz równocześnie na tyle niska, że prawdopodobnie ważyła mniej niż jedna pierś Penelopy. Najwyraźniej pani burmistrz nie należała do osób lubiących zmieniać swoje plany, ze względu na czyjekolwiek życzenia.
 Zaprowadziła nas do innej windy - mniejszej, z pewnością nie towarowej, a dla ludzi. Stłoczeni, zjechaliśmy w dół. Wagon metra pojawił się prawie natychmiast, gdy tylko dotarliśmy na peron. Penelopa sprawnie nas porozsadzała i wcisnęła guzik z napisem "Mayflower" na tablicy z nazwami docelowych stacji. Usłyszeliśmy syk układu pneumatycznego, gdy włączyły się elektromagnesy unoszące wagon, który później gładko sunął siecią tuneli, na skrzyżowaniach automatycznie wybierając drogę.
 W czasie jazdy Penelopa zaczęła się przymilać, by zostać naszą najdroższą przyjaciółką.
 - Skoro już siedzimy, może mi państwo opowiedzą coś o sobie. Oczywiście, o pani, doktor Cocciolone, wiem wszystko.
 - Błagam, tylko bez tytułów. Proszę mi mówić Carol Jeanne. Penelopa uczepiła się tego imienia i zaczęła się nim bawić jak kot myszą.
 - A więc Carol Jeanne. Co za śliczne imię! Carol Jeanne. Jakże się cieszę, że zostaniemy przyjaciółkami, Carol Jeanne. - Obdarzywszy ją ujmującym uśmiechem, zajęła się Redem, który trzymał Emmy za kosmyk włosów, żeby nie chodziła po wagonie: - A jak powinnam zwracać się do pana, panie Cocciolone?
 - On się nazywa Todd - skorygowała ją Mamuśka. - Redmond Eugene Todd. Wołamy na niego Red. Carol Jeanne jest jego żoną.
 Biedna Mamuśka. Czyżby nie zdawała sobie sprawy, że ona ją prowokuje?
 - A co pan robi? - zapytała Penelopa, ignorując Mamuśkę.
 - Jestem konsultantem rodzinnym.
 Red zawsze mówił to z dumą, jakby miał prawdziwą pracę i rzeczywiście coś robił. Udzielanie porad rodzinnych wydawało mi się tak bezcelowe, jak chodzenie do kościoła - takie koncentrowanie się na emocjach zamiast na czymś istotnym. Niemniej Red przypuszczalnie był w tym dobry; należał do tych nadwrażliwców, którzy porozumiewają się z innymi za pomocą uścisków i poklepywania po plecach, a także cmokają nad obcymi i mówią im: "Rozumiem". Ludzie go za to uwielbiali.
 Penelopie, tak jak mnie, zajęcie Reda nie imponowało.
 - Wewnątrz czy na zewnątrz? - spytała.
 Red był wyraźnie zdezorientowany.
 - Zwykle udzielam konsultacji w zakładzie, jeśli o to pani chodzi.
 - Nawet tego pan nie wie? - zdziwiła się.
 Odpowiedział jej milczeniem.
 - Na zewnątrz, to znaczy na powierzchni, gdzie świeci słońce, gdzie są uprawy - wyjaśniła. - Tam, gdzie żyjemy i gospodarzymy. W miasteczkach. Wewnątrz, to znaczy tutaj, w zamkniętej przestrzeni, gdzie pracujemy. To tak, jak gdybyśmy prowadzili podwójne życie. Wewnątrz pracujemy z ludźmi tej samej profesji, podobnie jak na Ziemi w biurze, a na zewnątrz żyjemy wraz z innymi mieszkańcami miasteczka.
 - A gdzie pracują konsultanci rodzinni, wewnątrz czy na zewnątrz? - zapytał Red.
 - Konsultantów zewnętrznych powołuje główny administrator "Arki" do obsługi poszczególnych miasteczek - odparła Penelopa. - Ludzie zwracają się do nich, kiedy mają jakieś kłopoty w miasteczku. Stanowisko konsultanta zewnętrznego to największy zaszczyt, oprócz stanowiska burmistrza, oczywiście. Mogą je otrzymać wyłącznie najwrażliwsze osoby.
 - W takim razie nasz Red będzie, rzecz jasna, konsultantem zewnętrznym - odezwała się Mamuśka. - Jest najwrażliwszym człowiekiem, jakiego znam.
 Ta kobieta łatwo dawała się podpuszczać. Penelopa nie miała z tym żadnych trudności, co napawało mnie niesmakiem.
 - To naprawdę interesująca wiadomość. Nie słyszałam, żeby konsultant mayflowerski miał być zmieniony.
 Wydawało mi się, że w głosie Penelopy zabrzmiał jakiś fałszywy ton, ale dobrze o niej świadczył fakt, że przestała się uśmiechać.
 - Naturalnie, konsultanci rodzinni po studiach, z naukowym przygotowaniem, pracują wewnątrz, w zakładach. Ja jednak zawsze myślałam, że konsultanci wewnętrzni są od tego, by ludzie do nich przychodzili, kiedy są... No, wiecie... Uciekło mi to słowo...
 - Chorzy psychicznie - podsunęła jej Carol Jeanne.
 - Pomyleni - rzekła Penelopa w tym samym momencie. - Wszystko jedno. Do konsultanta w miasteczku idziemy po to, by porozmawiać z kimś, komu można ufać, a do zakładowego, gdy nasz przełożony twierdzi, że mamy kłopoty, które przeszkadzają nam w pracy. Taka wizyta bardzo wyjaławia i przeraża.
 Red próbował zrobić dobrą minę do złej gry, mimo że irytowało go prymitywne podejście Penelopy do leczenia...
 - Jestem raczej konsultantem wewnętrznym. Będę udzielał porad pracownikom. Niewątpliwie w zakładzie.
 - No, to bardzo interesujące - oznajmiła Penelopa, jakby całkiem zapomniawszy, że przed chwilą niezbyt pochlebnie wyrażała się o profesji Reda.
 Miałem jednak pewność, że dalej uznaje go za osobę, u której wizyta wyjaławia i przeraża.
 Teraz zajęła się Mamuśka i Stefem.
 - A państwo jak się nazywają i co robią? - spytała, wyczekująco patrząc na Mamuśkę.
 Byłem bardzo ciekaw, jak Penelopa ją ustawi.
 - Jesteśmy rodzicami Reda. Ja się nazywam Mamuśka Foxe Todd, a to mój mąż, Stefan Brantley Todd. Wszyscy wołają na niego Stef.
 - Ja będę mówiła Stefan - rzekła Penelopa, zwracając się do Mamuśki, jakby Stef za siebie nie odpowiadał. - Stef brzmi jak nazwa choroby zakaźnej. A z czego państwo się utrzymują?
 - Nie musimy pracować. Stef jest człowiekiem majętnym, więc nigdy nie potrzebował posady, a gdyby nawet, to i tak już by przeszedł na emeryturę. Jest ode mnie dużo starszy... Ma sześćdziesiąt trzy lata.
 Tylko czekałem, aż Penelopa uniesie brwi. Stef wyglądał na co najmniej siedemdziesiąt pięć. Lata współżycia z Mamuśka sprawiły, że skurczył się i wysechł, jakby chciał się schronić przed jej jadem pod własną skórą. Penelopa zdawała się tego nie widzieć. Kokieteryjnie uśmiechnęła się do Stefa i położyła dłoń na jego przedramieniu. Najzwyczajniej zaczęła flirtować z tą zgrzybiałą skamieliną i on na to reagował - odpowiedział jej uśmiechem, który go odmłodził. Kiedyś, przed wiekami, musiał być przystojnym mężczyzną.
 Mamuśka chrząknęła. Napomknąwszy o mężu, przestała być ośrodkiem zainteresowania i teraz pragnęła to odwrócić.
 - Ja, oczywiście, nigdy nie pracowałam na utrzymanie, lecz wiele zrobiłam, działając społecznie, i tutaj chciałabym to kontynuować. Stef niewątpliwie będzie coś dłubał, tak jak w domu.
 Penelopa zdjęła dłoń z przedramienia Stefa i zmarszczyła brwi. Rzuciła okiem na swój podręczny komputer, jakby chciała coś sprawdzić. Najwyraźniej nic nie znalazła i szybko go zatrzasnęła.
 - To niedobrze, a nawet bardzo źle, bo tutaj każdy musi pracować, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Mówi o tym kontrakt. Nie pamiętacie?
 - Jaki kontrakt? - obojętnie spytała Mamuśka.
 - Ten który zapewne podpisaliście przed odlotem.
 - A, tamten. Ja go tylko podpisałam. Był bardzo długi.
 - Nie czytaliście go? - zdziwiła się Carol Jeanne.
 - Nie czytaliście go? - jak echo zawtórowała jej Penelopa, wysuwając do przodu mamucie piersi niczym głowice bojowe. - Kontrakt jest najważniejszy. Podpisując go, wyraziliście zgodę na pracę wewnątrz i na zewnątrz. Tu trzeba pracować. Nie stać nas na utrzymywanie trutniów. Każdy uczciwie spełnia swój obywatelski obowiązek, a w zamian uczciwie dostaje, co mu się należy.
 - Na co jeszcze wyraziliśmy zgodę? - spytał Stef takim głosem, jakby umierał z pragnienia.
 - O mój Boże! Tyle tego, że wszystkiego nie zdołałam zapamiętać. Powinniście sami przeczytać. W każdym razie musicie dotrzymać umowy, czy wiedzieliście, co podpisujecie, czy nie.
 Zapadło nieprzyjemne milczenie. Emmy zaczęła marudzić, więc Stef wziął ją na kolana. Wsadziła sobie kciuk do buzi i prawie natychmiast zasnęła.
 Carol Jeanne patrzyła na ścianę tunelu, która leniwie przesuwała się za oknem, a Red głaskał Lidię po głowie. Tylko Mamuśka się nie speszyła. Przez chwilę obserwowała biust Penelopy, falujący niczym ocean, a później chyba postanowiła być miła, bo jej rysy złagodniały.
 - Niech mi pani opowie o Mayflowerze - poprosiła śpiewnym tonem, jaki zwykle rezerwowała dla swoich wnuczek. - O tym, gdzie będziemy mieszkać.
 Penelopa najwyraźniej nie zdawała sobie sprawy, ile to Mamuśkę kosztowało.
 - Wszystko jest w prospekcie, który pokazują przy wyborze miejscowości - odparła. - Mayflower wygląda dokładnie tak, jak tam go opisano.
 - Nie czytałam prospektu - oznajmiła Mamuśka.
 - Ja też nie - przyznała się Carol Jeanne. - Poza dokumentami prawnymi, które należało podpisać, niczego nie przeczytałam. Tak bardzo byłam zajęta przygotowywaniem programu badań nowej planety, że nie miałam czasu myśleć o "Arce". Niestety, decyzje we wszystkich innych sprawach pozostawiłam Redowi.
 Przy tych słowach się zaczerwieniła, i słusznie - Red nigdy w życiu nie powziął rozsądnej decyzji. W rzeczywistości to mnie Carol Jeanne zleciła czytanie i zapewne jedynie ja wiedziałem, co nas czeka. Miała świadomość, że w każdej chwili przekażę jej wszystkie informacje, kiedy tylko będzie ich potrzebowała. Przynajmniej wówczas, gdy dostanę coś do pisania albo komputer, żebym się mógł z nią dokładnie porozumieć.
 Penelopa wyglądała na niezadowoloną, ale zrobiła ważną minę i wzięła głęboki oddech.
 - No cóż, wobec tego muszę wam opowiedzieć sama. Po pierwsze jesteśmy prezbiterianami.
 Mamuśka prychnęła.
 - Wśród nas nie ma prezbiterian. Ja jestem kongregacjonalistką, a Stef, Red i dziewczynki należą do kościoła episkopalnego. Ze swoim nazwiskiem, Carol Jeanne, oczywiście, musi być katoliczką.
 Mamuśka traktowała to niczym stary rodzinny dowcip, lecz teraz uśmiechnęła się z zaciśniętymi wargami. Zmarszczki w kącikach jej ust przypominały odnóża pająka.
 - Mayflower to kompromis, mamo.
 Red powiedział te słowa cierpliwie, jakby wyjaśniał to już setki razy. W każdym razie tylekroć je słyszałem, że z ochotą rzuciłbym w niego bobkiem. Podczas lektury dokumentów natychmiast się zorientowałem, że Carol Jeanne powinna mieszkać w miejscowości Einstein, z ludźmi, dla których nauka jest całym życiem, a nie wyłącznie pracą zarobkową; albo w Mensie, razem z bezbożnymi poganami. Mniej rzeczy by ją wówczas rozpraszało. Ale nie, Mamuśka się uparła, że muszą mieszkać wśród chrześcijan, naturalnie jej wyznania albo najbardziej zbliżonego.
 Pobłażliwie uśmiechnęła się do swojego ukochanego synalka.
 - Oczywiście, że Mayflower to kompromis, Redmondzie, i bardzo mnie to cieszy.
 Również Penelopa się uśmiechnęła.
 - Będzie pani jeszcze bardziej zadowolona, kiedy pani nas pozna - oznajmiła radośnie. - Nie mamy uprzedzeń. Prezbiterianie są tolerancyjni. Nam właściwie wszystko jedno, jakie ktoś reprezentuje wyznanie, byle tylko chrześcijańskie. Mamy nawet trzy rodziny żydowskie, bo uważają, że miasteczko Bethel jest dla nich zbyt ortodoksyjne, a także kilku mormonów, ponieważ nigdzie indziej ich nie chcieli. Oczywiście odprawiają własne msze, ale gdyby nie to, nikt by się nie domyślił, że należą do innego wyznania.
 - Jakie to ciekawe - skomentowała Mamuśka całkowicie bez zainteresowania.
 Nie była zachwycona, gdy się dowiedziała, że w jej miasteczku są żydzi i fanatycy. Nigdy nie musiała utrzymywać z nimi kontaktów, z wyjątkiem sytuacji, w których obsługiwali ją jako adwokaci, ekspedienci czy pokojówki.
 Penelopa nie dostrzegła sarkazmu Mamuśki.
 - Moim zdaniem większość ludzi uważa, że Mayflower jest najlepszy. Po pierwsze mieszka tam główny administrator. Fakt ten niejako podnosi prestiż miasteczka, co sprawia, że Mayflower jest... No, wiecie... Cóż, na "Arce" nie ma stolicy, ale gdyby istniała, to na pewno byłby nią Mayflower.
 - O? - zdziwiła się Mamuśka.
 - A teraz mamy również głównego gajologa. Ludzie będą się zabijać, żeby tylko mieszkać w Mayflowerze. Ach, jakie wspaniałe przyjęcia nas czekają! Naturalnie, gdy skończy się żałoba. Mam nadzieję, że Cyrus ponownie się ożeni.
 - Cyrus? - zapytał Stef głosem wskazującym raczej na zmęczenie niż ciekawość.
 - To główny administrator, tato - wyjaśnił Red. - Przecież jedziemy na pogrzeb jego żony.
 Powiedział to takim tonem, jakby nie mógł się doczekać.
 - Rozpoczyna się za kilka minut - poinformowała nas Penelopa. - Zaraz będziemy w Mayflowerze. Właśnie się zatrzymujemy. Już!
 Wagon osiadł na kołach w tym samym momencie. Taka synchronizacja mogła wynikać albo z przypadku, albo stąd, że Penelopa usilnie to ćwiczyła.
 Drzwi się otworzyły i wyszliśmy na peron. Chociaż w perspektywie mieliśmy siedmiogodzinne uroczystości pogrzebowe, to jednak w pewnym sensie wreszcie dotarliśmy do domu.

ROZDZIAŁ CZWARTY

POGRZEB ODIE

Kiedy w końcu zobaczyliśmy miasteczko Mayflower, nikt nie był tak bardzo zaskoczony jak ja. Zdawało się, że przelecieliśmy tyle tysięcy kilometrów tylko po to, by niczym bumerang wrócić do domu. Oprócz pogody, wszystko wyglądało tak samo jak w Tempie, w stanie New Hampshire. Fotografie w prospekcie nie wskazywały, że miasteczka "Arki" są tak podobne do Tempie.
 Mayfloweru, oczywiście, nie zbudowano na wzór naszej rodzinnej miejscowości. Rzecz w tym, że choć Tempie powstało kilka wieków wcześniej, i jedno, i drugie zaprojektowano tak, aby przypominały zwykłe małe miasteczka w Nowej Anglii. Z metra pojechaliśmy windą na główny plac, identyczny jak w Tempie - z trawnikiem i białymi budynkami dokoła. Jeden z nich wyglądał na dom towarowy, a inny, mimo że to raczej nieprawdopodobne, na pocztę. Brakowało tylko działa z czasów wojny o niepodległość, ustawionego na środku skweru, oraz dużego zegara, który wybijał godziny. W głębi placu stał nawet kościół, także biały, jak cała reszta budowli w miasteczku.
 Odkryłem jednak istotną różnicę, i to bardzo dużą: wszystkie domy okazały się nadmuchiwane. Były pękate i wyglądały na nietrwałe. Wiem, że tutaj nadmuchiwane budowle to konieczność - należało je tak zaprojektować, by ułatwić ich transport i magazynowanie w wypadku każdej zmiany, a później, po ustabilizowaniu gruntu, szybkie ustawienie z powrotem na miejscu. Nieodparcie kojarzyły mi się z biustem Penelopy. Byłby to raj dla złośliwca ze szpilką.
 Wskoczywszy na ramię Carol Jeanne, zobaczyłem Mamuśkę. Poruszała ustami niczym złota rybka w akwarium, bo ją zatkało. Wiedziałem, że zaraz coś powie.
 - Na miłość boską, te domy przypominają balony - odezwała się w końcu.
 - Zupełnie jak w kreskówkach! - wykrzyknęła Lidia.
 - Nasz chyba będzie wyglądał inaczej, prawda? - zapytała Mamuśka.
 - Oj, ale z pani maruda - stwierdziła Penelopa. - Oczywiście, że nie. Wszystko jest wyjaśnione w prospekcie, tylko że pani go nie czytała. Ciągłe o tym zapominam, ale jeszcze nie słyszałam, żeby ktoś tu przybył, zawczasu nie przeczytawszy prospektu.
 - Miałam ważniejsze rzeczy do zrobienia. Musiałam spakować nasz dobytek i pożegnać się ze wszystkimi przyjaciółkami.
 To Red zajmował się pakowaniem; Mamuśka tylko wskazywała palcem i komenderowała. I skąd te przyjaciółki? Znajomych miała na pęczki, ale swoje koleżanki klubowe uważała za zbyt mało wyrobione towarzysko, by mogły zasługiwać na miano jej przyjaciółek. Ich główna rozrywka polegała na złośliwym obgadywaniu tych, które akurat wchodziły do klubu lub wychodziły.
 Kąciki ust Penelopy lekko się uniosły. Zdążyłem się zorientować, że jest sarkastyczna i chyba za to ją polubiłem.
 - Proszę sobie wyobrazić, że już nigdy więcej, aż do końca życia, nie będzie musiała pani żegnać się z przyjaciółkami - rzekła.
 Mamuśka rzuciła jej gniewne spojrzenie.
 - Co pani chce przez to powiedzieć?
 - Jak to co? - odparła Penelopa tonem niewiniątka. - Przecież na zawsze zostaniemy razem, niczym w jednej wielkiej rodzinie.
 - Mamuśka traktuje wszystkie swoje przyjaciółki jak rodzinę - odezwał się Stef.
 Ciekaw jestem, czy Penelopa zrozumiała dwuznaczność tych słów. Mamuśka na pewno tak, bo zmiażdżyła męża wzrokiem, Penelopa zaś tylko szerzej się uśmiechnęła.
 Lidia szarpała Reda za koszulę, rozpaczliwie próbując zwrócić na siebie uwagę, niczym jej ukochana babcia.
 - Czy już jesteśmy w domu? Kiedy będzie śniadanie? - dopytywała się. - Dlaczego tu wszystkie domy wyglądają jak w filmie?
 - Bo są nadmuchiwane, córeczko - wyjaśnił jej Red. - Ludzie nadmuchują je jak balony.
 - W ten sposób tylko szybko byśmy się wykończyli - oznajmiła Penelopa. - Po prostu w każdym domu jest zawór dostarczający powietrze, którego ciśnienie we wnętrzu sprawia, że budynki stoją.
 - Muszą tam panować okropne przeciągi - skomentowała Mamuśka.
 - Większość ludzi uważa, że to działa orzeźwiająco - rzekła Penelopa.
 - A co w wypadku awarii? - zapytał Stef.
 - Oj, Stef, czy ty musisz poruszać takie sprawy przy dzieciach?
 - Ściany mają półsztywną konstrukcję i zawsze można się wydostać, a powietrza do oddychania wystarczy. Niemniej to bardzo dobre pytanie - odpowiedziała Penelopa, klepiąc go po ramieniu.
 Uśmiechnął się blado - wiedział, że cokolwiek zajdzie podczas tej wymiany zdań między Mamuśką a Penelopą, i tak wszystko skrupi się na nim.
 Nie mogąc wykręcić się od pogrzebu, ciężkim krokiem ruszyliśmy za Penelopą do kościoła. Na "Arce" określenie "ciężki krok" odnosiło się raczej do stanu ducha, mniejsza grawitacja bowiem sprawiała, że chodziło nam się bardzo lekko. W istocie tak bardzo, że wszyscy się kilkakrotnie potknęliśmy.
 - To wynika z fizyki - radośnie tłumaczyła Penelopa. - W dalszym ciągu mamy tę samą masę, lecz mniej ważymy. Używacie tyle samo siły, co dotychczas, ale przy niższym ciążeniu. Wasze dzieci niewątpliwie będą wpadały na ściany, nim się nauczą zatrzymywać. To jeszcze jedna zaleta pneumatycznych ścian: nikt nie nabije sobie guza.
 Uważnie rozejrzałem się po miasteczku, kiedy szliśmy przez plac. Ubawiło mnie to, że karłowate drzewa w ogrodach rosły w donicach. Wszystko było tu przenośne. Kuźni w miasteczku nie osłonią rozłożyste korony kasztanów, chyba że miejscowi garncarze mają wyjątkowo duże koła garncarskie.
 Ludzie wciąż napływali do kościoła, który stał frontem do placu. Uroczystości pogrzebowe jeszcze się nie zaczęły. Im bardziej zbliżaliśmy się do świątyni, tym bardziej wyglądała niczym parodia tych w New Hampshire. Nadmuchiwana budowla miała nadmuchiwane wieżyczki, tak samo niefunkcjonalne, jak ich odpowiedniki w Tempie. Zadano sobie wiele trudu, by Mayflowerowi nadać swojski wygląd. Skoro ludzie aż tak tęsknią za domem, to moim zdaniem, powinni zostać na Ziemi, tam gdzie ich miejsce.
 Pod kościołem stał stół zawalony stertą jakichś przezroczystych paczuszek. Kobieta siedząca za stołem wyglądała, jakby pragnęła je komuś wcisnąć.
 - A, to ty, Penelopo! - wykrzyknęła, kiedy się zbliżyliśmy. - Jestem pewna, że zamierzasz sławić Odie Lee.
 - Ależ naturalnie!
 Penelopa wyciągnęła swoje serdelkowate palce i kobieta zza stolika podała jej dziwny kwiat, zapakowany w przezroczystą folię. Miał zieloną łodygę i filigranowe liście, a zamiast płatków puszystą kulę z cieniutkich białych niteczek, które sprawiały wrażenie, że odpadną przy najlżejszym dotknięciu.
 - To dmuchawce - obojętnie wysapał Stef.
 Mamuśka pogardliwie zachichotała.
 - Sprowadzacie na "Arkę" chwasty? U nas na wsi ludzie je niszczyli. Od lat nie widziałam dmuchawca.
 Penelopa energicznie pokręciła głową.
 - Może to i dmuchawce, ale nie chwasty. Są bardzo pożyteczne. Miasteczko Glory uprawia je dla liści. Nie ma nic lepszego od sałatki z młodych liści mniszka. Miasteczko Plymouth uprawia go dla żółtych kwiatów. Z ich płatków robi się doskonałe wino. No i oczywiście pszczoły, uwielbiają te kwiaty. - Kilkakrotnie walnęła Lidię tłustą dłonią po głowie, co prawdopodobnie miało oznaczać serdeczny gest. - Ty lubisz miód, prawda, najsłodsza? I dlatego potrzebne są mlecze, żeby pszczoły mogły go dla ciebie robić.
 Lidia spojrzała na nią jak na wariatkę.
 - Obawiam się, że w dalszym ciągu nie rozumiem, co dmuchawce mają wspólnego z pogrzebami - odezwała się Carol Jeanne.
 Z ciekawością patrzyłem, jak Penelopa traktuje Carol Jeanne. Rozkoszowała się wsadzaniem szpilek Mamuśce i z przyjemnością flirtowała ze Stefem, choć trudno powiedzieć, czy rzeczywiście jej się podobał, czy też chciała zrobić na złość jego żonie. Kiedy jednak Carol Jeanne zadawała jakieś pytanie, Penelopa natychmiast się zmieniała, na niej skupiając całą uwagę. Najwyraźniej znała swoje miejsce w hierarchii i robiła wszystko, by wkraść się w łaski głównego gajologa "Arki". Rozmawiając z Carol Jeanne niemal się jąkała. Albo naprawdę czuła przed nią respekt, albo potrafiła to świetnie udawać.
 - Istnieje tutaj taki drobny zwyczaj. Mam nadzieję, że pani nie uzna nas za niepoważnych. To pewien sposób... jak by to powiedzieć... dzielenia czyjegoś smutku, przywracania zmarłych światu, dodawania ducha. Zresztą sama pani zobaczy. Praktykuje się to we wszystkich miasteczkach, nie tylko w Mayflower.
 - Czy my też powinniśmy mieć dmuchawce? - spytała Carol Jeanne.
 - O, nie sądzę - odparła Penelopa. - Przecież nawet nie znaliście Odie Lee! Jak można sławić obcą osobę?
 Carol Jeanne nic na to nie odpowiedziała, ale wiem, że pomyślała: "Jeśli Odie Lee jest dla nas obca, to w ogóle po co idziemy na ten pogrzeb?"
 Penelopa wprowadziła nas do kościoła, niosąc opakowany dmuchawiec tak ostrożnie, jakby to była fiolka z nitrogliceryną.
 - Usiądźcie tutaj - szepnęła. - Nie! Z przodu jest lepsze miejsce.
 Zaczęła nam torować drogę przez tłum wiernych. Musieliśmy iść za nią gęsiego.
 - Proszę się odsunąć! - wołała. - Mamy ważnych gości! Właśnie przybyli państwo Cocciolone! Przejście dla państwa Cocciolone!
 Ludzie wyciągali szyje, żeby nas zobaczyć. Carol Jeanne, oczywiście, czuła się zakłopotana. Nie znosiła celebry, a głośne wykrzykiwanie jej nazwiska było dla niej udręką. Mamuśka jednak to uwielbiała. O, z pewnością nie podobało się jej, że Penelopa utożsamia całą rodzinę z nazwiskiem Cocciolone, ale wszyscy na nas patrzyli, Mamuśka czuła się jak w raju. Carol Jeanne pragnęła zapaść się pod ziemię, lecz jej teściowa kroczyła nawą niczym transatlantyk płynący w otoczeniu holowników. Mamuśka potrafiła wyglądać dostojnie. Każdy, kto na nią spojrzał, bez wątpienia sądził, że spośród nas jest ona najważniejszą osobistością.
 Penelopa podbiegła do środka długiej ławki i poklepując ją, wskazywała nam miejsca. Kiedy kolejno usiedliśmy obok naszej przewodniczki, Pink kwiknęła, więc Red wziął ją na kolana, żeby i ona mogła wszystko zobaczyć. Ja nigdy takimi głupstwami nie rozpraszałem myśli Carol Jeanne, lecz z drugiej strony w wypadku Reda to nie miało żadnego znaczenia.
 - Popatrz, małpa! - odezwała się jakaś brzydka dziewczynka, siedząca przed nami. - Widziałeś kiedyś takie maciupeńkie czarne łapki?
 Miała krzywe zęby i kaczy nos, jakby ktoś używał jej głowy zamiast bokserskiej gruszki. Oceniłem jej wiek na jedenaście albo dwanaście lat. Była na tyle dorosła, że zachowała się delikatniej od Lidii czy Emmy i swoje uwagi wygłosiła szeptem, ale ja je słyszałem.
 Chłopiec obok niej, bez wątpienia starszy brat, odwrócił się i na nas spojrzał.
 - Tam jest też świnia - rzekł. - To pewnie świadkowie.
 Dziewczynka się żachnęła.
 - Jasne, że świadkowie, bo na karkach mają gniazdka, do których podłącza się komputer - powiedziała i wyciągnęła szyję, by jeszcze raz zerknąć na Pink. - Poza tym kto by wpuścił do kościoła świnię, gdyby nie była świadkiem?
 Chłopiec wzruszył ramionami i odwrócił się od nas.
 - Ja tam bym nie chciał świni za świadka. To najgłupszy wybór, jaki widziałem. Oni powinni mieć dwie małpy.
 Z miejsca się zorientowałem, że to bystre i czarujące dzieci. Krzywe zęby i kaczy nos już mi wcale nie przeszkadzały.
 - Kimkolwiek są, musieli dopiero przylecieć - zauważyła dziewczynka. - Czuć od nich tak, jakby miesiąc się nie kąpali.
 Spostrzegawcze, logicznie myślące dzieciaki. Liczyłem na to, że Carol Jeanne i Red słyszeli ich komentarze. Wszyscy śmierdzieli, lecz ja przynajmniej miałem wdzięk. Jako doskonały świadek byłem praktyczny, a Pink bez pomocy nie potrafiła nawet wskoczyć na ławkę; siedziała na kolanach Reda, z trudem utrzymując równowagę. Zaskrzeczałem do dzieci i zrobiłem parę min. Chłopiec szybko zrozumiał, że to specjalnie dla nich, i ze stoickim spokojem patrzył przed siebie, ale dziewczynka co chwila ukradkiem na mnie zerkała. Uśmiechnęła się, kiedy stanąłem na głowie, a gdy pokręciłem biodrami, wybuchnęła śmiechem. Brat trącił ją łokciem.
 Carol Jeanne podczas moich występów siedziała spokojnie. Wiedziała, co robię, lecz nie miała nic przeciwko temu. Moim zdaniem zakładała, że jeśli ludzie mnie polubią, przestaną ją traktować z nabożnym podziwem.
 Niebawem jakiś chudy starzec zagrał na syntezatorze protestancki hymn i rozpoczęła się msza. Kiedy żałobnicy podchwycili melodię wwieziono ciało zmarłej. Była pulchna i miała zdrową cerę - wcale nie wyglądała na martwą. Scena ta przypominała mi wtaczanie wózka z pieczenią na bankiecie. Z pewnością moja uwaga spodobałaby się Carol Jeanne i znów żałowałem, że nie mam niczego do pisania.
 W czasie inwokacji, gdy wszyscy siedzieli, z szacunkiem pochylając głowy, ja zajmowałem się iskaniem włosów Carol Jeanne.
 Pod koniec modlitwy do kościoła wpadł pastor. Nawet nie zrobił przerwy po słowie "amen" i natychmiast zaczął mówić:
 - Zebraliśmy się tutaj, by uczestniczyć w smutnej, lecz zarazem pięknej uroczystości.
 Wyczyniał nadzwyczajne rzeczy ze swoją twarzą, przybierając minę jednocześnie żałobną i wzniosłą, jak święty na średniowiecznym malowidle. Wydaje mi się, że musiał stale ćwiczyć to przed lustrem przez wszystkie lata studiów w seminarium.
 - Odie Lee Morris była żoną naszego głównego administratora - ciągnął. - Należy oddać jej cześć choćby tylko za to, że przez całe życie dzielnie towarzyszyła temu wspaniałemu człowiekowi. - Urwał, wygłosiwszy tę głęboką myśl. Okazało się, że jest na co dzień filozofem i poetą. - Dla niej nic nie znaczyły rozkosze tego świata. - Pastor miał niezwykle duże i ruchliwe jabłko Adama. - Od chwili, gdy postawiła nogę na "Arce", poświęcała się... dla innych. Oto tutaj leży kobieta, która nigdy nie troszczyła się o siebie. Mimo słabego zdrowia, a wszyscy wiemy, jak bardzo cierpiała, całe życie zajmowała się potrzebami bliźnich. - Na moment pochylił głowę. Jego jabłko Adama drżało, czekając na sygnał, by od nowa zacząć swój taniec. - Moje skromne słowa jednak wszystkiego nie wyrażą. - Zmienił ton. Skończył to, co powinien zrobić pastor, i wszedł w rolę mistrza ceremonii. - Pominę wiarę, jaką wyznawała Odie Lee. Wprawdzie żyła jako chrześcijanka, wręcz wzór chrześcijanki, lecz była jedną z nas, mieszkańców "Arki", chrześcijan czy... - zapewne przyszły mu do głowy takie określenia, jak: poganie, heretycy i bezbożnicy - ... niechrześcijan. Teraz nadeszła pora, by ci, co kochali Odie Lee, zaczęli ją sławić. Stańcie tu w kolejce, z lewej stronu podium. Nie wszyscy na raz. Każdy chętny będzie mógł się wypowiedzieć.
 Mnóstwo ludzi zerwało się z miejsc i ruszyło do podwyższenia. Wśród tych, którzy pozostali na ławkach, rozległ się szmer aprobaty, liczba chętnych w kolejce okazała się bowiem nadspodziewanie duża.
 - Sami widzicie, jakim uznaniem cieszyła się Odie Lee - powiedziała Penelopa, niemal nas tratując, gdy przeciskała się do przejścia. - Zazwyczaj ledwie kilka osób sławi zmarłych, a dziś mamy co najmniej pięćdziesiąt.
 Kiedy się wreszcie przepchnęła, pomagając sobie biustem, pomaszerowała środkiem nawy, by zająć miejsce na końcu kolejki do podium, była mniej więcej dwudziesta.
 Pastor zaczekał, aż tłum ucichnie, a potem dał znak kobiecie, która stała pierwsza. Podeszła do mikrofonu i ostrożnie zdjęła folię z dmuchawca.
 - Pragnę sławić Odie Lee - rzekła. - To był anioł w ludzkim ciele. Ona i ci, co się modlili razem z nią, pierwsi przyszli mi z pomocą, gdy mój mąż zachorował na raka prostaty. Nie mam pojęcia, jak się dowiedzieli, że potrzebujemy pomocy, ale Odie Lee, wraz z innymi współwyznawcami, przynosiła nam jedzenie i namawiała do modlitwy. Nigdy jej tego nie zapomnę.
 Skończywszy, jeszcze przez chwilę nieruchomo stała na podium. Wówczas tłum niepewnie zaszemrał:
 - Sław! Sław!
 Kobieta uniosła biały kwiat do ust, nadęła policzki i mocno nań dmuchnęła. Puszysta kula natychmiast się rozsypała i we wszystkie strony pofrunęły maleńkie spadochroniki. Wiele z nich opadło na nieruchome ciało Odie Lee, leżące na wózku przy podium.
 Jeden pęczek spadochroników wylądował na głowie mężczyzny siedzącego dwa rzędy przede mną. Wskoczyłem na ramię dziewczynki, a potem przebiegłem jej po kolanach - achnęła z zachwytu. Stojąc na oparciu następnej ławki, wyciągnąłem rękę i z czubka głowy mężczyzny zdjąłem biały puszek dmuchawca. Kilka osób mnie obserwowało. Niektóre się uśmiechały, inne marszczyły brwi, a jeszcze inne wytykały palcem, lecz nie zwracałem na to uwagi. Interesowałem się wyłącznie swoją zdobyczą. Wróciłem z puszkiem do Carol Jeanne i chciałem go jej wręczyć, ale ona tylko pokręciła głową i klepiąc się po zgięciu łokcia, kazała mi tam usiąść, by mieć mnie przy sobie.
 Usadowiwszy się na jej ręku, obejrzałem swoją zdobycz. Biały puszek był delikatny jak mgiełka. Połaskotałem nim w nos najpierw siebie, a później Carol Jeanne. Spojrzała na mnie z uśmiechem.
 Na końcu każdej niteczki wisiało brązowe nasionko, co wszystko mi wyjaśniło. Skoro już wiedziałem, do czego służą owe małe spadochroniki, nasionka zjadłem a resztę wyrzuciłem. Nie było to zbyt treściwe jedzenie, a przy tym suche i bez smaku.
 Kolejna osoba na podium mówiła tak głośno, płaczliwie i niezbornie, że zwróciło to moją uwagę.
 - Towarzyszyłam Odie Lee w modlitwach - rzekła. - Zawsze pierwsza wiedziała kto ma kłopoty i kazała nam się modlić w jego intencji.
 Wówczas z tyłu dobiegł mnie szept jakieś innej kobiety:
 - Bo jej mąż nie potrafi trzymać języka za zębami. Cyrus paplał jej wszystko, o czym mówiliśmy mu w zaufaniu.
 - Liz, ćśś! - mitygował ją ktoś.
 Umilkła, choć niewiele osób ją słyszało, jako że mówiła bardzo cicho. Niemniej jej słowa mnie zaintrygowały. Chyba Odie Lee nie była taka święta, jak twierdzi Penelopa i te dwie kobiety. Odwróciłem się i przez ramię Carol Jeanne zerknąłem na Liz. Okazała się dość ładna i zadbana; miała nadzwyczaj starannie uczesane włosy. Obok niej zobaczyłem muskularnego mężczyznę o byczym karku. Zapewne jej mąż. Liz siedziała bardzo sztywno, co wskazywało, że jest na niego zła za uciszanie.
 Spojrzała na mnie z góry, nie poruszając głową i nie zmieniając pozycji. Wpatrywała się we mnie tak lodowatym wzrokiem, że nie wytrzymałem i odwróciłem głowę...
 - Sław! Sław! - zaszemrał tłum, tym razem śmielej niż poprzednio.
 Dmuchnięcie i znów nasiona mlecza fruwały w kościele. Towarzyszka modlitw Odie Lee, zapłakana młoda kobieta, zeszła z podium i powędrowała na swoje miejsce.
 - Ja także się z nią modliłam - nabożnie oznajmiła następna. - Odie zawsze nam mówiła, komu i dlaczego potrzebne są nasze modlitwy. Zanosząc jakiejś rodzinie obiad nadmieniała, że się modlimy w intencji wszystkich jej członków.
 - No pewnie, że należało się za nich modlić - szepnęła Liz. - Ona ich tylko truła.
 Nie mogłem się powstrzymać i znowu na nią zerknąłem. Teraz sytuacja się odwróciła: to jej mąż siedział sztywno i patrzył przed siebie chmurnym wzrokiem, a Liz wydawała się rozluźniona. Nawet się do mnie uśmiechnęła. Najwyraźniej prowadzili ze sobą jakąś wojnę. Po co tacy ludzie biorą ślub, skoro później przez całe życie zaciekle ze sobą walczą, jak zapaśnicy w meczu bez końca?
 - Sław! Sław! - ponaglał tłum zapłakaną kobietę.
 Za każdym razem ludzie robili to coraz głośniej. Pewnie ochrypną, zanim skończy się msza.
 Pierwsze próby okazały się nieudane. Dopiero po trzeciej dmuchawiec stracił biały puszek. Zaczerwieniona ze wstydu i wysiłku kobieta zeszła z podium, by wrócić na swoje miejsce.
 Wreszcie przyszła kolej na Penelopę, która oświadczyła, że nie znała drugiej tak przyzwoitej osoby, jak Odie Lee.
 - W rzeczywistości nierzadko wcześniej od samych zainteresowanych wiedziała, że będą mieli kłopoty - rzekła. - Ach, jak często się żaliła, że nie chcą spojrzeć prawdzie w oczy! Modliła się z nimi i służyła im radą, póki nie zrozumieli swoich problemów i nie zwrócili się do Boga o pomoc.
 Tylko czekałem, aż Liz skomentuje oświadczenie Penelopy, ale trzymała język za zębami. Oczywiście wiedziała, że przyszliśmy tu z Penelopą i że świadkowie meldują o wszystkim, co słyszą. Nie wiedziała jednak, że Carol Jeanne i ja nie jesteśmy przyjaciółmi Penelopy, a Carol Jeanne będzie się śmiać, kiedy jej opowiem o uwagach Liz.
 Ponieważ Liz milczała, odwróciłem się, by obserwować Penelopę, która nadęła się jak bania i dmuchnęła tak mocno, że fruwające nasionka wypełniły cały kościół. Zorientowawszy się, że wszyscy mówią o Odie Lee mniej więcej to samo, znużony przespałem resztę mszy. W razie czego pozostałe wypowiedzi zawsze mogę odtworzyć z pamięci.
 Po odśpiewaniu końcowej pieśni żałobnej i odmówieniu modlitwy, ciało Odie Lee wywieziono ze świątyni. Przeskoczyłem z Carol Jeanne na Stefa, a potem na Mamuśkę, Lidię i Reda, żeby zobaczyć procesję. Siedząc na kolanach Emmy patrzyłem, jak wózek ze zwłokami toczy się nawą do wyjścia. Biały puszek dmuchawca pokrywał nieboszczkę, a najgęściej jej brodę, co przypominało zarost. Odie Lee nie wyglądała na taką, która chciałaby mieć kozią bródkę.
 - Dokąd ją wiozą? - odezwała się Emmy.
 Dobre pytanie. Z pewnością nie zakopią trupa w ziemi. Nikt nie odpowiedział dostatecznie szybko, więc Emmy wykrzyknęła:
 - Dokąd ją wiozą?!
 Ludzie oglądali się za nami. Na wszelki wypadek uciekłem z kolan wrzeszczącej Emmy i usiadłem na ręku Carol Jeanne.
 - Tatuś nie wie - odparł Red.
 Jego odpowiedź wydawała się zadowalać Emmy. Nie wystarczyła jednak Mamuśce, która po wyjściu z kościoła odciągnęła Penelopę na stronę.
 - Dokąd oni ją zawieźli? - spytała.
 - Domyślam się, że pani chce się dowiedzieć, gdzie ostatecznie spoczną jej doczesne szczątki.
 - Oczywiście! Gdzie jest cmentarz?
 Penelopa uniosła jedną brew.
 - Na "Arce" nie ma żadnego cmentarza - odpowiedziała.
 Red poklepał Mamuśkę po ramieniu i wyjaśnił:
 - Co oznacza, że ludzi, którzy umierają na "Arce", wyrzuca się w kosmos. To przypomina pogrzeb na morzu, z tym że tu nieboszczyków wysyła się wprost do nieba.
 Penelopa opuściła pierwszą brew, a podniosła drugą. Ciekaw jestem, czy zdawała sobie sprawę z tego, co wyczynia ze swoimi brwiami, czy też robiła to bezwiednie. Red był niemal takim samym tumanem jak jego matka.
 - To bardzo romantyczne, ale niezbyt rozsądne - rzekła Penelopa. - Każdy przedmiot w kosmosie jest potencjalnym zagrożeniem. Pewnie, że to mało prawdopodobne, aby jakiś statek zderzył się z Odie Lee, ale gdyby jednak, to taka kolizja miałaby fatalne skutki. My niczego z "Arki" nie wyrzucamy w kosmos.
 - W takim razie musicie ich zakopywać - stwierdziła Mamuśka.
 Penelopa błagalnie spojrzała w niebo.
 - Byliście pod ziemią. Tam, gdzie jest metro i gdzie mamy nasze biura. Nie dzielę biurka z żadnym trupem. Nawet z ciałem takiej świętej osoby, jak Odie Lee.
 - Wobec tego, co z nimi robicie? - zapytała Mamuśka.
 Boże, ale ona jest tępa!
 - Jak mówi Biblia: "Z prochu powstałeś..."
 Zajrzałem do pliku "Biblia" w swojej pamięci, ale nic takiego nie znalazłem. Jednakże trudno się temu dziwić. Chrześcijanie często cytują dawne porzekadła, a kiedy twierdzą, że to z Biblii, ludzie mądrze kiwają głowami i przyjmują każde słowo za dobrą monetę, bo nikt nie czyta tej książki. Wierzą w to, co tam jest napisane, ale tego nie czytają i nie studiują. Oczywiście, dotyczy to również niektórych uczonych - tych, co wszystko z przeszłości akceptują bez zastrzeżeń nawet, nie sprawdzając dowodów. Tacy nigdy nie zmienią świata; przejdą po nim nie zauważeni. Carol Jeanne zawsze ma wątpliwości, w rezultacie przyczyniła się do ogromnych zmian w swojej dziedzinie, a niebawem przekształci jakąś planetę. Nie potrafią tego zrozumieć ludzie, którzy zakładają, że skoro powołują się na Biblię, nie wolno ich słów kwestionować.
 Mamuśki nie obchodziło źródło cytatu - przeszkadzała jej kremacja.
 - Toż to barbarzyństwo!
 - Po prostu wynika z konieczności i jest często praktykowane na Ziemi - odparła Penelopa. - Wszystko dokładnie wyjaśniono w prospekcie.
 - Nie dam się spalić!
 - Właściwie nie zostanie pani spalona, lecz raczej zutylizowana - pogodnym tonem tłumaczyła Penelopa. - Rozłożymy panią na poszczególne składniki, których użyjemy, na przykład, do nawożenia roślin i do wielu innych rzeczy. Kremacji poddajemy jedynie to, co się nie nadaje do ponownego wykorzystania.
 - Nigdy na to nie pozwolę!
 Mamuśka była bliska łez, aż prawie jej współczułem. Prawie.
 Penelopa uśmiechnęła się słodko.
 - Przecież podpisała pani kontrakt.
 - To było w kontrakcie? Że mogę zostać... spalona? Zutylizowana? Przerobiona na mydło?
 Penelopa uśmiechnęła się i w wymownym geście powoli wzruszyła ramionami.
 - Niewątpliwie zaczekamy z tym, aż pani umrze.
 Mamuśka z wściekłością spojrzała na Stefa.
 - Dlaczegoś mi o tym nie powiedział?!
 Bo wcale byś go nie słuchała, ty tępa babo - na pewno nie Stefa. Ja, oczywiście, nie mogłem nic powiedzieć, lecz znałem prawdę. To Red dokładnie przestudiował kontrakt i postanowił nie mówić matce o kremacji. Choć Mamuśka doskonale wiedziała, kto jej nie poinformował, nie umiała się gniewać na swojego ukochanego synalka, więc napadła na męża. Biedny Stef. Nigdy nie pozwoliła mu decydować nawet w najdrobniejszych sprawach, ale zrzucała na niego odpowiedzialność, gdy coś nie wyszło.
 - Przepraszam cię, skarbie. Jakoś o tym nie pomyślałem - zachrypiał.
 - Na miłość boską, Stefanie! - wykrzyknęła Penelopa tonem pełnym troski. - Z pewnością zaschło panu w gardle. Musimy załatwić coś do picia.
 Nie szkodzi, że przed pogrzebem nawet nie mogli się napić właśnie z winy Penelopy - teraz demonstracyjnie chciała ratować Stefa.
 - Jeśli to nie sprawi pani zbyt wiele kłopotu - mruknął.
 - Ależ skąd! - odpowiedziała rozpromieniona. - I tak idziemy do kuchni. Po obejrzeniu prezentacji Odie Lee ludzie nabiorą apetytu.
 - Prezentacji Odie Lee? - zdziwił się Red.
 Penelopa zbyła jego pytanie machnięciem ręki.
 - O, jeszcze się pan naogląda. Teraz my, mayflowerczycy, musimy pomóc przy posiłku. - Spojrzała na Pink, która drzemała w ramionach Reda. - Oczywiście, ze świnią nie może pan wejść do kuchni.
 - Pink jest świadkiem - rzekł Red znużonym głosem. - Fakt, że dość ciężkim.
 - W takim razie znajdziemy kogoś, kto chętnie zaniesie panu świnię do domu.
 Red zastanawiał się przez chwilę. Wyobrażam sobie jego rozterkę. Pink, w przeciwieństwie do dzieci, z powodzeniem może zostać w domu sama, tym bardziej że jest zmęczona. Z drugiej strony to by wskazywało, że praca Reda nie jest dostatecznie ważna, by wymagała ciągłej obecności świadka. Oczywiście, nic z tego, co robił Red, nie było szczególnie istotne, ale on z tym faktem jeszcze nie chciał się pogodzić.
 - Pink czuje się zmęczona i naprawdę nie dam rady jej nosić - oznajmił spoglądając na leniwą świnię, którą trzymał w ramionach, a ona łypnęła na niego okiem. - Pewnie wolałaby iść do nowego domu.
 - Może pójdziemy tam z nią wszyscy? - zaproponowała Carol Jeanne.
 - Świetny pomysł - odpowiedziała jej Penelopa z chytrą miną. - Ludzie na pewno to zrozumieją. Wprawdzie reszta mieszkańców Mayfloweru pomaga przy pogrzebie, ale świnia męża głównego gajologa jest śpiąca i, naturalnie, musi iść do domu...
 - Niech się pani nie zgrywa, Penelopo - natychmiast zareagował Red. - Oczywiście, że zostaniemy i pomożemy, ale kto ją zaniesie? Pink to nie zabawka... ani zwykłe zwierzę.
 Nie, Pink to chodząca zawalidroga.
 - Któreś z naszej młodzieży... O, Nancy!
 Nancy okazała się dziewczyną o końskiej twarzy, każdym ruchem zdradzającą, że uważa się za brzydszą, niż jest w rzeczywistości. Chodziła skurczona, ze zwieszonymi ramionami, jakby miała nadzieję, że w ten sposób stanie się niezauważalna. Oczywiście, zwracała uwagę samym swoim niezgrabnym chodem, ale ja już zdążyłem się zorientować, że nastolatki rodzaju ludzkiego nigdy nie rozumieją jednej rzeczy: najlepszym sposobem nierzucania się w oczy jest normalne zachowanie. Nancy jednak wcale nie musiała zabiegać o to, by nikt jej nie dostrzegał. Kiedy podniosła głowę i się uśmiechnęła, sprawiała wrażenie bardzo miłej osoby. I godnej zaufania. Na jej twarzy nie widziałem ani śladu wrogości, zwykle okazywanej przez nastolatków dorosłym, którzy ich wołają.
 - Trzeba zanieść świadka pana Cocciolone do nowego domu - powiedziała Penelopa. - Wiesz, gdzie jest ich dom, prawda?
 - O, tak - odparła Nancy. - Jedną ulicę stąd.
 - W takim razie czy nie miałabyś nic przeciwko temu, żeby to zrobić?
 Nie miała. Wzięła świnię na ręce i szybko odeszła.
 - Ale czy drzwi nie będą...? - niepewnie odezwał się Red.
 - Poradzi sobie - przerwała mu Penelopa i zerknąwszy na mnie oświadczyła: - Wydaje mi się, że nie tylko pańska świnia jest bardzo zmęczona, więc proponowałabym odesłać do domu również małpę, ale nie wiem, kto się odważy zanieść zwierzę, które gryzie.
 "Niech cię szlag trafi!", pomyślałem.
 Z kościoła do domu społecznego wiodła żwirowa ścieżka. Żałobnicy, zebrani w dużej sali, najwyraźniej oglądali prezentację Odie Lee. Obeszliśmy ich, gdy Penelopa prowadziła nas do dużej, kwadratowej kuchni, gdzie ochotnicy pośpiesznie rzucali coś na talerze. Ludzie wynosili je na dwór, a potem siadali na trawniku lub ławkach.
 Stałem na ramieniu Carol Jeanne, trzymając ją za włosy, żeby nie spaść, i uważnie przyjrzałem się jedzeniu. Było typowe dla człowieka - przegotowane, zbyt ostre i tak beznadziejnie pełne mięsa. Nie zauważyłem w nim nawet jednego świeżego winogrona. Ja tam bym tego nie tknął.
 - Kto ma poncz? - huknęła Penełopa. - Potrzebuję trochę ponczu. Mamy tu spragnionego.
 Znalazła kubek z kompotem i wręczyła go Stefowi, ignorując pozostałych.
 - Pić! - jęknęła Emmy, patrząc na pusty kubek Stefa.
 - Jeść! - zawtórował jej Lidia. - Już powinnam dostać coś do jedzenia.
 Ona zawsze tak czarująco naśladuje Mamuśkę.
 Penelopa rzuciła dziewczynkom oburzone spojrzenie.
 - Co w kuchni robią dzieci? - spytała retorycznie, bo przecież wszyscy wiedzieli, że to ona je tu wprowadziła. - Joan, bądź tak dobra i zaprowadź je do sali dla dzieci. - Pochyliła się nad Lidią i tym swoim głosem, przypominającym róg mgłowy, wesoło zahuczała: - Jest tam dla was małe co nieco, kochanie.
 Jakaś drobna blondynka, niewiele wyższa od Lidii, zeszła z taboretu i wytarła dłonie w ręcznik, którym była przewiązana w pasie. Chwyciwszy dziewczynki za nadgarstki, bez słowa wyprowadziła je z kuchni.
 - Tatusiuuu! - wyła Emmy niczym syrena karetki pogotowia, ale jej wrzask wkrótce ucichł w oddali.
 - Zobaczysz, będzie wspaniale! - krzyknął za nią Red.
 Czułem, jak Carol Jeanne sztywnieje. Dopiero po chwili zrozumiałem powód - Emmy wołała swojego ojca, a nie matkę. Jednakże dlaczego Carol Jeanne tak się tym przejęła? Sama dokonała wyboru. To Red zajmował się dziećmi, a ona pracą naukową i przekształcaniem świata. Przecież jej dzieci to niezliczone pokolenia wszystkich gatunków zwierząt i roślin, które będą żyły na nowej planecie. Te dwie dziewczynki, jakie urodziła, stanowiły jedyne osiągnięcie Reda, więc niby dlaczego nie miałby być im bliższy niż ona? Nie rozumiałem jej.
 - No i załatwione! - rzekła Penelopa, wyraźnie z siebie zadowolona. - Do pomocy w kuchni mamy jeszcze kilku ochotników, pragnących wnieść swój wkład - oznajmiła. - Przedstawiam wam Carol Jeanne Cocciolone, jej męża Reda i jego ukochaną matkę. Ten przystojniak to Stefan, który wygląda o wiele za młodo, jak na ojca Reda. - Ostatnie zdanie powiedziała z uśmiechem niby-zażenowania. - Carol Jeanne, może pani wyjdzie z Mamuśką na dwór i pozbiera puste talerze? Niech wszyscy zobaczą, jakie ładne są nasze nowe obywatelki. Red i Stefan zostaną tutaj i pozmywają naczynia. Choć tej czarnej roboty nikt nie docenia, chyba nie macie nic przeciwko niej, prawda?
 Genialnie rozegrane - prestiż Mafloweru wymagał, by Carol Jeanne była maksymalnie widoczna, a przy okazji Penelopa pozbyła się Mamuśki, która najpewniej by zawadzała. Mamuśka dała się nabrać jak głupia, wzięła plastikową tacę, z dumną miną wyszła na dwór i rozkosznie się uśmiechała do wszystkich w zasięgu wzroku.
 Odnośnie do Carol Jeanne, Penelopa nie mogła zrobić nic gorszego. Carol Jeanne nie cierpiała publicznych wystąpień. Siedziałem na jej ramieniu, a ona muskała mnie brodą. To jeden z jej sposobów zyskiwania na czasie. W końcu przemówiła:
 - Doceniam pani propozycję, Penelopo, ale pachnę niezbyt ładnie i nie mogę się pokazywać ludziom. Za to chętnie pozmywam naczynia.
 - Naczynia? Przecież pani jest Carol Jeanne Cocciolone i nie zmywa naczyń.
 Ludzie odwracali głowy, by spojrzeć na Carol Jeanne. Jej nazwisko było już znane w Mayflowerze.
 - Owszem, zmywam - odparła cicho, pąsowiejąc. - Nie dorastałam w domu pełnym służby, a naczynia nigdy same się nie zmywają.
 W naszym domu w Tempie naczynia zmywał głównie Red, lecz Penelopa nie mogła tego wiedzieć. Teraz z kolei ona się zaczerwieniła.
 - Oczywiście - przyznała, szybko odzyskując rezon. - "Niech najwięksi z was będą waszymi sługami". Wypisz, wymaluj jak pani. - W żadnym wypadku nie mogła wiedzieć, czy to rzeczywiście "wypisz, wymaluj" jak Carol Jeanne, ale ponieważ mówiąc to, zachowała twarz, nikt nie zaprzeczał. - W takim razie trochę pani pozmywa, a później wyjdziemy, żeby panią przedstawić, dobrze?
 Uwolniwszy się od Penelopy, Carol Jeanne wzięła się do zmywania. Red i Stef najpierw wycierali naczynia, potem bufet, a później robili wszystko to, co zleciła im Penelopa. Ona zaś, gdy tylko wchodziła do kuchni, zachowywała się niczym nadzorca - wszyscy słuchali jej poleceń.
 Ja wycierałem sztućce, szklanki i półmiski, które po umyciu podawała mi Carol Jeanne. Jak zawsze, dobrze nam się współpracowało i w tak zgodnym rytmie, że wkrótce przestałem zwracać uwagę na otoczenie. Wtem jakiś ludzki głos przywołał mnie do rzeczywistości.
 - Małpa dotyka naszych półmisków?
 Obejrzawszy się, zobaczyłem brzydką kobietę, wysoką jak drzewo, która w okresie dojrzewania musiała cierpieć na straszliwy trądzik. Poznałem ją, bo w czasie mszy żałobnej to właśnie ona siedziała z tamtymi dziećmi na ławce przed nami. Miała kaczy nos, więc z pewnością między nią a dziećmi istniały genetyczne powiązania. Brakowało jej tylko krzywych zębów, ale bez wątpienia przyczynił się do tego ortodonta. Trudno było sobie wyobrazić, że jej potomstwo odziedziczyło brzydotę po ojcu. W procesie reprodukcji niczyje geny nie ośmieliłyby się konkurować z genami tej kobiety. Patrząc na cerę swojej matki, jej dzieci z pewnością zdawały sobie sprawę, co je czeka, gdy zaczną dojrzewać, i przychodziły im do głowy samobójcze myśli.
 Pokazałem jej zęby. Cofnęła się.
 - To nie jest prawdziwa małpa, Dolores. To świadek - oznajmiła Penelopa, nim Carol Jeanne zdążyła wystąpić w obronie mojej czystości. - Lepiej uważaj, bo gryzie - dodała półgłosem.
 Dolores cofnęła się jeszcze o krok. Obawiały się mnie już dwie osoby spośród poznanych na "Arce". Nie chciałem jednak, by ludzie źle myśleli o Carol Jeanne, więc odłożyłem półmisek, który akurat wycierałem i fiknąłem koziołka na bufecie. Próbując pokonać awersję do małp, jaką żywiła ta kobieta, starałem się być bardzo miły i łagodny, lecz bez skutku.
 Carol Jeanne rozumiała, o co chodzi i natychmiast mnie zwolniła.
 - Lovelocku, wycieranie naczyń to monotonna praca. Zrób coś dla mnie. Wyjdź i popatrz, jak ludzie jedzą.
 Dała mi bananowego chrupka, jakby zamierzała mnie przekupić, żebym tylko stamtąd zniknął. Skorzystałem z tego, by do końca odegrać rolę małpy - wyciągniętymi rękami i błagalną miną prosiłem o więcej smakołyków, których Carol Jeanne nigdy mi nie skąpiła.
 Stawałem na baczność, głęboko się kłaniałem, później w podskokach łączyłem stopy, zupełnie jak w wodewilu. Wreszcie odniosło to jakiś skutek - kobiety w kuchni chichotały zachwycone, nawet Penelopa się uśmiechnęła. Oczywiście Dolores nie drgnęły nawet kąciki ust. Jej niechęć okazała się nie do pokonania. Imię "Dolores" po hiszpańsku znaczy "bóle", a jego pochodzenie jest niewątpliwie związane z mękami Chrystusa, lecz ja pomyślałem, że pasuje do niej jak ulał.
 Z bufetu wskoczyłem na Carol Jeanne, na moment do niej przywarłem, a później, pod wpływem impulsu, długim susem przefrunąłem na ramię Dolores. Usłyszałem pisk Penelopy, ale Dolores tylko lekko się wzdrygnęła.
 - Weźcie to zwierzę... - zaczęła.
 Ja jednak nie dałem jej dokończyć. Schyliłem się i pocałowałem ją w dziobaty policzek. Jestem prawie pewien, że nikt, nawet jej własny mąż, nigdy się na to nie zdobył.
 Chyba się przeliczyłem, mając nadzieję, że mój pocałunek uświadomi jej, że ona też jest ofiarą uprzedzeń, a jej stosunek do mnie to niesprawiedliwość. Przecież mogła się choć trochę wzruszyć i odrobinę łagodniej na mnie spojrzeć. Tak czy inaczej to co zrobiłem należało do moich obowiązków, musiałem bowiem dbać o wizerunek Carol Jeanne, a tym samym się starać, aby nikt nie żywił negatywnych uczuć do jej świadka.
 Odbiłem się od ramienia Dolores. Ku mojemu zaskoczeniu trajektoria skoku wypadła nie tak, jak planowałem - zamiast trafić w otwarte drzwi kuchni, wylądowałem na framudze, lecz w ostatniej chwili zdążyłem wyciągnąć ręce i nogi, żeby nie rozbić sobie głowy. Kiedy stoczyłem się na ziemię, wywinąłem kilka fikołków udając, że nic się nie stało. Ale co mnie zmyliło?
 "Idioto", pomyślałem, "to efekt Coriolisa". Statek się obracał, więc oczywiście, kiedy znalazłem się w powietrzu, nieco się przesunął i trafiłem nie tam, gdzie chciałem. Od chwili naszego przylotu pierwszy raz wykonałem taki długi skok. Było rzeczą oczywistą, że poruszanie się w nowych warunkach wymaga pewnej praktyki. Od razu mi się przypomniały moje straszne przeżycia w stanie nieważkości na pokładzie wahadłowca. Wolałbym nigdy więcej tego nie doświadczyć. Trzeba znaleźć jakiś sposób, aby sobie poćwiczyć.
 Naturalnie wszyscy myśleli, że zderzenie z futryną to jeden z moich stałych numerów, więc gdy wychodziłem, wszyscy się śmiali. Bardzo dobrze, wręcz doskonale, bo szczery śmiech nie jest objawem strachu.
 Ludzie siedzieli na trawie, jedząc i wesoło rozmawiając. Było to w istocie spotkanie towarzyskie - żałobny nastrój panował jedynie w sali, gdzie odbywała się prezentacja Odie Lee. Bardzo mnie ciekawiła i chciałem zobaczyć, na czym polega, ale Carol Jeanne kazała mi obserwować jedzących ludzi, więc zostałem na dworze.
 Oczywiście, natychmiast mnie zauważyli, lecz widząc, że jestem nieszkodliwym zwierzęciem, szybko wracali do przerwanych rozmów. Choć wiedzieli o istnieniu świadków, nikt nie pomyślał, że każde słowo, wypowiedziane w mojej obecności, może być i prawdopodobnie zostanie powtórzone. W sposób typowy dla ludzi traktowali mnie jak zwykłe zwierzę, co mi bardzo odpowiadało, jako że miałem ułatwione zadanie.
 Ich rozmowy były przeważnie nudne - plotki, jakieś głupstwa. Na chwilę zatrzymywałem się przy poszczególnych osobach, aby Carol Jeanne mogła je obejrzeć na monitorze swojego komputera. Później zajrzę do bazy danych "Arki", zidentyfikuję wszystkie osoby i sporządzę ich wykaz dla Carol Jeanne, gdyby w razie potrzeby chciała się dowiedzieć, kto rozmawiał. Uważam, że to rodzaj szpiegowania, ale owe informacje były chyba jedynym sposobem pozwalającym takiej sławie, jak Carol Jeanne, rozpoznawać ludzi, którzy sądzą, że ich pamięta. Sama mi kiedyś powiedziała, że właśnie głównie dlatego postanowiła wreszcie sprawić sobie świadka. Wówczas nawet się jej nie śniło, że się tak zaprzyjaźnimy.
 Miałem wrażenie, jakbym już zdążył usłyszeć z tysiąc rozmów, gdy w końcu natknąłem się na tych dwoje dzieci, które siedziały przed nami w kościele. Bawiły się, a raczej on się bawił. Odwróciwszy dnem do góry swój brudny talerz, ciskał nim tak, że fruwał niczym frisbee.
 - Zbijesz go! - przestrzegała dziewczynka.
 - Jeszcze nie zbiłem!
 - Zaraz się przekonasz.
 Talerz wylądował na trawniku i chłopiec ruszył doń wolnym krokiem, by go podnieść.
 - Wycieram go o trawę, rozumiesz?
 Dziewczynka jednak uprzedziła brata - pierwsza chwyciła talerz i zaczęła z nim uciekać.
 - On jest mój! - wykrzyknął chłopiec.
 - Nie, bo miasteczka! Zbijesz go, a nowych nie będzie co najmniej przez rok.
 - Jego nie zbiję, ale ciebie mogę. Oddawaj!
 - Jeśli ten talerz się stłucze, mama nigdy nie pozwoli ci chodzić na takie imprezy dla dorosłych.
 - No i dobrze - odparł chłopiec, lecz na wzmiankę o matce natychmiast się zatrzymał. - Nie wolno ci zabierać moich rzeczy!
 - On wcale nie jest twój. Nie rozumiesz, głupolu, że cię chronię przed karą?
 - Nie chcę, żebyś mnie chroniła.
 - Jesteś głupszy, niż brzydszy.
 - Patrzcie, kto to mówi!
 Trochę to przykre, ponieważ oboje byli dość brzydcy. Lubiłem ich jednak - prawdopodobnie dlatego, że im się podobało to, co wyczyniałem w kościele. Zdecydowałem się wtrącić, wpadłem między dzieci i zacząłem je przedrzeźniać. Powtórzyłem całą ich kłótnię, wchodząc w rolę to jednego, to drugiego. Coraz głośniej skrzeczałem i coraz gwałtowniej wymachiwałem rękami, a w końcu schowałem je za siebie i z zadartym nosem odszedłem dumnym krokiem. Wybuchnęli śmiechem. Odwróciłem się i w głębokim ukłonie rozmyślnie upadłem na trawę.
 - Widziałeś? Jak oni ją tego nauczyli? - spytała dziewczynka.
 - Głupia, w ogóle nie muszą jej uczyć. Ona to robi, bo chce. To świadek. Pewnie jest mądrzejsza od nas.
 Bardzo bystry chłopiec.
 - Poza tym prawdopodobnie wszystko zapisała i na nas naskarży - dodał.
 Zerwałem się, stanąłem na baczność i z uroczystą miną przecząco pokręciłem głową.
 - Widzisz? Nie ma zamiaru na ciebie naskarżyć - powiedziała dziewczynka.
 - Bo zrobisz to ty.
 - Wcale nie.
 - A właśnie, że tak.
 Znowu musiałem interweniować. Odgrywając pantomimę, zadałem cios wyimaginowanemu przeciwnikowi, a potem wszedłem w jego rolę i udałem, że to uderzenie zwala mnie na trawę. Dzieci ponownie się roześmiały.
 - Ona chyba nie chce, żebyśmy się kłócili - stwierdził chłopiec.
 - A co ją to obchodzi?
 Wymownie wzruszyłem ramionami.
 - Szkoda, że ona nie mówi.
 - Ale świadkowie umieją czytać i pisać - powiedziała dziewczynka. - Mogłaby nam coś napisać, gdybyśmy mieli komputer.
 - Skąd ty to wszystko wiesz?
 - Bo kiedyś stanę się bardzo sławna i będę miaia własnego świadka.
 Jej brat energicznie pokręcił głową.
 - Ty głupia, takie rzeczy zdarzają się tylko na Ziemi, a tam już nigdy w życiu nie wrócimy. Skąd ci go tutaj wytrzasną?
 Dziewczynka wyglądała na zdeprymowaną.
 - To świadków się nie robi?
 - Jasne, że się robi, ale to bardzo skomplikowane, bo trzeba krzyżować rasy, łączyć geny i nie wiadomo, co jeszcze.
 - No to co? Na "Arce" jest bank embrionów. Mamy miliony embrionów zwierząt. Założę się, że z niektórych dałoby się zrobić świadków.
 - Bo ja wiem? - rzekł chłopiec z wyraźnym powątpiewaniem.
 Dziewczynka odwróciła się do niego tyłem.
 - Małpko, jak się nazywasz? - zapytała.
 - Przecież ona nie umie mówić.
 - A może umie to pokazać? Założę się, że pokaże twoje imię.
 - Zatłukę cię na śmierć, jeśli będziesz się nabijać z mojego imienia! - warknął chłopiec, czerwieniejąc ze złości.
 - Mogło być gorsze. Na przykład, Jurek ogórek.
 - Sama tego chciałaś. Już po tobie!
 Rzucił się na nią, a ponieważ oboje siedzieli na trawie, jego siostra nie zdążyła uciec. Obawiałem się, że naprawdę coś jej zrobi, bo rzeczywiście był wściekły, a tymczasem on ją łaskotał. Zaśmiewając się krzyczała, żeby przestał. Zrozumiałem, że łaskotanie jest dla niej karą - wyraźnie tego nie znosiła. Brat mógł ją zbić, ale mimo wszystko wybrał znacznie łagodniejszą metodę wyładowania złości.
 Szarpanina rodzeństwa na ziemi wzbudziła we mnie dziwne uczucie, jakiego nigdy nie doznałem w wypadku córek Carol Jeanne i Reda. Pewnie były jeszcze za małe albo pod wpływem Mamuśki stały się aż tak sztuczne, że już się nie umiały bawić w ten sposób. Obserwując tych dwoje brzydkich dzieci, które bardzo się kochały, choć traktowały się z góry i wzajemnie sobie dokuczały, nagle poczułem straszliwy głód. Dopiero po chwili zrozumiałem, że wcale nie chce mi się jeść ani pić, że to po prostu tęsknota za dzieciństwem. Co innego pomagać ludziom i dostarczać im rozrywki, a zupełnie co innego się z nimi bawić. Przypuszczalnie byłem już dorosły, wciąż jednak pragnąłem kontaktu z dziećmi.
 Na moment uległem owej tęsknocie. Widząc, jak chłopiec łaskocze siostrę, nie mogłem się powstrzymać - choć nie wiem, czy na pewno próbowałem - wskoczyłem mu na plecy i zacząłem go łechtać. Odwróciłem jego uwagę, co pozwoliło dziewczynce się uwolnić i teraz ona go łaskotała, chłopiec nie mógł więc dostatecznie się skoncentrować, aby mnie zrzucić.
 - To nie fair! - krzyczał. - Dwoje na jednego?!
 - No pewnie, że nie fair! - odparła z chichotem. - Poszedł Marek na jarmarek!
 Tego już było dlań za wiele. Ryknął, zrzucił mnie i skoczył na siostrę. Tym razem zdołał ją chwycić za ręce, ale ona miała już dość.
 - Przepraszam. Wszystko odwołuję. Naprawdę nie chciałam.
 - Ja się nie śmieję z twojego imienia - rzekł Marek.
 - Bo nie ma z czego. Diana to najnormalniejsze imię.
 - Czyżby? Diana polowała i była dziewicą - oznajmił triumfująco, jakby tym słowem udało mu się dotknąć siostrę.
 - No pewnie, że jestem dziewicą - stwierdziła lekceważącym tonem. - Nawet jeszcze nie miałam okresu.
 - O takich rzeczach się nie mówi - odparł Marek, straszliwie zażenowany.
 - Okres, okres! Krew! Skurcze macicy! Jajowody! Zapłodnienie!
 Chłopiec zatkał sobie uszy.
 - Rzygać się chce. Naprawdę ci odbiło.
 - Wręcz przeciwnie - odpowiedziała ucieszona, że wreszcie zwyciężyła. - Po prostu jestem kobietą i wcale się tego nie wstydzę.
 - Zabieram swój talerz i idę zobaczyć, czy mama skończyła i czy możemy już wrócić do domu.
 Wstał i zaczął się rozglądać za talerzem, którym rzucał. Znalazł go, lecz w dwóch kawałkach.
 - A nie mówiłam?
 - To nie od rzucania. Pewnie go nadepnęłaś.
 - Bo mnie goniłeś. Poza tym wcale go nie nadepnęłam. Zauważyłabym.
 - Ale się po nim tarzałaś.
 - Jeśli nawet, to dlatego, że mnie łaskotałeś.
 - Mama cię zabije.
 - Czyżby? Ja nie muszę jej oddawać zbitego talerza. Ruszyli do kuchni. "Całkiem o mnie zapomnieli", pomyślałem, ale w tej samej chwili Diana się odwróciła i spytała:
 - Idziesz czy nie? Moja mama szukała twojej właścicielki. Jest botanikiem i będzie pracować z doktor Cocciolone.
 No, cudownie. Wprost marzyłem o tym, żeby ta dziobata baba stale się koło mnie kręciła.
 - Małpa nie musi iść z nami - rzekł Marek. - Może robić, co chce.
 Już drugi raz powiedział, że mogę robić, co chcę, więc się zacząłem nad tym zastanawiać. Byłem, oczywiście, samodzielnym agentem Carol Jeanne, związanym z nią jedynie naszą wzajemną miłością. Właśnie dlatego z nimi poszedłem - wcale nie musiałem, lecz pragnąłem okazać się przydatny istocie, której życie znaczyło dla mnie więcej niż moja żałosna egzystencja.
 Kiedy weszliśmy do kuchni, czekała tam jeszcze góra naczyń do zmywania. Wyglądało to na kilka godzin pracy, tymczasem Carol Jeanne sprawiała wrażenie bardzo zmęczonej. Reda nigdzie nie widziałem i biedny Stef sam wycierał naczynia, a Penelopa z Dolores odstawiały je na miejsce, lecz pochłonięte rozmową robiły to bardzo wolno. Wyłącznie obgadywały ludzi i plotkowały - nie słyszałem ani jednej mądrej uwagi.
 Carol Jeanne wykorzystywano już zbyt długo. Najwyższy czas, żeby ktoś tupnął nogą. Ponieważ ani ona, ani Stef prawdopodobnie by tego nie zrobili, ja musiałem zareagować.
 Wskoczyłem na bufet. Tym razem wziąłem poprawkę na efekt Coriolisa, więc trafiłem mniej więcej tam, gdzie chciałem. Następnie przeszedłem po mokrym blacie, rozbryzgując wodę. Zatrzymawszy się przed Penelopa i Dolores, wrzasnąłem najgłośniej, jak mogłem. Spojrzały na mnie przerażone. Schyliłem się, wypinając na nie różowe pośladki, i na wodzie napisałem: KONIEC. Litery okazały się wystarczająco trwałe, by obie kobiety zdążyły przeczytać to słowo, a wiedziałem, że czytały, bo Penelopa ruszała wargami. Wtedy pomaszerowałem do zlewozmywaka, gniewnie rozchlapując wodę stopami, i zacząłem szarpać Carol Jeanne za rękaw. Oczywiście nie miałem dość sił, by ją odciągnąć - jedynie ślizgałem się po blacie - jednak sens moich starań wreszcie dotarł do zakutych łbów tych żałosnych plotkarek, które złapały Carol Jeanne w pułapkę.
 - O, biedactwo! - powiedziała Penelopa. - Nieładnie z naszej strony, że tak długo panią tu trzymamy, a pani jeszcze nawet nie widziała swojego nowego domu.
 Bałem się, że Carol Jeanne zareaguje jak męczennica i się uprze, by zostać, aż skończą pracę, lecz ona spojrzała na Stefa, dostrzegła w jego oczach nadzieję, więc uśmiechnęła się do Penelopy i odparła:
 - Z przyjemnością pomagam, ale ma pani rację. Rzeczywiście powinnam iść do domu.
 Już zaczęła przejmować od Penelopy ową intonację, pełną fałszywej szczerości, co mnie bardzo zmartwiło.
 - Jeśli państwo chwileczkę poczekają, to was odprowadzę - zaproponowała Penelopa.
 - Proszę się nie trudzić. Ma pani tutaj zbyt wiele obowiązków, żeby zawracać sobie nami głowę. To chyba żadna tajemnica, gdzie jest nasz dom, prawda?
 - Wystarczy kogokolwiek zapytać i każdy wam powie - odezwała się Dolores. - Wszyscy jesteśmy bardzo podekscytowani tym, że pani mieszka wśród nas.
 Wcale nie wyglądała na podekscytowaną. Jej słowa tak brzmiały, jakby je wypowiedziało znudzone drzewo.
 - Miło mi było poznać panie i w ogóle wszystkie osoby, które dziś pracowały w kuchni...
 - Chodźmy - mruknął Stef.
 Z pewnością miał nadzieję, że wreszcie uwolni się od Penelopy, i nie chciał, by towarzyskie grzeczności odwlekały ten szczęśliwy moment.
 Wdrapałem się na ramię Carol Jeanne.
 - Ta małpka naprawdę troszczy się o panią - zauważyła Dolores.
 Mogłem się mylić, ale odniosłem wrażenie, że powiedziała to niechętnie, choć z podziwem. Kto wie, czy nie okaże się łatwiejsza do wytrzymania, niż sądziłem.
 W tym momencie zauważyła dwie połówki talerza w rękach Marka. Zesztywniała i bez słowa wbiła w syna wściekły wzrok. Chłopiec ostrożnie, z zawstydzoną miną, położył skorupy na bufecie.
 - To ja go stłukłem - oświadczył. - Diana mówiła, żebym się nim nie bawił, ale jej nie posłuchałem.
 Zdziwiło mnie, że tak odważnie wziął na siebie całą odpowiedzialność. Tymczasem jego matka, w dalszym ciągu nie poruszając się i milcząc, rzucała mu wściekłe spojrzenia, dopóki nie wyszedł razem z siostrą. W reakcji Dolores było coś przerażającego. Nigdy nic takiego nie widziałem. W chwilach stresu ta kobieta naprawdę przypominała drzewo.
 A może po prostu czekała z wybuchem gniewu aż wróci do domu? W zachowaniu Marka i Diany nic jednak nie wskazywało, że się boją matki. Czy przypadkiem owe mordercze spojrzenia nie stanowiły całej kary? Moim zdaniem były wystarczające. Aż nadto.
 Po wyjściu z kuchni Carol Jeanne się wyprostowała, jakby z jej barków spadł ogromny ciężar.
 - Chyba pokocham twojego Lovelocka jak drugiego syna - rzekł Stef. - Uratował mi życie.
 - Rzeczywiście o mnie dba - odparła ze śmiechem.
 Byliśmy teraz w głównej sali, gdzie tłum oglądających prezentację Odie Lee już znacznie się przerzedził. Carol Jeanne zerknęła w tamtą stronę, ale zapewne jej ciekawość nie dorównywała mojej. Również Stef nie zdradzał ochoty do oglądania szczątków Odie Lee. Spotkało mnie rozczarowanie, bo bardzo chciałem zobaczyć, co takiego człowiek pragnie pokazać na własnym pogrzebie.
 Moja życzenie jednak nieoczekiwanie się spełniło. Kiedyśmy tak stali, patrząc tam, gdzie odbywał się prezentacja, usłyszałem znajomy głos.
 - To wygląda jak kapliczka świętej Odie Lee, patronki hipokrytów.
 Słowa te padły z ust kobiety, która w kościele siedziała za nami. Nie było z nią męża o byczym karku i najwyraźniej uznała, że Carol Jeanne i Stef, podobnie jak ona, są skłonni zjadliwie potraktować Odie Lee.
 Miała rację. Carol Jeanne obdarzyła ją ciepłym uśmiechem (tego dnia po raz pierwszy bez przymusu kogoś poza mną) i rzekła:
 - Pewnie jestem okropnie cyniczna, bo siedząc w kościele, cieszyłam się, że nie znałam tej Odie Lee.
 - W Mayflowerze po jej śmierci zaczyna się nowa epoka - oznajmiła Liz. - Jest pierwszy rok postodieleecznej ery i wszyscy dostaną nowe kalendarze. - Wyciągnęła rękę. - Nazywam się Liz Fisher. Mój mąż jest... Właśnie gdzieś zniknął. Czy chcecie, żebym was oprowadziła po Odieleelandzie?
 - Nawet bardzo - odparła Carol Jeanne. - Nazywam się...
 - Carol Jeanne Cocciolone. Peloponezja wykrzykiwała to nazwisko przez cały dzień. Czyż mogłabym go nie znać?
 - Peloponezja - powtórzył Stef jak echo, śmiejąc się w kułak.
 - Przepraszam, że tak ją nazywam, lecz kiedy na nią patrzę, nieodparcie kojarzy mi się z półwyspami. A wam?
 Carol Jeanne wybuchnęła głośnym śmiechem. Kilka osób na nas spojrzało.
 - Och, nie powinnam się śmiać. Ludzie pomyślą, że nie okazuję należytego szacunku.
 - Proszę się nie obawiać... Ja już nic nie powiem żeby nie zrobić pani wstydu. Poza tym nie muszę. Nikomu, prócz Odie Lee, nigdy nie przyszłoby do głowy urządzać taki pokaz audiowizualny. To mówi samo za siebie.
 Rzeczywiście. Odie Lee skrupulatnie przygotowała każdy szczegół swojej pogrzebowej prezentacji, zapewne wiedząc, że wkrótce umrze. Nie, ona raczej na to liczyła, bo tak bardzo pragnęła śmierci męczennicy, jak Carol Jeanne łaknie czekolady, a Red soli. Odie Lee sama wpadła na ten pomysł i z pasją go zrealizowała, a choć pogrzebowe prezentacje w Mayflowerze jeszcze nie należały do tradycji, jednak teraz niewątpliwie do niej wejdą, co zapowiadała nabożna cześć, z jaką ludzie oglądali pokaz. Prezentacja raziła bezguściem. Gdybym potrafił się rumienić, na pewno bym to zrobił ze wstydu za Odie Lee. Na szczęście jestem przedstawicielem innego gatunku.
 Znajdowały się tam banalne przysłowia, które bez smaku własnoręcznie powyszywała krzyżykami na materiale - oprawione w ramki wisiały wokół większej tkaniny, przedstawiającej nieporadny autoportret, również wyhaftowany krzyżykami. Nawet martwa Odie miała w sobie więcej życia niż na tym portrecie. Pomysł z wyszywaniem własnej podobizny przyprawił mnie o mdłości.
 Były tam jeszcze inne "arcydzieła": nieforemne gliniane miski, a także akwarelowe obrazki, na których pejzaże przypominały zwierzęta, a zwierzęta pejzaże. Widocznie Odie Lee uważała się za wielką artystkę.
 Później oglądaliśmy zdjęcia: Odie obładowana jedzeniem, pukająca do drzwi swoich podopiecznych; Odie modląca się z innymi kobietami; znowu Odie podczas modlitwy - klęcząc przy łóżku, wznosi błagalne spojrzenie. Wszystko, o czym mówiono w czasie żałobnej mszy, ilustrowały fotografie odpowiednio upozowanej Odie. Wyobraziłem sobie, jak wybierała najlepsze ujęcia, świadczące o jej miłości bliźniego.
 Jeszcze bardziej zemdliło mnie to, co sama przyrządziła w oczekiwaniu swojej śmierci: legumina czekoladowa, słodkie bułeczki z orzechami, ciasteczka i cukierki. W próżniowych opakowaniach lub zamrożone czekały na półce, aż Odie umrze, by można było je podać w czasie uroczystości pogrzebowych. Teraz leżały na stole, niecałe dwa metry od trumny, zaopatrzone w napis własnoręcznie kaligrafowany przez Odie: "Proszę się częstować!" Ciekawe, jak długo umierała? Dlaczego nie umarła wcześniej, nim zdążyła ugotować tę leguminę?
 Chyba to, co zabiło Odie nie mogło być zaraźliwe, ponieważ większość słodyczy zjedzono. Niewątpliwie z apetytem - wyglądały dokładnie jak na ilustracjach w książce kucharskiej.
 Najciekawszą częścią prezentacji, nawet bardziej interesującą od ciała w trumnie, okazał się holograficzny obraz Odie Lee, wygłaszającej swoje ostatnie przedśmiertne kazanie, skierowane do uczestników pogrzebu. Z pewnością zakładała, że każdy tylko marzy o tym, by wziąć z niej przykład i pragnie się dowiedzieć, jak należy prowadzić życie pełne altruizmu. Oto kobieta, która była uosobieniem pokory.
 Z muzyką organową w tle, by podkreślić swoje słowa, Odie Lee wyraziła nadzieję, że staniemy się tak święci jak ona na pokazanych zdjęciach.
 - Odwiedzajcie chorych - powiedziała.
 Na hologramie ujrzeliśmy Odie Lee pochyloną nad łóżeczkiem chorego dziecka.
 - Zbawiciel kazał nam karmić głodnych i poić spragnionych - rzekła.
 W tej samej chwili zobaczyliśmy ją w czasie gotowania leguminy, być może tej samej, która stała na stoliku obok.
 Nie wiem, jak długo miał trwać ów pokaz holograficzny, ale z niezdrową ciekawością pragnąłem obejrzeć wszystko, co wymyśliła Odie Lee. Przeszkodziło mi jednak pojawienie się tej drobnej milczącej kobiety, która dawno temu zaprowadziła dziewczynki do sali dla dzieci. Wracała żwawym krokiem, w wyciągniętych rękach trzymając przed sobą Emmy, jakby mała ją parzyła. Rozniosła się gryząca woń, a to oznaczało, że Emmy trzeba zmienić pieluszkę.
 - Ojej! - wykrzyknęła Carol Jeanne. - Gdzie jest Red?
 Kobieta stała bez słowa, wciąż trzymając dziecko.
 - Jestem be - oznajmiła zachwycona Emmy.
 - Proszę ją postawić - rzekła Carol Jeanne. - Ona umie chodzić.
 - Lepiej nie - odparła kobieta. (Pierwszy raz usłyszałem jej głos). - Przecieka.
 Nie kłamała. Carol Jeanne niechętnie wzięła swoją młodszą córkę i obchodziła się z nią nawet ostrożniej niż przedszkolanka.
 - Pozwoli pani, że ja się tym zajmę - powiedziała Liz. - To naprawdę drobiazg. Wiem, jak się człowiek czuje po zejściu z pokładu "Ironsides". Trudno sobie wtedy poradzić ze wszystkim na raz. - Bez wahania wzięła Emmy na ręce i nawet czule ją przytuliła, nie bacząc na mokrą pieluszkę. - Zaprowadzę was do domu. A gdzie jej siostra? Widziałam, że pani ma dwie córeczki.
 - Nie wiem, gdzie jest Lidia - odparła Carol Jeanne. - Szczerze mówiąc, nie wiem również, co się dzieje z Redem.
 Zauważyłem, że nie wymieniła Mamuśki. Stef jej o niej nie przypomniał - albo chciał się zachować taktownie, albo liczył na to, że zgubił żonę na zawsze.
 - Idźcie, a ja poszukam Lidii - rzekł. - Spróbuję też znaleźć pozostałych.
 - Do waszego domu łatwo trafić. Od kościoła idzie się przez skwer, a potem tamtą aleją - oznajmiła Liz i ruchem głowy wskazała kierunek.
 - Rozumiem - mruknął Stef i odszedł.
 Kiedy wychodziliśmy z sali, dogonił nas głos Odie Lee:
 - Pozwólcie maluczkim przyjść do mnie, albowiem do nich mależy królestwo niebieskie...
 Znalazłszy się na skwerze, Carol Jeanne uświadomiła sobie, że właściwie sama powinna nieść swoje dziecko.
 - Naprawdę nie mogę pozwolić, aby pani dźwigała ją przez całą drogę - rzekła.
 - Niech pani będzie rozsądna - odpowiedziała Liz. - Tutaj wszędzie chodzimy, żeby mieć trochę ruchu, a chodzenie przy niskiej grawitacji jest początkowo trudne. Chyba nie chce się pani przewrócić z dzieckiem na ręku, prawda?
 Musiałem przyznać jej słuszność pamiętając, jak się potykałem i zataczałem w drodze do kościoła. Liz miała rację, że to ona niosła Emmy. Nie tylko podeszła do tego praktycznie, ale również zachowała się przyzwoicie i życzliwie, a przy tym była pierwszą osobą, która okazując nam uprzejmość, zdawała się nie liczyć na żadne korzyści.
 - Liz Fisher... Czy dobrze zapamiętałam pani nazwisko? - spytała Carol Jeanne.
 - Owszem, choć jestem nikim, więc nie musi pani go pamiętać. W razie potrzeby przypomnę.
 - Ależ pani nie może być nikim...
 - Znów muszę wszystko tłumaczyć - przerwała jej Liz. - Wcale nie udaję, że jestem zerem. Naprawdę. Mam do siebie zdrowe podejście. Tak się złożyło, że szybko piszę na maszynie i umiem wychowywać dzieci, ale to nie mnie, lecz mojego męża potrzebowali na "Arce". Jest ortopedą, w dodatku tak dobrym, że lekarze sportowi pierwszej ligi piłkarskiej wzywali go na konsultacje do trudnych przypadków. Będzie niezbędny, kiedy dotrzemy na nową planetę.
 - Wszyscy będziemy niezbędni...
 - No pewnie. Śmiem twierdzić, że ze mnie co najmniej równie dobra matka jak z niego lekarz, ale świat jest tak urządzony, że nikt nie zwraca szczególnej uwagi na to, co robię. Zresztą wcale mi to nie przeszkadza. Kiedy mówię, że jestem nikim, właściwie odczuwam dumę. Ale Warren tego nie cierpi. Uważa, że to fałszywa skromność. - Zaśmiała się beztrosko. - Nie żyjemy ze sobą najlepiej. Moje komentarze zawsze mu się podobały, a tutaj stale mnie ucisza. Od czasu, gdy się znaleźliśmy na "Arce", według niego wszystko robię źle. Idiotyczne, prawda? Przecież jestem tą samą osobą i zachowuję się tak samo jak dawniej, tylko już nie chodzę po zakupy do centrum handlowego.
 Pomyślałem, że czcza gadanina Liz może nudzić Carol Jeanne. To rzeczywiście były babskie plotki. Liz jednak niosła zasiusianą latorośl Carol Jeanne, która uznała, że w takim razie tej kobiecie przynajmniej należy okazać zainteresowanie.
 - Wyobrażam sobie, jak pobyt na "Arce" zmienia ludzi i ich wzajemne stosunki - rzekła. - Mój mąż przewidział kłopoty, bo ludzie źle reagują, kiedy są stłoczeni na niewielkiej powierzchni. Nazwał to społeczną klaustrofobią.
 - Czy pani mąż też jest naukowcem? - spytała Liz.
 - Skądże znowu - odparła Carol Jeanne, w tych dwóch słowach zawierając swoją opinię o profesji Reda. - Jest terapeutą rodzinnym.
 - Aha.
 - Wydaje mi się, że państwo potrzebują kogoś takiego, ale szczerze mówiąc, nie mam pojęcia, czy Red robi to dobrze, czy nie.
 Liz zaśmiała się nerwowo.
 - A jego pacjenci nie powiedzieli pani, że jest dobry?
 - Nie znam żadnego z jego pacjentów, a jeśli nawet, to nie zdaję sobie z tego sprawy. On nigdy mi o nich nie opowiada. Z jego ust jeszcze nie usłyszałam ani jednego słowa na ten temat. - Uśmiechnęła się do Liz. - Myślę, że właśnie to chciała pani wiedzieć.
 A więc Carol Jeanne pragnęła zapewnić Liz, że można ufać Redowi, bo podsłuchała, co w czasie mszy żałobnej Liz mówiła o tym, jak mąż Odie Lee zdradzał czyjeś sekrety.
 Uświadomiłem sobie, że w istocie próbowała również zrobić mężowi reklamę z korzyścią dla swojego małżeństwa - gdyby Red od razu miał pacjenta, czułby się na "Arce" potrzebny i ważny. Chwilami nie doceniałem Carol Jeanne... Sama się zorientowała, że może pomóc jednocześnie tej kobiecie i swojemu mężowi. Nawet nie musiałem jej tego podpowiadać.

ROZDZIAŁ PIĄTY

JABŁKO I KOKOS

Szybko przecięliśmy główny plac miasteczka. Liz maszerowała niczym sierżant prowadzący musztrę. Carol Jeanne dreptała jej śladem, od czasu do czasu się oglądając, by sprawdzić, czy już widać maruderów. Kiedy wreszcie dostrzegła Reda, nagląco pomachała mu ręką. Odwróciłem się i zacząłem ich obserwować. Pierwsza szła Mamuśka, tuż za nią Red, ciągnąc za sobą Lidię. Pochód zamykał Stef. Wszyscy byli zmęczeni. Wyglądali żałośnie.
 W chwili, gdy pieluszka Emmy osiągnęła masę krytyczną, zatrzymaliśmy się przed białym, pękatym domem, stojącym przy ulicy z dwoma rzędami drzewek w donicach.
 - W samą porę - odezwała się Liz, prowadząc Carol Jeanne plastikowym chodnikiem do wejścia.
 Bez klucza otworzyła drzwi. Kiedy przyjrzałem im się bliżej, że zdumieniem stwierdziłem brak jakiegokolwiek zamknięcia. Widocznie na "Arce" niezbyt sobie ceniono prywatność i każdy w Mayflowerze miał pełny dostęp do naszego życia i dobytku. Carol Jeanne chyba tego nie spostrzegła, bo w przeciwnym razie natychmiast kazałaby założyć zamki.
 Wnętrze bardziej przypominało namiot niż trwałą budowlę. Całą podłogę pokrywał dywan, który się zwijało podczas przenosin. Wkrótce odkryłem, że toalety, zlewy i prysznice usytuowano przy zewnętrznych ścianach, a wodę dostarczały rury, wijące się nad ziemią między domami, w każdej chwili gotowe do rozmontowania.
 Nadmuchiwane ożebrowanie zapewniało sztywność ścianom, ale cała konstrukcja trzymała się głównie dzięki temu, że ciśnienie wewnątrz budynku było wyższe niż na dworze. Wszędzie słyszało się cichy, lecz nieustanny szum wpompowywanego powietrza.
 Ktoś już rozpakował nasze rzeczy, bezceremonialnie stawiając je w pokojach wedle własnego uznania. Ciemne, mahoniowe meble nie pasowały do wybrzuszonych ścian. W labiryncie krzeseł i kanap Liz odnalazła drogę do najbliższej toalety, by jak najszybciej obsłużyć Emmy, nie zważając, że wszyscy przestępujemy z nogi na nogę. Ledwie tam weszła, narobiła krzyku. Po chwili usłyszeliśmy stukot racic i Pink, niczym karaluch, pierzchnęła z łazienki na korytarz. Kiedy Nancy zaniosła ją do domu, świnia widocznie wpakowała się do miski klozetowej, jak to zwykła czynić w naszym domu w New Hampshire.
 Carol Jeanne weszła ze mną do łazienki. Liz już ochłonęła po szoku wywołanym spotkaniem z Pink. Pomieszczenie okazało się zbyt ciasne, żeby Carol Jeanne mogła w czymś pomóc, ale przecież chodziło o jej dziecko. Pochyliła się więc nad Liz i uważnie obserwowała, jak tamta sprawnie wykonuje niewdzięczną robotę.
 Wreszcie Liz oddała Emmy matce i dopiero wtedy umyła ręce. Tylko ręce, bo jakimś cudem jej ubranie pozostało czyste.
 - No, załatwione - rzekła. - Wprawdzie nie pachnę różami, ale tak to już bywa z dziećmi.
 - Świetnie pani sobie z tym radzi - stwierdziła Carol Jeanne. - Domyślam się, że ma pani dzieci.
 - Jak już wspomniałam na pogrzebie, jedynym moim talentem jest umiejętność matkowania. Oczywiście, to nic nadzwyczajnego. Wynika z nieodpartej skłonności do rozmnażania, typowej dla każdego żywego stworzenia.
 Kiedyś również Carol Jeanne zapewne ulegała tej skłonności, ale Emmy i Lidia okazały się tak skutecznym lekarstwem, że teraz nawet na samą myśl traciła wszelką ochotę.
 - I dla każdego gatunku - powiedziała. - Czasami mam wrażenie, że u poszczególnych osobników pęd do rozmnażania jest wyrazem ogólnej tendencji do wypełniania każdej wolnej przestrzeni, co jest charakterystyczne dla wszystkich gatunków. Jednostka to sprawa incydentalna. Przyroda nie dba o jednostki.
 - Fakt, ale zależy jej na tym, byśmy my o nie dbały, bo inaczej nasze dzieci nigdy by nie przeżyły ani nie dorosły. Myślę, że chyba właśnie takie są prawa natury. Nawet jeśli człowiekowi to nie w smak, zawzięcie się tym opycha.
 - Opycha? Czym?
 - Jabłkiem, Ewo, jabłkiem - odparła Liz i nagle uśmiechnęła się z zakłopotaniem. - Jaka ja jestem niemądra! Stoję tu i gadam głupstwa o prawach natury osobie, która zna je najlepiej w świecie.
 - Za to pani chyba więcej rozumie - powiedziała Carol Jeanne.
 Wiedziałem, że wcale tak nie uważała, lecz widocznie polubiła tę kobietę albo pragnęła się jej odwdzięczyć za pomoc i dlatego chciała, by Liz w jej towarzystwie nie czuła się skrępowana. Carol Jeanne była niewątpliwie zadowolona, że w Mayflowerze znalazła kogoś, z kim w ogóle można porozmawiać. Reszta naszych nowych znajomych - w rodzaju Penelopy, Dolores i zmarłej Odie Lee - okazała się koszmarna, a życie na "Arce" zaczynało przypominać piekło, więc jeśli Carol Jeanne troszeczkę połechtała próżność Liz, czy można ją za to ganić?
 - Rozumiem dzieci, i tyle - rzekła Liz. - Warren jest dobrym ortopedą, lecz nie aż tak dobrym, żebyśmy się tu znaleźli, nie mając bystrych dzieci, jakie są pożądane na "Arce". Pamięta pani kontrakt. Tylko ludzie z co najmniej jednym dzieckiem, w dodatku wciąż zdolni płodzić następne, mogą wziąć udział w wyprawie. Pierwszeństwo przyznaje się osobom, których starsze dzieci uzyskują najlepsze wyniki w testach. Ja rodzę takie dzieci, a kwalifikacje Warrena z pewnością są przydatne, więc dlatego tu jesteśmy.
 Zerknąwszy w okno, zobaczyłem Mamuśkę, która pośpiesznie zbliżała się ulicą. Zaskrzeczałem pokazując ją ręką. Kiedy Carol Jeanne skierowała wzrok w tamtą stronę, Mamuśka akurat stanęła, obrzuciła spojrzeniem dom i zmarszczyła brwi. Widząc to, Liz zagadkowo się uśmiechnęła.
 - Oczywiście, istnieją wyjątki od obowiązku reprodukcji - rzekła. - Na przykład, pani rodzice.
 - Moi teściowie.
 - Powodzenie wyprawy tak bardzo zależy od udziału pewnych ludzi, że dla nich niektóre przepisy troszeczkę się nagina - powiedziała Liz z uśmiechem. - Nikt nie ma nic przeciwko temu. Przyjęlibyśmy panią z otwartymi rękami, nawet gdyby pani już nie mogła rodzić, miała słonia za świadka i przywiozła ze sobą czworo staruszków. Pani obecność tutaj zapewnia naszym dzieciom większe szansę przeżycia na nowej planecie.
 No cóż... Liz pewnie zmieni zdanie, kiedy naprawdę pozna Mamuśkę.
 Red dogonił matkę i wkrótce oboje pojawili się w wejściu, ciągnąc za rękę Lidię.
 - Jak tam Pink? - spytał żonę.
 - Już zdążyła przywłaszczyć sobie łazienkę - odparła Carol Jeanne.
 Mamuśka zatrzymała się przy drzwiach, ciężko dysząc. Jednym spojrzeniem oceniła sytuację, a gdy złapała nieco tchu i mogła już zamknąć usta, ściągnęła wargi.
 - Gdzie robotnicy od przeprowadzek? Przecież tego nie można tu tak zostawić. Kiedy oni to skończą?
 - Na "Arce" nie ma żadnych robotników od przeprowadzek - odparła Liz pogodnym tonem. - Pracownicy Wydziału Zaopatrzenia przenieśli państwa rzeczy, by okazać uprzejmość głównemu gajologowi. Inni nowo przybyli na ogół zastają swój dobytek w dużym kartonie przed domem. Mamuśka prychnęła.
 - Jeżeli są tacy uprzejmi, to dlaczego zwalili wszystko na kupę, zamiast od razu poustawiać na właściwym miejscu? Gdzie jest mój pokój?
 - Jeszcze nie wiadomo, mamo - odpowiedział Red. - Ale mam nadzieję, że posłania dzieci są już przygotowane, bo dziewczynki chcą spać.
 Lidia zakwiliła i przywarła do bioder ojca.
 Dla Mamuśki słowa syna oznaczały tylko jedno: jeżeli się pośpieszy, sama będzie mogła sobie wybrać najlepszy pokój. Omijając pudła i krzesła, popędziła korytarzem prowadzącym do sypialń.
 - Domy nie są zbyt duże - powiedziała Liz do Carol Jeanne i Reda. - Skoro jednak wszyscy mamy takie same podstawowe potrzeby...
 Mamuśka zdążyła już wrócić z nachmurzoną miną.
 - Widocznie ci ludzie, którzy wnosili nasze rzeczy, w ogóle nie wiedzą, jak się urządza dom. Wyobraź sobie, Carol Jeanne, że wstawili tu twoje biurowe meble! Czy oni sobie myślą, że jeden pokój przeznaczymy na twój gabinet? Przecież ty na pewno dostaniesz idealne pomieszczenie... Jak oni to nazywają? Wewnątrz?
 - To największy dom mieszkalny na "Arce", przeznaczony dla rodziny co najmniej z sześciorgiem dzieci - wyjaśniła Liz, uśmiechając się wesoło. - U państwa jest czworo dorosłych i dwie dziewczynki. Normalnie przysługiwałyby wam trzy pokoje, ale sądzę, że pani Carol Jeanne, podobnie jak główny administrator, otrzymała dodatkowy pokój, żeby również mogła pracować w domu.
 - Pani w ogóle nic nie rozumie - stwierdziła Mamuśka, miażdżąc Liz spojrzeniem. - Ja nigdy z nikim nie sypiałam w jednym pokoju. Czy oni myślą, że Stef będzie spał w kuchni?
 - Moim zdaniem myślą, że z panią - odpowiedziała Liz, wyraźnie ubawiona.
 Bardzo mi się podobał sposób, w jaki się przeciwstawiała Mamuśce. Och, gdyby tylko ktoś z rodziny tak potrafił...
 - Stef chrapie - oznajmiła Mamuśka lodowatym tonem.
 - Cóż, to wasza prywatna sprawa, ale o ile znam obowiązujące tu zasady, jeśli państwo nie przeznaczą czwartego pokoju na gabinet, wówczas przeniosą was do domu z trzema pokojami. Czwórce dorosłych z dwojgiem dzieci przysługuje mieszkanie trzypokojowe - wyjaśniła Liz i łagodnie uśmiechnęła się do Mamuśki. - Świetnie rozumiem pani problem, lecz łatwo go rozwiązać. W aptece mają doskonałe środki nasenne, a także koreczki do uszu i generatory białego szumu, chociaż moim zdaniem wystarczy ten, który emitują pompy tłoczące powietrze.
 - Małpa, niewątpliwie, będzie spała w gabinecie - warknęła Mamuśka, rzucając mi wściekłe spojrzenie. - Ona więc dostanie własną sypialnię.
 - Skoro Lovelock ma spać w gabinecie, to razem z Pink - odezwała się Carol Jeanne. - Świnia też chrapie.
 Jestem pewien, że tylko ja usłyszałem, jak Stef mruknął:
 - Tak samo Mamuśka.
 Uwielbiałem odruchy buntu tego biednego pantoflarza. Właściwie nie rozumiem, dlaczego tak bardzo mu współczułem, ale jego kąśliwe uwagi, choć wygłaszał je tak cicho, sprawiały mi dużą frajdę.
 - Dla mnie chyba najwyższa pora wracać do domu - oznajmiła Liz. - Państwo są zmęczeni i muszą mieć trochę czasu, żeby się zainstalować... Aż nie chce mi się wierzyć, że uznaliście za swój obowiązek przyjść na pogrzeb. Nikt się tego nie spodziewał, ale zaimponowaliście wszystkim, z którymi rozmawiałam.
 Więc nikt nie oczekiwał, że przyjdziemy. Czułem, jak Carol Jeanne gotuje się z wściekłości. Łatwo wybucha, kiedy odkryje, że ktoś ją okłamał. Na szczęście nie było z nami Penelopy.
 - Od początku pragniemy robić wszystko, jakbyśmy już należeli do wspólnoty - powiedział Red, ale widziałem, że jego też to zgniewało.
 - No cóż, moje towarzystwo jest zbędne, skoro zamierzacie się zdrzemnąć. Gdybyście czegoś potrzebowali, mieszkam w drugim domu na prawo od kościoła. Znajdziecie mnie w spisie pod nazwiskiem Fisher. Warren i Liz Fisher.
 Pomachała nam ręką i wyszła.
 - Urządźmy publiczną egzekucję - odezwała się Carol Jeanne. - Jeśli tylko uda się zdobyć dostatecznie mocny sznur, żeby powiesić naszą kochaną panią burmistrz.
 - Nie. Penelopa słusznie zrobiła, nawet jeśli pozwoliła sobie na manipulacje - sprzeciwił się Red. - Dobrze się stało, że poszliśmy na ten pogrzeb, choć dzieci z trudem to zniosły.
 - Ja też - syknęła Carol Jeanne.
 - Mnie tam się podobało - oświadczyła Mamuśka, która korzystała z każdej okazji, by wykazać, że jest szlachetniejsza, zwłaszcza od synowej. - Szkoda, że nie znałam tej wspaniałej kobiety. Cały pogrzeb wypadł przepięknie. Sama chciałabym mieć taki.
 Żałowałem, że nie umiem mówić.
 - A ja chciałbym się porządnie wyspać - rzekł Stef. - Niestety, będę chrapał.
 - Łatwo ci żartować, bo sam nigdy tego nie słyszysz - żachnęła się Mamuśka. - Poza tym wszyscy dobrze wiecie, jak nie cierpię bałaganu. Jeśli nie ustawimy mebli, nawet nie zmrużę oka.
 - Rób co chcesz, mamusiu, ale my się kładziemy.
 Powiedziawszy to, Carol Jeanne zaniosła Emmy do pokoju, gdzie przygotowano posłania dla dzieci. Red dźwignął Lidię i poszedł śladem żony. Zobaczyłem, że na końcu idzie Stef, więc Mamuśka została sama.
 Wśród rzeczy, które pozwolono nam zabrać, nie było łóżek ani pościeli. W zamian dostaliśmy typowe nadmuchiwane materace. Leżały na podłodze, przykryte pościelą tak spraną, że jej kwiecistego wzoru prawie nie dało się dostrzec. Błyskawicznie rozebrane i położone dziewczynki natychmiast zasnęły, co graniczyło z cudem. Potem Carol Jeanne od razu przeszła do pokoju na tyle dużego, że mogła go dzielić z Redem, ja zaś próbowałem znaleźć pudło, w którym były jej nocne koszule. Poskrobałem w ściankę pudła lecz ona tego nie zauważyła, bo również natychmiast zasnęła - w ubraniu.
 Red miał mniej szczęścia. Jako obowiązkowy syn wrócił do Mamuśki i według jej drobiazgowych instrukcji przesuwał meble, by wreszcie ją usatysfakcjonować. Kręcąc się po domu, słyszałem, jak to się odbywało.
 Pink spała w gabinecie. Oczywiście, w fotelu Carol Jeanne. Ja także byłem zmęczony, lecz nie mogłem przepuścić okazji i po cichu zrobiłem kilka rzeczy. Odnalazłem pudło ze sprzętem komputerowym, otworzyłem je, wyjąłem kabel służący do łączenia mojej głowy z komputerem. Następnie odszukałem pewien elektroniczny drobiazg, który przed wyjazdem z New Hampshire schowałem do pudła, kiedy Red nie patrzył. Była to specjalna końcówka, umożliwiająca połączenie się z innym świadkiem, zamiast z komputerem. Założywszy ją na kabel, jeden koniec wsunąłem do swojego kontaktu, a drugi do gniazdka na karku świni. Jestem zręczny i zrobiłem to bardzo delikatnie, więc Pink się nie obudziła. Uruchomiłem niewielki ukradziony program, który za młodu skopiowałem z dysku komputera w Ośrodku Szkolenia Świadków, i przejrzałem jej pamięć.
 Biedactwo. W czasie podróży z Ziemi ludzie traktowali świnię upokarzająco, jak zwyczajne zwierzę, a ona ich nawet nie obsikała.
 Szukałem jednak czego innego. Z pewnością Nancy zaniosła ją do domu, kiedy robotnicy jeszcze rozpakowywali meble. Pink była za głupia, żeby się zorientować, jakie implikacje ma to, co widzi, ja jednak zwróciłem uwagę na pewną rzecz. Otóż świnia, drzemiąc w gabinecie, otworzyła oko i zobaczyła, że jeden z robotników podszedł do komputera, a potem szybko zamienił jakąś kość na większą, z niewielką antenką. Widocznie ktoś chciał wiedzieć, co Carol Jeanne będzie robiła.
 Otworzyłem komputer, ustaliłem funkcje owej kości i za pomocą kawałka drutu zwarłem dwa z wyprowadzeń łączących ją z płytą główną. Wszystko to trwało zaledwie pół godziny. Teraz nic nie przejdzie przez tę kość, dopóki nie wydam komputerowi odpowiedniego rozkazu.
 Później napisałem krótki program dla systemu operacyjnego, a następnie wgrałem stosowne dane do kości-pasożyta. Od tej chwili będzie śledziła funkcjonowanie komputera, lecz przekazywane przez nią informacje o pracy Carol Jeanne okażą się nieczytelne.
 Skończywszy tę robotę, próbowałem ustalić, kto jest szpiegiem i dlaczego. Za pośrednictwem komputera połączyłem się z kartoteką zdjęć osób znajdujących się na "Arce". Przeglądanie fotografii zajęło mi trochę czasu, bo nie miałem pojęcia, jak się nazywa człowiek, który majstrował przy komputerze Carol Jeanne, a nie był pracownikiem Wydziału Zaopatrzenia, co wcale mnie nie zdziwiło - na etacie pracowało tam tylko kilku urzędników, właściwą robotę wykonywali zaś "ochotnicy". Musiałem więc oglądać wszystkie zdjęcia po kolei, ale wreszcie go znalazłem. Robiłem to o wiele szybciej od człowieka, bo na szczęście świetnie rozpoznaję twarze.
 Komputerowy majster nazywał się Pavlos Koundouriotes. Oficjalnie zajmował stanowisko zastępcy kierownika ośrodka kondycyjnego, gdzie prowadzono obowiązkowe ćwiczenia fizyczne. Przypuszczalnie pod szyldem ośrodka działała tajna policja - doskonały kamuflaż, nikt się bowiem nie dziwił, że ludzie tam nieustannie ćwiczą. Dyscypliny w każdym miasteczku pilnowali dwaj wybieralni konstable, jednak administrator musiał dysponować własną policją, która obserwowała, czy nie szykują się jakieś kłopoty. Na "Arce", gdzie występowała tak duża rozmaitość grup etnicznych, nonsensem byłoby wierzyć, że konstable z wyboru potrafią zapewnić spokój. Gdzieniegdzie mogło dojść do animozji i zamieszek. Główny administrator powinien mieć kogoś do wykrywania spisków i obserwowania kłopotliwych ludzi.
 Istniało zatem duże prawdopodobieństwo, że owa kość z antenką stanowiła jedynie rutynowy środek bezpieczeństwa i że podobne instalowano we wszystkich prywatnych komputerach na "Arce", a zatem nie musiało to być wymierzone akurat przeciwko Carol Jeanne. Wykluczone jednak, aby przez cały czas zdołali śledzić, co się dzieje w każdym komputerze, więc pewnie korzystali z jakiegoś programu do wykrywania rzeczy odbiegających od normy. Jeśli komputer Carol Jeanne zacznie wysyłać zupełnie bezsensowne informacje, od razu zwróci na siebie uwagę.
 Wobec tego program, który napisałem, przerobiłem w taki sposób, żeby kość-pasożyt nie przekazywała informacji wybranych na chybił trafił, lecz wyjątki z prac opublikowanych przez Carol Jeanne. Będzie to wyglądało normalnie i nie zaalarmuje programu monitorującego, chyba że ktoś zajrzy akurat do jej komputera.
 Pozostanie mi tylko codziennie sprawdzać, czy nikt nie odkrył, że majstrowałem przy pasożytniczej części. Jeśli niczego nie zauważą, później ograniczę takie kontrole do jednej tygodniowo.
 Dlaczego to wszystko zrobiłem? Wówczas jedynym motywem, jakim się kierowałem, była ochrona Carol Jeanne. Teraz jednak się zastanawiam, czy już wtedy podświadomie nie wyczuwałem, że kiedyś o moim życiu może zadecydować umiejętność korzystania z jej komputera w taki sposób, aby nikt o tym nie wiedział. Carol Jeanne nie miała absolutnie żadnego powodu do obaw przed szpiclami głównego administratora. Przecież powodzenie całego przedsięwzięcia zależało od jej zdolności rozumienia biosystemów nowej planety i od tego, czy potrafi znaleźć odpowiednie formy adaptacji ludzi w tamtym środowisku, aby nie zniszczyć jego istotnych elementów. Policja bezpieczeństwa uczyni wszystko, żeby chronić Carol Jeanne i w niczym nie zamierza jej przeszkadzać, więc to, co zrobiłem, mojej pani wcale nie będzie potrzebne.
 Dla mnie jednak okaże się niezbędne.
 W tym czasie tego nie wiedziałem, a jednak musiałem to jakoś wyczuwać. Są takie niezgłębione sprawy, których nie poznał nikt, nawet ja.
 - Co ta małpa robi? - spytała Mamuśka, zatrzymawszy się w drzwiach.
 Widocznie meble już zostały ustawione zgodnie z jej życzeniem.
 - Kopiuje zawartość swojej pamięci - odparł Red.
 - Zawsze mam wrażenie, że toto myszkuje po całym domu, kiedy my śpimy. Wścibski karzeł. Ma takie małe łapki - szepnęła mu do ucha.
 Czy ona myślała, że jeśli mówi cicho, ja tego nie słyszę?
 - Robi, co do niego należy - powiedział Red. - Nawet jak na udoskonaloną kapucynkę jest nadzwyczaj sumienny. To jeden z najlepszych okazów, jakie dotychczas stworzono. Przyznanie go Carol Jeanne było dla niej wyróżnieniem.
 - Ale toto stale jej dotyka, zaborczo jak kochanek - stwierdziła Mamuśka z obrzydzeniem.
 Red milczał.
 - Niczym obleśny, karłowaty kochanek. Taka czarna, złośliwa, diabelska niemota.
 - Małpy wzajemnie się iskają - wyjaśnił Red.
 - A świnie miewają ruję, lecz jeszcze nie zauważyłam, żeby Pink się do ciebie zalecała.
 - Mamo...
 - Gdybym była mężczyzną, nie pozwoliłabym temu małemu lucyferowi dotykać mojej żony.
 Lucyfer znaczy sprawiający światło. Pewnie dawniej tak nazywano zapałkę. Też mi epitet!. "Oj, ty głupia, starzejąca się suko", pomyślałem.
 - Mamo - powtórzył Red. - On ma świetny słuch i prawdopodobnie słyszy każde twoje słowo.
 - Mnie to nie przeszkadza.
 - I wszystko, co słyszy, relacjonuje Carol Jeanne.
 - Więc kiedy to opowie, może nareszcie do niej dotrze, że przyzwoici ludzie dostają obrzydzenia widząc, jak on jej dotyka.
 - Lovelock nie jest jej kochankiem. On tylko cały czas ją obserwuje. Wie o niej rzeczy, których ja nigdy się nie dowiem. Owszem, jestem zazdrosny, ale w inny sposób, niż myślisz. Jestem zazdrosny, bo nigdy nie będę rozumiał swojej żony tak dobrze jak jej świadek.
 Mamuśka zaśmiała się pogardliwie.
 - Wcale mnie to nie dziwi, ponieważ mężczyzna nigdy nie rozumie kobiety.
 - Tak, mamo.
 W jego głosie słyszałem urazę. Pewnie takie rzeczy mówiła mu przez całe życie, a choć on tego nie lubił, za dobrze ją znał, by się z nią spierać.
 - Mężczyźni są zbyt pewni siebie i zawsze brutalnie depczą wrażliwość i uczucia kobiet. Twój ojciec ani przez moment mnie nie rozumiał, a ty wcale nie jesteś lepszy.
 - Przykro mi, że tak uważasz, mamo - znów rytualny zwrot.
 - Nie dbam o to. Taki już los kobiety. Troszczymy się o naszych mężów i im służymy, a nie mamy u nich żadnego zrozumienia, tylko stawiają nam coraz większe wymagania.
 Red nie odpowiedział.
 - Zawsze lubiłeś jej długie włosy - przypomniała mu Mamuśka, kontynuując atak na Carol Jeanne. - A ona co? Obcięła je dla małpy.
 - Zrobiła to dlatego, że Lovelock się w nie zaplątywał, kiedy ją iskał.
 - Małpa jest dla niej ważniejsza niż ty. Udajesz, że to cię nic nie obchodzi, ale ja wiem, że się zamartwiasz.
 - Idź spać, mamo.
 Słyszałem, jak Red wszedł do pokoju Carol Jeanne.
 Odłączywszy się od komputera, natychmiast skoczyłem w stronę Mamuśki, która wciąż stała w drzwiach. Z piskiem uciekła na korytarz. Ignorując ją, ruszyłem do sypialni Carol Jeanne, gdzie Red już zdejmował buty.
 Z tyłu jeszcze mnie dobiegło mamrotanie Mamuśki - wystarczająco głośne, by on świetnie słyszał jej słowa:
 - To po prostu dowodzi, że niektórzy ludzie nie całkiem zeszli z drzewa.
 Potem spałem, bo byłem co najmniej tak zmęczony jak cała rodzina. Miałem sen. Pewnie wywołało go to, co Liz mówiła o nieodpartej skłonności do rozmnażania, typowej dla każdego żywego stworzenia. Śniło mi się, że jestem ojcem, a w dodatku - całkiem bez sensu - człowiekiem. Moje głupiutkie niemowlę, zupełnie pozbawione włosów, nie umiało się mnie trzymać, a ponieważ było duże, nie mogłem go unieść, więc ciągnąłem je za sobą po ziemi. Kiedy wdrapałem się na drzewo i przeskakiwałem z jednej gałęzi na drugą, ciężar dziecka sprawił, że spadliśmy jak przejrzały owoc. Niemowlę okropnie plasnęło w beton. Zdziwiło mnie, że w dżungli jest beton, lecz gdy się rozejrzałem, dżungla przemieniła się w klatkę. Dokoła stali ludzie i z obrzydzeniem patrzyli na wilgotną miazgę, jaka została z mojego dziecka. Tylko że to już nie było ludzkie niemowlę, ale mała kapucynka z czaszką rozbitą wskutek upadku. Czułem straszliwy żal i zacząłem szarpać martwe dziecko, próbując je obudzić. Wówczas pomyślałem, że to w rzeczywistości senny koszmar i że chcąc, by się skończył, powinienem się obudzić. Tak też zrobiłem.
 Cały drżałem. Sen wydawał się bardzo realistyczny. Leżąc w tymczasowym gnieździe między stertami pudeł, rozmyślałem.
 Jakie będzie moje dziecko: czy udoskonalone jak ja, czy też okaże się zwykłą, głupią kapucynką? Ile zmian genetycznych, jakich we mnie dokonano, przekażę swoim dzieciom? Czy zabiegi, które na mnie przeprowadzono, gdy byłem płodem, nie spowodowały, że pod pewnym względem nadmiernie się rozwinąłem? Muszę to sprawdzić, nim zostanę ojcem.
 I wtedy całkowicie oprzytomniałem, uświadomiwszy sobie absurdalność tych rozważań. O czym ja myślę? O dziecku? Przecież jestem świadkiem i w moim życiu nie ma miejsca dla dziecka.
 Lecz właściwie dlaczego? Czyż każda istota nie pragnie się rozmnażać? Nawet jeśli to jedynie wyraz ogólnej tendencji do wypełniania wolnej przestrzeni i jest charakterystyczne dla wszystkich gatunków.
 Ale do jakiego gatunku należę? Już przestałem być małpą. O ile mi wiadomo, jestem jedyny w swoim rodzaju. Jeśli zaś chodzi o posiadanie rodziny, to moją rodzinę stanowi Carol Jeanne. "Tylko ona jest mi potrzebna", powtarzałem sobie w duchu, raz po raz, jednak zamiast szczęścia, które normalnie ogarniało mnie na myśl, że do niej należę, przez kilka minut czułem niewymowny smutek. Nie mogłem zrozumieć, co się ze mną dzieje, ale wiedząc, że to mnie unieszczęśliwi, pragnąłem się z tego wyrwać. Tym razem się udało

 Kochany głupi pamiętniku!
 Marek i ja poznaliśmy dziś na pogrzebie małpę, która jest świadkiem. Była bardzo fajna i bardzo mądra. Marek mówi, że ona się źle zachowuje, bo chodzi z siusiakiem na wierzchu, ale on teraz myśli tylko o siusiakach albo o piersiach. Ja uważam, że ta małpa jest super i chciałabym się z nią zaprzyjaźnić. Nancy poszła do ich domu, żeby zanieść świnię, która jest świadkiem męża tamtej kobiety. Następnym razem, gdy Nancy będzie się nami opiekować, poproszę ją, żeby mi opowiedziała o tej rodzinie. Tamta kobieta jest głównym gajologiem i najgenialniejszą osobą na "Arce". Jak tylko wróciłam z pogrzebu, wzięłam encyklopedię i poczytałam sobie o małpach. Zastanawiam się, czy ta małpa rzuca kupami i czy się onanizuje jak te, które widziałam w zoo w San Francisco. A może małpy-świadkowie zachowują się jak ludzie? Mam zamiar wszystkiego się o niej dowiedzieć i zostać jej przyjaciółką, a Marek niech sobie robi, co chce. Ciekawe, jak ona się nazywa.

 Przyjechaliśmy do Mayfloweru w szóstek. Oznaczało to, że Carol Jeanne, przed jej pierwszym dniem zajęć komunalnych, który wypadał w ósmek, na pracę poświęci tylko siódmek, dziewiątek bowiem w naszej rodzinie mieliśmy wolny. Tak więc Carol Jeanne będzie pracowała wśród cywilizowanych naukowców tylko jeden dzień, a następne dwa z rzędu spędzi w tym ponurym miasteczku.
 W siódmek wyskoczyła z łóżka o świcie i przygotowała płatki zbożowe na zimno dla nielicznych członków rodziny, którzy już wstali, by zjeść śniadanie. Potem schwyciwszy mapkę, zostawioną przez jakiegoś anonimowego dobroczyńcę, razem ze mną wymknęła się z domu.
 Projekt "Arki" wykluczał luksusowe gabinety na ostatnich piętrach biurowców. Wszystkie pomieszczenia wyglądały podobnie, stwarzając atmosferę egalitaryzmu. Laboratorium, gabinet i sekretariat Carol Jeanne nie prezentowały się bardziej imponująco niż lokale oddane do dyspozycji innych naukowców na pokładzie statku kosmicznego. Przynajmniej potraktowano ją jak normalnego naukowca, a nie wielką gwiazdę. Po krótkim powitaniu uczeni szybko wrócili do swoich zajęć. Wiedzieli, że jeszcze znajdą mnóstwo okazji do rozmów z Carol Jeanne, kiedy spotkają się z nią przy pracy. Kochali to, co sami robili, i ją podziwiali za to, że coś robiła, więc niby dlaczego nie mieli dokonać jeszcze więcej? Poza tym pracowali ze sobą od miesięcy i wprowadzili już pewien ustalony porządek, ona zaś, choć przybyła tu szefować, nie powinna zmieniać ich nawyków, chyba żeby się uparła, a to nie w jej stylu.
 Kartą magnetyczną otworzyła drzwi swojego biura, weszła i obejrzała nowiutkie meble. Przyniesiono tu jej naukową bibliotekę i archiwa w taki sam sposób jak nasze rzeczy do nowego domu, ale jakiś kretyn już wszystko rozpakował - wszędzie walały się cenne książki i ważne papiery, porozkładane byle gdzie. Uporządkowanie tego zajmie wiele dni. Nie wiem, czy to nie paranoja, ale przyszło mi do głowy, że ktoś przeglądał dokumenty, może nawet je fotografował i robił ich wykaz.
 - Co za bałagan! - gniewnie odezwała się Carol Jeanne. - Dlaczego po prostu nie zostawili wszystkiego w pudłach? Durnie. No cóż, Lovelocku, pomóż mi ułożyć archiwa we właściwej kolejności. Pewnie zapamiętałeś ją lepiej ode mnie.
 Nim na dobre zdążyliśmy się do tego zabrać, rozległo się pukanie i ktoś natychmiast wszedł, nie czekając na pozwolenie. Okazało się, że to jakiś niski, kwadratowy mężczyzna o brązowej skórze. Carol Jeanne nie jest kobietą wysoką, ale była od niego wyższa o kilka centymetrów. Siedząc na jej ramieniu widziałem jego czarne włosy, rzednące na czubku głowy. Człowiek ten wydawał mi się próżny - nosił wąsy, które służą jedynie ozdobie, a poza tym moczą się przy każdej okazji, gdy ich właściciel coś pije. Mężczyzna miał piękne zęby (tak białe, że pewnie świeciły na kilometry), pogodną twarz, żwawy krok i maniery nieczęsto spotykane u ludzi. Od razu wiedziałem, że jego towarzystwo może być albo bardzo interesujące, albo nieznośnie nudne. Wszystko zależało od tego, czy jest równie inteligentny, jak pogodny. Doświadczenie mi mówiło, że inteligencja i pogoda ducha rzadko idą w parze.
 Na ramieniu trzymał świadka, morelową kakadu. Wkrótce się zorientowałem, że papuga, na swój sposób, to równie dobry świadek jak małpa. Wprawdzie palcami posługuje się mniej zręcznie niż ja, ale jest wystarczająco sprawna, by korzystać z uproszczonych komputerów. Ma także pewną umiejętność, za którą oddałbym kciuk - potrafi mówić. Naturalnie, jej udoskonalony głos zachował ptasie cechy, ale niczego nie powtarzała bezmyślnie. Wypowiadała się bardzo inteligentnie, zupełnie tak samo jak ja bym to robił, gdybym umiał mówić. Zazdroszcząc jej, równocześnie ją polubiłem, a co nie mniej ważne, polubiłem też mężczyznę, który okazał tyle rozsądku, by wybrać sobie tak przydatnego świadka.
     Nieznajomy trzymał w lewej ręce kokos, w prawej zaś maczetę. Nim Carol Jeanne zdążyła zaprotestować, nisko się ukłonił, położył orzech na podłodze i rozciął go wprawnym uderzeniem maczety. Z jednej połówki wylało się mleko, które starł chusteczką wyjętą z kieszeni. Odłamek skorupy przeleciał przez pokój i wylądował na biurku. Kakadu pofrunęła za nim, podniosła go z blatu, i zaczęła wydziobywać miąższ, balansując na jednej nodze.
 W drugiej połówce kokosa pozostało mleko. Nieznajomy podał ją zakłopotanej Carol Jeanne.
 - Cóż to ma znaczyć?
 - To kokosowa ceremonia. W ten sposób panią tutaj witam. Nazywam się Neeraj Bushan i jestem głównym ksenobiologiem.
 - Znam pańskie prace, ale nie wiedziałam, że zajmuje się pan również maczetami i orzechami kokosowymi.
 Zaśmiał się cicho się, jakby usłyszał nie przytyk, lecz żart.
 - W Indiach rozbiłbym kokos o podłogę. Tutaj by się od niej odbił. Witamy na "Arce".
 Carol Jeanne zachowała powagę. Rzuciła mu surowe spojrzenie i odłożyła połówkę orzecha na biurko.
 - Nie lubię kokosów - oznajmiła.
 Wiem, że to nieprawda. Skłamała, by okazać niezadowolenie.
 Mężczyzna widocznie tego nie zrozumiał.
 - Nie szkodzi. Ramanujan zje. Powitanie to ważna rzecz. Mniemam, że miała pani bezpieczną podróż.
 - Przecież tu jestem. Poważniejsze awarie w kosmosie to śmierć.
 - Rzeczywiście - odparł. Podniósł wzrok i wtedy mnie zauważył. Uśmiechnął się szeroko i skinął mi głową, po czym zwrócił się do Carol Jeanne: - Świadek z rękami. Ja czułem się rozdarty, wybierając między świadkiem z głosem a świadkiem z rękami. Czy brak mowy nie nastręcza mu trudności?
 Zaczął wykonywać jakieś niezrozumiałe gesty, wyraźnie adresowane do mnie. Automatycznie utrwaliłem je w pamięci, a później zajrzałem do tablic ze znakami języka migowego. Okazało się, że za pomocą palców Hindus powiedział: "Witaj, przyjacielu. Cieszę się, że będziemy razem pracowali".
 Neeraj był pierwszym człowiekiem, który potraktował mnie jak równego sobie, ale wtedy jeszcze o tym nie wiedziałem, ponieważ nigdy nie uczyłem się amerykańskiego języka migowego. Rozłożyłem ręce w wymownym geście, powszechnie używanym, gdy się czegoś nie rozumie.
 - Nie rozmawiam z nim na migi - wyjaśniła Carol Jeanne tonem, w którym wyczułem zniecierpliwienie. - On rozumie wszystko, co mówię, a oprócz tego potrafi pisać i umie posługiwać się komputerem. Gdyby znał język migowy, bez przerwy by gadał, a ja musiałabym nań stale patrzeć i nic innego nie mogłabym robić, nieprawdaż?
 Z jej ust nigdy nie słyszałem takiego uzasadnienia. Więc nie nauczono mnie języka migowego, bo za dużo bym gadał? O, przepraszam. Im dłużej o tym myślałem, tym bardziej mnie bolało, że ona tak uważa. Czy nie przyszło jej do głowy, że może pragnę mówić, by ktoś mnie zrozumiał?
 - Wiem - odparł Neeraj. - W ośrodku szkoleniowym odradzają nowym właścicielom używania języka migowego w zawodowych kontaktach ze świadkami. Nie sądzi pani, że to tylko wydaje się słuszne? Podejrzewam, że prawdziwym powodem, dla którego nie chcą, by świadkowie migali, jest to, że wówczas niczym by się nie różnili od głuchoniemych ludzi. A skoro tak, to wtedy co dawałoby nam prawo do traktowania ich jak niewolników?
 Czułem, że Carol Jeanne sztywnieje. Była zła. Zastanawiałem się dlaczego. Przecież on nie powiedział nic przeciwko niej. Poza tym nie traktowała mnie jak niewolnika, lecz jak przyjaciela.
 Ale przyjacielowi uniemożliwiła opanowanie mowy, żeby jej nie przeszkadzał. Teraz mnie ogarnęła złość, i to taka, że aż się zdziwiłem.
 - Bzdura - rzekła Carol Jeanne. - Udoskonalone zwierzęta wcale nie są niewolnikami. To, co w nich usprawniono, służy określonej funkcji. Podobnie jak podkuwanie koni czyni z nich lepsze zwierzęta pociągowe.
 Neeraj z uśmiechem pokiwał głową.
 - Owszem, owszem, znam te argumenty i jeszcze wiele innych.
 Z pewnością bym zauważył ironię w jego głosie, gdyby mnie nie uderzyło określenie "zwierzęta pociągowe".
 - Poza tym języka migowego nigdy się nie uczyłam z braku czasu. Nie rozumiem dlaczego pan zadał sobie tyle trudu, żeby go opanować, skoro pański świadek umie mówić.
 - Przez kilka lat miałem głuchą przyjaciółkę. Twierdzę, że opowiadała mi znacznie ciekawsze rzeczy niż ludzie, którzy mówią, więc nauka migania sowicie mi się opłaciła. Kto wie, czy pani świadek... Jak on się nazywa?
 - Lovelock.
 - Aa... na cześć gajologa. Mój dostał imię po matematyku. Kto wie, czy ten pani Lovelock nie byłby czarującym rozmówcą.
 Zaśmiała się.
 - On rzuca swoim łajnem, Neeraj, co jest o wiele wymowniejsze od słów.
 Na moment zaślepiła mnie wściekłość. Przeskoczyłem z ramienia Carol Jeanne na biurową szafę i natychmiast poczułem, że robię mały bobek. Wziąłem go w rękę i dopiero wtedy zdałem sobie sprawę, że jestem wściekły na moją przyjaciółkę.
 Nie, na moją panią.
 Osobę, którą najbardziej kochałem.
 Na moją właścicielkę.
 Nieważne, czym była. W każdym razie nie mogłem rzucić w nią bobkiem. Po pierwsze nie pozwalały mi na to moje odruchy warunkowe. Prócz tego, kochając ją do szaleństwa, czułem głęboki wstyd, że w ogóle wziąłem pod uwagę możliwość obrażenia jej w ten sposób.
 Mimo wszystko, dalej byłem na nią wściekły.
 Wobec tego, zeskoczywszy z szafy na biurko, delikatnie włożyłem bobek do mleka w połówce kokosa.
 - Jesteś obrzydliwy - rzekła Carol Jeanne. - Teraz nikt tego nie wypije.
 - Szkoda, że on nie umie mówić - odezwał się Neeraj. Spojrzałem nań. Na chwilę jego wesoła twarz posmutniała, ale zaraz się do mnie uśmiechnął.
 - Lovelocku, będę się z tobą kontaktował twoimi sposobami. Bardzo chciałbym zrozumieć twoje poczucie humoru. Coś mi się zdaje, że ten bobek w kokosie to jakiś kawał i żałuję, że nie chwyciłem sensu tego żartu.
 Od razu polubiłem Neeraja. Uważnie patrzyłem na Carol Jeanne, mając nadzieję, że później odtworzy sobie tę scenę na komputerze i się przekona, jak jej drgające nozdrza i skrzywione usta kontrastowały z sympatyczną miną Neeraja. Aby jeszcze bardziej podkreślić tę różnicę, stanąłem przed swoją panią i z dołu spojrzałem na jej wielką twarz. Okropna perspektywa. Nie spodoba się Carol Jeanne, kiedy ją zobaczy na monitorze.
 Wreszcie z przymusem uśmiechnęła się do Neeraja.
 - Bardzo miło, że pan przyszedł mnie powitać, ale teraz muszę się zabrać do roboty. Niestety, trzeba sprzątnąć ten bałagan.
 - Rzeczywiście. Nie zjadłaby pani ze mną obiadu?
 Nigdy w życiu. Byłem tego pewien. Przecież dopiero co udowodnił, że lepiej rozumie świadka Carol Jeanne niż ona. Jasne, że nie miała ochoty spędzać czasu z kimś takim.
 - Nie dziś - odparła. - Naprawdę muszę popracować. Dziękuję za powitanie.
 Odprowadziła go do drzwi, a kiedy wyszedł, dokładnie je zamknęła.
 - Co za nadęty kurdupel! - powiedziała, gdy zostaliśmy sami.
 Rzuciłem jej gniewne spojrzenie.
  bardzo dobrze, bo ona też patrzyła na mnie z wściekłością.
 - Lovelocku, powinieneś trzymać moją stronę. Incydent z kokosowym mlekiem wskazuje na to, że się zgadzasz z tamtymi bzdurami o świadkach.
 Na potwierdzenie skinąłem głową, lecz Carol Jeanne już odwróciła wzrok, siadając w fotelu. Po raz pierwszy zdałem sobie sprawę, jak często nawet się nie trudzi, by na mnie spojrzeć i zobaczyć moją reakcję na jej słowa. Zrozumiałem, że niewiele ją obchodzi, co myślę i czuję.
 Ale tak powinno być. Jestem tylko zwykłym świadkiem, a ona geniuszem, którego prace i wypowiedzi trzeba stale rejestrować. Niby dlaczego miałaby na mnie patrzeć i zawracać sobie głowę próbami zrozumienia tego, co wyrażam bez słów?
 Roześmiała się, nieświadoma moich myśli.
 - Niewiarygodne! Naukowiec z maczetą! A teraz wszystko zachlapane kokosowym mlekiem. I to główny ksenobiolog, więc będę się musiała ciągle z nim spotykać. A ja myślałam, że na "Arce" straszni ludzie są wyłącznie w Mayflowerze. Nie pozostaje mi nic innego, jak tylko się tu zabarykadować, bo w przeciwnym razie odbiorę mu tę maczetę i go posiekam.
 Jak mogła aż tak się mylić w ocenie Neeraja, żeby porównywać go z Penelopą?
 - Ty, Lovelocku, uporządkujesz archiwa, a ja sprawdzę, czy personel dostarczył mi raporty, o które prosiłam przed odlotem z Ziemi. Chyba na jutro zwołam zebranie i poinformuję, dokąd się stąd udajemy.
 Wdrapawszy się na klawiaturę komputera wystukałem: "Jutro nie. Zajęcia komunalne".
 - Całkiem zapomniałam. A pojutrze mamy wolny dzień. Dwa koszmarne dni w Mayflowerze na robieniu mało ważnych rzeczy z irytującymi ludźmi, podczas gdy tutaj czeka mnie tyle pracy...
 "A Liz?", napisałem. "Ją lubisz".
 - Liz jest tylko jedna. Reszta to jakaś kolejna Penelopą, Dolores czy Odie Lee.
 "Odie Lee umarła", przypomniałem.
 - Jej mąż jednak żyje, a co do niej, wcale nie jestem taka pewna. Te zdjęcia holograficzne można odtwarzać latami. Do czasu lądowania na Genesis całe pokolenie ludzi będzie czciło Odie Lee. Prawdopodobnie modlą się do niej, a w czasie komunii spożywają leguminę zrobioną według jej przepisu.
 Położyłem się na grzbiecie i zacząłem się tarzać, jakbym pękał ze śmiechu. Byłem świetnym słuchaczem Carol Jeanne, zupełnie jak dawniej. Teraz jednak, choć dla niej odgrywałem tę pantomimę, na dnie żołądka wciąż jeszcze czułem mdlące resztki gniwu.
 Śmiała się z moich występów, a potem westchnęła.
 - To będzie długa podróż - rzekła.
 Nie popatrzyła na mnie i nie widziała, jak zareagowałem. Już weszła w rolę głównego gajologa i władczyni wszystkiego w jej zasięgu.
 Resztę dnia każde z nas zajmowało się własnymi myślami. Większość czasu poświęciliśmy organizowaniu biura. Carol Jeanne tak bardzo to pochłonęło, że w ogóle nie wychodziła, nawet po to, by zdobyć dla nas coś do jedzenia. Nie zważając, że jej burczy w brzuchu, a ja rzucam błagalne spojrzenia, nie wyściubiła nosa z gabinetu. Czyżby aż tak bardzo obawiała się Neeraja?
 Choć się nie ruszyła ani na krok, to jednak fakt ten nie oznaczał, że siedziałem tam jak w więzieniu. Wczesnym popołudniem zrobiłem sobie przerwę i zaniosłem połówkę kokosa do toalety, gdzie wylałem mleko razem z bobkiem. Opłukawszy miąższ, zacząłem go łapczywie jeść. Okazał się wyborny, ale nic dziwnego - prawdziwe jedzenie zawsze jest lepsze niż świństwo dla małp, którym Carol Jeanne karmiła mnie z lenistwa, bo wystarczyło to wlać do miseczki. Zapewne Neeraj poświęcił część swojego limitu wagi, by przywieźć z Ziemi orzechy kokosowe, a dzieląc się nimi, okazał wspaniałomyślność. Skoro Carol Jeanne chce udawać, że ich nie lubi, niech sobie udaje. Ja nie musiałem.
 Chociaż się najadłem, zostało jeszcze mnóstwo miąższu. Zaniosłem kokos z powrotem do gabinetu i schowałem w jednej z mniej załadowanych szuflad. Carol Jeanne podniosła wzrok jedynie na chwilę, by powiedzieć:
 - Tylko nie zapomnij, że to tam włożyłeś. Nie chcę, żeby zgniło i zaczęło śmierdzieć.
 Na pewno nie zapomnę. Zjem wszystko i nawet nie dam jej spróbować.
 Dzień powoli się kończył. Carol Jeanne siedziała w swoim biurze, dopóki cały personel nie udał się do domu i wyszła dopiero wówczas, gdy na korytarzu ucichły wszelkie głosy. Nie wiem, czy nie chciała się z nikim spotkać, czy też nie miała ochoty wracać do Mayfloweru.
 Do miasteczka pojechaliśmy metrem. Ludzie się na nas gapili myśląc, że tego nie widzimy, ale ja, oczywiście, zauważyłem każde ich spojrzenie. Wkrótce się do nas przyzwyczają.
 W domu znaleźliśmy się tak późno, że powitanie było niezbyt entuzjastyczne. Pewnie Red wrócił z pracy wcześniej - iluż pacjentów mógł mieć pierwszego dnia przyjęć na "Arce"? - i teraz siedział z córkami na większej kanapie, czytając im "Lokomotywę". Dziewczynki ledwie podniosły wzrok, gdy Carol Jeanne otworzyła drzwi, a Red nawet nie oderwał oczu od tekstu, by się do niej uśmiechnąć. Wcale nie musiał patrzeć w książkę - czytał ją dzieciom tyle razy, że już znał wszystko na pamięć. W milczeniu przyjął tak późny powrót żony, ale Mamuśka nie mogła sobie darować.
 - Proszę, proszę! Królowa "Arki" raczyła zejść z tronu, żeby odwiedzić swoich poddanych! Ach, jak miło, wasza wysokość!
 Carol Jeanne mogła tylko obrócić to w żart.
 - A więc, skoro jestem królową, usiądę i pozwolę się obsłużyć.
 - Obsługiwałam cię przez cały dzień. Karmiłam twoje dzieci, ubierałam je, a także ich pilnowałam, bo własna matka zostawiła je bez opieki.
 - Sprawę opieki nad dziećmi w ciągu dnia wkrótce rozwiążemy, a tymczasem zostawiłam je z dwojgiem dorosłych, więc chyba nie bez nadzoru - odparła Carol Jeanne.
 - O, naturalnie! - żachnęła się Mamuśka. - Dlaczego po prostu nie wsadzić ich na cały dzień do lodówki?
 - Jeśli to kogoś interesuje, dowiedziałem się, że przy kościele jest przedszkole - rzekł Red. - Dziewczynki mogłyby tam chodzić od dziesiątnika.
 - Nie cierpię przedszkola i nigdy tam nie pójdę - odezwała się Lidia lodowatym tonem, zupełnie jak Mamuśka.
 - Twoją córkę terroryzowano, kiedy ją zostawiłaś w przedszkolu w New Hampshire - powiedziała Mamuśka, jakby Red nie miał z tym nic wspólnego.
 - Ja bym tego nie nazwał terroryzowaniem - mruknął Stef.
 Tylko on się uśmiechnął, gdy Carol Jeanne weszła do domu. Swoją uwagą sprawił, że Mamuśka posłała mu piorunujące spojrzenie.
 - Przecież zamknęli ją w komórce. Nie pamiętasz?
 - Nie w komórce, tylko w pokoju biurowym, a zamknęli ją dlatego, że jakiegoś dzieciaka uderzyła w głowę krzesłem.
 - To nie ja zaczęłam! - wykrzyknęła Lidia. - Nienawidzę cię, dziadku!
 - Lidio, proszę natychmiast iść do swojego pokoju! - wreszcie zareagował Red.
 Lidia wybuchnęła płaczem i łkając, niechętnie wyszła, by cierpieć w samotności. Za przykładem siostry Emmy się rozryczała, i to dwa razy głośniej. Red wstał, chcąc ją zanieść do sypialni dziewczynek, ale na chwilę przystanął i ozięble powiedział do żony:
 - Uniknęlibyśmy tego, gdybyś pierwszego dnia raczyła wrócić do domu punktualnie.
 - Miałam dużo pracy - odparła Carol Jeanne takim samym tonem.
 - Jakoś udało im się wytrzymać bez ciebie przez tyle godzin, ale jestem pewien, że kiedy przyjechałaś, były bliskie załamania.
 Powiedziawszy to, ostentacyjnie wyszedł, niosąc Emmy, która wyła jak strażacka syrena.
 Zrobiło się stosunkowo cicho i wtedy Mamuśka przypomniała sobie uwagę Stefa.
 - Kiedy indziej zrozumiałabym twoją skłonność do sadyzmu, ale nie dziś.
 Stef westchnął.
 - Jak mogłeś wyciągać sprawę z tym krzesłem wiedząc, że tamten bachor sprowokował Lidię?
 - Dwie dorosłe osoby widziały, że chłopiec spokojnie się bawił i nic jej nie zrobił.
 - Na pewno nie wtedy - stwierdziła Mamuśka. - Ale ty ciągle za wszystko winisz kobiety. Według ciebie chłopiec nigdy nie może być winien, o nie, bo uważasz, że dziewczynki zawsze są zbyt niecierpliwe, a chłopcy to niewiniątka.
 Stef wstał i ruszył do drzwi.
 - No i dobrze, idź sobie. Uciekaj od prawdy, uciekaj od wszystkiego. Na tym świecie jedni ludzie zostają i ze wszystkim się mordują, a drudzy wolą uciekać od prawdy albo do późna przesiadywać w pracy, podczas gdy inni za nich opiekują się ich rodzinami.
 Skoro Mamuśka zaatakowała Carol Jeanne, najwyższy czas, żebyśmy i my opuścili pokój. Idąc korytarzem, jeszcze słyszeliśmy jej utyskiwania.
 Następny cudowny wieczór w rodzinie Toddów.
 Jednakże tym razem, zamiast automatycznie stwierdzić, jaka odrażająca jest Mamuśka i jej nieodrodny syn, myślałem o Carol Jeanne i doszedłem do wniosku, że właściwie bez trudu zdołałaby wrócić do domu na czas - przez ostatnie półtorej godziny w biurze nie zajmowała się niczym, czego nie można by zrobić za tydzień czy miesiąc. Poza tym na "Arce" nie musiała czekać, aż skończą się korki na ulicach w godzinach szczytu. Pewnie Red uważa, że specjalnie została w pracy, bo go unika. Jeśli rzeczywiście tak myślał, to chyba się nie mylił.
 Niby po co miałaby się śpieszyć do domu? Była geniuszem żyjącym w rodzinie, której członkowie jej nie dorównywali. Z wyjątkiem mnie. Spośród nich tylko ja rozumiałem jej pracę, potrzeby i to, co czuła w głębi duszy.
 Kiedy weszliśmy do gabinetu, w jej fotelu znowu spała Pink. Carol Jeanne westchnęła, ale ja znam swoje obowiązki. Zeskoczyłem na fotel. Wstrząs spowodował, że świnia otworzyła jedno oko. Znając mnie, natychmiast się zerwała i niezdarnie zaczęła gramolić się z fotela, ale nie dość szybko, więc zdążyłem dać jej prztyczka w nos. Bardzo tego nie lubi. Z kwikiem rzuciła się do ucieczki i wybiegła na korytarz.
 Podłączyłem się do komputera, by przenieść do jego pamięci moje całodzienne obserwacje. Carol Jeanne z westchnieniem usiadła w fotelu.
 - Och, Lovelocku - rzekła. - Lovelocku, Lovelocku, Lovelocku...
 Moje imię, kilkakrotnie powtórzone, brzmiało w jej ustach jak mantra.
 - Dopiero za dwa dni wrócę do pracy. Muszę się wykręcić od tych komunalnych zajęć. Zastanów się i spróbuj znaleźć jakiś sposób, by mi to umożliwić.
 Tak, świetnie ją rozumiałem. Jednakże gdybym ja miał dziecko, nigdy bym nie pozwolił, aby wychowywała je moja teściowa czy zupełnie obcy ludzie.
 Gdybym miał dziecko... Skąd się wziął taki pomysł? Z wczorajszych głupich uwag Liz?
 Jeszcze nie krytykowałem Carol Jeanne aż tak zjadliwie. Co się ze mną dzieje?
 Lovelocku, mocno zaciśnij zęby.

ROZDZIAŁ SZÓSTY

STAN NIEWAŻKOŚCI

Jako świadek Carol Jeanne musiałem nieprzerwanie z nią przebywać, kiedy czuwała, ale na noc odstawiała mnie niczym parę butów. Gdyby zamontowano mi wyłącznik, to przed pójściem do łóżka by mnie wyłączała, choć pewnie by się jej nie chciało. Śpiąc, nie korzystała z moich zdolności, zatem nie sądziła, że mógłbym wykorzystywać je dla siebie.
 W ciągu kilku pierwszych nocy na "Arce" istotnie nic nie robiłem. Carol Jeanne stanowiła całe moje życie, więc kiedy spała, nie miałem żadnych zajęć. Moje własne myśli mnie nudziły, jeśli nie wiązały się z nią przynajmniej pośrednio. Kto wie, czy to nie zostało zaprogramowane genetycznie, lecz mogło też wynikać z mojej miłości do niej. W każdym razie rezultat okazał się ten sam: czułem, że naprawdę żyję tylko wówczas, gdy służyłem Carol Jeanne.
 Czyżby? Na Ziemi spałem, gdy Carol Jeanne spała, jednak na "Arce" z jakiegoś powodu nie udawało mi się zasnąć. Byłem czymś przygnębiony, wręcz nieszczęśliwy. Z głębokim przekonaniem wmawiałem sobie, że tak się dzieje, bo utratą samokontroli w stanie nieważkości sprawiłem kłopot Carol Jeanne. Zerowa grawitacja pojawi się w czasie podróży jeszcze kilka razy: tuż przed startem, przy zmianach parametrów lotu i kiedy dotrzemy do celu wyprawy. Powziąłem mocne postanowienie, że już nigdy więcej nie stracę samokontroli. Trzeba się tylko wyćwiczyć - dla dobra Carol Jeanne.
 Tak twierdziłem, lecz prawda była inna.
 Dla dobra Carol Jeanne? Jak mogłem nie zdawać sobie sprawy, że jeśli o nią chodzi, już mnie wyćwiczono? Do końca życia miałem stale wykonywać te same czynności, niby program komputerowy. Zwykłe małpy też ciągle powtarzają te same zajęcia, a przecież są szczęśliwe. Tym, którzy mnie stworzyli, nie przyszło do głowy, że zwiększenie mojej sprawności intelektualnej wywoła głód wiedzy i chęć samorealizacji, że przestanę być szczęśliwą małpą z dżungli. Nie wzięli tego pod uwagę. Nie, ja powinienem się cieszyć, że nauczono mnie zapamiętywać tylko dane służące Carol Jeanne. Z pewnością nikt nie zamierzał instalować mi programu samokształcenia. Byłem jedynie narzędziem. Ujmując to metaforycznie, można powiedzieć, że Carol Jeanne kupiła młotek i nie potrzebowała, by się nauczył, jak zostać piłą. W tej sytuacji, bez względu na to, co wówczas sądziłem, od samego początku nocami nie pracowałem dla niej, lecz dla siebie.
 Jeszcze z jednego powodu powinienem był się zorientować, że tak jest: po incydencie w wahadłowcu nie miałem żadnych szans na to, że przy zerowej grawitacji zachowam swobodę ruchów. Jeśli sama Carol Jeanne nie skrępuje mnie pasami, ktoś inny zrobi to za nią.
 Czemu wcześniej nie pojąłem tak oczywistego faktu? Teraz, sięgając myślą wstecz, wyraźnie pamiętam, jak bardzo mi zależało na przygotowaniu się do przebywania w nieważkości. Ale dlaczego? Czyżbym już wtedy podświadomie zdawał sobie sprawę, że gdy grawitacja spadnie do zera, nikt mnie nie skrępuje, ponieważ przestałem być wyłącznie służącym Carol Jeanne? Czyżbym już wtedy wiedział, że nic dla niej nie znaczę, bo porównała mnie do zwierząt pociągowych? Czy moja lojalność się kończyła?
 Jakoś musiałem to wszystko wiedzieć, w przeciwnym wypadku bowiem, czy zachowałbym taką ostrożność, ukrywając przed Carol Jeanne to, co robiłem? Gdyby było inaczej, z pewnością bym jej powiedział o kości-pasożycie, zainstalowanej w jej komputerze. Od sekretów zaczyna się wyzwolenie. Teraz pewien obszar mojego mózgu już do niej nie należał.
 Przedtem zawsze wszystko jej mówiłem. To jednak sprawa przeszłości. Mówienie wszystkiego Carol Jeanne stanowiło jeden z odruchów warunkowych, jakie mi wykształcono w fabryce małp, którą treserzy tak czarująco nazywali ośrodkiem szkolenia świadków.
 Moje odruchy warunkowe. Okłamując się, pewnie próbowałem je oszukać. Gdybym dopuścił do świadomości to, co zamierzałem zrobić, gdybym się przed sobą przyznał, że jestem wściekły, że pragnę zdradzić Carol Jeanne, wówczas one by zadziałały i albo wszystko to zostałoby stłumione, albo bym zwariował.
 (Musiałem myśleć, że naprawdę oszalałem. Teraz też tak myślę).
 Nieustannie to sobie wmawiając, robiłem swoje.
 Czekałem, aż w domu pogasną światła i ucichną szepty. Potem, na wszelki wypadek, odczekiwałem jeszcze pół godziny, póki się nie upewniłem, że cała rodzina śpi. Dopiero wtedy, wyślizgnąwszy się z łóżka, wyskakiwałem przez otwarte okno, by rozpocząć ćwiczenia.
 Mimo że nie znałem terenu, odnajdywanie drogi w nocy nie nastręczało mi żadnych trudności. Punktualnie o godzinie 21:00 "słońce" przygasało na tyle, by ludzie mogli spać, ale na dworze nie musieli używać dodatkowego oświetlenia. W ciągu długich lat, spędzonych na "Arce", nikt po wyjściu z domu ani na chwilę nie znalazł się w całkowitym mroku.
 Rozkład "Arki" już utrwaliłem w pamięci. Oś, po której wędrowało "słońce", łączyła dwa ogromne trójnogi, wsparte na płaskich ścianach cylindrycznego kadłuba statku. Kiedy wyruszymy w drogę, jeden będzie stał na podłodze, a drugi zwieszał się z sufitu. Tymczasem byliśmy jeszcze na orbicie okołosłonecznej, gdzie sztuczną grawitację zapewniał ruch obrotowy "Arki", więc przyszła podłoga i sufit wznosiły się z obu stron cylindra, niczym ściany kanionu, a owe trójnogi sterczały z nich na wysokości około czterdziestu metrów.
 W czasie podróży sztuczną grawitację zapewni nam przyśpieszenie albo hamowanie i w żadnym miejscu na statku nie wystąpi brak ciążenia. Teraz jednak, kiedy "Arka" wirowała, gdyby ktoś się wspinał po tych ścianach, w miarę zbliżania się do trójnogów ważyłby coraz mniej.
 Wszyscy o tym wiedzieli, ale równocześnie mieli świadomość, że każdy, kto by się tam wdrapał, by sobie polatać, dałby dowód krańcowej głupoty, bo w chwili utraty kontaktu ze ścianą natychmiast zniosłoby go ku krawędzi i w żaden sposób nie mógłby się zatrzymać. Prądy powietrza wywoływały tak gwałtowne zawirowania, że nawet spadochron by nie pomógł. Najgorzej wypadłoby lądowanie - "Arka" się przecież obracała i, krótko mówiąc, ten ktoś uderzyłby w ziemię, jakby go wyrzucono z pędzącego samochodu.
 Ja jednak nie zamierzałem wspinać się po to, by latać, bo zostałby ze mnie kotlet mielony.
 Nie, ja chciałem się wdrapać na trójnóg, a po nim dotrzeć do słońca, nie żeby latać, lecz znowu przeżyć strach i poczuć mdłości. Żadna małpa nie kocha własnej pani bardziej niż ta, co potrafi dla niej wyrzygać flaki.
 (Wcale nie uważam, że straciłem rozum. Owszem, przyznaję, byłem przerażony - i samotny - ale nie zwariowałem).
 Na "Arce" nie ma miejsca położonego daleko od bocznych ścian, więc wkrótce dotarłem do jednej z nich. Za tą, która pewnego dnia stanie się podłogą, znajdowała się trzymetrowa przestrzeń, gdzie przebiegały tunele transportowe i rury kanalizacyjne, przeznaczone do użytku wyłącznie w czasie podróży. Za drugą ścianą, która będzie sufitem, umieszczono system wentylacyjny, funkcjonujący zarówno na orbicie, jak i podczas lotu.
 Gdyby udało mi się tam dostać, miałbym o wiele łatwiejsze zadanie. Jednakże do tych przestrzeni mogli wchodzić tylko wykwalifikowani robotnicy, a wszystkich innych obowiązywał ścisły zakaz wstępu, ja zaś jeszcze nie opanowałem umiejętności forsowania zamków. Wobec tego, chcąc dotrzeć do strefy pozbawionej grawitacji, musiałem się wspinać po powierzchni nie nadającej się do tego celu.
 "No i dobrze", pomyślałem. "Wszak jestem małpą".
 Ale nie pająkiem, a szkoda, bo nie widziałem nic, czego można by się chwycić - jedynie gdzieniegdzie otwory wentylacyjne i dysze do wytwarzania deszczu. U podstawy każdej goleni trójnogu dostrzegłem drzwi, lecz dla mnie nic z tego nie wynikało.
 Uznałem, że przeciwna ściana - ta, która miała być podłogą - może okazać się lepsza. Pokrywała ją sieć rur drenażowych, jednak zaprojektowana w sposób uniemożliwiający wspinaczkę - przecież nie chciano narażać dzieci na śmierć. Jestem dobrym skoczkiem, ale nie dałbym rady odbić się z ziemi na wysokość czterech metrów.
 Wobec tego zrobiłem to inaczej.
 Znalazłem drzewo w donicy stojącej najbliżej ściany, wdrapałem się na nie i wtedy skoczyłem. Pamiętałem nawet o efekcie Coriolisa, lecz niestety przypomniałem go sobie dopiero wówczas, gdy po uderzeniu w ścianę pół metra od celu, oszołomiony i bez tchu leżałem na ziemi. Jednakże przy drugiej próbie zdołałem uczepić się rury.
 Myślałem o zbliżeniu się do słońca, a tymczasem ledwie dotarłem do goleni trójnoga. Mimo swoich ogromnych rozmiarów "Arka" była na tyle mała, że wystarczyło nieco się wspiąć po ścianie, by znacznie zmniejszyła się siła odśrodkowa. Tam, w dole, nie odczuwałem ruchu wirowego, tylko samo ciążenie, w górze zaś odwrotnie. Poza tym robiłem się coraz lżejszy. Zacząłem tracić orientację przestrzenną.
 Z każdym ubywającym gramem wagi ciała słabła moja odwaga i determinacja. Panika ścisnęła mnie za gardło. Z przerażenia odsłoniłem zęby. W końcu to, że trzymałem się rury, przestało mi dawać jakiekolwiek poczucie bezpieczeństwa i nie wiedziałem, gdzie góra, a gdzie dół.
 Wokół mnie wszystko się kręciło. Mogłem w każdej chwili spaść, lecz nie miałem pojęcia, w którą stronę. Ze strachu pisnąłem. W pewnej chwil zobaczyłem nad sobą mój własny ogon - nie tam, gdzie powinien się znajdować. Widok ten całkowicie mnie zdezorientował. Na moment rozluźniłem chwyt i zacząłem zsuwać się po rurze. Siła odśrodkowa była jeszcze na tyle duża, że nieuchronnie ściągała mnie na ziemię, więc ześlizgiwałem się szybciej, niż wchodziłem. Na szczęście przywróciło mi to orientację i na tyle odzyskałem przytomność umysłu, by nie zlecieć ze ściany. Mocno ściskając rurę, wolniej się po niej zsuwałem, co trochę złagodziło upadek, ale gdy grzmotnąłem w ziemię, aż mnie zatkało i byłem oszołomiony.
 Przez kilka minut leżałem na trawie, ciężko dysząc, nim odważyłem się usiąść i dokładnie siebie obejrzeć. Okazało się, że z wewnętrznych powierzchni rąk zdarłem sobie futerko. Spostrzegłem także niewielkie otarcie na brodzie. Miałem zesztywniałe mięśnie i wszystko mnie bolało.
 Myślałem tylko o jednym: Carol Jeanne natychmiast to zauważy. Zorientuje się, że te obrażenia odniosłem, kiedy spała. Jak bardzo wówczas wypaczyła mi się percepcja - przypuszczałem, że Carol Jeanne wpadnie w przerażenie sądząc, że znalazłem się w śmiertelnym niebezpieczeństwie i w ten sposób okaże, jak jej na mnie zależy. Wmawiałem sobie, że boję się jej powiedzieć, skąd te obrażenia, bo nie chcę, by się o mnie martwiła. Tak bardzo ją kochałem, że pragnąłem przed nią ukryć, na co się naraziłem dla jej dobra. Och, jak to wszystko poplątane.
 Wyglądało na to, że szybko nie zdołam się oswoić z zerową grawitacją. Należało to robić stopniowo i nie wchodząc na ścianę zbyt wysoko, dopóki się nie przyzwyczaję do coraz niższego ciążenia. Wiedziałem jednak, że w końcu poradzę sobie z nieważkością. Możliwe, że uzależniono mnie od Carol Jeanne genetycznie, ale nie umiałem się z tym pogodzić. Buntowałem się. Nie będę tolerował takich ograniczeń.
 Czy właśnie owo pragnienie udoskonalania się zmieniło mnie ze zwierzęcia w udręczoną osobę? Czy tego chciałeś, Gepetto?
 Postanowiłem się umyć, aby moje powierzchowne obrażenia stały się mniej widoczne. Cicho wszedłem do domu frontowymi drzwiami, w duchu dziękując projektantowi, który uznał, że zamki są zbędne, ruszyłem do kuchni i wykąpałem się w zlewozmywaku. Namydliwszy futerko, spłukałem z niego krew. Stef chrapał w salonie, a pod kuchennym stołem Pink chrząkała przez sen - żadne się nie obudziło. Dobrze, że nie byłem włamywaczem. Ponieważ miałem tylko otarcia i oparzenia, moje puszyste futerko wszystko ukryło, kiedy je wysuszyłem. Carol Jeanne mogłaby coś spostrzec jedynie wówczas, gdyby uważniej się przyjrzała, ale ona nigdy tego nie robiła w odniesieniu do rzeczy nie związanych z jej badaniami.
 Sprzątnąwszy w kuchni, wślizgnąłem się do łóżka, wyczerpany po nocnej eskapadzie. Nie potrzebowałem tyle snu, co ludzie, ale byłem przyzwyczajony do godzin Carol Jeanne. Moje ciało wymagało odpoczynku, rany zaś czasu na gojenie.
 Mimo wszystko nie mogłem zasnąć. Nieudana wspinaczka na ścianie to tylko jedno z serii niepowodzeń, które ostatnio mnie spotkały, utwierdzając w przekonaniu, że naprawdę stoję niżej od ludzi. Nawet Mamuśka lepiej ode mnie poradziła sobie z nieważkością. W końcu to nie ona zanieczyściła suborbitolot swoimi odchodami i nie ona porozbijała się na "Arce". Dzieci, oczywiście, też poruszały się niezbyt pewnie, ale tak samo było na Ziemi. Ja, niegdyś bardzo zręczny i sprawny fizycznie, teraz nie potrafiłem wykonać najprostszych ewolucji.
 Ekran komputera Carol Jeanne wypełniał pokój niebieskawym światłem. W końcu, skuszony jego blaskiem, wstałem z łóżka. Chociaż ciało znowu mnie zawiodło, lecz na swoim umyśle mogłem dalej polegać. Wprawdzie nie umiałem się poruszać przy zerowej grawitacji, jednak na "Arce" nie wszystko zależało od fizycznej sprawności. Wystarczy mi dostęp do banków komputerowych, aby na statku nic się przede mną nie ukryło.
 Komputer był włączony do sieci obejmującej wszystkie pozostałe komputery na "Arce". Podałem swoje hasło i w bankach pamięci zacząłem przeglądać pliki z ciekawymi informacjami. Nie szukałem niczego konkretnego, lecz podświadomie zwracałem uwagę jedynie na to, co później okazało się bardzo istotne dla mojego przetrwania.
 Tej nocy znalazłem całą dokumentację "Arki" - o wiele więcej niż na jej temat podano w oficjalnym prospekcie. Dane te należały do zastrzeżonych, ale wcześniej pracowałem z oprogramowaniem tego rodzaju, więc bez trudu do nich dotarłem, bo znałem wszystkie kruczki. Przekopiowałem te pliki do swojej pamięci. Gdybym się wówczas zastanowił, natychmiast bym się zorientował, jak wejść do zamkniętych przestrzeni na "Arce". Wtedy jednak owe informacje wydały mi się tylko interesujące i warte skopiowania.
 Nie poprzestałem na tym. Moją uwagę zwrócił spis inwentarza. Szczegółowo wymieniał wszystko, co przywieziono na "Arkę" z Ziemi, łącznie z meblami, tak pieczołowicie wybieranymi przez Mamuśkę, ale mnie bardziej ciekawiła własność komunalna niż prywatna. Przerzucałem więc katalogi do chwili, gdy natknąłem się na materiały, które posłużą Carol Jeanne i mnie do tworzenia odpowiedniego systemu ekologicznego na Genesis, naszej nowej planecie. Otworzywszy pliki banku nasion, przejrzałem spis suchych nasion i zamrożonych embrionów.
 Ich liczba była ogromna, co częściowo wynikało ze znacznego wskaźnika uszkodzeń w procesie rozmrażania. Z tego powodu nie zamrażano embrionów ludzkich - w dwóch wypadkach na pięć taki zabieg kończył się niepowodzeniem.
 Wskaźnik ten okazał się jednak do przyjęcia dla kapucynek - w pamięci notatnikowej znalazłem wykaz aż tysiąca pięciuset ich zamrożonych embrionów, nawet się nie domyślając, że właśnie tego szukałem. Wówczas czułem jedynie dumę, że mój gatunek uznano za tak cenny, by go przenieść na nową planetę. Powstanie więc godna podziwu kolonia moich ziomków.
 I w tym momencie doznałem olśnienia. Zobaczyłem siebie jako dominującego samca w gromadzie małp. Wyobraziłem sobie, że przyjmuję agresywną postawę wobec pośledniejszych samców i obserwuję, jak skrzecząc uciekają, potem rozglądam się za najlepszą samiczką w okresie rui i...
 I czuję, że drżę z pożądania.
 Och, wiele bym oddał za to, żeby być przywódcą takiego stada!
 Naturalnie moje ciało stosownie zareagowało na pożądanie i równie naturalnie dotknąłem mojego organu rozrodczego, raczej pokaźnej wielkości.
 Zupełnie, jakbym wsadził palec w elektryczne gniazdko. Przeszył mnie ostry ból i nagle rozdygotany upadłem na podłogę.
 Dopiero wtedy przypomniałem sobie, co mnie - i nam wszystkim - zrobiono w fabryce małp. Młode samce kapucynek, jak w większości gatunków małp, onanizują się, kiedy myślą o tych sprawach, co się często zdarza. Dla ludzi jest to jednak odrażające, a zatem uznali, że nas, którzy mieliśmy zostać świadkami i dostąpić zaszczytu współpracy z gatunkiem panów, trzeba tak wyćwiczyć, abyśmy nie robili takich ohydnych rzeczy. Kontakt, który mi wszczepili, ten mój łącznik ze światem informacji cyfrowych, okazał się dla mnie także batem. Kiedy wykrywał, że robię brzydkie rzeczy, otrzymywałem to samo, co po karcącym słowie.
 Tak skutecznie wykształcono mi odruchy warunkowe, że od chwili, gdy jestem z Carol Jeanne, nigdy w ten sposób się nie dotykałem ani nawet nie czułem pożądania. Kara była tak bolesna i brutalna, że powodowała blokadę pamięci. Dopiero teraz zdałem sobie z tego sprawę, leżąc na podłodze.
 Oni myśleli o wszystkim, ci cwani młodzieńcy i te przemądrzałe panienki w laboratoryjnych fartuchach, co wydzielali nam jedzenie i karcili nas słowami. Należało mnie przekształcić w małpę-zabawkę, z którą można się pokazać w towarzystwie, więc zakazano mi seksualnych przyjemności. Te głupie małpy w zoo mogą miętosić swoje małe fiutki do samoupojenia, a mnie mojego nie wolno nawet dotknąć, choć Carol Jeanne śpi i jestem sam.
 Nigdy nie zostanę dominującym samcem. Nie wykastrowali mnie, bo u świadka pożądana jest odrobina agresji. Po prostu wszczepili mi bat, żebym się nie wychylał.
 Czy ci ludzie, którzy mnie stworzyli, rzeczywiście pracowali sumiennie? Czy naprawdę niczego nie pominęli?
 Dlaczego więc nie przyzwyczaili mnie do zerowej grawitacji? Czy aż tak bardzo byli skoncentrowani na tym, bym nie wzbudzał odrazy? Dlaczego nie postarali się o to, abym bez strachu mógł latać w kosmosie?
 Bo nie myśleli o tym, czego ja potrzebuję, oto dlaczego. Kierowali się wyłącznie potrzebami mojej pani i właścicielki, którą miałem darzyć nieustannym uczuciem, jedyną miłością, na jaką mi pozwolono w ciągu całego życia.
 "Bądź sprawiedliwy", powiedziałem do siebie. "Oni nie wiedzieli, że polecisz w kosmos".
 I wtedy zadałem sobie pytanie: "A właściwie dlaczego jestem w kosmosie?" Bo Carol Jeanne tak postanowiła. Nim podjęła decyzję, konsultowała się z Redem. Rozmawiała o tym nawet z Mamuśką, Stefem i swoją siostrą. Dyskutowała z mężem także o potrzebach dziewczynek, ale nigdy żadne z nich nie powiedziało: "Ciekawe, czy świnia i małpa będą tam szczęśliwe".
 Martwili się, czy inni ludzie zaakceptują naszą obecność, lecz nigdy nie przyszło im do głowy, by się zastanawiać, czy my chcielibyśmy polecieć.
 Treserzy w fabryce małp nigdy nas nie pytali: "Macie coś przeciwko temu, że całkowicie pozbawimy was życia płciowego?" Carol Jeanne nigdy mnie nie zapytała: "Czy ci nie przeszkadza, że zabiorę cię z Ziemi tam, gdzie przy zerowej grawitacji będziesz żył w strachu?"
 Nie musieli o nic pytać, bo sami mnie stworzyli, tak jak się robi szafę. Czy ktokolwiek pyta mebli, czego chcą? Po prostu ustawia je w pokoju i z nich korzysta, dopóki się nie zniszczą. Meble mogą być tak cenne, że na przykład Mamuśką nie wyobraża sobie życia bez tych, do których się przyzwyczaiła, co jednak nie daje im żadnych praw.
 Sam fakt, że ktoś cię stworzył, nie oznacza, że nie jesteś żywą istotą. Kiedy robią meble, najpierw zabijają drzewa. Małp nie pozabijali. Ja w dalszym ciągu żyję bez względu na to, jak mnie zmienili.
 Dostałem od nich taką zdolność myślenia i zapamiętywania, jakiej bym nigdy nie osiągnął w wyniku ewolucji, ale to nie daje im prawa decydowania o treści mojego życia, jakby było urojeniem. Jeśli moje życie jest snem, to jest to mój sen. Mnie się to wszystko śni.
 Tylko, że oni wtrącają się do moich snów, zadają mi ból, nie pozwalają marzyć o... O czym? O najbardziej fundamentalnej sprawie w życiu - o rozmnażaniu się. Wyrwali mnie z cyklu życia. Już nie należę do Gai, bo nie mogę nic zrobić, by moje geny odegrały jakąś rolę w historii mojego gatunku. Już nie należę do żadnego gatunku. Skradziono mi mnie samego. Jestem czyjąś własnością. Odbierając mi moje własne marzenia, w zamian innych mi nie dali. Carol Jeanne nie ma dla mnie żadnych marzeń, a mnie własnych mieć nie wolno.
 Niewykluczone, że nie roztrząsałem tego wszystkiego tamtej nocy. Dysponując mnóstwem wolnego czasu, mogłem kiedy indziej dumać o swoich krzywdach. Dokładnie nie pamiętam, nad czym się wtedy zastanawiałem, ale jedno wiem: siedząc przed komputerem i myśląc o seksie, uświadomiłem sobie, że zawsze będę karany, jeśli ośmielę się zapragnąć tego, co jest fundamentem życia, że odebrano mi najbardziej podstawowe prawo - prawo do rozmnażania - a przecież nawet ameby mają prawo do reprodukcji.
 W momencie, gdy zdałem sobie sprawę, jaką wyrządzono mi krzywdę, ogarnęła mnie fala oburzenia tłumionego przez całe życie. Wpadłem w szał. W głowie miałem tylko jedną myśl, jedno pragnienie: gromko krzyknąć NIE! Buntowałem się przeciwko ludziom, przeciwko ich władzy nade mną. I wtedy z wściekłości zrobiłem to, czego ich zdaniem nigdy bym nie zrobił. Okazałem im nieposłuszeństwo, doskonale wiedząc, że zapłacę za to bólem. Znowu dotknąłem się poniżej pasa.
 Przeszył mnie ból tak dotkliwy, że chyba na krótko straciłem przytomność. Ocknąłem się na podłodze, ale niczego nie zapomniałem. Wciąż miotany gniewem znowu się dotknąłem, a potem jeszcze raz. Nigdy nikt nie przeżywał takich męczarni. Mimo to, dopóki miałem świadomość, dopóty zachowywałem się nieposłusznie w czasie tej bardzo długiej nocy. Wolałem raczej cierpieć ból, niż pogodzić się z tym, że chcieli zrobić ze mnie eunucha.

 Obudziło mnie światło dnia. Byłem wyczerpany, jakbym w ogóle nie spał - rzeczywiście prawie nie zmrużyłem oka. Dokuczały mi moje drobne obrażenia, a co gorsza, znajdowałem się w jakimś psychicznym odrętwieniu i czułem dziwne rozgoryczenie. W ustach miałem smak metalowego kanistra. Ręce i nogi drżały, kiedy próbowałem nimi poruszyć.
 Leżałem pod biurkiem. Z kuchni dochodziły dźwięki towarzyszące śniadaniu. Nawet nie starałem się rozróżnić słów - wystarczyło mi jękliwe zawodzenie dziewczynek. Mamuśka stentorowym głosem informowała o swoich decyzjach w różnych sprawach, Red coś nieśmiało bąkał w odpowiedzi, Stef milczał.
 A Carol Jeanne?
 W ogóle jej nie słyszałem. Nagle ogarnęło mnie przerażenie. "Już wyszła! Nie ma jej w domu! Po tym nocnym ataku szału zaspałem i ona wyszła beze mnie. Albo jeszcze gorzej - w jakiś sposób udało jej się dowiedzieć, co robiłem i myślałem, więc już mnie nie chce!"
 Wygramoliwszy się spod biurka, spostrzegłem tam kilka twardych bobków i kałużę moczu - w nocy naprawdę straciłem panowanie nad sobą. Poczułem do siebie wstręt. Stwierdziłem, że nie jestem wart Carol Jeanne. Ona zasługiwała na idealnego przyjaciela, a nie na takie żałosne, zbuntowane zwierzę, które się onanizuje i śpi we własnych odchodach.
 Nocą Pink przywędrowała do gabinetu. Kiedy wyszedłem spod biurka, wstała, podeszła do mnie i z obrzydzeniem powąchała to, co tam zostawiłem. Podniosłem jeden bobek i udałem, że chcę go wepchnąć jej do nosa. Pokazała mi zęby - jakby rzeczywiście była wystarczająco szybka, by mnie ugryźć. Chociaż wtedy pewnie by zdołała - ledwie trzymałem się na nogach i omal nie upadłem. Czułem się jakby ktoś mnie wyżął.
 Na szczęście ci z kwaterunku zachowali się bardzo rozsądnie, bo wyposażyli łazienkę w środki do utrzymywania czystości. W ciągu kilku minut wytarłem z podłogi gabinetu dowody mojej hańby. Niepokoiło mnie tylko, że Pink zarejestrowała wszystko w pamięci, ale przypuszczałem, że Red nie będzie zawracał sobie głowy oglądaniem scen ze mną. Z powodu swojego narcyzmu, interesował się wyłącznie tymi, w których mógł podziwiać siebie.
 Szybko się wykąpałem, tym razem nie w zlewozmywaku, lecz w wannie. Następnie ruszyłem na poszukiwania Carol Jeanne.
 Znalazłem ją w kuchni. A jednak nie wyszła - najzwyczajniej się nie odzywała. Więc wcale tak bardzo nie zaspałem.
 Wszystkie moje wysiłki, by ukryć obrażenia, okazały się daremne, lecz nie dlatego, że Carol Jeanne je zauważyła. Po prostu nie uwzględniłem spostrzegawczości Lidii.
 - Lovelock ma kuku - oznajmiła wskazując otarcie na mojej brodzie.
 Carol Jeanne zostawiła śniadanie i wyciągnęła do mnie ręce. Posłusznie dałem się wziąć na kolana.
 - Skaleczyłeś się - powiedziała zdziwiona. - Co ci się mogło stać?
 Ostentacyjnie wzruszywszy ramionami, wskoczyłem na stół, podszedłem do kuchennego komputera i napisałem: "Zaciąłem się przy goleniu". Carol Jeanne wybuchnęła śmiechem, a ja gorączkowo próbowałem wymyślić jakieś wiarygodne kłamstwo, ale ona, ku mojemu zaskoczeniu, już więcej o nic nie pytała. Wystarczył żart.
 "To świadczy o szacunku", wmawiałem sobie. "Uznała, że mój żarcik jest prośbą o dyskrecję, więc dlatego nie zadawała dalszych pytań".
 Obstając przy takiej interpretacji jej obojętności, podświadomie wiedziałem, że się oszukuję.
 Zatem ta noc coś we mnie pozostawiła, bo kiedy przychodziły mi do głowy odruchowe kłamstwa i uzasadnienia, umiałem spojrzeć na nie obiektywnie. Tak, w dalszym ciągu wymyślałem różne historie, by niczym nie zakłócić idealnego obrazu Carol Jeanne jako mojej troskliwej i kochającej pani, ale już nie całkiem w nie wierzyłem. Budziły się we mnie wątpliwości.
 - Lovelocku, przydałby mi się raport o stanie prac poszczególnych osób - rzekła.
 "Dostałem zadanie! A więc wciąż mnie chce, wciąż mnie potrzebuje i wciąż mnie kocha!", pomyślałem, a w chwilę później: "Czym są dla niej moje rany? Chodzi tylko o to, że jestem jej potrzebny do wyciągania informacji. Niewolnik może sobie krwawić, byle nie pobrudził krwią wydruków".
 I jeszcze: "Czy nie wykształcono we mnie odruchu warunkowego, abym z radością przyjmował każdy jej rozkaz? Czy na jej polecenia reakcją jest przyjemność, podobnie jak ból na zakazane czynności?"
 Czy pozostawili w spokoju jakąkolwiek część mojej duszy?
 Myśląc o tym, pogalopowałem do gabinetu i podłączyłem się do komputera, zachwycony tym, że coś dla niej robię. Nieważne, że jeszcze nic nie jadłem, że się nie wyspałem, że byłem słaby i drżałem na samo wspomnienie bólu. Cieszyłem się, że miałem okazję służyć mojej pani, a jednocześnie tego nie znosiłem.
 Przejrzawszy raporty, które wszyscy podlegli jej naukowcy nadsyłali siecią pod koniec każdego dnia pracy, zacząłem przygotowywać ich klarowne streszczenie. Kazała mi to robić zupełnie bez sensu - sama znacznie szybciej wszystko by przeczytała na ekranie swojego komputera. Tylko niepotrzebnie traciłem czas, lecz cóż ją to obchodziło?
 Z kuchni dobiegły mnie słowa Reda:
 - Dziś na pracę zawodową nie będziesz mogła poświęcić zbyt wiele czasu, bo mamy roboty komunalne. Zapomniałaś?
 W odpowiedzi coś mruknęła, ale ja, wyczulony na jej głos, wyraźnie usłyszałem.
 - To marnowanie mojego czasu.
 "Och, wybacz nam, pani wszechświata", przemknęło mi przez głowę.
 Zadrżałem uderzony bezczelnością tej myśli. Czyżbym się ośmielił krytykować Carol Jeanne?
 Owszem, a w dodatku kategorycznie i uszczypliwie jak Mamuśka.
 No to co? Carol Jeanne też przypominała Mamuśkę uważając, że powinna być zwolniona z robót komunalnych, bo jest taka wyjątkowa.
 Również Red zdawał się widzieć to podobieństwo, mówił bowiem do żony tym samym tonem, którym zwracał się do matki.
 - Trwałość kolonii wymaga pewnych rytuałów, podkreślających egalitaryzm.
 Carol Jeanne nie lubiła, kiedy ktoś traktował ją protekcjonalnie.
 - Doskonale o tym wiem i nie mam nic przeciwko temu, ale po prostu twierdzę, że w pierwszym tygodniu mogliby mnie zwolnić, bym przyśpieszyła prace nad moim programem.
 - Chyba myślą, że przed tobą jeszcze tyle lat, więc teraz nie ma pośpiechu, a prace komunalne nie mogą czekać.
 Skończywszy raport, zaznaczyłem go jako pilny. Wszystko, co zaznaczałem dla Carol Jeanne, automatycznie miało pierwszeństwo. Myśląc o tym czułem, jak rozpiera mnie dumna.
 Czy to też odruch warunkowy? Czy pozostało we mnie jeszcze coś, co jest naturalne i nie zaprogramowane?
 Zaczynałem wszystko wyraźnie rozumieć: moje sądy są zniekształcone, i to bardzo. Carol Jeanne wcale nie mówiła jak Mamuśka, nawet przez chwilę. Jej program naprawdę był bardzo ważny i to nonsens, że w tym tygodniu nie dostała zwolnienia z robót komunalnych, aby mogła się zainstalować w środowisku naukowców na pokładzie "Arki". Choć już rozumiałem, co rzeczywiście wiąże mnie z Carol Jeanne, to jednak fakt ten nie oznaczał, że ona nigdy nie ma racji. Naprawdę jest geniuszem. Tysiące młodych naukowców wszystko by oddało za to, by móc z nią pracować tak blisko jak ja.
 Wszystko? Zrezygnowaliby z seksu i rozmnażania? A może by uznali, że to zbyt wysoka cena? Z pewnością potępiliby sam pomysł. Dla nikogo nie warto aż tak się poświęcać.
 Chyba że się znajdzie jakąś głupią małpę.
 Właściwie w jakim sensie jestem bystrzejszy od Pink?
 Kiedy wróciłem do kuchni, było już po śniadaniu. Została tylko miseczka marnego jedzenia dla małp i kawałek wstrętnego suszonego grejpfruta.
 Na ekranie kuchennego komputera pojawiła się informacja. Przeczytał ją Red.
 - To nasze dzisiejsze zadania - powiedział. - Tato ma iść do wylęgarni ryb. Powinien tam się zgłosić za pół godziny. Lepiej wyciągnijmy go z łóżka. Mamo, oni chcą, żebyś poszła z dziewczynkami do przedszkola.
 Niezadowolona Mamuśka zaczęła narzekać, ale jej przerwał.
 - Zawsze chwalisz się przed ludźmi, jak świetnie sobie radzisz z dziećmi, i teraz musisz to udowodnić.
 Widząc już wszystkie sprawy jaśniej stwierdziłem, że to do Reda niepodobne, aby tak ostro zwracał się do matki. Coś się zmieniło. Czyżby chciał ją pouczać?
 - A teraz nasze zadania, Carol Jeanne - rzekł. - Będziemy pracowali razem. Oboje mamy iść do wytwórni konserw. Trzeba się pośpieszyć, bo wszyscy zaczynamy o dziewiątej.
 - Czy my nie możemy zostać? - spytała Lidia.
 - Gdyby na tym świecie panowała sprawiedliwość... - mruknęła Mamuśka.
 - Wszyscy musimy iść - odpowiedział Red córce, ignorując matkę.
 Odwróciwszy się od monitora, z uśmiechem zadowolenia objął nas spojrzeniem. Carol Jeanne, Mamuśka i Lidia zgodnie popatrzyły nań wściekłym wzrokiem.
 - Właśnie dlatego na czas podróży nie poddano nas hibernacji - dodał. - Wyprawa "Arką" zakończy się powodzeniem tylko wówczas, gdy wszyscy będziemy pracowali.
 Może i miał rację, ale swoim przesadnym entuzjazmem nikogo nie przekonał. Carol Jeanne zaczęła sprzątać ze stołu miseczki po płatkach zbożowych. Emmy wstała i ruszyła do swojego pokoju. Lidia pobiegła za siostrą, prawdopodobnie po to, żeby się nad nią znęcać. Mamuśka fuknęła na syna i poszła budzić Stefa.
 W końcu, zostawiwszy dziewczynki z Mamuśka, udaliśmy się z Redem do wytwórni konserw. Nasze zadanie bardzo mnie ucieszyło. Konserwowanie żywności za pomocą ciepła i pary to proces tak archaiczny, że na Ziemi fabryki konserw nie widziało już co najmniej jedno pokolenie. Na nowej planecie będzie nam jednak potrzebny jakiś sposób przechowywania produktów spożywczych, zastępujący chłodzenie. Praca w takim zakładzie więcej nam da niż archeologiczne wykopaliska, bo zamiast grzebać w ziemi w poszukiwaniu skorup, na własne oczy zobaczymy, co ludzie dawniej robili, zanim uwolniła ich od tego technika.
 Na pokładzie statku znajdowała się tylko jedna wytwórnia konserw - spory zakład, do którego bez trudu docierało się metrem z każdego miasteczka. Red tak nas prowadził, jakby mieszkał na "Arce" od lat.
 W kącie fabrycznej poczekalni siedzieli mieszkańcy naszego miasteczka, trzymając transparent z odręcznym napisem "Mayflower". Pierwszą osobą, jaką zobaczyłem, była Penelopa. Zastanawiałem się, czy to ona wyznaczała ludziom zadania. Z tego, co dotychczas zaobserwowałem, jasno wynikało, że w sposób typowy dla siebie dumę Mayfloweru skierowała do zajęć, które sama miała wykonywać.
 - Nie widzisz Liz? - spytała szeptem Carol Jeanne.
 Wspiąłem się na jej głowę i bacznie przyjrzałem się grupie, a choć rozpoznałem mnóstwo osób z pogrzebu Odie Lee, nigdzie nie zauważyłem Liz. Przecząco pokręciłem głową.
 - Wygląda na to, że jedyna rozsądna osoba w Mayflowerze robi co innego - stwierdziła Carol Jeanne.
 Poklepałem ją po zegarku.
 - Liz się nie spóźni, Lovelocku. Po prostu nie przyjdzie. W takim razie zaszyjemy się w jakimś kącie i będziemy pracować sami.
 Miała słuszność co do Liz, ale nie mogła przewidzieć, że przy taśmie nie ma żadnych kątów i pracuje się razem ze wszystkimi. Tego dnia naszym produkcyjnym celem był przecier pomidorowy. Ludzie włożyli fartuchy, a na głowy chustki lub czapki. Mnie kazano trzymać się z dala od taśmy, żebym sierścią nie zanieczyścił żywności. Długo czytano na głos przepisy bezpieczeństwa, a jeszcze dłużej trwała stosowna modlitwa protestancka za to, żeby nic nam się nie stało. Po minie Carol Jeanne zorientowałem się, co myśli: "Czy oni trochę nie przesadzają z tymi wspólnymi modłami? Ale przypuszczalnie to właśnie religia jednoczy mayflowerczyków, więc niewątpliwie wciąż będziemy się modlili, nawet kiedy już rutyna pozwoli zrezygnować z wykładu o bezpieczeństwie".
 W czasie modlitwy rozglądałem się po hali. Wszystko było umocowane do szyn - takie same szyny znajdowały się na ścianie, która kiedyś stanie się podłogą. Kiedy dojdzie do zmiany parametrów lotu, połączy się tory na podłodze z tymi na ścianie i cały sprzęt oraz wszystkie stoły zostaną przetoczone na nowe miejsca. Źródło zasilania usytuowano dokładnie w połowie drogi, tak że nawet niczego nie trzeba będzie wyłączać.
 Zebraliśmy się przy ogromnych kadziach z wrzątkiem, gdzie Penelopa demonstrowała, jak się parzy pomidory: zanurzała je w gotującej się wodzie i trzymała do chwili, aż pękła skórka. Zajęliśmy nasze stanowiska wokół kadzi, parzyliśmy pomidory i zdejmowaliśmy z nich skórkę. Potem nożami do obierania wycinaliśmy stwardniałe części przy szypułce i wrzucaliśmy je do rynien, którymi u naszych stóp płynęła woda. Następnie pomidory w ćwiartkach wkładaliśmy do wielkich kotłów, żeby się dusiły.
 Mówiąc "my", mijam się z prawdą. Jako świadek nie mogłem dotykać pomidorów ani żadnych narzędzi - pozwolono mi tylko obserwować. Miałem stać w kącie sali, ale nie posłuchałem i usiadłem na ramieniu Carol Jeanne. Wachlowałem ją i odgarniałem włosy z jej oczu.
 Moja obecność przeszkadzała jednak pewnym osobom. Obok nas pracowała Dolores, dzięki której tak się ubawiłem na pogrzebie Odie Lee. Pomidory na taśmie okazały się mniej czerwone niż spocona twarz tej kobiety. Para wypełniająca halę miała tak wysoką temperaturę, że spąsowiały nawet dziobate policzki Dolores.
 Za każdym razem, gdy Carol Jeanne schylała się nad pomidorem, Dolores spoglądała na mnie, krzywiąc usta. Zastanawiałem się, czy nie zrobić bobka, żeby w nią cisnąć, ale nie chciałem dostać bezwzględnego zakazu przebywania tam, gdzie wytwarza się jedzenie. Wobec tego pomachałem do niej ręką i posłałem jej całusa. Nawet nie mrugnęła okiem. Pewnie się mianowała główną strażniczką kapucynek w fabryce, bo cały czas czujnie na mnie patrzyła sprawdzając, czy czegoś nie dotykam. Kiedy się zorientowałem, o co jej chodzi, natychmiast pomyślałem, że niewielkim wysiłkiem mógłbym ją trochę podrażnić. Przesunąwszy się na ramieniu Carol Jeanne, by zapewnić sobie większą swobodę działania, zacząłem machać ogonem. Manewrowałem nim w ten sposób, że jego koniec dyndał tuż nad pomidorami i tak się poruszał, jakby je oglądał i zachwycał się ich czerwienią. Uważałem jednak, aby niczego nim nie dotknąć i nie dać Dolores powodu do alarmu. Przysunęła się do nas i nie spuszczała ze mnie oka, co niewątpliwie bawiło Carol Jeanne.
 Moja pani usilnie starała się trzymać na uboczu, więc zajęła miejsce przy końcu stołu, obok ostatniej kadzi z wrzątkiem. Na próżno. Osobom, które jeszcze nie znały Carol Jeanne, Penelopa natychmiast ją pokazywała. W czasie przerw kobiety i mężczyźni zbierali się wokół nas, jakby Carol Jeanne podawała numery bingo, a pracując uśmiechali się do niej i nieustannie ją zagadywali, lecz wkrótce mroziły ich jej zdawkowe uśmiechy.
 Im bardziej Carol Jeanne zamykała się w sobie, tym bardziej Red się ożywiał. Zorganizował grupę ochotników do obsługi krajarki cebuli i sam stanął najbliżej maszyny, narażając się na gryzące opary. Dlaczego wybrał najgorsze zadanie? Po prostu wiedział, że tym sposobem zaskarbi sobie życzliwość mieszkańców. Od razu go przejrzałem. Carol Jeanne miała niepodważalną pozycję na "Arce", ale on łatwo prześcignie żonę popularnością w Mayflowerze, a przecież tam mieszkają.
 Musiałem przyznać Redowi punkt. Zorientował się, że introwertyczna osobowość ustawi Carol Jeanne w złym świetle. Poza tym dostatecznie znał psychologię, by wiedzieć, jak zabłysnąć przez kontrast. Nawet podśpiewywał w czasie pracy, choć po twarzy spływały mu łzy od szczypiącej woni cebuli, kiedy na cały głos ryczał arię z "Cyrulika sewilskiego". Wszyscy byli zachwyceni. Mnie też zaimponował. Nareszcie okazał się w czymś dobry. Oczywiście nie jako śpiewak, lecz podlizuch.
 Biedna, nieobyta Carol Jeanne kazała mu się uciszyć sądząc, że jego śpiew denerwuje pracujących. Osiągnęła tylko to, że ludzie robili zdziwione miny i znacząco do siebie mrugali. "Biedny ten Red", myśleli. "Ona może i jest geniuszem, ale jako żona to sekutnica bez poczucia humoru. Szkoda go, bo to taki wspaniały, wesoły facet". W ten sposób nawet Carol Jeanne, przez swoją głupotę, pomogła mu zdobyć ich serca. Już słyszałem plotki: "Nie wyobrażasz sobie, jak ona zadziera nosa, ale jej mąż, Red, to prawdziwy skarb".
 Skończywszy z cebulą, Red i jego zwolennicy wzięli się do krajania selerów. Teraz, zamiast arii z "Cyrulika sewilskiego" Red śpiewał piosenki z dawnych broadwayowskich musicali - "My Fair Lady", a potem "Camelota". Znalazło się kilku miłośników Broadwayu, którzy podchwytywali refreny. Zauważyłem, że Red podświadomie - albo wręcz specjalnie - włączył do swojego repertuaru "Jak postępować z kobietą" i "Przywykłem do jej miny", więc pewnie uznano go za cierpliwego męża nieznośnej żony. Okazał się naprawdę przebiegły. Pierwszy raz go podziwiałem.
 Podziwiałem? Raczej powinienem się na niego wściekać. Przecież godził w moją ukochaną Carol Jeanne.
 Wtedy z ulgą zdałem sobie sprawę, że w tej drobnej rodzinnej utarczce nie zareagowałem automatycznie współczuciem dla Carol Jeanne, co oznaczało, że moje odruchy warunkowe mają pewne granice. Implant mógł sprawiać, że odczuwałem przyjemność wykonując jej rozkazy, ale nie zmuszał, bym w myślach stale był wobec niej lojalny, ani nie karał za sympatyzowanie z jej rywalem. Wprawdzie odczytywał moje myśli i uczucia, reagował jednak tylko na czyny. W końcu poprzedniej nocy myśląc o rozmnażaniu nie czułem żadnego bólu, dopóki nie zacząłem się dotykać. Doznawałem przyjemności, gdy coś robiłem na rozkaz Carol Jeanne. Ludzie zniewolili moje ciało, ale nie kontrolowali moich myśli.
 Oczywiście, mogło to oznaczać, że nie zamierzali nad nimi panować. Skoro moje ciało było im posłuszne, cóż ich obchodziło, o czym sobie myślałem?
 Kobiety, które początkowo otaczały Carol Jeanne, wkrótce ją zostawiły i przeszły do weselszego stołu Reda. W normalnej sytuacji uznałaby to za dobrodziejstwo, ale przecież nie jest głupia. Miała pełną świadomość, że porównywano ją z Redem i że się nie popisała. Wokół niej było coraz mniej osób, ale tych samych ludzi, którzy ją opuścili inspirował Red, dzięki czemu pracowali wydajniej i z większym zadowoleniem. Wiedziałem jednak, że Carol Jeanne bardzo pragnie uznania, choć odstręcza od siebie ludzi. Po prostu nie potrafi ich sobie zdobywać, jej intuicyjne reakcje zaś są nieskuteczne. Trudności w kontaktach z grupami ludzi zatruwały jej życie. Dzięki swoim ogromnym sukcesom naukowym nie potrzebowała nikogo zdobywać - to raczej inni starali się ją zdobyć. Na "Arce" nie mogła jednak cały czas przebywać z naukowcami, a życie w miasteczku Mayflower postawiło ją niemal w takiej sytuacji, jakby znów znalazła się w szkole. Biedactwo, nie przewidziałaś co sobie nawarzysz, ściągając nas wszystkich na "Arkę", prawda?
 Kiedy robotnicy porozlewali do próżniowych pojemników wszystkie składniki ugotowane na wolnym ogniu i zmieszane, dopiero wówczas ogłoszono przerwę na śniadanie - bardzo skromny posiłek, rozdawany w nylonowych siatkach wielokrotnego użytku. Każda z nich zawierała kanapkę, jabłko, herbatnik i karton mleka. Carol Jeanne nie dostała dla mnie jedzenia, więc oddała mi połowę swojego jabłka. Nie powiem, żebym się tym nasycił.
 Nowi znajomi Reda zgromadzili się wokół niego tak samo jak podczas pracy. Carol Jeanne nie mogła tego znieść, więc szybko zjadła swoje śniadanie, a potem wyruszyła na obchód zakładu.
 Fabryka okazała się potężną budowlą, ale ze względu na kształt "Arki" długą i wąską - szerokość hali równała się jej wysokości. Produkowano tam kilkanaście rodzajów konserw, teraz głównie przecier z pomidorów, bo widocznie akurat był na nie sezon. W całym budynku nisko nad podłogą ścieliła się para i przyszło mi do głowy, jak źle musi się czuć Pink w takiej temperaturze. Wówczas sobie uświadomiłem, że nie widziałem świni od początku pracy. Pink mogła odprowadzić nadmiar ciepła ze swojego ciała tarzając się w chłodnym błocie, o które tu raczej trudno, więc pewnie się wycofała i czeka na Reda przed wejściem. Znów udowodniła, że nie nadaje się na świadka.
 Idąc dalej obserwowaliśmy, jak kontrolerzy jakości analizują zawartość próżniowych pojemników, by sprawdzić, czy proces wytwarzania przebiegał prawidłowo. Potem chcieliśmy wejść do następnego pomieszczenia, lecz drzwi okazały się zamknięte.
 - Tam nie wolno wchodzić. To hala ekstrakcji - powiedział jakiś głos za naszymi plecami.
 Odwróciwszy się, zobaczyłem Penelopę. Albo za nami szła, albo do perfekcji opanowała sztukę zjawiania się w chwili, gdy nikt nie marzy o jej towarzystwie.
 - Ach, jakie miłe spotkanie - rzekła Carol Jeanne z przekąsem, a potem zapytała trochę grzeczniej: - Co to jest hala ekstrakcji?
 - Niech pani sama zgadnie - odparła Penelopa, ale tylko retorycznie, bo zaraz pośpieszyła z wyjaśnieniami. - Hala ekstrakcji to komora liofilizacyjna. My naprawdę mamy tu najnowocześniejszą technikę, a wytwórnia konserw jest tylko po to, byśmy się nauczyli razem pracować.
 Czekałem, aż Carol Jeanne skoryguje Penelopę. Fabryka konserw wcale nie miała uczyć ludzi współpracy, lecz zapewnić tani sposób przechowywania żywności do czasu, gdy technicy rozpoznają zasoby nowej planety i zmodernizują nasze warunki życia, co może nastąpić dopiero po kilku pokoleniach od wylądowania. Penelopa się spodziewała, że na Genesis weźmiemy ze sobą wszystkie nowoczesne urządzenia, ale Carol Jeanne nie chciała jej zawstydzać i jedynie uśmiechnęła się do niej zaciśniętymi ustami, a później zostawiła ją samą.
 Po śniadaniu wszyscy na nowo zabrali się do roboty. Tym razem ludzie już automatycznie spoglądali na Reda jak na kierownika. Z początku Penelopa marszczyła brwi, bo to niby ona miała przewodzić grupce mieszkańców Mayfloweru, ale i sama uległa czarowi Reda. Bezwstydnie z nią flirtował, podobnie jak ze wszystkimi kobietami, wciągając ją do swego kręgu niczym pstrąga zwabionego przynętą. W odpowiedzi Penelopa nazwała go swoją maskotką udając, że sankcjonuje rolę Reda jako wodzireja.
 Popołudnie szybko minęło, kiedy już dokonano podziału terytorium. Wszyscy nie mogli pracować przy stole Reda, ani by się nie zmieścili przy jednym kotle z pomidorami. Najpierw zabrakło stanowisk obok Reda, później w jego sąsiedztwie, a w końcu nawet dla Carol Jeanne wystarczyło mayflowerczyków, choć pewnie woleliby raczej śpiewać z Redem.
 Carol Jeanne nie słuchała ich rozmów, chyba że jakieś słowa kierowano wyraźnie pod jej adresem. Ludzie, oczywiście, nie zwracali się do niej bezpośrednio - nikt nie miał tyle śmiałości. Kilka kobiet, pod wodzą Dolores z purpurową twarzą, zaczęło między sobą szeptać, co aż się prosiło o podsłuchiwanie.
 - Trzeba coś z nimi zrobić - powiedziała Dolores. - To niesprawiedliwe, że nieroby mają darmową wycieczkę, a my musimy pracować.
 - Racja - odezwała się kobieta, która stała obok niej. Miała łagodne rysy i pulchną, okrągłą twarz, ale wyrażała się ostro. - Ani mi się śni pozwolić na to, żeby oni lecieli za darmo, nawet jeśli są starzy.
 Dolores prychnęła.
 - Moim zdaniem wiek nie ma z tym nic wspólnego. Zabrali ich na "Arkę" tylko dlatego, że należą do rodziny grubych ryb.
 - Ale mimo to są starzy i niewiele można z nimi zrobić - wtrąciła chuda kobieta o wydatnym nosie.
 Kochana Penelopa. Na prawo i na lewo rozgadała o tym, że Mamuśka i Stef nie mają żadnych obowiązków.
 Carol Jeanne poczerwieniała, wprawdzie nie aż tak jak Dolores, ale najwyraźniej poruszyły ją te słowa. Nie lubiła się kłócić, zwłaszcza o Mamuśkę i Stefa, bo przecież nie cierpiała swojej teściowej. Te kobiety jednak rzuciły jej wyzwanie, a Carol Jeanne nie należała do osób, które nie podnoszą rękawicy. Nigdy by sobie nie zdobyła takiej pozycji w nauce, gdyby siedziała jak mysz pod miotłą.
 Ściągnęła skórkę z pomidora, wydrążyła środek i poćwiartowała miąższ, gniewnie wymachując nożem. W końcu powiedziała:
 - Całkowicie się z paniami zgadzam, ale co powinniśmy zrobić z moimi teściami? Jedyne rozwiązanie, jakie przychodzi mi do głowy, to wystrzelić ich w kosmos. Czy to panie zadowoli, hę?
 Kobieta z wielkim nosem gwałtownie przełykała ślinę. Możliwe, że nie zdawała sobie sprawy, co ze sławną doktor Cocciolone łączy starców, których obgadywały i teraz bardzo się zmieszała.
 - Nie rozmawiałyśmy o pani teściach, ale o nierobach w ogóle.
 - Aha. Cieszę się, że także z innymi grubymi rybami mieszkają nieroby. Czy mogłaby pani wymienić ich nazwiska? Chciałabym wysłać tym rodzinom wyrazy współczucia, kiedy ich zamkną na klucz, by umarli z głodu tylko dlatego, że są starzy i zbyt słabi, aby mogli pracować dla wspólnego dobra.
 Wówczas nawet Dolores zaczęła się wycofywać. Jak większość tchórzów była odważna, póki nie doszło do konfrontacji.
 - Oczywiście, nie chciałyśmy nikogo urazić - oznajmiła. - Pragnęłyśmy tylko znaleźć im jakieś zajęcie.
 Puszysta jednak nie ustąpiła.
 - Nieroby zużywają tyle samo nieodnawialnych zasobów, ile ludzie w wieku produkcyjnym. Jeśli w ogóle jakoś funkcjonują, powinni się zajmować przynajmniej sprzątaniem, lecz skoro rzeczywiście są tak słabi i niedołężni, że nawet tego nie mogą robić, należałoby ich uśpić, a ciała zutylizować.
 - Bardzo to praktyczne - odparła Carol Jeanne. - Świetny pomysł. Najpierw wycisnąć z ludzi, co się da, a później się ich pozbyć, kiedy są za starzy, by pracować. A propos, ile pani ma lat?
 Puszysta wyglądała na co najmniej milion z okładem.
 - Wciąż jeszcze jestem w wieku produkcyjnym - oświadczyła.
 - Ależ naturalnie. I zajmuje się pani taśmową produkcją plotek oraz złej atmosfery.
 Oj, Carol Jeanne potrafi komuś dogryźć, jeśli tylko chce.
 Puszysta odwróciła się do niej tyłem.
 Ja jednak wiedziałem - i Carol Jeanne również - że puszysta miała rację. Starców nie należało wpuszczać na "Arkę". Jeżeli zaś już tu są, powinni coś robić, bo w przeciwnym wypadku nigdy się nie staną naprawdę świadomymi członkami społeczności pionierów.
 Po tej utarczce Carol Jeanne w milczeniu wróciła do swojego prywatnego świata, któremu poświęcała tak dużo czasu. Nawet wówczas, gdy obierała pomidory, mieszała w kotle czy napełniała pojemniki próżniowe - już drugi raz tego dnia - miała pusty wzrok i myślami była gdzie indziej. Ja za nią wszystko obserwowałem i rejestrowałem w pamięci, bo to mój obowiązek.
 O ile puszysta była tak bezwzględna, jak jej uwagi, o tyle ta z dużym nosem wydała mi się osobą dość przyzwoitą. Widocznie włączyła się do rozmowy o nierobach raczej dlatego, że ta sprawa ją martwiła, niż z wrogości do Carol Jeanne. Kilkakrotnie spostrzegłem, jak pomagała słabszym od niej nosić ciężkie garnki czy podawała szklankę zimnej wody starszej kobiecie, wyczerpanej upałem. Gdyby jednak liczyła, że Carol Jeanne to widzi i zmieni o niej zdanie, próżne jej wysiłki. Moja pani bowiem, jako prawdziwa introwertyczka, zdawała się takich rzeczy nie dostrzegać. Właściwie nie obchodziła jej także owa sprzeczka, co jest niemal równoznaczne z wybaczeniem, prawda?
 Wreszcie zespół brakarzy uznał, że przecier wyprodukowany po południu jest dobry. Byliśmy wolni. Chociaż przez cały dzień siedziałem na ramieniu Carol Jeanne, mając zakaz dotykania czegokolwiek, to jednak byłem zmęczony i wciąż czułem skutki wczorajszej nocnej przygody z niską grawitacją i straszliwie bolesnym, lecz cudownym autoerotyzmem. Bardzo potrzebowałem odpoczynku.
 Okazało się, że muszę z tym poczekać. Praca komunalna zwyczajowo kończyła się wspólnym piknikiem, jedną z wielu obowiązkowych imprez, podtrzymujących więź między władzami miasteczka a jego mieszkańcami. Kiedy po drabinie wyszliśmy z metra, odniosłem wrażenie, że wybuchły rozruchy. Tymczasem to był właśnie piknik, który wcale nie okazał się spokojną imprezą.
 Mayflower liczy sobie pięciuset mieszkańców i prawie wszyscy tłoczyli się na głównym placu. Dzieci grały w coś na trawniku, kobiety rozkładały na ziemi obrusy dla swoich rodzin, a na długie bankietowe stoły wnoszono półmiski pełne jedzenia. Wdrapałem się na głowę Carol Jeanne, by mieć lepszy widok, i mój wysiłek został nagrodzony, bo spostrzegłem wspaniałą rzecz: kosz z setkami bananów. Mnie by to wystarczyło do końca życia. Na piknik przyniesiono ich dokładnie pięćset, ale przewidywałem, że kilkanaście osób zrezygnuje ze swojego przydziału. Po tak marnym drugim śniadaniu w fabryce konserw czułem, że na kolację mógłbym zjeść prawie dwa banany, resztę zachowałbym na później.
 Zauważyłem Stefa; zmęczony siedział pod drzewem, opierając się o donicę, w której rosło. Mizerny klon dawał niewiele cienia, ale i to Stef potrafił wykorzystać. Ojciec Reda wyglądał na znużonego i jakby się postarzał - nie dość, że wyczerpała go podróż w kosmosie, to w dodatku musiał pracować. Nie wiem, co mu kazano robić w wylęgarni ryb, lecz taki stary i słaby człowiek nie mógł być zbyt przydatny.
 - Widzisz dziewczynki? - spytała Carol Jeanne męża.
 - Jeszcze nie.
 - Lovelocku, pomóż nam je znaleźć - zwróciła się do mnie. - Z pewnością czują się zagubione w tym tłumie.
 "Ojej, co za matczyna troska!", pomyślałem. "A o moje dzieci się nie martwisz? No pewnie, bo nigdy nie zostaną poczęte".
 Rozkazu nie wykonałem natychmiast i zaczął mnie ogarniać głęboki niepokój. Odezwał się mój odruch warunkowy. Pomyślałem, że lepiej się rozejrzeć za tymi bachorami.
 - Wcale nie czują się zagubione, bo są z moją mamą - powiedział Red dość ostrym tonem.
 Zaszła w nim zdumiewająca zmiana. To już nie był ten wesoły, rozśpiewany brat-łata, który tak ciężko pracował w fabryce - teraz oklapł i byle co go drażniło. Chętnie bym mu podsunął, żeby kopnął świnię jeśli chce się wyładować, ale musiałem wykonać rozkaz.
 Wyprostowałem się na ramieniu Carol Jeanne, ręką trzymając ją za włosy, by nie stracić równowagi. Mam świetny wzrok, ale wszystkie ludzkie dzieci wydają mi się identyczne, szczególnie wówczas, gdy widzę jedynie czubki ich kochanych główek. Doszedłem do wniosku, że Mamuśkę łatwiej znaleźć w tłumie ze względu na jej jaskrawopomarańczową sukienkę. I rzeczywiście bez trudu ją dostrzegłem - całkowicie ignorując wnuczki, podkreślała swoją wyższość komenderowaniem obsługą bankietowych stołów. Lidia i Emmy czepiały się rąbka jej spódnicy. Wyglądały na zagubione.
 Skierowałem Carol Jeanne w ich stronę, ale kiedy nas zobaczyły, okazało się, że wolą Reda.
 - Tatusiu! - pisnęła Emmy.
 - Tatusiu! - zawtórowała jej Lidia.
 Dziewczynki zdawały się wierzyć, że ta, która głośniej wrzaśnie, jest ważniejsza. Tym razem wygrała Lidia.
 Puściwszy spódnicę Mamuśki, rzuciły się w ramiona Reda. Uśmiechnął się do nich trochę za szeroko. Pomyślałem złośliwie, że on i Carol Jeanne konkurują ze sobą tak samo jak ich córki i że w tej bitwie o dzieci zwyciężył Red.
 Carol Jeanne też tak to odczuła, bo napięła mięśnie karku, co dowodziło, że jest wściekła. Krzywo się uśmiechnęła i popatrzyła na tłum, jakby szukając świadków swojego upokorzenia. Mimo panującego gwaru niewątpliwie ktoś zwrócił uwagę na piski Lidii i Emmy. Kilka mieszkanek Mayfloweru obserwowało czułości wymieniane przez Reda i dziewczynki, które bardziej kochały jego niż matkę.
 Bywałem już świadkiem takich scen, jednak dopiero teraz, gdy Carol Jeanne uśmiechnęła się i odwróciła, dotarło do mnie, że to wcale nie jest wojna o uczucia dzieci. Carol Jeanne niekoniecznie chodziło o to, żeby córki kochały ją bardziej niż ojca, lecz po prostu nie chciała, by ktoś obcy to zauważył. Kiedy dziewczynki podbiegły do Reda, wyglądała na przegraną matkę, a nigdy nie lubiła przegrywać, zwłaszcza na oczach osób postronnych.
 - Liz - rzekła.
 Myślałem, że pragnie, bym ją odnalazł. Okazało się jednak, że wypowiedziała jej imię, bo ją zobaczyła.
 Liz rozkładała na trawniku obrus. Przyglądał się temu jakiś mężczyzna i kilkoro dzieci tak bardzo doń podobnych, że to mógł być tylko jej mąż. Silny i głupkowaty wyglądał mi na piłkarza. Wówczas sobie przypomniałem, że nie jest graczem, lecz ortopedą opiekującym się drużynami piłkarskimi.
 Stał z założonymi rękami, niczym trener podczas meczu, i patrzył jak żonie idzie robota.
 - Tu jest krzywo - powiedział, ale sam nawet się nie ruszył, by wyrównać obrus.
 - Za chwilę to poprawię. Nie umiem od razu rozłożyć całego obrusa.
 - Nie możemy jeść na takim pofałdowanym obrusie.
 - Przecież już mówiłam, że zaraz poprawię.
 Carol Jeanne stanęła z boku i czekała, aż Liz ją zauważy i się z nią przywita. Ja jednak miałem już dość małżeńskich utarczek tego dnia, więc zaskrzeczałem do ucha mojej pani i pokazałem jej na migi, że jestem głodny, to znaczy włożyłem sobie do ust niemal całą rękę.
 - Idź i weź coś do jedzenia - powiedziała Carol Jeanne.
 - Właśnie zamierzałam to zrobić - odparła Liz ze śmiechem, sądziła bowiem, że te słowa są skierowane do niej. - Dzień dobry, Carol Jeanne.
 Mąż Liz, który stał z pewną miną, natychmiast się rozpromienił w pochlebczym uśmiechu. Czasami ludzie przyprawiają mnie o mdłości. Zsunąłem się na łokieć Carol Jeanne i zeskoczyłem na ziemię.
 W gęstym tłumie chodzenie po trawniku groziło mi niebezpieczeństwem, lecz drzewa stały zbyt rzadko, abym mógł z nich skorzystać. Zapach bananów, niesiony lekkim wiatrem, tak jednak mnie pociągał, a widok męża Liz tak odpychał, że poszedłem w stronę kosza, przemykając między nogami dorosłych i bawiącymi się dziećmi.
 Wtem na środku trawnika coś się zaczęło dziać, więc szybko wdrapałem się na najbliższe drzewo, by zbadać sytuację.
 Okazało się, że Red pokazuje dzieciom jakąś grę, której nie znałem. Wokół stali rodzice i obserwowali swoje pociechy, zapatrzone w niego, gdy wyjaśniał im zasady gry. Tutaj też zdobywał sobie zwolenników w taki sam sposób jak w wytwórni konserw. Najwyraźniej występy w fabryce to ledwie część całej kampanii. Widocznie Red zamierzał zostać ulubieńcem Mayfloweru, a jeśli Carol Jeanne będzie przy nim wyglądała na osobę bezbarwną i niezbyt miłą... No cóż, nie musiał się o nią martwić, bo przecież miała własną karierę.
 Drzewo, na którym siedziałem, tylko parę kroków dzieliło od sterty bananów. Zszedłem na ziemię i ukryłem się za nogą stołu. Kiedy obsługa zajęła się rozmową, podbiegłem do kosza, wyciągnąłem dużego banana, po czym wspiąłem się na drzewo i szybko go zjadłem. Nikt nie zakłócał mi spokoju. Ośmielony powodzeniem, następnym razem wziąłem dwa banany z zamiarem odłożenia ich na później.
 Pośpiesznie ruszyłem w stronę domu planując, że schowam je gdzieś na drzewie i wrócę po następne. Zbliżywszy się do skraju trawnika, zobaczyłem dzieci, które poznałem na pogrzebie Odie Lee. W pierwszym odruchu chciałem je ominąć, ukryć banany, a potem ukraść jeszcze kilka. Jednakże ciekawość wzięła górę nad instynktem przetrwania i na schowek wybrałem drzewo, o które opierał się Marek.
 Żadne z dwójki dzieci nie słyszało, jak wchodziłem na drzewo. Zostawiłem banany w rozwidleniu gałęzi, a później zsuwałem się po pniu do chwili, gdy liście już nie zasłaniały mi twarzy Marka i Diany. Ona miała łzy na policzkach, a on nad nią stał, jedząc jabłko. Wydawało się, że nie zwraca uwagi na jej płacz, ja jednak dość się napatrzyłem na dorosłych samców ludzi, by wiedzieć, że to tylko poza. Już wcześniej zaobserwowałem, że Marek w istocie troszczy się o siostrę, choć nie zdaje sobie z tego sprawy.
 Diana otarła nos grzbietem dłoni. Mówiła coś niewyraźnie, ale zrozumiałem ostatnie słowa jej skargi.
 - Ona nas nienawidzi. Zawsze nas nienawidziła. Sam wiesz, jaka jest niezadowolona, że z nią lecimy.
 Marek odgryzł kawałek jabłka i połknął prawie bez żucia. Czubkiem kciuka zdjął kroplę soku spływającą po skórce owocu, a potem zlizał ją z palca. Dopiero wtedy się odezwał.
 - Wcale nas nie nienawidzi. Przecież nie jesteśmy Jasiem i Małgosią, prawda? Ile razy mam ci to powtarzać?
 - Ale nie jest zadowolona, że z nią lecimy.
 - Może i nie.
 - Więc po co tak o nas walczyła? Gdybyśmy wiedzieli, że będzie niezadowolona, moglibyśmy zostać z ojcem. Przynajmniej ja bym została.
 - A ja nie - oświadczył chłopiec, lecz wówczas zauważył strapioną minę siostry i dodał: - Tylko że zabrałbym cię ze sobą, dziewico. Trudno samemu lecieć na nową planetę. Ja bym nie chciał, bo byłoby nudno.
 - Matka chciała...
 - Zgoda, ale ona nas nie nienawidzi. Czasami ludziom tak się poplącze życie, że pragną zacząć wszystko od nowa i wyjechać tam, gdzie nikt ich nie zna. Wtedy mogą się zmienić, bo nikt nie wie, jakie popełnili błędy i jak brzydko przedtem postępowali. To tak, jakby się wszystko wymazało z pamięci komputera. Kiedy się sformatuje dysk, nikt nie wie, co na nim było. Liczy się tylko to, co jest tam teraz.
 Z jakąż wyrozumiałością podchodził do swojej matki. Ciekawe, co naprawdę o niej myślał.
 Diana położyła dłoń na kolanie brata. Pierwszy raz widziałem, że dotknęła go z czułością, całkiem jak ktoś dorosły.
 - Marku, to nie twoja wina, że Dill Aaronson zginął w wypadku. Ten poduszkowiec pojawił się tak nagle. Masz szczęście, że i ciebie nie zabił.
 - Nie rozmawiamy o mnie, tylko o mamie. Na Ziemi mama zawsze źle wszystkich traktowała. Nie robiła tego specjalnie. Po prostu nie umiała okazywać ludziom życzliwości.
 - W dalszym ciągu nie umie. Nie zauważyłeś?
 - Właśnie o to chodzi, Diano. Jesteśmy, jacy jesteśmy. Możemy zmieniać swoje przyzwyczajenia, ale nasz charakter jest jak odciski palców. Mama to mama. Nigdy się nie zmieni, ale odlatując z Ziemi o tym nie wiedziała i dlatego chciała nas zostawić. Niektórzy ludzie tak bardzo pragną zacząć życie od nowa, że zrobią wszystko, a jeśli trzeba, nawet zostawią na Ziemi rodzinę.
 Diana chwyciła kosmyk włosów i uważnie mu się przyjrzała, marszcząc brwi. Oddzieliwszy jedno pasemko, odgryzła koniec i rzuciła go na ziemię, po czym dalej szukała zniszczonych włosów. Wreszcie rzekła:
 - W ogóle nie masz racji. Matka powinna nam kazać, żebyśmy zostali. Nawet ty byś został.
 - Przecież to nasza mama. Musiała o nas walczyć. Co by pomyśleli ludzie?
 - Nie musiała walczyć aż tak.
 Marek wzruszył ramionami.
 - Tato pewnie już nie żyje - powiedziała Diana. - Gdybyśmy zostali w domu, też byśmy umarli.
 - Jeszcze nie. Czas się nie zmieni, dopóki "Arka" nie wystartuje. Dopiero wtedy ojciec umrze i my byśmy poumierali. Nie wiem, jak ty, ale ja chcę żyć i polecieć "Arką" na nową planetę, której dotychczas nikt nie widział. Szkoda, że taty nie ma z nami, chociaż wolę być tu z mamą niż z nim na Ziemi.
 - Ja bym wolała, żeby tato leciał z nami, a matka tam została.
 "Co za mądra i spostrzegawcza dziewczynka", pomyślałem. "Na ogół dopiero znacznie starsze dzieci rozumieją, jak bardzo nieznośni są ich rodzice. Dolores chyba zbyt wcześnie postarała się o to, żeby córka ją znienawidziła".
 - A ja bym wolał być dorosły, przystojny i bogaty - odparł Marek. - Takie pragnienia to strata czasu, siostrzyczko. Przez nie tylko czujesz się nieszczęśliwa.
 Diana westchnęła. Już otworzyła usta, żeby coś powiedzieć, lecz jakiś szmer na drzewie przyciągnął jej uwagę. W ostatnim momencie zrobiłem unik przed spadającym bananem, który się wyślizgnął spomiędzy gałęzi i zdradził moją obecność.
 Nie mając wyboru, musiałem się pokazać. Zeskoczyłem wprost na głowę Marka. Chłopiec krzyknął, a jego siostra wybuchnęła śmiechem. Chwilowo zapomnieli o swoich smutkach.
 - Coś ty tam robił? - spytał Marek.
 Ukryłem twarz w dłoniach.
 - Dlaczego nie zszedłeś od razu?
 Gestami nie umiałem wyrazić, że gdybym to zrobił, ich rozmowa natychmiast by się skończyła, więc tylko teatralnie wzruszyłem ramionami.
 - Dobrze byłoby mieć coś do pisania - zauważył chłopiec. - Bez tego nie można się z nim porozumieć.
 - Można, można, ty głupku, chyba że ten notes w kieszeni trzymasz dla dekoracji - powiedziała Diana do brata, a potem zwróciła się do mnie. - Marek uważa się za naukowca. W tylnej kieszeni spodni stale nosi notes, żeby zapisywać w nim wszystkie swoje wiekopomne odkrycia, ale moim zdaniem jeszcze nic tam nie ma. Jedyne odkrycie, jakiego dokonał, to to, że Carolee Engebritson ma duże piersi.
 Marek rzucił się na Dianę. Gdyby nie moja interwencja, z pewnością zwaliłby ją na trawę. Nie miałem nastroju do zabawy, więc błyskawicznie zsunąłem się po plecach chłopca, z kieszeni wyciągnąłem mu notes i wskoczyłem na najniższą gałąź drzewa. Wstrząs spowodował, że drugi banan spadł na ziemię.
 Zgodnie z oczekiwaniami Diany notes okazał się pusty, ale znalazłem w nim pióro przywiązane sznurkiem. Wziąłem je do ręki i pomagając sobie językiem - co robię przy wykonywaniu trudnych czynności - napisałem: "Pomóżcie mi zdobyć banany". Nie była to "Wojna i pokój", ale niewiele miałem do przekazania. Nie wiedziałem, jak wytłumaczyć Dianie, żeby przestała się dręczyć, bo skoro Dolores rzeczywiście nie chciała zabrać dzieci na "Arkę", to i tak teraz nikt nie potrafiłby znaleźć łatwego wyjścia z sytuacji. Diana zachichotała.
 - Przecież już masz banany, głupolku. Leżą na ziemi.
 - On chce jeszcze więcej - rzekł Marek.
 Na potwierdzenie skinąłem głową.
 - Pewnie potrzebuje mnóstwa bananów - dodał.
 Wsadziłem jego notes pod pachę i zacząłem klaskać.
 Diana z Markiem tak chętnie mi pomagali, że nie musiałem robić nic innego, jak tylko siedzieć na drzewie i czekać, aż wrócą z naręczami cennych owoców. Ucieszyłem się widząc, że okazali się na tyle bystrzy, aby przynosić banany o różnym stopniu dojrzałości. Dzięki temu wystarczą mi na wiele dni i za każdym razem będę mógł wybierać najsmaczniejsze w danym momencie.
 Chłopiec akurat układał ostatnie banany w rozwidleniu trzech gałęzi, kiedy usłyszałem chrząknięcie Dolores.
 - Marek! Jesteś za duży i za stary, żeby łazić po drzewach! Czy naprawdę bez przerwy trzeba cię pilnować?
 - Tak, mamo... To znaczy nie - odparł i jakby się skurczył.
 Gdybym teraz miał oceniać jego wzrost, chłopiec wydawałby mi się niższy o kilka centymetrów. Zostawił banany i zeskoczył z donicy, a ja ukryłem się za drzewem, by oszczędzić dzieciom dodatkowego wybuchu złości Dolores.
 Diana nie dała się tak łatwo speszyć.
 - Ależ mamo, myśmy się tylko bawili z... - Skrzywiła się, kiedy brat uszczypnął ją z tyłu, a jednak, choć niepewnie, dokończyła: ...przy tym drzewie.
 Dolores westchnęła.
 - Jestem przekonana, że to było bardzo pouczające, ale należałoby iść do domu. Jedliście coś?
 - Tak - odpowiedział Marek, mimo że Diana zaprzeczyła.
 - Wobec tego, Diano, zabierz talerz z jedzeniem, a ty Marku, za karę, że skłamałeś, obejdziesz się smakiem. No, idziemy do domu.
 Wziąłem jednego banana z moich zapasów i chowając się za plecami Marka, ukradkiem wsunąłem mu owoc za pasek spodni. Chłopiec będzie miał jakąś kolację, niewątpliwie smaczniejszą od rozgotowanego paskudztwa, które widziałem na piknikowych stołach.
 Odnalazłem Carol Jeanne i z nią spędziłem resztę wieczoru. Pozostawiwszy Liz z rodziną, obserwowała z boku tłum ludzi zawojowanych przez Reda. Grupa jego zwolenników składała się już co najmniej z pięćdziesięciu osób, tak naiwnych, że wzięły ekstrawersję za błyskotliwość i dobroć. Red okazał się szczególnie atrakcyjny dla mayflowerskich dzieci, które się cisnęły wokół jego kolan.
 Nikt spośród adorujących go rodziców nie zwrócił uwagi na to, że Red przekazał swoje córki Carol Jeanne, gdy Emmy wymagała zmiany pieluszki, a zmęczona Lidia zaczęła kaprysić. Słyszałem tylko szepty pełne zachwytu, kiedy ludzie się dopytywali, kim jest ten fascynujący nowo przybyły, który tak świetnie zabawia ich dzieci.
 Byłem zadowolony, gdy słońce wreszcie przygasło i Carol Jeanne zabrała mnie do domu. Już leżąc w łóżku, ze świeżym wspomnieniem jej pocałunku na dobranoc, przypomniałem sobie, że mój dzień jeszcze się nie skończył. Mimo zmęczenia miałem w perspektywie najważniejsze zadanie tego dnia - czekała na mnie zerowa grawitacja.
 Nocą zamierzałem ponownie wejść na ścianę. Jeśli tylko zdołam opanować swoje reakcje na nieważkość, to na pewno poradzę sobie ze wszystkim. Może nawet z bolesną sprawą ojcostwa.

 Dziś znowu widzieliśmy tę małpę i kradliśmy dla niej banany. Jednego wsadziła w spodnie Markowi, który z tyłu wyglądał naprawdę głupio, jakby narobił w majtki, ale ja tylko kilka razy o tym wspomniałam, bo on nie ma poczucia humoru, kiedy się o nim mówi.
 Ciągle żałuję, że nie zostałam na Ziemi. Jedyna dobra rzecz na "Arce", to to, że jest tu Marek i ta małpa. Gdybym była starsza, mogłabym się opiekować dziećmi tego Cocciolone, czy jak mu tam. On chyba jest stuknięty. Robi niemądre kawały i rozmawia z Markiem i mną jak z tępakami. Oczywiście, reszta dzieciaków to kupiła, ale one wszystkie są głupie jak but. Tutaj warto rozmawiać tylko z Markiem. Z nim i z małpą. Chciałabym, żeby ona umiała mówić. Na pewno Nancy będzie się opiekować dziećmi tych państwa. Ciekawe, czy małpa potrzebowała bananów dlatego, że chce uciec z domu. Głupio by zrobiła, bo jeśli nawet ucieknie, to i tak zostanie na "Arce". Bardzo bym chciała stąd uciec. Schowałabym się gdzieś na wahadłowcu przed jego ostatnim lotem na Ziemię, tak żeby nie mogli mnie odesłać. Bez przerwy piszę o tym, co bym chciała. Marek mówi, że wszystkie moje pragnienia już się zestarzały i że powinnam mieć nowe. No dobra, w takim razie chciałabym, żeby Lovelock był mój. Stale kradłabym dla niego owoce, a matka nigdy by się o tym nie dowiedziała.
 Oczywiście, Lovelock chybaby nie chciał zostać moją małpą. Niby dlaczego miałby chcieć? Kiedy dorosnę, prawdopodobnie będę taka sama jak moja matka i kto wtedy chciałby być mój?

ROZDZIAŁ SIÓDMY

BUNT

Pink i ja byliśmy jedynymi niewolnikami w domu, gdyż nas kupiono, co jednak nie oznaczało, że wszystkie pozostałe osoby miały pełną swobodę. W ciągu tygodni moich zmagań o uwolnienie się z pęt odruchów warunkowych również inni członkowie rodziny doszli do wniosku, że nowe życie na "Arce" stwarza okazję do zrzucenia krępującyh więzów. Teraz mieszkaliśmy wśród innych ludzi niż dawniej i nasze role uległy zmianie. To co dało się wytrzymać przedtem, obecnie mogło się okazać nie do zniesienia.
 Pewnego ranka, gdy dopiero od kilku dni zajmowałem się wspinaczką na ścianie, z głębokiego snu, po męczącej nocy, gwałtownie wyrwał mnie wrzask Emmy:
 - Pszczoły! Pszczoły!
 W wyobraźni zobaczyłem rój afrykańskich pszczół, żądlących ją na śmierć, co zresztą nie wydało mi się największą tragedią. Spokojna reakcja dorosłych wskazywała jednak, że nie ma żadnego niebezpieczeństwa. Wstałem i pobiegłem do kuchni, gdzie Emmy podskakiwała przed domowym komputerem. Obraz na ekranie przedstawiał, naturalnie, pszczoły. Była to jakaś animacja, widocznie przesłana siecią. Coś w rodzaju bajeczki z morałem.
 Kiedy wpadłem do kuchni, zastałem tam już z dziewczynkami Reda i Pink. Wkrótce nadeszła reszta - Carol Jeanne, Mamuśka i Stef - by zobaczyć, co się dzieje.
 Animacja okazała się bardzo prosta, wręcz prymitywna. Na ekranie ukazał się kwiat. Zleciały się do niego pszczoły-robotnice, które następnie wróciły do ula. Na jego szczycie spały dwie inne pszczoły. Robotnice złożyły miód. Ul przypominał przezroczysty zbiornik - widzieliśmy, jak wypełnia się złocistym płynem. Kiedy robotnice odleciały, śpiące pszczoły się obudziły, zakradły do ula i wypiły cały miód. Ul zniknął i pojawił się nowy kwiat.
 Chyba za trzecim razem, gdy robotnice ponownie ujrzały pusty ul, chwyciły śpiące pszczoły i cisnęły je pod ogromny but idącego człowieka. Darmozjady zostały rozdeptane. Kiedy robotnice wesoło bzykając wracały do ula, w dole ekranu ukazał się napis: "Trutnie to złodzieje, lecz nie mogą bez końca okradać robotnic".
 - Red, skąd wytrzasnąłeś taki głupi program? - spytała Mamuśka.
 - To nie jest żaden program. Po prostu ktoś to przysłał.
 - Nam? Nawet się nie podpisał. Co to może znaczyć?
 Czyżby rzeczywiście nie wiedziała? Prawdopodobnie liczyła, że nikt tego nie wytłumaczy, nie chcąc psuć jej humoru, bo w przeciwnym razie musiałaby przyznać, że wszystko zrozumiała.
 Stef jednak wyjaśnił, w dodatku niezbyt miłym tonem.
 - Przysłał to któryś z naszych sąsiadów. Ktoś, kto uważa, że nikomu nie wolno wykręcać się od pracy, jeśli jest zdrowy. Pewnie sądzi, że ty i ja powinniśmy się wstydzić, bo nic nie robimy.
 - Cóż, wszystko przez zawiść - odparła Mamuśka. - Zawiść to bardzo brzydka rzecz.
 - Znam brzydsze - mruknął Stef.
 Carol Jeanne przerwała nieprzyjemne milczenie.
 - Lovelocku, spodziewam się, że wytropisz nadawcę. Na pewno jest jakiś sposób, który pozwoli prześledzić drogę poczty w sieci.
 - Wprost obrzydliwość - odezwał się Red. - Takie rzeczy niszczą społeczeństwo. Trzeba to ukrócić.
 - Właśnie. Ja też tak uważam - powiedziała Mamuśka.
 - A ja nie - rzekł Stef.
 - O?! Więc twoim zdaniem człowiek kulturalny powinien wysyłać złośliwe anonimy, pełne nienawiści? - zapytała Mamuśka, miażdżąc męża spojrzeniem.
 - Moim zdaniem tym, co niszczy społeczeństwo, jest upór ludzi, którzy twierdzą, że praca im nie przystoi - oznajmił Stef. - Ja twierdzę, że mnie przystoi. Pewne rzeczy mógłbym robić.
 - W twoim wieku? A coś ty kiedykolwiek robił, poza wydzwanianiem do swojego maklera i chodzeniem na zebrania zarządu raz do roku, żeby dla formalności zaakceptować decyzje prawdziwych biznesmenów? Tu nie ma do kogo dzwonić w takich sprawach. My nie należymy do osób, których kwalifikacje odpowiadają potrzebom tej... mieściny.
 - Twoje może nie, ale moje tak. Nawet gdybym miał zamiatać ulice.
 - Nie bądź śmieszny. Nie przylecieliśmy tu, żeby się zniżać.
 - Nie - odparł Stef. - Przylecieliśmy tu, żebyś w dalszym ciągu mogła korzystać z osiągnięć synowej.
 - Chcesz mnie obrazić, więc nawet nie będę tego słuchała...
 Stef milczał tyle lat, że teraz nie zdołał wstrzymać potoku słów.
 - Przeliczyłaś się, Mamuśku. Ta społeczność ceni ludzi za ich osiągnięcia, a nie koligacje. Powinnaś była zostać na Ziemi.
 - I na zawsze utracić jedynego syna i wnuczki?! - wykrzyknęła Mamuśka drżącym głosem.
 - Oboje przesadzacie z tym obrzydliwym anonimem, pozbawionym najmniejszego znaczenia - wtrącił Red tonem rozjemcy.
 - Ten obrzydliwy anonim, pozbawiony najmniejszego znaczenia, tylko przyśpieszył sprawę - powiedział Stef. - Wystarczająco długo leniuchowałem. Osoba, która go przysłała, ma rację. Fakt, że Mamuśka i ja jesteśmy całkowicie nieproduktywni, godzi w to, co "Arka" sobą reprezentuje. Jeśli idzie o mnie, z nieróbstwa śmiertelnie się nudzę.
 Mamuśka natychmiast odrzekła z pogardą:
 - Nie ja jestem winna, że twoje duchowe ubóstwo nie pozwala ci...
 - To nie duchowe ubóstwo zatruwa mi życie, tylko ty.
 Stef mnie zaskoczył. Podziwiałem go. Nigdy bym nie przypuszczał, że się zdobędzie na taką odpowiedź.
 Mamuśka chyba też nie, bo ją zatkało. Poczerwieniała.
 - Jak możesz być tak okrutny i bez serca...
 - To ty jesteś bez serca, wmawiając mi, że ze mnie taki sam leń jak z ciebie i całkiem niepotrzebnie narażając na pogardę sąsiadów. Zatrzymujesz mnie w domu, by nasycić swoją próżność tym, że na "Arce" jesteś jedyną kobietą, której mąż nie musi zarabiać na życie. Coś ci powiem: ja chcę pracować. Zawsze chciałem. I teraz będę pracował.
 - Nie, nie będziesz!
 W głosie Mamuśki jeszcze nie słyszałem takiej wściekłości. A może rozpaczy?
 - Dziś poszukam sobie jakiegoś zajęcia, do którego zechcą mnie przeszkolić.
 - Chyba przedtem powinieneś się chwilę zastanowić - rzekł Red.
 - Zamknij się! - warknął Stef. - No i proszę! - wykrzyknęła Mamuśka triumfująco. - Czy po to tu przylecieliśmy? Chamstwo i nienawiść! Prostackie zachowanie!
 - Otóż to - mruknął Stef.
 - Nawet cię nie obchodzi, że stajesz się taki... zwyczajny. Widocznie Mamuśka nie umiała wymyślić nic bardziej obraźliwego.
 Spojrzałem na Carol Jeanne i stwierdziłem, że ona też się świetnie bawi. W istocie ledwie powstrzymywała śmiech.
 - Właśnie to jest moim zamiarem - powiedział Stef. - Chcę być zwyczajnym człowiekiem, normalnym obywatelem "Arki".
 - Nie wolno ci! Nie możesz mi tego zrobić! Nie wciągniesz mnie ze sobą w gnój!
 Myślałby kto, że zaproponował jej grupowy seks ze stadem chorych owiec.
 - Nigdzie cię nie wciągam. Siedź sobie w domu i leniuchuj, skoro tego chcesz.
 - Mąż nie będzie mi...
 - Wybór należy do ciebie - przerwał jej Stef.
 - Więc zostawiasz decyzję mnie? Dobrze. W takim razie tego nie zrobisz.
 - Nie, Mamuśku. Ty zdecydujesz wyłącznie o tym, czy to zrobię jeszcze jako twój mąż. W każdym razie ja to zrobię.
 - Wykluczone! Zabraniam ci! Przecież uroczyście ślubowałeś, że nigdy mnie nie opuścisz!
 - Na dobre i na złe, w chorobie i w biedzie. No cóż, całe życie przetrwałem z tobą w chorobie. Teraz jestem nędzarzem, jak wszyscy.
 - Ja nie! Nie jestem i nigdy nie będę biedna, a jeżeli ty zamierzasz się upierać przy życiu nędzarza, to z nami koniec.
 Stef zwrócił się do syna:
 - Przeczytałem kontrakt, co powinienem zrobić dawno temu. Niniejszym oświadczam, że już nie mieszkam w twoim domu. Poproszę o przeniesienie do innego miasteczka, a tymczasem znajdę jakiś kąt w kwaterze dla samotnych. Tylko się spakuję i za godzinę mnie nie ma.
 - Tato, nie musisz się wyprowadzać - odparł Red.
 - Nic nie rozumiesz. Ja tego chcę.
 - Ty chcesz, bym robiła, co mi każesz! Próbujesz mną manipulować, ty... dyktatorze! - wrzasnęła Mamuśka.
 - Ani mi to w głowie. Po prostu dostaję mdłości na samą myśl o spaniu na tej przeklętej kanapie.
 Wyszedł z kuchni.
 Zaczerwieniona i wściekła Mamuśka patrzyła to na Reda, to na Carol Jeanne.
 - No i co tak siedzicie? Zróbcie coś - odezwała się w końcu.
 - Czytałam tutejsze przepisy. On ma pełne prawo odejść, skoro tego pragnie - odparła Carol Jeanne.
 Mamuśka wydęła usta i odwróciła się do niej tyłem.
 - Red, przecież jesteśmy rodziną. Twój ojciec zamierza nas przy wszystkich upokorzyć, czyniąc z tej głupiej rodzinnej sprzeczki sprawę publiczną. Ludzie będą strasznie plotkowali. Musisz z nim porozmawiać i przemówić mu do rozsądku.
 - Postaram się.
 - O co wam chodzi? - zapytała Carol Jeanne. - Stef nie należy do osób postępujących nierozsądnie.
 - Czyżbym się przesłyszała? - mruknęła Mamuśka.
 - Carol Jeanne, proszę, pozwól mi to załatwić - rzekł Red.
 - Twój ojciec pragnie robić to, czego tu, na "Arce", wymaga się od wszystkich dorosłych mężczyzn: chce pracować. I ty zamierzasz przemawiać mu do rozsądku?
 Mamuśka przyjęła postawę boksera.
 - Carol Jeanne, nie wtrącaj się do rodzinnych spraw, które ciebie nie dotyczą.
 - Wybacz, ale należę do tej rodziny.
 - Może panowie Cocciolone uciekają od żon, lecz Toddowie nigdy - oświadczyła Mamuśka.
 - Mamy dowód, że Toddom też się to zdarza.
 - Carol Jeanne, natychmiast skończ tę dyskusję! - warknął Red.
 - A niech sobie gada - powiedziała Mamuśka pewna, że syna ma po swojej stronie. - Widocznie dla niej rodzina nic nie znaczy.
 Carol Jeanne wstała.
 - Gdyby rodzina nic dla mnie nie znaczyła, to nigdy byś się tu nie znalazła. Pozwoliłam ci lecieć ze mną na "Arkę" i mieszkać tu z nami w jednym domu wyłącznie dlatego, że troszczę się o rodzinę. Gdybyś nie była matką mojego męża, to nawet bym cię nie znała, bo nie mam w zwyczaju tracić czasu na przyjęcia, na które chodzą tacy jak ty, żeby się łasić do sławnych ludzi. Trzymam cię jednak w moim domu, cierpliwie znosząc twoje fochy, snobizm i złośliwe uwagi o Włochach, katolikach i rodzinie Cocciolone, gdyż kocham Reda i ponieważ jesteś babką moich dzieci. Więc nie opowiadaj, że nie zależy mi na rodzinie.
 Carol Jeanne spóźniła się z tym mniej więcej siedem lat. Wskoczywszy jej na ramię, zacząłem klaskać i skrzeczeć.
 Mamuśka spojrzała na nią, potem na mnie, a w końcu wybuchnęła płaczem i uciekła z kuchni. Ja dalej biłem brawo i skrzeczałem, bo przecież tyrana zrzucono z tronu.
 Red nie odebrał tego najlepiej. Nie potrafił obalić argumentów żony, więc chciał się odegrać w sposób, który mógł wymyślić tylko taki tchórz jak on - próbował mnie chwycić.
 Nie wiem i nigdy się nie dowiem, co zamierzał zrobić, bo Carol Jeanne złapała go za rękę, nim zdążył mnie dotknąć.
 - Zostaw go.
 - Ta przeklęta małpa naśmiewa się z mojej matki!
 - Nigdy nie podnoś ręki na mojego świadka. Interesujące - nie powiedziała "na Lovelocka" czy choćby "na tę przeklętą małpę". Nazwała mnie swoim świadkiem, co oznaczało, że przypomina Redowi o prawie, które zabraniało przeszkadzać świadkowi w wykonywaniu obowiązków. Zadziwiające, że ona mówiła do męża jak do obcego. Bardzo mi się to podobało.
 - A ty nie wtrącaj się do moich rodziców!
 - Wcale się nie wtrącałam.
 - Byłaś stronnicza!
 - Ty też. Z tą różnicą, że ja stanęłam po stronie mężczyzny, który pragnie jedynie tego, by pozwolono mu godnie żyć jako pełnoprawnemu obywatelowi "Arki", ty zaś wziąłeś stronę kobiety, która wykorzystuje fakt, że należy do mojej rodziny, by się wynosić nad innych ludzi, co jest idiotyczne i szkodliwe. A ja ciągle czekałam, aż coś powiesz, aż cokolwiek zrobisz, żeby poskromić swoją matkę, lecz ty nie ruszyłeś małym palcem, nawet wówczas, gdy twój ojciec od niej odchodził, bo już nie mógł ścierpieć jej psychopatycznej żądzy panowania.
 - Psychopatycznej? - rzekł Red pogardliwym tonem. - Lepiej trzymaj się swojej własnej dziedziny. Nawet nie wiesz, co to słowo znaczy.
 - Wiem doskonale. Fakt, że ty nie rozumiesz tego, co ja robię, nie oznacza, że ja nie rozumiem twojej quasi-nauki.
 - Mama nie jest psychopatką. Cierpi jedynie na poważną nerwicę, wynikającą z wychowania i pewnych traumatycznych...
 - O, jest twoją pacjentką? Czy postępujesz etycznie, zdradzając mi szczegóły rozpoznania?
 - Ona nie jest moją pacjentką, tylko moją matką!
 - A ja jestem twoją żoną. Dlaczego nie zrobisz najmniejszego wysiłku, choć raz do roku, żeby spojrzeć na to wszystko z mojego punktu widzenia? Stale tylko wymagasz, bym ja ją rozumiała i była wobec niej cierpliwa. Ona kręci tobą jak marionetką.
 - Widzę, że tu wcale nie chodzi o moją matkę. Ty po prostu mi zazdrościsz, że potrafię utrzymywać serdeczne stosunki z...
 - Jeśli ośmielisz się powiedzieć choć jeszcze jedno słowo z tej twojej tendencyjnej diagnozy, będziesz nocował ze Stefem.
 - Grozisz mi?
 - Nie używaj psychologicznego żargonu do zdobywania przewagi podczas kłótni. Mam przed sobą mężczyznę, który jest tak zdominowany przez matkę, że chce poświęcić swoje małżeństwo, aby tylko oszczędzić jej bólu dojrzewania. Proszę bardzo, Red, chroń ją dalej, żeby nigdy nie miała okazji stać się osobą dorosłą, produktywną i rozumiejącą innych. Wychodząc za ciebie, zdawałam sobie z tego sprawę, a ty śmiesz mi wmawiać, że zazdroszczę ci choroby, którą nazywasz miłością do matki. Red podszedł do drzwi kuchni.
 - Nie rozumiem, dlaczego urządzasz taką scenę przy dzieciach. Chyba moja matka ma rację, że rodzina niewiele cię obchodzi. Albo po prostu stresy, związane z twoimi nowymi zadaniami, odreagowujesz w domu, bo wiesz, że tu znajdziesz miłość i wybaczenie. - Zwrócił się do córek: - Dziewczynki, mamusia jest zdenerwowana i trzeba ją uściskać. No, przytulcie się do niej.
 W mojej obecności Red jeszcze nie zrobił czegoś tak obrzydliwego. Carol Jeanne, oczywiście, nie mogła odmówić uściskania Emmy i Lidii, kiedy do niej podbiegły z otwartymi ramionami, ale musiała czuć gorycz, gdy dziewczynki, jakby z łaski obejmowały ją na polecenie zakłamanego ojca.
 - To nie ty mnie zdenerwowałaś, Lidio - powiedziała cicho. - Widzisz, dorośli czasami się na siebie gniewają.
 - Tylko nie próbuj przekabacać dzieci, żeby je wykorzystać - spokojnie rzekł Red.
 Carol Jeanne zatkało.
 - Co ty sobie... Ja nie... Przecież to ty... - bąkała oszołomiona.
 - Chodźcie, dziewczynki. Pozwólmy mamusi dojść do ładu ze swoimi emocjami.
 Carol Jeanne musiała więc siedzieć i patrzeć, jak Red bierze Lidię i Emmy za ręce i wyprowadza z kuchni. Cóż mogła zrobić? Nie potrafiła wykorzystywać córek, bo za bardzo je kochała, aż tak bardzo, że nawet nie umiała powstrzymać męża, by on ich nie wykorzystywał.
 Podszedłem do komputera, usunąłem z ekranu historyjkę o trutniach i napisałem: "Jaka matka, taki syn".
 - Nie mogę uwierzyć, że to się stało - powiedziała Carol Jeanne.
 "Od lat się na to zanosiło. Nie twoja wina" - wystukałem na klawiaturze.
 - Biedny Stef.
 "On już nie. To ty jesteś biedna".
 - Dość tego - powiedziała odrzucając moją inicjatywę. - Idź i sprawdź za pomocą komputera w gabinecie, kto wysłał ten złośliwy anonim. Przynajmniej z tym mogę coś zrobić.

 Bez większego trudu ustaliłem źródło anonimu. Pochodził z systemu. Oznaczało to, że animację wysłano za zgodą jednego z operatorów w kierownictwie sieci komputerowej "Arki". Z początku myślałem, że anonim był przekazem urzędowym i że administracja statku wywierała nacisk na obywateli w tak zdumiewająco nietaktowny sposób, lecz później przyszło mi do głowy bardziej prawdopodobne rozwiązanie - ktoś się włamał do systemu operacyjnego sieci i swoim prywatnym przekazom nadawał oficjalną formę.
 W tej sytuacji nie mogłem od razu wyśledzić nadawcy. Przede wszystkim należało ustalić, w jaki sposób dokonał włamania. Kimkolwiek był, zrobił to bezkarnie, bo nikt się tego nie domyślił, inaczej operatorzy już by podjęli jakieś kroki. Najpierw więc musiałem znaleźć ten sam niezauważalny sposób.
 Początkowo użyłem, naturalnie, mojego własnego hasła i kodu wejściowego, które dawały mi większość uprawnień Carol Jeanne, umożliwiających korzystanie z informacji niedostępnych dla ogółu zwykłych obywateli "Arki". Kłopot polegał na tym, że wszędzie zostawiałem swój ślad. Nie mogłem zatem robić niczego, co chciałem ukryć przed operatorami systemu.
 Właściwie dlaczego już się martwiłem, że zostanę przyłapany? Gdyby zapytano o to Carol Jeanne, przecież zwyczajnie by odpowiedziała, że ktoś przysłał anonim do jej komputera i poprosiła swojego świadka, by odnalazł nadawcę. Było to całkiem legalne i miała do tego prawo.
 Swojego świadka. Przeszukując bazy danych, przypomniałem sobie, jak powstrzymała Reda przed tym, co chciał zrobić, kiedy próbował mnie chwycić. "Nigdy nie podnoś ręki na mojego świadka". Teraz mi doskwierało, że mówiła o mnie jak o przedmiocie stanowiącym jej własność. Dlaczego nie powiedziała: "Nigdy nie podnoś ręki na Lovelocka"? Dlaczego dalej uważa, że pełną gwarancję bezpieczeństwa daje mi jedynie status cennego przedmiotu posiadania, a nie prawo do nietykalności osobistej? To kolejna oznaka, że moje stosunki z Carol Jeanne polegały na czym innym, niż przedtem sądziłem. W czasach niewolnictwa w południowych stanach, gdy czarne służące plotły warkocze swoim paniom, te z pewnością wiele mówiły, być może nawet o bardzo intymnych sprawach. Odkrywały swoje myśli przed pokojówkami, którym chyba również się marzyło, że panie je kochają, że są ich przyjaciółkami. Potem jednak nadchodziło przebudzenie. Pewnego dnia w rodzinie zaczynały się kłopoty finansowe, trzeba było zdobyć pieniądze i mówiło się o sprzedaniu "przyjaciółki". Służąca mogła też coś źle zrobić, albo ją o to podejrzewano, i w jednej chwili przyjaciółka stawała się wrogiem, osobą niegodną zaufania. Ile takich przyjaciółek obnażono i wychłostano? Ile spośród nich krwawiło na brudnych matach, cierpiąc nie z powodu ran zadanych batem, lecz dlatego, że zawsze były tylko czyjąś własnością, niczym więcej?
 "Mam szczęście, że tak wcześnie to odkryłem", pomyślałem.
 Zamiast dalej szukać w systemie, gdzie operatorzy mogli mnie wytropić, dostałem się do pamięci lokalnej, która zawiera program współpracujący z systemem poczty sieciowej, i zacząłem ją odczytywać. Ponieważ jest to pamięć ulotna, nie zdołaliby sprawdzić, po co do niej zaglądałem, gdyby nawet bardzo się starali. Znalazłem tam wiele sekretów funkcjonowania poczty, dostępnych dla każdego, kto wiedział jak do nich dotrzeć. Oczywiście, w pamięci ulotnej znajdował się program wykonywalny, a nie kod źródłowy, więc nie było w nim komentarzy pomagających zorientować się w tym, co robiły poszczególne jego części. Dla mnie to jednak żadna przeszkoda. Jako udoskonalona kapucynka potrafiłem zapamiętać każdą komputerową instrukcję i korzystać z niej w dowolnej chwili. Niemal automatycznie przejrzałem program i w końcu znalazłem miejsce, gdzie ten ktoś się podłączył.
 Zaskoczyło mnie, że program okazał się przestarzały, pochodził bowiem z okresu projektowania "Arki" na Ziemi. Widocznie ludzie pracujący na statku tak się przyzwyczaili do jednego systemu komputerowego, że nie pomyśleli, by go zmienić czy choćby zmodernizować. W rezultacie używano bardzo prymitywnych programów szyfrujących i zabezpieczających, więc ten, kto się włamał, nie musiał dysponować szczególnymi umiejętnościami.
 Zaskoczyło mnie jeszcze jedno, choć to nie powinno być żadną niespodzianką: operatorzy mieli świadomość, że ich programy są marne, i w sekrecie przygotowywali się do zainstalowania nowego systemu najwyższej jakości, umożliwiającego szyfrowanie i zabezpieczanie na wielu poziomach.
 Czy należało zameldować o tym Carol Jeanne? "Przekaz jest anonimowy, bo nadawca po prostu włamał się do systemu, co wkrótce, mniej więcej za tydzień, okaże się niemożliwe z chwilą uruchomienia nowego oprogramowania". Wówczas ona odpowie: "Świetnie, Lovelocku. Dobra robota". I da mi smakołyk.
 Da mi smakołyk. Jakiś smakołyk, oszukujący zwierzę, niszczący jego duszę. Poczułem, że na samą myśl leci mi ślina, zupełnie jak psom w eksperymencie Pawłowa.
 Lecz ja nie jestem psem. Nie muszę robić tego, co mi nakazują odruchy warunkowe.
 Skoro Stef się przebudził i odkrył w sobie mężczyznę, dlaczego również ja nie miałbym tego zrobić? Nie odkryłbym mężczyzny, bo jestem lepszy niż człowiek, ale jednak istotę rodzaju męskiego, obywatela wszechświata o tych samych prawach i przywilejach, co inni. Jeśli Stef mógł powiedzieć Mamuśce, co o niej myśli, i odejść, dlaczego ja też nie mógłbym postąpić jak on?
 Niestety nie. Stef mógł zamieszkać w kwaterach dla samotnych i dalej funkcjonować na "Arce", ja zaś byłbym zbiegłym świadkiem, wybrykiem natury, dowodem niepowodzenia ludzi w kształtowaniu odruchów warunkowych u zwierząt, a więc ściganoby mnie i zlikwidowano.
 Nie mogłem wystąpić otwarcie jak Stef. Muszę dalej żyć jak on przez tyle lat, ukrywając to, co naprawdę myśli, aż do chwili buntu, gdy już nikomu nie przyszłoby do głowy, że on znajdzie w sobie dość siły, by działać. Zaskoczył wszystkich swoim buntem, ale tylko dlatego, że go nie znali. Nikt go nie znał.
 Mnie także nikt nie zna.
 Nikt nie wie, kim rzeczywiście jestem i co potrafię zrobić. Przypominam tego, kto się włamał do sieci. Jestem anonimowy, doskonale zamaskowany. Wyglądam jak zwierzę i nie umiem mówić. Mam drobne, wątłe ciało. Ludzie uważają mnie za miłego i są przekonani, że moje poświęcenie dla Carol Jeanne gwarantują zaprogramowane odruchy warunkowe.
 Najgorsze, że istotnie gwarantowały. Mimo tych buntowniczych myśli, w dalszym ciągu darzyłem ją trwałą, głęboką miłością, i czułem potrzebę nieustannego sprawiania jej przyjemności. Aż do bólu pragnąłem popędzić do mojej pani i opowiedzieć jej, co odkryłem w systemie, by wiedziała, że ją kocham, że jej służę. I żeby dała mi...
 Żeby dała mi smakołyk.
 Ustaliłem, jak się hacker włamał. Operatorzy systemu rutynowo sprawdzali pocztę wychodzącą ze wszystkich komputerów w sieci. Podczas kontrolowania poczty mogli równocześnie dołączać rozmaite okólniki, kierowane albo do poszczególnych adresatów, albo do określonych grup ludzi, na przykład pracowników piekarni czy mieszkańców Mayfloweru - administracja "Arki" używała tego sposobu, rozsyłając informacje i zawiadomienia. Po prostu hacker również z tego skorzystał i dołączył animację, adresując ją do wszystkich rodzin, których członkowie pracowali w wydziale gajologii oraz w służbie konsultacyjnej, mieszkali w Mayflower i przybyli w ciągu ostatnich dziesięciu tygodni. Tak więc, choć teoretycznie animację wysłano do grupy, praktycznie pojawiła się tylko w naszym domowym komputerze.
 Ale jak hacker włamał się do programu rozsyłającego okólniki? I to okazało się proste. Przestarzałe oprogramowanie miało pewną boczną furtkę. Operatorzy uzyskiwali dostęp do programu kontrolowania poczty, podając swoje nazwiska, lecz autorzy tego programu przewidzieli dodatkowy sposób wchodzenia do systemu, dający jeszcze większe uprawnienia niż mają operatorzy. Chcąc uzyskać dostęp, nie wystarczyło jednak napisać po prostu "program" czy "wejście" - nawet za dawnych czasów używano bardziej wymyślnych sposobów. Ustaliłem, że oprogramowanie, zainstalowane we wszystkich komputerach w sieci, po ich włączeniu sprawdzało kombinacje naciskanych klawiszy, z których każda prowadziła do oczywistych miejsc w programie, lecz jedna okazała się dziwna i nikt nie wybrałby jej przypadkowo: CONTROL-A {[(^ SHIFT-BACKSPACE. Jeśli ktoś nacisnął CONTROL-A, a potem całą sekwencję, miał przed sobą do wyboru to samo menu, co operatorzy, lecz nie zostawiał żadnego śladu, bo program w ogóle nie "wiedział" o jego obecności.
 Kim jest ów hipotetyczny hacker? Miałem obecnie taką samą władzę jak on, bez względu na to, kto jeszcze nią dysponował. Zgłosiłem się jako Carol Jeanne, następnie wystukałem CONTROL-A {[(^ SHIFT-BACKSPACE i od tej chwili, jeśli chodzi o sieć, byłem bogiem - wszechobecnym, wszechmocnym i niewidzialnym.
 Teraz mogłem zajrzeć bezpośrednio do kodu źródłowego, nie budząc żadnych podejrzeń. Zgodnie z moimi przypuszczeniami, kombinacji klawiszy otwierającej furtkę w ogóle nie udokumentowano. Nic na ten temat nie znalazłem. Operatorzy systemu prawdopodobnie nawet nie wiedzieli, że ona istnieje, a twórcy programu chyba już nie żyli albo, w najlepszym wypadku, dawno przeszli na emeryturę i zapewne sami o furtce nie pamiętali.
 Jak więc odkrył ją hacker, który przysłał animację? Wiedziałem, że na "Arce" nikt nie potrafiłby tak szczegółowo prześledzić czystego kodu w swojej pamięci jak ja. Z pewnością nikt też nie był aż tak głupi, by poświęcić całe tygodnie na uporczywe naciskanie rozmaitych sekwencji klawiszy, dopóki przypadkowo nie trafi na tak nieprawdopodobną kombinację.
 Coś mi mówiło, żebym już zakończył poszukiwania, ale przecież znalazłem bezcenny klejnot, który pozwalał mi wszędzie zaglądać i wszystko robić. Mogłem czytać dowolne teksty, sprawdzać wszelkie dane i zmieniać każdy fragment kodu, a nikt nawet się nie dowie, że w ogóle tam dotarłem. Jednak ów bezcenny klejnot zostanie mi odebrany w ciągu zaledwie kilku dni czy tygodni, gdy zacznie działać nowy program. Jeśli miałem jakoś wykorzystać zdobytą władzę, powinienem to zrobić niezwłocznie - tylko że nie wiedziałem jak. Pewnie znajdę mnóstwo zastosowań dopiero wówczas, gdy ją stracę, a wtedy pozostanie mi jedynie żal, frustracja i rozpacz. Muszę się skoncentrować i wymyślić, do czego użyć mojej tymczasowej wszechmocy.
 Przecież Carol Jeanne kazała mi odszukać nadawcę anonimu. Ustaliłem jak wysłano animację, ale nie miałem pojęcia kto to zrobił. Muszę złożyć jej meldunek. Muszę, muszę... Coraz silniej odczuwałem ten wewnętrzny nakaz, jednocześnie się zastanawiając, czy jej nie powiedzieć, że niczego nie wytropiłem. Okłamać moją panią? Nie do pomyślenia. Trzeba jej o wszystkim zameldować, zwłaszcza o tym, co pragnąłem przed nią ukryć, czyli o władzy, jaką zdobyłem. Wprost musiałem jej to powiedzieć. Myśl o kłamstwie stawała się wręcz nieznośna, wewnętrzny przymus zaś trudny do wytrzymania, im bardziej chciałem oszukać Carol Jeanne.
 Czułem się podobnie jak wówczas, gdy myślałem o seksie. Ogarnęła mnie panika, niczym w stanie nieważkości. Nie panowałem nad sobą. Ukradli mi mnie. Już do siebie nie należałem.
 Zeskoczyłem z biurka i pędem ruszyłem do drzwi. "Ja, zwierzę, małpa", pomyślałem, "robię miny, wygłupiam się i podskakuję, gdy kataryniarz kręci korbką. Wyciągam rękę z kubkiem, by ludzie wrzucali doń pieniądze, które w całości oddaję człowiekowi".
 Nie wybiegłem z gabinetu. Rozdygotany zostałem tam i gorączkowo powtarzałem w pamięci kod sieci, tu i ówdzie dokonując poprawek, opracowując w myślach projekty szyfrów o niewiarygodnie skomplikowanych algorytmach, jednym słowem robiąc wszystko, by tylko nie myśleć o zamiarze okłamania Carol Jeanne.
 Podziałało. W końcu się uspokoiłem, ale także uległem, choć tylko częściowo. Wróciłem do komputera i zacząłem metodycznie szukać włamywacza. Jeśli załatwię to, o co mnie prosiła, nie będę musiał jej opisywać, jak go znalazłem. Swoje odkrycie mógłbym zachować w sekrecie, bo już nie miałbym potrzeby kłamać.
 Ostatecznie moje zadanie okazało się niezbyt trudne. Znowu pomyślałem o programistach. Ludzie ci żyli w mniej skomplikowanych czasach, kiedy bardziej wzajemnie sobie ufano. W zaraniu ery komputerowej włamywanie się do programów było psikusem i często znajdowali w tym przyjemność ci sami ludzie, którzy je opracowywali. Ponadto wyznawano wówczas ideę swobodnej informacji, dostępnej dla każdego. Zastanawiałem się, czy któryś z tych programistów nie zdradził sekretu owej furtki znajomemu hackerowi albo czy ktoś nie dowiedział się o niej przypadkowo. Programista mógł na starość napisać wspomnienia i nie przyszło mu do głowy, że jego program jeszcze gdzieś funkcjonuje, bo przecież zaprojektował go tak dawno.
 Wydałem polecenie jednemu z głównych komputerów sieci, by znalazł w bibliotece sekwencję {[(^. Zachowałem ostrożność - nastawiłem go tak, aby na poszukiwanie przeznaczył tylko dziesięć procent swojej mocy obliczeniowej i nie spowodował jej gwałtownego spadku, co natychmiast by spostrzeżono. Nawet niewidzialni zostawiają ślady, jeśli są nieostrożni. Ja uważałem.
 Operacja nie trwała długo. Wkrótce otrzymałem tekst książki napisanej dawno temu. Zawierała liczne anegdoty o szczególnie sprytnych włamaniach. Jej autor użył sekwencji CONTROL-A {[(^ SHIFT-BACKSPACE jako hipotetycznego przykładu kombinacji, na którą stosunkowo trudno trafić, na ślepo szukając furtki, ale nigdzie nie wspomniał, że ową sekwencję kiedykolwiek zastosowano w praktyce.
 Książkę jednak zadedykował swojemu drogiemu przyjacielowi, Aaronowi Blessingowi. Wystarczyło tylko sprawdzić to nazwisko, by się przekonać, że Aaron Blessing należy do twórców oprogramowania używanego na "Arce". Zapewne o wszystkim opowiedział autorowi książki, który użył jego furtki jako hipotetycznego przykładu. Obaj całą sprawę zachowali dla siebie.
 W ciągu ostatniego roku ledwie trzy osoby kopiowały tekst owej książki, lecz tylko jedna z nich mieszkała w Mayflowerze - pozostałych dwóch prawie na pewno nie obchodziło, czy Mamuśka i Stef są trutniami.
 Osobą tą był Marek Klamer. A to ścichapęk! Musiał podsłuchać, jak jego matka, Dolores, narzekała na trutniów w rodzinie Carol Jeanne i stwierdziła, że należałoby coś z tym zrobić, ale nic z tego, bo Carol Jeanne jest grubą rybą. Marek jednak wiedział, jak to załatwić. Przygotował tę drobną animację, włamał się do systemu i wysłał ją, gdzie należało.
 Kiedy odkrył furtkę? Do czego jej używał? Czy zdaje sobie sprawę, że wkrótce stanie się bezwartościowa? Miałem ochotę z nim porozmawiać, może dlatego, że chciałem się pochwalić, jak go przejrzałem, ale też pragnąłem się dowiedzieć czegoś od niego i podzielić z nim swoją wiedzą. Jak równy z równym - osoba doń podobna, bo choć innym wydaje się słaba, to jednak odkryła tajemnicę władzy, której istnienia nikt się nawet nie domyśla.
 Prawdopodobnie w czasie lektury książki Marek natknął się na hipotetyczną sekwencję i dla zabawy wprowadził ją do komputera. Podziałała. Chyba uznał to za cud, rodzaj kosmicznego żartu. Pewnie ogarnęło go takie uczucie, jak gdyby nagle osiągnął dojrzałość płciową - "Patrzcie, czego mogę dokonać!"
 Miał dość rozumu, by utrzymać wszystko w tajemnicy, lecz trudno było mu to znieść. Wysłał więc animację bardziej dlatego, żeby zademonstrować swoją władzę, niż dopiec trutniom. Cóż go obchodziło, że Mamuśka i Stef nie pracują? Stanowili dlań jedynie pretekst do pokazania, że nawet operatorzy systemu nie mają takiego dostępu do sieci jak on.
 Przypuszczalnie wiedział że wkrótce zainstalują nowe oprogramowanie. Na pewno wiedział, więc uznał, że można się trochę zabawić i popisać, bo za tydzień czy dwa już nie będzie miał okazji.
 Carol Jeanne poszła do biura. Kiedy dawała mi jakieś polecenie, zwykle nie czekała, aż je wykonam - w przeciwieństwie do Reda nie uważała, że jej świadek powinien ją obserwować przez cały czas. Dowodziło to, że z gruntu jest skromna. Ze względu na doniosłość swojej pracy zgodziła się przyjąć świadka, by wszystko rejestrował. Liczyła się jednak z realiami życia i nie miała nic przeciwko temu, gdyby świadek, zajęty czymś ważnym, nie utrwalił kilku jej rozmów.
 Oczywiście nie zapukałem do drzwi jej gabinetu - przecież jestem świadkiem, no nie? Zwyczajnie podskoczyłem, dotknąłem płytki identyfikacyjnej dłonią i drzwi się otworzyły. Skąd mogłem wiedzieć, że ujrzę zapłakaną Carol Jeanne, siedzącą na brzegu biurka, a obok Neeraja, który jedną ręką ją obejmował, drugą delikatnie ocierał jej łzy?
 Widocznie wygłup z kokosem poszedł w niepamięć i Carol Jeanne już nie uważała Neeraja za nadętego kurdupla. Samice człowieka nigdy nie przestaną mnie zdumiewać ogromną łatwością, z jaką pomijają pierwsze, nierzadko trafne, ujemne wrażenia, które wywierają na nie samce. W tym wypadku jednak Neeraj wypadł znacznie lepiej niż Red. Nic dziwnego, że tak szybko zdobył sobie zaufanie Carol Jeanne.
 Kiedy drzwi się otworzyły, oboje podnieśli wzrok, oczywiście speszeni, lecz Carol Jeanne od razu zobaczyła, że to ja.
 - A, Lovelock - rzekła. - Znalazłeś go?
 Gdybym był człowiekiem albo gdyby uważała mnie za przyjaciela, z pewnością natychmiast by wyjaśniła, co tam robi z mężczyzną, który ją obejmował. Przypuszczalnie powiedziałaby, że z powodu kłótni z Redem się rozpłakała i Neeraj ją pociesza. Zdawała sobie sprawę z dwuznaczności sytuacji i w obawie przed plotkami zaczęłaby się tłumaczyć, aby uprzedzić wnioski, jakie niewątpliwie wyciągnąłby człowiek.
 Mnie, niewolnikowi, nie musiała niczego wyjaśniać. Wyjaśniła natomiast Neerajowi.
 - Chodzi o ten złośliwy anonim, o którym ci wspominałam. Lovelock zapewne ustalił, kto go wysłał.
 Neeraj puścił do mnie oko i lekko się uśmiechnął, w dalszym ciągu ją obejmując. Nie bardzo wiedziałem, co chciał mi dać do zrozumienia. Czyżby, jak między mężczyznami, że ma tę kobietę w garści? A może - jak między dwoma przyjaciółmi Carol Jeanne, że nic jej nie jest? W każdym razie potraktował mnie lepiej niż ona.
 - Lovelocku, kto to? - spytała.
 Wdrapałem się na biurko.
 "Poufne" - wystukałem na klawiaturze jej komputera.
 - A, rozumiem - powiedział Neeraj. Wreszcie zdjął dłoń z ramienia Carol Jeanne i wstał. - Domyślam się, że ten anonim wysłał twój teść.
 Carol Jeanne się roześmiała, zasłaniając ręką usta jak uczennica.
 - Nawet nie... No pewnie! A to pyszne! Bardzo by do niego pasowało!
 Oczywiście, Neeraj całkowicie się mylił, ale jej najwyraźniej wydawał się niezwykle mądry.
 Znałem Carol Jeanne jak nikt. Lepiej niż ona siebie. Właśnie w tym momencie się zorientowałem, że jest w nim zakochana, nim jeszcze do niej samej to dotarło.
 A czemu nie? On miał wszystko, czego brakowało Redowi. Był czuły, troszczył się o nią i rozumiał jej pracę. Nie stawiał swojej matki na pierwszym miejscu. Nie sprawiał, że czuła się niedobrą matką, Red zaś robił to często i umyślnie. Neeraj miał też w sobie coś egzotycznego, co romansowi dorosłych dodaje pieprzyka. Carol Jeanne już nie kryła przed nim emocji, które dotychczas ujawniała tylko przede mną albo zachowywała wyłącznie dla siebie, nigdy nikomu ich nie okazując. Jej prywatne bariery zaczynały pękać.
 Uświadomiłem sobie, że ona bardzo przypomina w tym Stefa. Jej dawna rola, do której przywykła na Ziemi, tu, w nowym świecie, mogła wywoływać w niej sprzeciw i dawała się zmienić. Carol Jeanne zaczynało ciążyć życie z Redem. Była zmęczona tym, że Mamuśka ją wykorzystuje, a mąż nie szczędzi krytyki. Ten jego ranny numer z dziećmi pewnie przyprawił ją o mdłości. Poza tym przerażała ją świadomość, że dziewczynki są pod silnym wpływem Reda i że wystarczyłoby mu kiwnąć palcem, aby ich uczucia do niej uległy zmianie. Skoro dziś rano bez trudu zachęcił córki, by ją uściskały, niewątpliwie z równą łatwością potrafiłby je zniechęcić. Oznaczało to, że sterował jej życiem, z czym nie umiała się pogodzić. Mimo kłopotów z teściową żyła z nim przez tyle lat w przekonaniu, że w domu ma coś do powiedzenia, ale teraz, gdyby chciał, odebrałby jej dzieci. W rodzinie więc się nie liczyła. O wszystkim decydował on.
 Wystarczyło kilka godzin i Carol Jeanne pozwoliła, by obejmował ją inny mężczyzna. Czy jej mąż uważa, że może nią rządzić? Zastanów się, Red.
 Podobnie jak w wypadku pozostałych naczelnych, nietrudno przejrzeć ludzi i ich zamiary. Chodzi im jedynie o władzę i seks - władza ułatwia seks, a o wszystkim decydują geny, które każą im się rozmnażać. Połowa zachowań ludzi to nic innego jak tylko skutek działania owych genów mającego na celu przedłużenie gatunku. Ile czasu minie, zanim Carol Jeanne pójdzie do łóżka z Neerajem? Kilka dni? Tygodni? Później zacznie zmieniać mężczyzn, więc tym samym nowemu partnerowi ogromnie dodawać prestiżu, poprzedniemu zaś odbierać. Ona miała władzę i Red o tym wiedział. Takie romanse długo nie utrzymają się w tajemnicy, a choć Carol Jeanne uzna ich ujawnianie za przypadek, to jednak sama się wygada. Znajdzie jakiś sposób, by się pochwalić przed mężem, że miewa przygody. Wszystko to wynika z fundamentalnego zachowania ssaków naczelnych.
 Mnie tego zakazano. W sprawach seksu ona może robić, co jej się podoba, a ja, ponieważ jestem jej potrzebny jako niewolnik, na zawsze zostałem pozbawiony udziału we wspaniałym balecie życia. Moje geny mordowano.
 Kiedy Neeraj wyszedł z gabinetu, napisałem:
 "Hackerem jest Marek Klamer, syn Dolores. Chyba zamierzał przysłużyć się swojej matce. Ona prawdopodobnie nic o tym nie wie. Jeśli sobie życzysz, wyślę mu wiadomość, żeby już nigdy tego nie robił. Przypuszczam, że on się na to odważył, bo myślał, że wszystko ujdzie mu na sucho."
 - Doskonale - odparła. - Nie chciałabym, aby ktoś z tego powodu miał kłopoty. Ostatnia rzecz, której pragniemy, to to, żeby administracja się dowiedziała, jakie nastroje wzbudza w Mayflowerze nieróbstwo Mamuśki.
 "Dobrze", wystukałem. "Natychmiast wysyłam mu wiadomość".
 - Skorzystaj ze swojego notatnika, Lovelocku, bo duży komputer jest mi potrzebny.
 Kiedy ustąpiłem jej miejsca, usiadła przed monitorem i zaczęła studiować raporty zespołów pracujących nad różnymi aspektami przekształcania oceanów i utrzymywania atmosfery.
 Mój notatnik, połączony z siecią cienkim kablem, leżał na blacie jej biurka. Ostatnio na ogół tam go trzymała, używając tylko do rozmów ze mną. Na Ziemi kiedy dokądś wychodziła wkładała go to torebki, bo nie zawsze mogła mieć dostęp do komputera, a poza tym nie chciała, by nasze prywatne rozmowy odbywały się za pośrednictwem cudzych urządzeń. Tutaj, na "Arce", przebywała albo w domu, albo w pracy - w obu wypadkach dysponowała pełnym dostępem do komputerów i nikt jej nie przeszkadzał. Teraz notatnik pozostawał wyłącznie do mojej dyspozycji. Gdybym tylko miał więcej siły, nosiłbym go przy sobie, lecz co najwyżej udawało mi się przesunąć go po blacie.
 Ponieważ Carol Jeanne była pochłonięta pracą, a i tak nie widziała ekranu notatnika, doszedłem do wniosku, że nawet przy niej mogę skorzystać ze znanej mi furtki. Napisałem krótką wiadomość dla Marka, utworzyłem nowego użytkownika, nadając mu nazwę "Bóg", i wysłałem tekst normalną pocztą. Następnie usunąłem z systemu wszelkie ślady istnienia fałszywego użytkownika. Kiedy Marek będzie próbował ustalić nadawcę wiadomości, zorientuje się, że jest to osoba, która dysponuje takim samym dostępem do sieci jak on i z pewnością znacznie lepiej od niego potrafi to wykorzystać.

 Kochany pamiętniku!
 Ten Marek jest taki głupi. Dziś, po powrocie ze szkoły miał naprawdę okropny humor, a wiesz dlaczego? Po prostu ktoś mu przysłał wiadomość, która w ogóle nie ma sensu: "Proszę trzymać swoje pszczoły w ulu" i podpisał się "Bóg". Uważam, że to zwykły kawał, a mój brat zaczął nad tym pracować jak wariat i powiedział, żebym nie mówiła o tym matce, jakbym była niespełna rozumu albo co. Kiedy mu powiedziałam, że na pewno przysłał to któryś z jego głupich kolegów ze szkoły, odpowiedział, że się na tym nie znam, więc powiedziałam, że to on się nie zna.
 Nie mogę z nim wytrzymać w jednym pokoju. Przydałby się nam większy dom, ale przepisy nie pozwalają dzieciom mieć oddzielnych pokojów, dopóki nie dojrzeją, więc muszę czekać, aż urosną mi piersi albo Markowi siusiak lub broda. Wszystkim się wydaje, że dzieci nie potrzebują własnego kąta. O nie, tylko dorosłym przysługują takie rzeczy. Nawet nie mogę niczego zapisać w komputerze w tajemnicy przed matką czy nauczycielami i dlatego wszystkie najskrytsze myśli powierzam tobie, kochany pamiętniku, i za każdym razem chowam cię w innym miejscu, a sam wiesz, jakie to trudne. Znaleźć kryjówkę na "Arce" jest tak łatwo, jak w domu schować wieloryba. Umrę, zanim komuś pozwolę przeczytać choć jedno słowo z twoich kartek. Przedtem cię spalę i mam nadzieję, że nie będziesz miał nic przeciwko temu, kochany pamiętniku. Przyrzekam, że nic nie poczujesz.
 Zaczynam pisać głupoty, więc lepiej już skończę. Tymczasem pa!

ROZDZIAŁ ÓSMY

WYZWOLENIE

Skoro Stef się postawił, należało z nim walczyć, a ponieważ jego wyprowadzka uniemożliwiła starcia za zamkniętymi drzwiami, wojna przeniosła się poza dom. Ucieczka Stefa stała się tematem powszechnych spekulacji.
 Normalnie Mamuśka byłaby zachwycona, że jest w centrum publicznego zainteresowania, lecz Stef popełnił niewybaczalny błąd, bo sam się wyniósł, a nie na odwrót. Wiedziała, że ludzie wezmą to na języki.
 Jeśli chodzi o anonim, który dał początek całej sprawie, do naszego komputera mógł go wysłać każdy mieszkaniec Mayfloweru. Najwyraźniej Mamuśka już miała wrogów, ale się nie domyślała ilu. Wiedziała tylko, że wszyscy będą się z niej śmiać za plecami.
 Dla Mamuśki, przyzwyczajonej do plotkowania, które w jej wypadku Red określał eufemizmem "postawa altruistyczna", rola obiektu plotek była czymś nowym. Unikanie wstydu stanowiło jeden z najważniejszych celów w życiu tej kobiety, więc myśl, że ludzie mogliby ją wyśmiewać, okazała się dla niej trudniejsza do zniesienia niż utrata męża, jego bowiem, z tego co zauważyłem, Mamuśka traktowała co najwyżej jak modny dodatek. Strach przed ludzkimi językami nie pozwalał jej ruszyć się z domu. Przez pierwsze dwie noce nawet nie zmrużyła oka, a ponieważ niczym widmo snuła się po całym mieszkaniu, musiałem zrezygnować z wycieczek na ścianę "Arki". Trzeciego dnia wzięła pigułki nasenne i dopiero wtedy zdołałem na nowo podjąć ćwiczenia.
 Wyszła z domu w niedzielę, po kilku dniach zamęczania rodziny nieustannymi pytaniami: "Powinnam czy nie powinnam się ukrywać?". W końcu doszła do wniosku, że skoro nie pójdzie do kościoła, ludzie pomyślą, że widocznie ma się czego wstydzić, a jeśli jak zwykle wkroczy tam z podniesionym czołem, będą podziwiać jej odwagę, a może nawet uznają, że Stef nie odszedł sam, lecz został wyrzucony. Tak więc w niedzielę włożyła najlepsze ubranie i najcenniejszą biżuterię, niby w wielkie święto - paw Mayfloweru rozpostarł ogon, tak żeby wszyscy widzieli. Szybko napisałem kąśliwą uwagę i pokazałem ją Carol Jeanne, która nazwała mnie łobuziakiem, ale mój komentarz jej się spodobał.
 Mamuśka i Red zabrali dziewczynki i całą drogę do kościoła szli w pewnej odległości przed nami, by podkreślić dzielący nas dystans. Pink truchtała za swoim panem, co jakiś czas skutecznie psując nam powietrze. Jej postępowanie mnie oburzyło, lecz nie z powodu fizjologii, tylko zdumiewającej stronniczości w sytuacji, gdy Red zachowywał się nieładnie w sposób tak oczywisty. Wprawdzie lojalność Pink była zaprogramowana, ale mnie też zaprogramowano miłość wyłącznie do Carol Jeanne, na którą mimo to potrafiłem spojrzeć obiektywnie. Fakt ten sprawiał, że w swojej naiwności irytowałem się widząc, jak inni świadkowie jeszcze trwają w złudzeniach. Moim zdaniem Pink i ja powinniśmy trzymać się razem, lecz zamiast tego byliśmy sobie obcy. Przecież miała swój rozum, więc jak mogła tak się upajać służalczością? Doszedłem do wniosku, że świnie z natury stoją niżej od naczelnych, więc nawet jeśli są udoskonalone, należą do pośledniejszego gatunku.
 Kiedy obserwowałem, jak ta beczka potulnie truchta za Redem, śmiesznie trzęsąc zadkiem, jej służalczość napawała mnie obrzydzeniem. Nigdy nie przyszło mi do głowy, że moja piekielna sympatyczność, nadskakiwanie i dopraszanie się smakołyków mogą u innych wzbudzać taki sam wstręt. Ale ja wiedziałem, że kiedy zachowuję się w ten sposób, po prostu udaję zadowolonego niewolnika. Nie pomyślałem jednak, że pewnie wszyscy zadowoleni niewolnicy udają, a niektórzy robią to tak świetnie, że oszukują nawet siebie.
 Mamuśka pierwsza wkroczyła do kościoła - prowadząc za sobą rodzinną procesję. Przepchnęła się do częściowo zajętej ławki, zamiast do pustej, więc kiedy się rozsiadła z ukochanym synem u boku i wnuczkami, walczącymi o to, która pierwsza się wdrapie na jej kolana, dla Carol Jeanne i mnie zabrakło już miejsca. Wówczas, jakby tym przerażona, ostentacyjnie uniosła ręce, tak aby jej gest widzieli ci, co nas obserwowali, i cmokając wskazała Carol Jeanne pusty rząd za sobą. Carol Jeanne była zbyt zaskoczona, żeby tam nie usiąść. Mamuśka zachowała się bardzo brzydko. Nawet mając osobiste kłopoty, nie musiała akurat teraz dawać upustu złośliwości. Pewnie uważała, że skoro sama nie może mieć męża obok siebie, już żadnej kobiecie to się nie należy, albo że gdyby Carol Jeanne i Red siedzieli razem, fakt ten jeszcze bardziej by podkreślił nieobecność Stefa. Widocznie Mamuśka uznała za właściwe, by raczej jej synowa wyglądała jak osoba porzucona.
 Uświadomiłem sobie, że w końcu ta kobieta walczy o przetrwanie w niewielkiej społeczności Mayfloweru i że przeanalizowawszy swoją sytuację, doskonale wybrała środki, które by jej pomogły osiągnąć cel. W skali "Arki" Carol Jeanne stanowiła znacznie cenniejszy nabytek w porównaniu z mężem, w samym Mayflowerze zaś była sławna, ale mieszkańcy woleli Reda i właśnie nim się zachwycali. Dlatego Mamuśka pragnęła, by ludzie ją widzieli w jego towarzystwie.
 Ja to wszystko rozumiałem, ale Carol Jeanne nie. Złościło ją, że została wymanewrowana, lecz się nie domyśliła, z jakiego powodu. Nawet gdybym jej to wytłumaczył, prawdopodobnie tylko wzruszyłaby ramionami. Wówczas jeszcze jej nie obchodziło, jaką opinię ma o niej taka niewielka, mało znacząca społeczność. W przeciwieństwie do męża, nie pojmowała, że życie na pokładzie statku kosmicznego jest zupełnie inne niż w Ameryce. Tam naukowcy stanowili jej środowisko i prawie nie dbała o to, kogo ma za sąsiadów, tutaj zaś naukowców było zdecydowanie mniej, więc otoczenie zaczęło odgrywać dla niej znacznie większą rolę. Tak to umyślnie zaplanowano, aby w ciągu pierwszych, trudnych lat kolonizacji ludzie mogli zgodnie ze sobą współpracować, tworząc małe, samowystarczalne rolnicze społeczności. Na nowej planecie zabraknie tanich, szybkich środków transportu między miastami, a zatem ten, kto się nie zaprzyjaźni z sąsiadami, w ogóle nie będzie miał przyjaciół.
 Carol Jeanne pewnie by powiedziała, że nie musi mieć przyjaciół, bo wystarcza jej praca, lecz w tym wypadku by skłamała. Nawet najwięksi introwertycy kogoś potrzebują. Jakże inaczej wytłumaczyć jej dziwną przyjaźń z Neerajem? Carol Jeanne rozpaczliwie potrzebowała przyjaciela, ale wyłącznie pod jednym warunkiem: że będzie rozumiał i doceniał jej pracę.
 Ja mógłbym nim być, tylko że wówczas pisałbym zupełnie inaczej, jeśli w ogóle bym coś pisał. Jednakże Carol Jeanne, która niegdyś wydawała mi się całym światem, nie potrafi dostrzec ukrytych zalet innych ludzi. Na swój sposób ich wykorzystuje, podobnie jak Mamuśka. Po prostu nie zdaje sobie sprawy, że ignoruje miłość jej najlepszych, najbardziej lojalnych przyjaciół, a obdarza uczuciem tych, co nie są tego warci.
 Chyba właśnie tacy są ludzie. Z pewnością ci w kościele cenią Reda, choć jest pasożytem. Dlaczego? Ponieważ świetnie udawał, że ich ceni razem ze społecznością, w której żyją, łącznie z tymi idiotycznymi rytuałami i przepisami. Ze wszystkich stron mężczyźni witali go skinieniem głowy, kobiety zaś machały dłońmi, a choć jedna czy dwie osoby rzuciły mu porozumiewawcze spojrzenia, Mamuśka z łatwością mogła dojść do głupiego wniosku, że te dowody sympatii dla Reda w równym stopniu są kierowane pod jej adresem.
 To nie Mamuśka, lecz Carol Jeanne była pariasem, bo do niej nikt nie pomachał ręką ani nawet się nie uśmiechnął. Od początku nie zwracała na ludzi uwagi, więc płacili jej identyczną monetą. Oboje czuliśmy się tam osamotnieni.
 Niemal przez całe życie marzyłem, aby zawsze być z nią tylko we dwoje, ona jednak wyraźnie traktowała mnie w najlepszym wypadku jak żywy opiekacz do chleba, więc miałem gorzką świadomość, że nawet w mojej obecności sądzi, że jest zupełnie sama. Kiedy odezwała się muzyka, stanowiąca preludium do mszy, zabrałem się do iskania Carol Jeanne, by odwrócić jej uwagę od mayflowerczyków, którzy woleli Reda, ale robiłem to bardziej z przyzwyczajenia niż z miłości. Nie spostrzegła tej różnicy. Niby dlaczego miałaby spostrzec? Przecież opiekacz reagował, jak go zaprogramowano.
 Gdy zaczęła się msza, pozwoliłem sobie na odpoczynek. Wierzenia religijne ludzi nigdy za bardzo mnie nie pociągały - wiedziałem, kto mnie stworzył, a nie była to istota wszechwiedząca. Niedawno odkryłem, że mój stwórca okazał się także niezbyt wszechmocny, lecz to nie miało nic wspólnego z religią.
 Niemniej lubiłem cotygodniowe msze prezbiteriańskie, choć Carol Jeanne ich nie znosiła. Ona potrzebuje nabożeństw odprawianych z namaszczeniem, ja zaś wolę większą swobodę, z jaką protestanci czczą Boga. Czy pani Burke znów upuści śpiewnik na syntezator, a pan Waters ponownie zacznie chrapać w czasie kazania? Takich urozmaiceń strasznie mi brakowało w obrzędach katolickich.
 Z rozkoszą obserwowałem dyrygentkę. Była to duża kobieta, lecz nie tak mocno nabita jak Mamuśka czy Penelopa, a w efekcie jej ciało falowało pod ubraniem. Najwyraźniej lubiła pastelową bieliznę, bardziej przezroczystą niż sądziła, bo spod cienkiego materiału przeświecał tors przypominający zdziwioną twarz. Kiedy kobieta wymachiwała rękami w takt muzyki, oczy tej twarzy bacznie lustrowały wiernych, spoglądając we wszystkie strony. Widocznie nikt nie pomyślał, by zwrócić uwagę owej damie, że należałoby zmienić garderobę. Chociaż może ktoś to zrobił, a ona po prostu była ekshibicjonistką.
 Podczas mszy najbardziej lubiłem szpiegować - o, przepraszam, zbierać dane - kiedy chodzono z tacą. Na "Arce" pieniędzy właściwie nie używano i zamiast monet wierni kładli na tacę kartki z obietnicami. Przy każdej ławce znajdowały się bloczki papieru i marne przybory do pisania. Kiedy śpiewano ofiarowanie, wierni wypisywali na kartkach swoje obietnice, obejmujące dobrowolne usługi na rzecz kościoła czy gminy, a także przyrzeczenia składane Bogu.
 Co niedziela, za każdym razem, gdy przed kazaniem krążyła taca, wykorzystywałem to, że jestem małpą i świadkiem - chodziłem wśród wiernych, demonstracyjnie się przeciągając. Chyba nikt nie zdawał sobie sprawy, że mam świetny wzrok i bardzo dobrze widzę z dużej odległości, więc bez trudu czytałem z daleka, co pisali. Obietnice okazały się równie prozaiczne jak ludzie, którzy je składali. Pewna kobieta przyrzekała łagodniej traktować męża, a jakiś facet pisał, że będzie więcej czasu poświęcał swoim dzieciom. Wszystko to niewiele mnie interesowało i tylko świadczyło o ich bezbarwnym życiu.
 Czasami jednak trafiały mi się ciekawsze rzeczy. Raz widziałem niskiego mężczyznę, który anonimowo przysięgał rzucić kochankę. Nie mogłem się nadziwić, że taki karzeł ma dwie kobiety. Inny przyrzekał, że się postara bardziej zaspokajać żonę seksualnie, chociaż - jak nieładnie dodał - sama nie robi nic, by jego pod tym względem zadowolić. Sprytnie przemycił skargę, posługując się obietnicą. Zarejestrowałem w pamięci obie te perełki jako przyczynek do moich nieustannych studiów nad zachowaniem ludzi. Kiedyś sobie powiedziałem, głęboko w to wierząc, że badam ludzką naturę, by lepiej służyć Carol Jeanne, ale teraz już wiem, że w istocie chodziło mi o zrozumienie, co to znaczy być człowiekiem. Gdyby zapytała, co parafianie wypisywali w kościele, wszystko bym jej zrelacjonował - odruchy warunkowe działały zbyt silnie, więc nie mógłbym postąpić inaczej. Ona jednak zbyt mało interesowała się innymi ludźmi, żeby o to pytać, a ja nie byłem taki głupi, by ją informować na ochotnika, bo gdybym jej powiedział, czego się dowiaduję dzięki szpiegowaniu, prawdopodobnie kazałaby mi przestać.
 Tylko część obietnic podpisywano. Te, które składano Bogu, zawsze pozostawały anonimowe, dotyczyły bowiem prywatnych spraw między wiernymi a Stwórcą. Jednakże zobowiązania odnoszące się do prac społecznych należało podpisać imieniem i nazwiskiem. Kiedy jakiś parafianin przyrzekał wyrwać chwasty z klombu nasturcji przed kościołem, pastor Barton musiał wiedzieć, kto się tego podjął.
 Ulubioną obietnicą Mamuśki było zapraszanie pastora na rodzinną kolację w dni wolne od pracy - niewielkie ryzyko, ponieważ to samo robiło pięciuset mieszkańców miasteczka, a Mayflower miał tylko jednego pastora. Niemal za każdym razem, gdy składała tę szczególną ofertę, ojciec Barton dzwonił ze smutną wiadomością, że Mamuśkę już ubiegł inny parafianin. W ten sposób odnosiła podwójną korzyść: zaliczała obietnicę, jednocześnie unikając kłopotów związanych z jej dotrzymaniem.
 Carol Jeanne prawie nigdy niczego nie deklarowała. Po prostu nieczytelnie coś gryzmoliła, zasłaniając swoje bazgroły przed wścibskimi spojrzeniami, a później starannie składała kartkę na czworo, czego wymagał rytuał, i rzucała na tacę. Nie ona jedna to robiła - niektórzy byli aż tak bezczelni, że jawnie oddawali puste kartki. Tym razem jednak, sięgając po papier, westchnęła - niewątpliwa oznaka, że naprawdę zamierzała coś napisać. Wyciągnąłem szyję, by to przeczytać.
 "Bardzo mi ciebie brak" - wykaligrafowała. Zdumiony, od razu się domyśliłem, kto jest adresatem. Siedząc samotnie na ławce, zapewne sobie przypomniała, że z chwilą opuszczenia Ziemi, porzuciła też Boga swojej młodości. Chociaż kochałem Carol Jeanne, od dawna zdawałem sobie sprawę, że podświadomie jest bardzo przesądna, mimo wielu osiągnięć naukowych. Oczywiście, będąc katoliczką, nie czuła się zbyt dobrze na mszy prezbiteriańskiej. Trudno jednak uznać to za przyczynę jej niepowodzeń w prywatnym życiu. Nigdy nie przyszłoby jej do głowy, że chcąc poznać ich źródło, powinna szukać go w sobie, a nie oglądać się na Boga, bo źle wyszła za mąż na własne życzenie i nie okazała się dość mądra, by przed wyprawą pomyśleć o rozwodzie.
 W przeciwieństwie do innych, Carol Jeanne naturalnie doskonale wiedziała, że mam świetny wzrok, więc kiedy spostrzegła, jak zerkam na jej kartkę, natychmiast ją zasłoniła. Trochę mnie to ubodło - przecież jestem świadkiem, a świadek ma obserwować wszystko. Udając obojętność, zeskoczyłem z ramienia Carol Jeanne na ławkę Reda, a potem susami przeskakiwałem na następne. Prawie nikt nie zwrócił na mnie uwagi, zawsze bowiem swawoliłem, gdy grał syntezator. Ci, którzy początkowo narzekali, że zwierzęta w kościele naruszają powagę nabożeństwa, już dawno pogodzili się z faktem, że również w świątyni prawa świadka znaczą więcej niż dobre obyczaje. Kilka osób spojrzało na mnie z uśmiechem. Nawet opiekacz potrafił zdobyć więcej sympatii niż Carol Jeanne.
 Musiałem sprawdzić, czy jest Marek - chłopak, który nam przysłał animację z pszczołami. Siedział z Dianą przy matce, obok Penelopy. Obawiałem się zbliżyć, bo te kobiety mnie nie cierpiały. Dzieci jednak mnie lubiły, a Marek z całą pewnością nie wiedział, że to ja ustaliłem nadawcę anonimu. Chcąc się do nich dostać, przebiegłem pod ławkami i po pulpicie wszedłem na oparcie ich ławki. Znalazłem się między Markiem a Dianą, ale musiałem uważać, aby Dolores i Penelopa mnie nie spostrzegły. Okazało się to dość łatwe, ponieważ obie, zupełnie jak Mamuśka, były całkowicie pochłonięte staraniami o zachowanie wyglądu pobożnych i gorliwych parafianek.
 Dzieci niczym nie okazały, że wiedzą o mojej obecności, dopóki Diana nie napisała na kartce: "Cześć, Lovelock!" Jednakże Marek swoją zakrył, lecz niezbyt dokładnie, tak więc wszystko przeczytałem. "Mama nigdy nie widzi moich dobrych uczynków. No to niech się wypcha, bo już nigdy więcej nic dla niej nie zrobię. Penelopa twierdzi, że ta animacja z trutniami może doprowadzić do rozwodu, ale gwiżdżę na to. I tak małżeństwo to lipa". Wstrętny smarkacz.
 Diana próbowała być miła, ale ze słów na jej kartce też przebijała złość. "Uroczyście przyrzekam pisać do tatusia, chociaż on w ogóle nie odpisuje, mimo że obiecał. Już nie będę brzydko myśleć o pewnej osobie za to, że kazała nam go zostawić". Te dzieci były jeszcze zbyt małe, aby sobie uświadomić, że się zdradzają, kiedy mówią prawdę.
 Połączywszy dzisiejsze fragmentaryczne informacje z tym, czego wcześniej się dowiedziałem od Marka i Diany, bez trudu ustaliłem sytuację w ich rodzinie. Matka była potrzebna na "Arce", a ojciec miał lecieć jako osoba nadliczbowa, podobnie jak Red. W ostatniej chwili zmienił zdanie, ale Dolores się uparła, że ona mimo wszystko weźmie udział w wyprawie i zabierze ze sobą dzieci, chociaż wcale nie jest dobrą matką. Zabrała je, bo tego wymaga się od matek. Marek i Diana nie protestowali, przynajmniej z początku. Cieszyli się na podróż w kosmosie, nie zdając sobie sprawy, co je czeka i jak bolesne okaże się rozstanie z ojcem na zawsze. Teraz czuli się winni, że chcieli lecieć, i o to mieli coraz większe pretensje do rodziców.
 Skończywszy pisanie, Diana wyciągnęła rękę, by mnie popieścić. Oczywiście, zauważyła to Dolores - widocznie pobożność kazała jej czujnie reagować na zachowanie dzieci w kościele. Wobec tego zsunąłem się z oparcia i wisząc na pulpicie, zacząłem się huśtać.
 Na końcu ławki siedziała Nancy, dziewczyna o końskiej twarzy; ta sama, która w czasie pogrzebu Odie Lee zaniosła Pink do domu. Czasami z daleka widywałem ją na skwerze, a co niedziela w kościele. Poza tym nasze ścieżki się nie przecinały. Dotychczas, mając oboje teściów w domu, Carol Jeanne uważała, że nie potrzebuje nikogo do opieki nad dziewczynkami. Obecnie, skoro została tylko Mamuśka, moja pani chyba zacznie szukać sprawnej opiekunki. Ujrzawszy Nancy pomyślałem, że byłoby dobrze wiedzieć, kto ona zacz. Poza tym przed chwilą czytałem, co napisały dzieci, i wyciągałem wnioski o ich rodzinnej sytuacji, więc niby dlaczego by tego nie kontynuować?
 Już wcześniej miałem pewne informacje o Nancy, jak zresztą o każdym mieszkańcu Mayfloweru. Stale sprawiała wrażenie, jakby pragnęła zapaść się pod ziemię, i dziś, w kościele, zgarbiona przycupnęła na krawędzi ławki, tak że zapewne by z niej spadła, gdyby ktoś nieostrożny ją potrącił. Pochylona nad kartką, pisała cotygodniową obietnicę, zasłoniwszy ją przez wzrokiem sąsiadów swoimi długimi włosami.
 Należała do osób głęboko wierzących, które się wywnętrzały, wypisując całe epistoły. Moim zdaniem to ukryci katolicy. Brakowało im spowiedzi, a owe obietnice najbardziej ją przypominały. Nancy tak skutecznie zasłaniała swoją kartkę, że dopiero po licznych manewrach udało mi się znaleźć odpowiednie miejsce od obserwacji. W końcu się uwiesiłem na jednej z łukowatych rur, podtrzymujących nadmuchiwany sufit kościoła. Kosztowało mnie wiele wysiłku, by zobaczyć, co dziewczyna pisze, a równocześnie robić to w taki sposób, aby dla nikogo nie stało się oczywiste, po co tam wlazłem.

 Przyrzekam, że już więcej nie będę nienawidzić mojego ojca i przestanę się modlić, żeby poszedł do piekła, i mojej matki za to, że mi nie wierzy, a moich nauczycieli za to, że z nimi rozmawiają i przez to jest jeszcze gorzej. Błagam, przebacz mi, że ich nienawidzę, i nie pozwól, żebym zaszła w ciążę, chyba że taka Twoja wola, abym miała święte dziecko. Amen.

 Święte dziecko? Jakie to wzruszające i smutne, że w wyobraźni musiała sobie stworzyć swój własny świat, aby przetrwać w najwyraźniej kazirodczej, nieprzyzwoitej rodzinie. Fakt, że w takim wypadku matka nie wierzy córce, jest reakcją całkiem normalną i daje się zrozumieć, lecz widocznie Nancy powiedziała o wszystkim swoim nauczycielom, a oni natychmiast pobiegli z tym do jej rodziców. Co za idioci! Muszą istnieć przepisy nakazujące im reagować, gdy dziecko się skarży, że jest źle traktowane przez rodziców, ale niewątpliwie nie ma tam nic o konieczności przeprowadzania rozmów z rodzicami bez uprzedniego zapewnienia dziecku ochrony.
 A może ona w ogóle się im nie poskarżyła? Przecież wystarczyło, by się z nimi podzieliła swoimi obawami, że urodzi "święte dziecko" z woli Boga, albo jakimś innym wymysłem, a oni mogli nie zrozumieć, o co jej chodziło. Powinienem zajrzeć do kartoteki Nancy.
 Niewykluczone, że gdyby zostawała z Emmy i Lidią, wynikłyby z tego jakieś kłopoty. Źle traktowane dzieci często źle traktują inne, mając je pod swoją opieką. Z drugiej strony jednak bywają też szczególnie czułe i troskliwe. Fachowa literatura opisuje oba typy reakcji. W każdym razie, jeżeli nie wyniknie sprawa opieki nad dziewczynkami, to nie mój interes. Ludzie sami powinni załatwiać takie rzeczy, tylko że swoim zwyczajem wszystko knocą, ale gdybym chciał coś naprawić w każdym wypadku, kiedy wzajemnie sobie szkodzą, zabrakłoby mi czasu na świadkowanie, co przecież jest moim podstawowym zadaniem.
 Mimo to wiedziałem, że jednak zajrzę do kartoteki Nancy. Jestem rozumną istotą czy nie? Równą człowiekowi czy nie? Cywilizowaną czy nie? Czy jeśli jestem cywilizowanym samcem, nie powinienem czuć się odpowiedzialny za ochronę samicy i dziecka tak samo jak samiec człowieka? Oczywiście, wtedy się nad tym nie zastanawiałem. Nie jestem pewien, co wówczas z tego rozumiałem i o czym myślałem. Wiem jedynie, co zrobiłem, i teraz mogę powiedzieć, że tylko mi się wydaje, o czym wtedy myślałem i co czułem. Na pamięci nie zawsze można całkowicie polegać, lecz to jedyne źródło informacji, jakim dysponuję, i jeśli nawet jest selektywna albo sprawia, że przypisuję sobie więcej rozumu i samoświadomości, niż miałem w danym momencie, robię to bezwiednie, gdy próbuję się przedstawić w dobrym świetle. Skoro pamiętam, że postąpiłem głupio lub nieładnie, o tym piszę również, tak samo jak o innych sprawach. Chociaż może tylko tak uważam. Czytając te słowa - jeżeli w ogóle ktoś je kiedykolwiek przeczyta - dowiadujecie się o mnie tylko tego, co napisałem. Przecież za pomocą komputera nie sprawdzicie, czy mówię prawdę, no nie? Śmiechu warte.
 Skończywszy pisać swoją obietnicę, pełną żalu, adresowaną do najwidoczniej niepiśmiennego Boga, Nancy dwukrotnie złożyła papier na pół i czekała aż w pobliżu znajdzie się taca. Kiedy wreszcie to nastąpiło, wsunęła kartkę na samo dno, by ją ukryć przed wścibskimi oczami.
 Zacząłem żałować, że ją przeczytałem. Chociaż próbowałem udawać obojętność, w istocie bardzo się przejąłem, bo po raz pierwszy sobie uświadomiłem, że dzieci ludzi mogą być takimi samymi niewolnikami jak ja, zmuszanymi do nieznośnego życia. Wbrew mojej woli natychmiast ogarnęło mnie współczucie, gniew i oburzenie. Identyfikowałem się z Nancy nie jako człowiekiem, lecz ofiarą ludzi. Wprawdzie nie miała wtyczki na potylicy, ale skutek był ten sam. Ojciec mógł z nią robić, co chciał, a dla niej pozostawał tylko jeden ratunek: błagać o przebaczenie, że tak bardzo go nienawidzi.
 Kiedy tacę przekazano dalej, zeskoczyłem na ławkę i poklepałem Nancy po ramieniu. Zerwała się tak gwałtownie, że głową omal nie przebiła baloniastego dachu kościoła. Potem, gdy zobaczyła, że to tylko nieszkodliwa małpa, wyciągnęła rękę i dotknęła mojej dłoni, oblewając się rumieńcem zakłopotania. W żaden sposób nie umiałem wyrazić, jak bardzo mi przykro, że ją przestraszyłem i że jest takim samym niewolnikiem jak ja. Zrobiłem tylko smutną minę i jeszcze raz poklepałem Nancy. Chyba częściowo mnie zrozumiała, bo znowu się przygarbiła, pozwalając mi usiąść na ramieniu i iskać jej włosy. Spostrzegł to jej ojciec. Zaczął dawać żonie znaki, żeby mnie przegoniła. Nie chciałem sprawiać dziewczynie dodatkowych kłopotów, więc pierzchnąłem i pajacując jak klaun, wróciłem do Carol Jeanne w momencie, gdy się kończyła zbiórka obietnic.
 Kiedy przeskakiwałem ławkę, na której siedział Red, zauważyłem dziwną rzecz: nie położył swojej kartki na tacy, tylko ukradkiem ją zmiął i wsunął do kieszeni spodni. Postanowiłem mu ją wykraść, jeżeli zdołam przechytrzyć Pink. Ciekawiło mnie, co takiego napisał, że nie chciał tego oddać.
 Kazanie, jak zwykle, było długie i nikomu niepotrzebne. Kazania na "Arce" przypominały mi terapię grupową, którą prowadzi niekompetentny zwolennik teorii psychologicznej, wymyślonej przez krowy. Dotrwałem do końca dzięki temu, że myślałem o dzieciach ludzkich i rodzinach. Marek, Diana i Nancy mieli życie pogmatwane przez rodziców i to brzemię będzie im ciążyło aż do śmierci. W porównaniu z tym życie Emmy i Lidii wydawało się normalne i ustabilizowane. Można uważać Reda za osła, ale trzeba przyznać, że dbał o dziewczynki, nie bił ich i nie wykorzystywał seksualnie. Wprawdzie to nic nadzwyczajnego, ale zawsze się liczy, no nie? Carol Jeanne nie należała do małżonek łatwych w pożyciu, lecz Red się z nią nie rozwiódł, a ona z nim została, chociaż nie dorównywał jej intelektem i miał matkę z piekła rodem. Emmy i Lidia były nieznośne, jednak z tego wyrosną - rodzice dali im przyzwoite podstawy. Nawet zaborcza, samolubna Mamuśka przyczyniała się do tego, aby dziewczynki czuły się kochane i bezpieczne - nie rozumiały, że robi to tylko w tym celu, by podtrzymać wysokie mniemanie o sobie, rządzić ludźmi i wyrobić Carol Jeanne opinię złej matki. W sumie cała rodzina, w porównaniu z innymi, wyglądała na zupełnie normalną i zdrową.
 No tak, ale przecież gdyby Red miał skłonność do pedofilii i torturowania dzieci, nie zdołałby tego ukryć przed Pink, która chodziła za nim krok w krok. Carol Jeanne także starała się nie okazywać córkom i mężowi zniecierpliwienia czy gniewu, bo ja zawsze siedziałem na jej ramieniu. Z oczywistych powodów nigdy nie widziałem, jak oni się zachowują bez swoich świadków. Kto wie, czy inne rodziny nie byłyby zdrowsze, gdyby każda z nich miała udoskonalone zwierzę, takiego niewolnika, który by stale obserwował jej członków, rejestrując wszystkie słowa i uczynki.
 Wtedy sobie przypomniałem, że w czasie pracy Carol Jeanne regularnie się mnie pozbywała, zlecając zadania, których wykonanie trwało ułamek sekundy, a ja udawałem, że znacznie dłużej. Czułem do niej żal, że odsuwa mnie od siebie, ale byłem również jej wdzięczny, bo to mi pozwalało studiować zawartość pamięci komputera i pracować nad własnymi planami. Dotychczas nigdy nie przyszło mi do głowy, że być może ona nie chciała, aby jej świadek widział, co robiła.
 W pewnym sensie to mi pochlebiało. Carol Jeanne wiedziała, że niczego nie ujawnię bez jej zgody. W takim razie, jeśli coś przede mną ukrywa, to znaczy, że liczy się z moim zdaniem. Podczas kazania, w którym pastor mówił o miłości bliźniego i przebaczaniu, w pewnej chwili stwierdziłem, że kocham bliźnich i wybaczam im wady, co odnosiło się również do Carol Jeanne, Reda, ich straszliwie nieznośnych córek, a nawet, choć z trudem piszę te słowa, do Mamuśki. Nie bez racji Marks nazwał religię opium dla ludzi. Byłem wtedy pod silnym działaniem tego narkotyku.
 Wreszcie msza się kończyła. Chcąc uniknąć tłumu mayflowerczyków, pośpiesznie ruszyliśmy do domu. Chociaż większość rodziny została z tyłu, by się przywitać z adoratorami Reda, Carol Jeanne wielkimi krokami parła naprzód, jakby uciekając przed protestancką zarazą, którą dotąd musiała znosić. Ja z ramienia mojej pani obserwowałem resztę rodziny, idącą za nami. Red, rzecz jasna, zatrzymał się na skwerze, wyjął coś z prawej kieszeni spodni, po czym wrzucił to do kosza.
 W niedziele śmieci nie wywożono, miałem więc resztę dnia na wydobycie obietnicy, którą Red chciał złożyć Bogu, ale się wycofał. Może i przepełniało mnie miłosierdzie, ale dalej pozostawałem szczwanym szpiegiem. Nie da się walczyć z własną naturą.

 Obiad spożywano w milczeniu, przerywanym tylko paplaniną dziewczynek. Carol Jeanne ugotowała spaghetti z klopsikami - po kościele często serwowała to danie twierdząc, że łatwo je przyrządzić. Mamuśka kręciła nosem na takie plebejskie jedzenie. Włoska kuchnia nie licowała z jej pozycją. Sądzę, że to był główny powód, dla którego Carol Jeanne podawała włoskie potrawy. Mamuśka jednak nie zdradzała ochoty do gotowania posiłków dla rodziny, a przed laty Red zareagował bardzo stanowczym sprzeciwem na jej aluzje o zatrudnieniu "kogoś do gotowania", więc nawet ona zrozumiała, że już więcej nie należy poruszać tej sprawy. Teraz nałożyła sobie na talerz górę makaronu i ostentacyjnie się krzywiąc, natychmiast zjadła sporą porcję.
 Kończyliśmy jeść, gdy ktoś zapukał do drzwi. Mamuśka się zerwała, by ukryć dowody naszego katolickiego menu: schowała talerze i wytarła twarze dziewczynek, umorusane sosem do spaghetti. Carol Jeanne poszła otworzyć. Po chwili w drzwiach stanęła Penelopa z przylepionym uśmiechem, a za nią Dolores ze śmiertelnie poważną miną.
 - To tylko my - oznajmiła Penelopa radosnym tonem. - Jesteście tu już prawie dwa miesiące, a my mamy obowiązek składania wizyt co drugi miesiąc.
 - Musimy - dodała Dolores.
 - Naturalnie. Właśnie to powiedziałam.
 Carol Jeanne zmarszczyła brwi.
 - Penelopo, przecież od czasu, gdyśmy się wprowadzili do tego domu, odwiedzała nas pani dziesiątki razy.
 - Ale nie z Dolores. Tamte to były przyjacielskie wizyty burmistrza.
 Więc ta ma być wroga? Zresztą nie miałem żadnych wątpliwości.
 - Chodzi o to, że ona i ja jesteśmy towarzyszkami waszej rodziny - wyjaśniła Dolores.
 A, jeszcze jedno określenie ze słynnego prospektu, którego prawie nikt nie czytał. Towarzyszami nazywano miejskich wizytatorów. Każdej rodzinie na "Arce" przydzielano dwie osoby, pełniące tę funkcję. Jakoby zajmowali się potrzebami i życzeniami poszczególnych członków rodziny, ale moim zdaniem rzeczywisty cel to sprawdzanie, czy nikt się nie odcina od społeczności. Przychodzili do każdego domu co najmniej sześć razy w roku.
 Wyznaczanie towarzyszy stanowiło chyba jedyne oficjalne zadanie burmistrza i Penelopa nie przypadkiem wybrała dla siebie rodziny obywateli na najważniejszych stanowiskach.
 - Powinnyśmy was odwiedzać choć raz na dwa miesiące tylko po to, by zobaczyć, jak wam się powodzi - tłumaczyła. - Bez Dolores wizyta się nie liczy, bo do waszej rodziny przydzielono nas obie.
 Dolores uśmiechnęła się smętnie. Pomyślałem o jej mężu, którego zostawiła na Ziemi. Ciekaw jestem, czy jeszcze zachował zdolność odczuwania jakiejkolwiek przyjemności po latach małżeństwa z tą apatyczną kobietą, tak bardzo podobną do drzewa. Pewnie teraz żyje mu się weselej.
 - Nie zaprosicie nas do środka? - spytała Penelopa, wciskając stopę między framugę a uchylone drzwi, tak że Carol Jeanne nie mogła ich zamknąć.
 - Ależ oczywiście! - ryknął Red, czym przestraszył nie tylko mnie, lecz także kobiety. - Uwielbiamy towarzystwo. Kochanie, odsuń się i szerzej otwórz drzwi, żeby panie mogły wejść.
 Rodzina zebrała się w salonie, nie mając pojęcia, na czym polega oficjalna wizyta towarzyszek. Mamuśka nalała dorosłym kawy, rozwodząc się nad tym, że zrobiła dokładnie taką, jaką lubi jej synowa, choć wiadomo, że Carol Jeanne pije kawę bardzo rzadko i tylko wówczas, gdy pracując do późna potrzebuje kofeiny. Z pewnością Mamuśka chciała wywołać wrażenie, że w tym domu wszyscy myślą jedynie o dogadzaniu mojej pani.
 Widocznie takie oficjalne wizyty polegają na plotkowaniu, bo Penelopa, nim zagrzała swoją sempiterną kanapę, zdążyła wszystkich poinformować, że Cyrus Morris już chodzi na randki, chociaż Odie Lee jeszcze nie ostygła w grobie (nieważne, że ją zutylizowano). Podobno ktoś trzykrotnie widział go z jego zastępczynią, kobietą bardziej znaną z urody niż z osiągnięć zawodowych.
 W oczach Carol Jeanne pojawiły się iskierki rozbawienia, a Red przybrał swoją profesjonalną minę sympatycznego faceta, kiedy Mamuśka, która wprost uwielbia takie historyjki, cmokała w odpowiednich momentach, z politowaniem kręcąc głową. Penelopa odwdzięczyła się jej uśmiechem i przeszła do następnych plotek.
 Według jej relacji George Bowman, znany mi jedynie ze spisu mieszkańców Mayfloweru, miał pewne kłopoty z alkoholem. Inna obca mi osoba, Etta Jenks, podobno spała z wędrownym majstrem-klepką, obsługującym Mayflower i kilka innych miasteczek. Dolores była tego pewna. Jako najbliższa sąsiadka Etty dwukrotnie widziała, gdy bez torby z narzędziami wchodził do jej domu. Poza tym Liz i Warren Fisherowie znowu tak się kłócili, że sąsiedzi nie mogli w nocy spać.
 W tym momencie Carol Jeanne nie wytrzymała.
 - Po co pani nam to wszystko opowiada? Liz jest moją przyjaciółką, a tamtych ludzi w ogóle nie znamy.
 Dolores nie przepuściła najmniejszej okazji.
 - Jeśli człowiek nie wie, z czym bliźni się zmagają, jak może się za nich modlić? Państwo chyba chcą pomagać innym, prawda?
 - Ja bardzo tego pragnę - z zapałem oznajmiła Mamuśka.
 - Wszyscy tego pragniemy - powiedział Red, ale na pewno nie w imieniu żony.
 - Czyż jednak nie powinniśmy robić czegoś więcej? - spytała Mamuśka. - Na przykład ja chciałabym zostać przyjaciółką tych ludzi. Po prostu być jedną z nich.
 Oto Penelopie nadarzyła się idealna sposobność nawiązania do odmowy Mamuśki w kwestii prac komunalnych. Jako burmistrz Mayfloweru zapewne wiedziała o niezadowoleniu mieszkańców. Poza tym Dolores niewątpliwie opowiedziała jej o swojej pogardzie dla darmozjadów, bo rozmawiała o tym z dziećmi. Penelopa musiała zdawać sobie sprawę, że najlepszym sposobem włączenia Mamuśki do społeczności mayflowerczyków jest znalezienie dla niej takiej pracy, jaką wykonują wszyscy. Wpadła jednak na inny pomysł.
 - Cóż... Mam pewną propozycję.
 Mamuśka się rozpromieniła.
 - Miasto cierpi na dotkliwy brak nowych towarzyszy. Po śmierci Odie Lee zostało puste miejsce wśród osób, z którymi się modliła. Potrzebujemy więc kogoś superwyjątkowego, kto wziąłby na siebie jej obowiązki. Jako burmistrz miałam nadzieję, że przejmie je właśnie pani ze swoją synową.
 Na głośny okrzyk aprobaty Mamuśki nałożył się stanowczy sprzeciw Carol Jeanne.
 - W żadnym wypadku. Moja praca zajmuje mi zbyt wiele czasu, abym mogła się podjąć takiego zadania.
 Red z oburzeniem spojrzał na żonę. Mamuśce drżały wargi - myślałem, że się rozpłacze. Nawet mała Emmy dyplomatycznie odwróciła się od matki, a Penelopa i Dolores tylko wbiły wzrok w Carol Jeanne. Widocznie Penelopa nie była przyzwyczajona do tego, że się jej odmawia.
 - No cóż. Oczywiście, musi pani to przemyśleć - wycedziła. - Wrócimy tu za kilka dni.
 - Wszyscy przyjmują funkcję towarzysza - znacząco dodała Dolores.
 Gdyby to była prawda, każdy by wizytował tylko jedną rodzinę, a wiedziałem, że jest inaczej. Carol Jeanne jednak nie zawracała sobie głowy takimi argumentami.
 - Nie muszę się nad tym zastanawiać. Moje obowiązki wobec całej "Arki" nie pozwalają mi się rozpraszać i zajmować sprawami lokalnymi. Rozumiem cel działalności towarzyszy i bardzo ich szanuję, ale już się dowiedziałam, że osoby na wysokich stanowiskach w administracji są z tego wyłączone.
 - Chyba że się zgodzą - spokojnie powiedział Red.
 Carol Jeanne zesztywniała na taką nielojalność.
 - Nie ma pani czasu dla naszego miasteczka? - spytała Penelopa urażonym tonem.
 - Niestety, obawiam się, że nie w tej chwili. Dlaczego nie poszuka pani innego partnera dla Mamuśki? Ona z pewnością się ucieszy, jeśli zostanie towarzyszką, ponieważ czuje się trochę samotna, nie mając nic do roboty.
 Omal nie wydałem okrzyku radości - o ile dobrze pamiętam, Carol Jeanne właściwie po raz pierwszy była złośliwa. "Trochę samotna", a to dobre. Sprytnie pomyślane: przypomniała, że Mamuśka z jednej strony nie potrafiła zatrzymać męża, a z drugiej, że się nudzi, bo po prostu nie chce pracować.
 Mamuśka miotała wściekłe spojrzenia, dopóki się nie zreflektowała i nie zmieniła wyrazu twarzy, przybierając minę cierpiętnicy. Dolores uśmiechnęła się głupkowato, a zdumiona Penelopa wytrzeszczyła oczy. Wreszcie Mamuśka postanowiła przerwać milczenie i odezwała się przymilnie słodziutkim głosem:
 - Z największą przyjemnością pełniłabym funkcję towarzyszki nawet bez partnera, byle tylko pomóc cudownym mieszkańcom Mayfloweru.
 Mamuśka mogła być trutniem, jeśli chodzi o pracę, ale skoro się zorientowała, że wizyty towarzyszek oznaczają plotkowanie z miłości bliźniego, chciała zostać królową służby społecznej. Wiedziała, że jeśli ją do niej powołają, zacznie odwiedzać wszystkie rodziny w miasteczku, co jej pozwoli głośno trąbić o swoim niezwykle trudnym zadaniu i napawać się roznoszeniem plotek o wszelkich skandalach, łącznie z tymi, które sama wymyśli. Gdyby Odie Lee nie umarła, Mamuśka z pewnością by ją pokonała w jej własnej konkurencji: zaszczytnym męczeństwie. W dodatku najsłodszą nagrodą dla Mamuśki będzie to, że z każdą rundą jej wizyt Carol Jeanne, w porównaniu z teściową, straci na opinii.
 - Z pewnością znajdziemy dla pani jakiegoś partnera, skoro pani tak bardzo pragnie służyć - oświadczyła Penelopa.
 Udało nam się wytrwać do końca wizyty. Mamuśka, zadowolona jak kot, obiecała się modlić w intencji mayflowerskich grzeszników, na co Dolores znów ponuro się uśmiechnęła. Chociaż porzucona przez męża, Mamuśka wyraźnie miała szansę wejścia do wąskiego kręgu śmietanki towarzyskiej Mayfloweru, szanse Carol Jeanne zaś malały z każdą chwilą. Zanim Mamuśka stanie się braminką, jej synowa będzie już nietykalna.
 Dopiero gdy Penelopa zbierała się do wyjścia, uświadomiłem sobie, że nie poruszyła tematu trutniów, choć z pewnością wiedziała o oficjalnej skardze, którą Red złożył natychmiast po incydencie. Przynajmniej powinna wyrazić nam współczucie. Jej milczenie w sprawie anonimu wskazywało, że w skrytości ducha jest zadowolona z powodu tego wydarzenia, aczkolwiek Markowi powiedziała, że animacja z pszczołami może się przyczynić do rozwodu Mamuśki.
 Ledwie za Penelopa zamknęły się drzwi, Mamuśka i Red rzucili się na Carol Jeanne.
 - Czy ty specjalnie wszystko sabotujesz?! - spytał Red.
 - Jeśli mnie nie przyjmą na partnerkę modlitw, nigdy ci tego nie wybaczę - zawtórowała Mamuśka synowi. - Tak śmiertelnie się tutaj nudzę i wreszcie mam okazję, żeby coś robić. Carol Jeanne wolała odpowiedzieć teściowej niż mężowi.
 - Mogłaś dostać zajęcie.
 Na chwilę zapadło nieprzyjemne milczenie. Do oczu Mamuśki napłynęły łzy.
 - Więc to ty przekabaciłaś Stefa - odezwała się z wyrzutem. - To przez ciebie twierdzi, że bardziej potrzebna mu praca niż kochający dom.
 Carol Jeanne pewnie wyraziłby się brzydko o kochającym domu, ale Red nie dał jej żadnych szans.
 - Cholera z tą pracą! - zagrzmiał. - Nikt się nią nie przejmuje, tylko ty. Wcale by mnie nie zdziwiło, gdyby tę przeklętą animację zainstalował w komputerze Lovelock na twoje polecenie!
 Carol Jeanne mogła mu na to odpowiedzieć - przecież wiedziała, równie dobrze jak ja, kto przysłał animację - ale była tak bliska łez, że z pewnością by się rozpłakała, gdyby zaczęła mówić. Nie chcąc okazywać słabości przed mężem i teściową, po prostu wyszła z pokoju.
 Niewątpliwie Mamuśka rozpuści plotkę, że jej małżeństwo rozbiła synowa, która za pomocą niecnych środków nacisku - między innymi złośliwej animacji komputerowej - nakłoniła Stefa do pracy, by udowodnił, że jest prawdziwym mężczyzną. Mamuśka, klasyczna kastrująca samica, sama zasługiwała na opinię, jaką pragnęła wyrobić Carol Jeanne.
 Poszliśmy do gabinetu mojej pani, który nie był tak dostępny dla członków rodziny jak jej sypialnia. Bardzo się ucieszyłem, bo mogłem tam użyć komputera jako głosu. Carol Jeanne usiadła w fotelu, oparła łokcie na biurku i ukryła twarz w dłoniach. Widziałem, że drżą jej ramiona, więc chyba płakała, ale bardzo cicho. Przesunąłem po blacie klawiaturę, żeby coś napisać, lecz teraz nie pamiętam co. Być może chciałem pocieszyć Carol Jeanne i zapewnić ją, że ma pełne prawo gwizdać na burmistrza i Mayflower, albo też pragnąłem w delikatny sposób dać do zrozumienia, że lekceważenie spraw miasteczka na dłuższą metę jej zaszkodzi - akurat tego jestem pewien, ponieważ wciąż jeszcze ją kochałem i czułem się za nią odpowiedzialny, a więc swoimi słowami zamierzałem potwierdzić, że stoję po jej stronie.
 W każdym razie nic z tego nie wyszło. Ledwie przesunąłem klawiaturę, Carol Jeanne, zalewając się łzami, cofnęła ją na poprzednie miejsce, uruchomiła program poczty i napisała kilka słów do Neeraja:
 "Muszę się z Tobą zobaczyć. Błagam."
 Włączyła nadawanie, lecz natychmiast się zreflektowała i pragnęła to anulować, ale za późno. Wstała, zrobiła kilka nerwowych kroków, z powrotem usiadła i tym razem napisała:
 "Nie przejmuj się. Wszystko w porządku".
 Oczywiście, teraz doskonale rozumiałem, co się działo, kiedy w ciągu dnia wysyłała mnie z biura. Neeraj okazał się czymś więcej niż idealnym zastępcą, a jego urok podziałał nie tylko na mnie, lecz także na Carol Jeanne. Miała przyjaciela, ale nie byłem nim ja.
 Najwyraźniej miała też przyjaciółkę, bo napisała do Liz:
 "Mogłybyśmy porozmawiać? Czy znajdziesz dziś trochę czasu? Liczę, że tak. Właśnie wybieram się na spacer, prawdopodobnie do parku dla dzieci. Wiem, że jest pod twoimi oknami, więc jeśli mnie tam zobaczysz, to proszę cię, przyjdź".
 Po wysłaniu tej wiadomości wstała i rękawem otarła łzy.
 - Widać, że płakałam?
 Oczy miała zaczerwienione i podpuchnięte, a włosy w nieładzie. Kilkakrotnie pokiwałem głową.
 - Cholera, niedobrze - powiedziała i wyszła z gabinetu. Ruszyłem za nią. Nie chciałem, by ominęło mnie takie spotkanie - jeżeli wiadomość dotarła do adresatki i Liz przyjdzie.
 Wychodząc się z domu, Carol Jeanne na nikogo się nie natknęła. Pewnie Mamuśka siedziała w swoim pokoju, bo zerknąwszy do kuchni, zobaczyłem jedynie Reda, który pisał coś na komputerze i dziewczynki bawiące się na podłodze. Widocznie on też miał przyjaciela, do którego zwracał się w potrzebie.
 W drodze do parku mijaliśmy kościół. Wtedy podbiegłem do kosza, do którego Red wrzucił swoją obietnicę. Niestety, dzieci z niedzielnej szkółki widocznie poczęstowano balonikami, bo kosz był pełen lepkich papierków, wysmarowanych czekoladą i musiałem w nich grzebać, by sięgnąć na dno. Ale przecież jestem małpą, no nie? Co mi tam, że się upaprzę, bylebym zaspokoił swoją nienasyconą ciekawość.
 Kartka, choć zmięta, dała się przeczytać. "Dochowam wierności żonie". No, no! Interesujące, prawda? Ponownie zmiąłem kartkę, wrzuciłem ją do kosza i z największą szybkością, na jaką pozwalały mi moje małe nóżki, popędziłem za Carol Jeanne. Kiedy zobaczyła mnie galopującego ścieżką, musiał to być dla niej piękny widok z miejsca, gdzie siedziała na jednej z huśtawek ustawionych na placu zabaw. Biegnąc, cały czas próbowałem odgadnąć, czy obietnica Reda oznacza, że on rozważa możliwość dopuszczenia się cudzołóstwa, czy że już ma romans i pragnie się z niego wycofać. Zastanawiałem się też, czy fakt wyrzucenia obietnicy świadczy, że Red zdecydował się nie rezygnować z cudzołóstwa, czy że po prostu obawiał się ewentualnej niedyskrecji pastora. Kim jest osoba, do której pisał Red, gdy wychodziłem z domu? Bardzo mnie fascynowały tajemnice tych ludzi.
 Carol Jeanne i Neeraj, Red i... ktoś. Pewnie i swoje córki wprowadzą w ten wspaniały świat rozkładu małżeństwa i nietrwałości rodziny. Zresztą one były tak sympatyczne, że na to zasługiwały. Seksualne zachowania niższych ssaków naczelnych, na przykład kapucynek, nie wyglądają aż tak źle. Zgoda - samce zawzięcie onanizują się publicznie, lecz tak są zaprogramowane. Zgoda - samce szympansów gwałcą samice w ustronnych miejscach. Zgoda - samce pawianów podstępnie zaprzyjaźniają się z małymi, by się przyłączyć do stada. Jednakże na ogół tworzą zdrowe środowisko dla potomstwa. Ludzie postępują niemal jak lwy, które po zwycięstwie nad starym samcem przejmują jego harem i zabijają młode kocięta. Moim zdaniem brakuje tylko tego, żeby wieszali dzieci. Wówczas sobie poprzysiągłem, że jeśli kiedykolwiek będę miał samiczkę i własne dzieci, okażę im większą lojalność.
 Czekaliśmy tam zaledwie kilka minut, gdy nadeszła Liz i usiadła obok nas na drugiej huśtawce.
 - No, więc co jest grane? - spytała.
 Carol Jeanne opowiedziała jej nie o swoich kłopotach z Redem i Mamuśką, ale o wizycie tych plociuchów, Penelopy i Dolores. Liz wcale się nie przejęła.
 - No cóż. Kiedy umarła Odie Lee, miałam nadzieję, że takie rzeczy się skończą, a tymczasem jej wpływ przetrwał.
 - Nie ona wynalazła plotkowanie - zauważyła Carol Jeanne.
 - Pewnie, ale to ona wpadła na pomysł, by twierdzić, że plotkuje się po to, żeby ludzie pomagali cierpiącym albo przynajmniej się za nich modlili. Z obmawiania bliźnich uczyniła święty sakrament. Skoro coś się robi w imię Chrystusa, jak ktokolwiek mógłby się na to uskarżać? Czyż nie powinniśmy się cieszyć, że mamy Peloponezję i Dolores, które dalej niosą ten krzyż?
 Ironia Liz okazała się zaraźliwa.
 - To ich zaszczytny obowiązek. Są towarzyszkami w modlitwie - rzekła Carol Jeanne z odpowiednią dozą drwiny w głosie, a potem dodała zdanie wskazujące na to, co naprawdę ją bolało. - A moja ukochana teściowa, oczywiście, pragnie się do nich przyłączyć.
 Liz nie podchwyciła tego tematu.
 - Powinnaś jednak wiedzieć, że każde słowo, jakie powiedziała Penelopa i Dolores, to z grubsza prawda. Cyrus rzeczywiście chodzi na randki, lecz jego zastępczyni ma więcej rozumu, niż twierdzi Penelopa. Nic nie słyszałam o Etcie i Franklinie, ale George Bowman istotnie ma kłopoty z piciem. Wiem, bo próbował namówić Warrena, by mu oddał swój miesięczny przydział alkoholu.
 Carol Jeanne nawiązała do osobistych spraw Liz:
 - A czy to prawda, co mówiły o tobie i Warrenie? Liz się skrzywiła.
 - Trafiły w sam środek tarczy, ale to żaden sekret. Widziałaś mnie z Warrenem, jeśli nawet nie na żywo, to przecież w czasie pogrzebu Lovelock miał nas na oku i prawdopodobnie to sobie odtworzyłaś.
 Spostrzegawczość Liz wzbudziła moje uznanie. Carol Jeanne wzruszyła ramionami.
 - Nie oglądam wszystkiego, co rejestruje Lovelock.
 - No więc powiedzmy, że gdybym kiedyś urodziła dziecko podobne do Warrena, byłby to prawdziwy cud. Mąż nie dotykał mnie od czasu, gdy opuściliśmy Ziemię, i przez to jestem ciut rozdrażniona. Mało powiedzieć rozdrażniona. Żyłami przepływa mi tyle hormonów, że z mojej krwi można by robić herbicydy. A najgorsze jest to, że nie pojmuję, dlaczego już mnie nie kocha. Przecież ja się nie zmieniłam.
 - Być może na "Arce" niektórym ludziom trudno się zaaklimatyzować.
 - Fakt, tylko że to nie zrobiło z niego impotenta. Podczas snu w dalszym ciągu miewa erekcje.
 Carol Jeanne lekko się spłoniła.
 - Ojej, krępują cię te rzeczy? Myślałam, że z żoną terapeuty można całkiem szczerze dyskutować o zachowaniach seksualnych.
 - My nie rozmawiamy w domu o... sprawach zawodowych - odparła Carol Jeanne.
 - Oczywiście, że nie. Na przykład, ja bym nie poszła do Reda się leczyć podejrzewając, że on będzie rozmawiał o tym przy kolacji. Ale by mi nie przeszkadzało, gdybyś ty wiedziała o moich kłopotach. W końcu sama ci o nich mówię, prawda? Niemniej coś mi się wydaje, że Mamuśka nie jest powiernicą godną zaufania.
 - Redowi jednak można ufać. On nigdy nie zdradza sekretów.
 - Tak też przypuszczałam, lecz to chyba nie oznacza, że nie opowiada ci o swojej pracy.
 - Wiem o niej tylko tyle, ile on wie o mojej.
 - Z tą różnicą, że o twojej pracy dużo się pisze i mówi, a ludzie, których on leczy, nawet skutecznie, wolą raczej nie rozgłaszać jego osiągnięć. Ty jednak powinnaś wiedzieć, że jest świetnym terapeutą.
 Carol Jeanne zaśmiała się z powątpiewaniem.
 - Ty tak nie uważasz? - spytała Liz.
 - Nie, skądże znowu. Masz całkowitą rację. Chodziło mi o coś innego. Widzisz, dopiero co okropnie się z Redem pokłóciliśmy i właśnie o tym zamierzałam z tobą rozmawiać. Tylko nie chciałabym podważyć twojego zaufania do niego jako terapeuty.
 Teraz Liz się roześmiała.
 - Wcale nie twierdzę, że świetny terapeuta koniecznie musi być idealnym mężem. Sama jestem doskonałą matką, a ze mnie żaden ideał. Nie przejmuj się. Możesz ze mną rozmawiać bez obawy, że to mi przeszkodzi leczyć się u Reda.
 - No to w porządku. W istocie już mi pomogłaś. Chyba zapomniałam, że na "Arce" nie tylko ja mam roboty po uszy. Praca Reda jest równie ważna jak moja, jeśli chodzi o powodzenie przyszłej kolonii. Naturalnie, nigdy w to nie wątpiłam, a tylko po prostu nie pomyślałam, że on też ma mnóstwo stresów.
 - Co za ironia losu - powiedziała Liz. - Red pomaga innym radzić sobie ze stresami i to go tak stresuje, że nie radzi sobie z własną żoną. Któż pomoże terapeutom?
 Obie się roześmiały. Ja jednak wiedziałem to, czego nie wiedziała Liz - że Carol Jeanne nie miała powodów do śmiechu.
 - O co się pokłóciliście?
 - O nic i o wszystko.
 Potem Carol Jeanne opowiedziała, jak Penelopa zaproponowała jej i Mamuśce, by zostały towarzyszkami, jak odmówiła i jak to doprowadziło do kłótni z Redem.
 - No cóż - rzekła Liz. - Prawda jest taka, że chociaż możesz być zwolniona z tego obowiązku, jest to rzeczywiście bardzo dobry sposób poznawania ludzi i uczestniczenia w życiu społeczności.
 - Wiem - odparła Carol Jeanne. - Ale przecież nie mogłam przy wszystkich oświadczyć, że wprost marzę, by odwiedzać ludzi jako towarzyszka... Nie. Kłamię. Właściwie chciałabym to robić, lecz nigdy z Mamuśką.
 - Kłopoty z teściową?
 - Gdyby była zupełnie obcą osobą, nie mogłabym jej ścierpieć. No, wreszcie to komuś powiedziałam.
 Mnie mówiła to kilkakrotnie.
 - A musisz z nią mieszkać.
 - Boże, dlaczego ona i Stef nie zostali na Ziemi? Wybierając się w tę podróż, bardzo liczyłam na to, że w końcu odnajdziemy się z Redem, skoro jego matka przestanie kłaść się cieniem między nami. Kiedy było już za późno, żeby się wycofać... Nie, kiedy już nie chciałam się wycofać, bo zbytnio się zaangażowałam, skuszona perspektywą przekształcania ekosystemu nowej planety, Mamuśka nagle oświadczyła, że oni także lecą. Wiem, że Stef wcale nie miał na to ochoty. Red także tego nie chciał, a przynajmniej tak mi powiedział, ale nigdy, przenigdy nie sprzeciwił się swojej matce.
 - Jednakże się z tobą ożenił, prawda? - zapytała Liz łagodnym tonem.
 - Mamuśka nie miała nic przeciwko temu.
 - Tak sądzisz? Założę się, że miała. Założę się, że Red musiał walczyć zębami i pazurami choćby tylko o to, żeby przyszła na ślub.
 - Cóż, jeśli tak, trzymał to przede mną w tajemnicy. O ile mi wiadomo, Mamuśka przez kilka miesięcy stawała na głowie, aby w Nowej Anglii wszyscy się dowiedzieli, że jej syn bierze ślub ze sławną uczoną. W nieznośnie krępujący sposób chwaliła się mną przed każdą napotkaną osobą. Błagałam Reda, aby kazał jej przestać, lecz z tego co wiem, nigdy nie ośmielił się poruszyć z nią tego tematu. Mamuśka dalej wymienia moje nazwisko przy każdej okazji, nawet jeśli za wszelką cenę próbuje obsmarować mnie przed znajomymi.
 Liz wydawała się jej nie dowierzać. Zastanawiałem się dlaczego. Przecież Carol Jeanne nie skłamała - jej sława najbardziej imponowała Mamuśce, która rzeczywiście z uporem godnym lepszej sprawy stale chwaliła się synową. Nie dostrzegał tego jedynie Red. Widocznie Liz również, ale chyba dlatego, że jeszcze nie miała okazji zobaczyć Mamuśki w akcji.
 - Trudno, nie zmienisz jego matki, ale możesz się zabezpieczyć przed całkowitą utratą swojej pozycji w Mayflowerze.
 - Zostając towarzyszką? Nie mogę tego zrobić. Naprawdę, Liz. Włóczyć się po ludziach z Mamuśka...
 - Nie, nie o to mi chodzi. Mieszkańcy miasteczka w większości nie są towarzyszami. Istnieją inne formy działalności społecznej. Red wychodzi do ludzi, angażuje się w ich sprawy. Jestem pewna, że gdybyś też się zaangażowała, to by was do siebie zbliżyło. Dlaczego nie pójdziesz do Penelobaby i nie poprosisz jej o coś, czym moglibyście się zajmować razem? Musiałaby się zgodzić.
 Carol Jeanne westchnęła.
 - Kiedy ja naprawdę nie mam czasu na takie rzeczy. Chociaż nie. Mam czas, tylko że po prostu nie umiem się skupić na dwóch różnych zajęciach jednocześnie. Red to potrafi, ja nie. Całkowicie pochłanie mnie gajologia.
 - W takim razie daruj sobie działalność społeczną. Większość z nas w ogóle nie zawraca sobie tym głowy. - Uśmiechnęła się szeroko. - Myślisz, że gdyby było inaczej, pozwolilibyśmy Penelodurnej tym rządzić?
 - Właściwie masz rację, Liz. Dobrze mi zrobiła ta rozmowa. Cieszę się, że otrzymałaś moją wiadomość i zgodziłaś się przyjść.
 - Jaką wiadomość?
 - Wysłałam do ciebie kilka słów z prośbą, żebyś tu przyszła.
 - Naprawdę? Po prostu zobaczyłam cię przez okno i zdawało mi się, że chcesz z kimś pogadać! Prosiłaś mnie, żebym przyszła? Cóż, to mi pochlebia i jestem z tego dumna.
 "Ale kłamczucha!", pomyślałem. "Na pewno dostała tę wiadomość. Dlaczego łże?"
 Kiedy się ściskały na pożegnanie, schowałem się za drzewem, żeby zrobić siusiu. Coś mi nie pasowało. Liz dała Carol Jeanne dobrą radę, owszem, ale przy tym skłamała. Uświadomiłem sobie też, że przez całą rozmowę była zdenerwowana. Działo się coś dziwnego i trzeba się dowiedzieć co. Najpierw sprawdzę, czy Liz otrzymała wiadomość od mojej pani. "Chodźmy do domu, Carol Jeanne", powiedziałem w duchu.
 Poszliśmy jednak do Penelopy, ale jej nie było, a potem do Dolores i, oczywiście, zastaliśmy tam Penelopę. Drzwi otworzył nam Marek, który na nasz widok tak się przeraził, że Carol Jeanne nie mogła się powstrzymać, by go trochę nie nastraszyć.
 - Ty pewnie jesteś Marek. Lovelock twierdzi, że z ciebie mały czarodziej komputerowy.
 - Chyba nie - odpowiedział słabym głosem.
 Siedząc na ramieniu Carol Jeanne, wyszczerzyłem zęby i pokręciłem zadkiem. Kiedy na mnie spojrzał, puściłem do niego oko. Nieco się uspokoił - widocznie uznał mnie za przyjaciela. Pocieszyłem go, bo wiedziałem, że moja pani nie wspomni o jego komputerowych machinacjach - miała ważniejsze sprawy do załatwienia.
 Na prośbę Carol Jeanne Penelopa wyszła, by porozmawiać z nią przed domem.
 - Obawiam się, że podczas waszej wizyty wprowadziłam panią w błąd - powiedziała Carol Jeanne. - Ja naprawdę chcę coś robić dla Mayfloweru, ale po prostu wolałabym... nie rzucać się w oczy. Z trudem przychodzi mi nawiązywanie kontaktów towarzyskich i przy mnie ludzie na ogół nie czują się swobodnie, więc nie nadaję się na towarzyszkę. Pani robi to świetnie i jestem pewna, że Mamuśka także, lecz ja, niestety, nie.
 Penelopa dumnie wypięła pierś.
 Byłem zaskoczony - Carol Jeanne najwyraźniej doskonale wiedziała, jak podchodzić ludzi. Zrozumiałem, że jej wcale nie brakowało tej umiejętności, a tylko dotychczas nie trafiła na osobę, którą by uznała za wartą podchodzenia. Nawet teraz postąpiła tak jedynie dlatego, żeby się zbliżyć do Reda.
 - No cóż, w istocie mamy inne możliwości - oznajmiła Penelopa. - Potrzebujemy opiekunki do dzieci w czasie, kiedy ich matki są na mszy, a także kogoś do rozsyłania zadań na dzień prac komunalnych, jednak takich rzeczy raczej nie powinna robić osoba z pani pozycją.
 - Bez przesady.
 Bez przesady? Próbowałem sobie wyobrazić Carol Jeanne opiekującą się cudzymi niemowlętami. Co to Liz uczyniła z mojej pani?
 - Chciałabym się przydać naszej gminie. Jeśli są jakieś zajęcia...
 - Właśnie się zastanawiam - rzekła Penelopa.
 - Oczywiście, najlepsze byłoby coś, co mogłabym robić wspólnie z Redem - podsunęła jej Carol Jeanne, widocznie przypomniawszy sobie ostatnią radę Liz.
 - W takim razie mam. Kierownik społeczny.
 - Co?
 - Na to stanowisko zawsze powołujemy dwie osoby. Zajęcie nie jest czasochłonne i nie rzuca się w oczy. Trzeba tylko wyznaczać ludzi, którzy przynoszą jedzenie na comiesięczne spotkania, a potem sprzątają. Ewentualnie organizować też jakieś gry. Pragnęłam powierzyć tę funkcję Redowi i aż do tej chwili nawet nie marzyłam, że również pani się zgłosi. Przecież nie mogłabym dopuścić, by robił to z cudzą żoną!
 Głośno się zaśmiała ze swojego żartu. Ale czy to był tylko żart? Przypomniawszy sobie obietnicę Reda, zastanawiałem się, czy Penelopa już nie zna jakichś plotek, których wolała nie wspominać w jego własnym domu.
 - Naturalnie, muszę jeszcze porozmawiać z mężem, ale jestem pewna, że się zgodzi - powiedziała Carol Jeanne.
 Omal nie wybuchnąłem śmiechem. Moja pani ma robić takie rzeczy? Czy ktoś widział muzułmanina hodującego świnie? Ona wkrótce zacznie zwalać wszystkie obowiązki na Reda, który doskonale je wykona, ale będzie miał do niej coraz większy żal, że mu nie pomaga. Och, Carol Jeanne, dlaczego nigdy nie poprosisz mnie o radę, nim zaczniesz działać przeciwko sobie, jak w tym wypadku?
 Kiedy się pożegnały, nasza dostojna pani burmistrz odwróciła swój wydatny, falujący biust w stronę domu i potoczyła się do Dolores.
 Jadąc na ramieniu Carol Jeanne, wyobrażałem sobie, jaką polkę będzie miał z nią Red. Nawet Pink okazałaby się lepszą partnerką kierownika społecznego. Moim zdaniem cała sprawa wynikła z poczucia winy Carol Jeanne, która się zakochała w Neeraju. Stąd jej próby naprawienia stosunków z Redem. Nie sposób przewidzieć, co zrobią ludzie tylko dlatego, że mają poczucie winy. Cieszę się, że kapucynki są pozbawione takich czczych i nieproduktywnych emocji.

 Dzięki temu, co odkryłem, tropiąc nadawcę animacji z pszczołami, nie miałem żadnych kłopotów z ustaleniem, że Liz rzeczywiście odebrała wiadomość od Carol Jeanne, w dodatku natychmiast. Oznaczało to, że już siedziała przy komputerze, gdy odezwał się sygnał zapowiadający pocztę. Co ona tam robiła? Jak to co - czytała inną wiadomość, która nadeszła tuż przedtem. Od Reda.
 Przeszukałem cały rejestr korespondencji Liz i stwierdziłem, że tego dnia Red wysłał do niej jedną wiadomość wcześnie rano, przed mszą, a później jeszcze dwie, po kłótni z żoną. Liz przeczytała je niemal od razu. Wtedy nadeszła wiadomość od Carol Jeanne.
 Red z pewnością wszystko skasował - wie, że Pink i ja mamy dostęp do komputerów w domu - Liz jednak niczego nie usunęła. Ich poranna korespondencja stanowiła obciążające dowody, zawierała bowiem zdania w rodzaju: "Och, kochanie, jaka szkoda, że nie mogę się budzić w Twoich słodkich ramionach. Ogarnia mnie szaleństwo na wspomnienie dotyku..." Tu Red napisał "Twoich piersi", a Liz "Twojej męskości". Wiadomości wysłane po kłótni okazały się bardziej terapeutyczne, lecz w równym stopniu nielojalne. W pierwszej Red narzekał na nieczułą żonę, która już go nie kocha, poza pracą niczego nie widzi ani nie dba o to, by jej rodzina mogła prowadzić normalne życie w Mayflowerze. "Gdybym wiedział, co mnie czeka, wybrałbym inną kobietę na matkę moich dzieci, tylko że wtedy Carol Jeanne była zupełnie inną osobą, kochającą i troskliwą, ale tamte czasy już minęły". Liz odpowiedziała krótko: "Moje kochane biedactwo, doskonale cię rozumiem".
 Wkrótce Red otrzymał wiadomość pełną paniki: "Najdroższy, przed chwilą ona do mnie napisała. Chce ze mną rozmawiać. Co mam zrobić?"

 Zareagował natychmiast: "Oczywiście, porozmawiaj z nią. Spróbuj ją przekonać, że powinna stawiać rodzinę na pierwszym miejscu i uczestniczyć w życiu miasteczka. Pal licho, nawet sam się włączę, byle czegoś się podjęła, aby tylko skończyć z tym całym zamieszaniem".
 Nie mogłem w to uwierzyć. Gdyby choć z połową tej determinacji Red tłumaczył matce, że powinna pracować, jego ojciec zapewne w dalszym ciągu mieszkałby razem z nami. Widocznie jednak był taki mądry tylko wobec żony.
 Miałem ochotę zabić Liz i Reda. Chciałem popędzić do Carol Jeanne, by jej przedstawić dowody ich perfidii.
 Wówczas pomyślałem: "Czy to ją uszczęśliwi? Czy dzięki temu będzie lepiej pracowała?"
 Na pewno pragnęłaby o tym wiedzieć. Nie należała do kobiet, które lubią, jeśli się je oszukuje.
 Nigdy jeszcze nie doszło do takiej sytuacji. Dotychczas Carol Jeanne interesował wyłącznie rozwój jej kariery. Jeśli jej powiem prawdę o mężu i "przyjaciółce", może się czuć wewnętrznie rozbita, co bez wątpienia sprawi, że przez wiele dni, a nawet tygodni, będzie całkowicie niezdolna do pracy.
 Co wówczas podpowiadał mi mój zaprogramowany instynkt? Kazał dać pierwszeństwo temu, co jest dobre dla jej pracy.
 Posiadanie świadka to cenna rzecz, owszem, ale mnie zaprogramowano nie po to, bym był przyjacielem Carol Jeanne - miałem zwiększać jej produktywność. Pełniłem rolę agenta władz, konia trojańskiego, niczego nie podejrzewając.
 W tym momencie pomyślałem, że jestem jej niewolnikiem. Wszyscy jesteśmy czyimiś niewolnikami, prawda, Carol Jeanne?
 Cóż, godziła się na to, no nie? Cokolwiek ze mną zrobili, akceptowała to od samego początku. Stanowiłem dla niej po prostu maszynę. Skoro więc zaprogramowany instynkt nakazywał, żebym mojej pani nie powiedział prawdy, niby dlaczego miałbym go nie posłuchać? Lecz może jestem coś winien Carol Jeanne? A czy ona kiedykolwiek była moją przyjaciółką?
 "Właśnie teraz Carol Jeanne potrzebuje przyjaciela, bo ją zdradza Liz, jedyna przyjaciółka, jaką ma", odpowiedziało moje drugie ja.
 Ale czy to ono podejmuje decyzje?
 Postanowiłem odwiedzić Stefa.
 Carol Jeanne ucięła sobie drzemkę, więc byłem wolny. Wymknąłem się przez okienko w łazience, zszedłem do metra i pojechałem do osiedla, gdzie Stef dostał kawalerkę. Wpuścił mnie, skrzętnie ukrywając zdziwienie.
 - Carol Jeanne sama nie mogła przyjść?
 Oczywiście, nie potrafiłem udzielić odpowiedzi bez komputera, który nawet nie był włączony. Po co? Stef nie miał tak ścisłych związków z intelektualnym życiem "Arki" jak moja pani. Programy komputerowe nie stanowiły ważnej części jego świata. Teść Carol Jeanne należał do innej epoki.
 Kiedy włączał komputer, rozejrzałem się po jego kawalerce. Wraz z kilkoma samotnymi osobami Stef zajmował prowizoryczne pomieszczenia, do których wszyscy mieli się przenosić w czasie zmian parametrów lotu i przed lądowaniem. Projekt "Arki" przewidywał, że kobiety i mężczyźni będą mieszkali parami, niczym żyrafy. Nikt nie pomyślał, że jakaś żyrafa może się zbuntować przeciwko partnerowi i zapragnie mieszkać w pojedynkę. Kwatery dla samotnych powstały dopiero wówczas, gdy napięcie spowodowane życiem na "Arce" doprowadziło do gwałtownego rozpadu małżeństw. Wtedy to podzielono duże wspólne lokale na maleńkie kawalerki, które ledwie zasługiwały na miano mieszkań. Były bardzo ciasne, jakby z samego założenia. Chyba ich twórcy mieli nadzieję, że ciasnota zmusi lokatorów do uciekania z domu, dzięki czemu znajdą sobie nowych partnerów i z powrotem założą rodziny.
 Kawalerka Stefa nie wyglądała jednak na tymczasowe mieszkanie. Łatwo dało się zauważyć, że pragnął się ukrywać w owym niewielkim bunkrze do końca życia. Rozglądając się po jego skromnym pokoju, spostrzegłem oznaki zadomowienia. Tu i ówdzie widziałem otwarte książki, niektóre z pozaginanymi kartkami. Mamuśka nigdy by nie pozwoliła na takie niechlujstwo - u niej wszystko musiało być na swoim miejscu, przynajmniej to, co należało do Stefa. Tutaj kopnął buty w kąt i chodził w skarpetkach - kolejna rzecz nie do pomyślenia. Nareszcie czuł się wolny. Marna to jednak wolność, skoro świadczyły o niej takie żałosne odruchy buntu.
 Ale czy rzeczywiście odruchy buntu? Przecież było to po prostu normalne ludzkie zachowanie, bez żadnego odniesienia do Mamuśki. Niewolnictwo Stefa się skończyło. Kiedy kopał buty w kąt, już nie buntował się przeciwko niej, lecz najzwyczajniej nie miał ochoty porządnie ich ustawić. Pewnego dnia i ja osiągnę taką wolność.
 Gdy Stef włączył komputer, podałem swoje hasło i korzystając z notatnika, zabrałem się do pisania.
 "Carol Jeanne nie wie, że tu jestem".
 Stef wyglądał na zaskoczonego.
 - Myślałem, że jesteś do niej... przywiązany.
 "Ona ma kłopoty w domu. Z Mamuśka i Redem..."
 - Ojej, biedactwo. No, ale może wziąć przykład ze mnie, jeśli tylko wystarczy jej odwagi.
 "Czy twoje rozwiązania są dobre dla wszystkich?"
 - Pewnie, że nie - odparł. Po chwili, lekko zirytowany, spytał: - A co to ma wspólnego ze mną? Rozwodzę się z Mamuśka... Jutro dostanie oficjalny pozew. Prawdopodobnie przyznają jej opiekę nad Redem i już więcej nie będę teściem Carol Jeanne, jeśli w ogóle kiedykolwiek nim byłem.
 "Mimo to pozostaniesz dziadkiem Emmy i Lidii".
 - O, tylko czekam, jak bardzo będą mnie kochały i rozumiały, gdy podrosną, Mamuśka się o to postara.
 "Czy ty kochasz wyłącznie te osoby, które ciebie kochają?"
 - A czy ciebie zaprogramowano, żebyś był takim zarozumiałym gnojkiem?
 "Nie, sam na to wpadłem".
 Roześmiał się i usiadł na brzegu łóżka, skąd również widział ekran monitora.
 - No dobrze. Owszem, kocham moje wnuczki, chociaż za bardzo przypominają mi ich babkę. Kocham też swojego syna, mimo że pozwala, by Mamuśka owijała go dookoła małego palca. Dałem mu przykład, prawda? Więc po co tu przyszedłeś, Lovelocku? Co jest grane?
 "Red ma romans".
 Stef przyjął to w milczeniu, ale po chwili mruknął:
 - Zasraniec.
 "Nie mogę nic powiedzieć Carol Jeanne".
 - A co, niby ja mam to zrobić? Nie, dziękuję.
 "Ona musi się dowiedzieć, że nie powinna ufać kobiecie, którą uważa za swoją najlepszą przyjaciółkę. Pamiętasz Liz?"
 - Chyba tak.
 "Wystarczy, żebyś tylko wzbudził podejrzenia w Carol Jeanne, aby już więcej nie otwierała serca przed tą kobietą. Możesz to zrobić?"
 - Dlaczego ja? Czy kiedykolwiek zrobiłem coś, co pozwalałoby ci przypuszczać, że umiem sprytnie i delikatnie podejść kobietę?
 "Jak nie ty, to kto?"
 Zastanawiał się przez chwilę.
 - Spróbuję, ale jeżeli jej powiesz, żeby do mnie przyszła, napisała albo skontaktowała się ze mną w jakiś inny sposób.
 "Nie mogę".
 - W takim razie gówno z tego będzie - odparł. Znowu się namyślał. - Dobra. Sam wyślę do niej wiadomość. Napiszę o rozwodzie i poproszę, żeby przygotowała dzieci. Co o tym sądzisz? Napomknę, że powinna pilnować swojego ogródka, i zrobię jakąś aluzję do Reda.
 "Napisz, że czasami starają się go poderwać niektóre pacjentki, niezrównoważone emocjonalnie i spragnione miłości. Liz odpowiada temu opisowi".
 - Ale o takich sprawach Red nigdy ze mną nie rozmawia.
 "Carol Jeanne tego nie wie. Zrób, co trzeba, a pomożesz jej uratować małżeństwo. Dla dobra twoich wnuczek".
 - Ach, jaki z ciebie manipulant, małpi synu.
 "Jestem synem probówki".
 - No, do roboty.
 Obserwowałem go, jak pisał wiadomość. Wypadła dobrze - była przejrzysta i zapewne poskutkuje.
 - W porządku? - spytał Stef.
 Skinąłem głową. Później pod wpływem nagłego impulsu wskoczyłem na biurko i odwróciwszy się, wyciągnąłem do Stefa dłoń. Z lekkim wahaniem chwycił ją i uścisnął. Jak człowiekowi.
 Carol Jeanne obudziła się i musiała przeczytać list od Stefa, zanim wróciłem, bo miała straszną minę, a na pewno nie tylko z mojego powodu. Więc jednak wiadomość odniosła pożądany skutek. Moja pani już skojarzyła Liz z uwagami teścia dotyczącymi pacjentek niezrównoważonych emocjonalnie i spragnionych miłości. Teraz się martwiła również o całość swojego małżeństwa, a nie jedynie o załagodzenie sporu w sprawie udziału w życiu miasteczka.
 Musiałem wiedzieć, jak sprawa się potoczy. Ukryłem się więc pod łóżkiem w ich sypialni.
 Oczywiście, Carol Jeanne odezwała się pierwsza. To było upokarzające. Wstydziłem się za nią. Przeprosiła Reda, jakby wszystko wynikło z jej winy. Powiedziała, że bardzo tego żałuje, ale pochłonięta pracą zaniedbywała go uczuciowo, że teraz rozumie, jak ważne jest dla niego życie Mayfloweru, i dlatego poprosiła Penelopę o wspólne zajęcia dla nich obojga. Później zupełnie mnie dobiła.
 - Red, kolonia z pewnością będzie potrzebowała więcej dzieci, a nam się raczej udają, prawda?
 Pomyślałem, że można by o tym podyskutować.
 Zaczęło się figlowanie, gra wstępna i tak dalej, ale to mnie nie obchodziło. Leżałem pod łóżkiem, zastanawiając się nad tym wszystkim. "Ona chce urodzić następne dziecko, by zatrzymać przy sobie męża. Co za straszna głupota, aż litość bierze. A jeśli w ten sposób go nie zatrzyma? Co wtedy zrobi z dzieckiem?" Wiem jednak, że ludzie - nawet uważani za inteligentnych - od niepamiętnych czasów stale popełniają te same błędy.
 Czułem gorycz, ale nie z powodu przyszłego dziecka. Najbardziej doskwierało mi to, że Carol Jeanne, kiedy się martwi albo jest zdenerwowana, zawsze może iść z mężem do łóżka, a Red już wie, jak poprawić jej humor. Pod tym względem świetnie się spisywał, lecz ja nie chciałem mu tego przyznać, bo ona próbowała utrwalić swoje małżeństwo, robiąc to, czego mnie zakazano. Naprawdę się wkurzyłem.
 W tamtym momencie pragnąłem tylko jednego - seksu. Bez racjonalnej przyczyny - wcale nie byłem podniecony ani nie miałem obok siebie grzejącej się samicy. Pragnąłem seksu wyłącznie dlatego, że mi go zakazano.
 Zrobiłem to samo, co tamtej strasznej nocy, no i oczywiście, natychmiast poczułem okropny ból, jakby... Nie, dotkliwszy niż wówczas, kiedy Carol Jeanne używa wobec mnie karcących słów. Gdybym jednak tego nie zrobił, na pewno bym się rozpłakał.
 A dlaczego nie wybuchnąć płaczem? Stwierdziwszy, że jestem pod ich łóżkiem, Carol Jeanne i Red na pewno by przerwali! Ale nie, nie wolno mi zakłócać ich przyjemności, w żadnym wypadku. Musiałem się powstrzymać, bo jedyny cel mojego życia to dbać, aby Carol Jeanne była szczęśliwa... szczęśliwa i produktywna. A chyba robienie dziecka wiąże się i z jednym, i z drugim, no nie?
 I wtedy, w nagłym przypływie jasności umysłu, doznałem olśnienia: uświadomiłem sobie, jak mógłbym pokonać odruch warunkowy na rozkosz seksualną. Podniecanie się wywoływało ból, ale myślenie o dawaniu Carol Jeanne szczęścia, przyjemności czy zadowolenia stanowiło źródło mojej największej rozkosz, bo tak mnie zaprogramowano. Jeśli więc będę się onanizował, równocześnie myśląc, że tym samym sprawiam przyjemność mojej pani, chyba uda mi się pokonać jeden zaprogramowany odruch drugim.
 Wziąłem głęboki oddech i zacząłem myśleć nie o stosunku z kapucynką, lecz o tym, co w łóżku nade mną robią ludzie. Wyobraziłem sobie, że daję rozkosz samicy człowieka, do której miłość mi zaprogramowano, i że naprawdę ją kocham. Nastąpiła erekcja, lecz kiedy się dotknąłem, znowu przeszył mnie ból, jednak mniejszy niż przedtem. Dał się wytrzymać, a poza tym, jakby w jego cieniu, doznałem również pewnej przyjemności seksualnej. Pierwszy raz w życiu odczułem przebłysk tego, czym ona w istocie jest.
 Nie straciłem przytomności, a w dodatku moje podniecenie rosło. Wciąż myśląc o tych dwojgu w łóżku, w wyobraźni widziałem, jak wbijam się w Carol Jeanne i wypełniam ją sobą, swoim nasieniem, pragnieniem dominowania i chęcią jej zaspokojenia. W końcu mój organ rozrodczy drgnął mi w ręku i w tym samym momencie zgiąłem się wpół od potwornego bólu.
 Leżałem, gwałtownie chwytając powietrze. Łóżko nade mną przestało podskakiwać. Oni też odpoczywali, ciężko dysząc.
 "Będę musiał wytrzeć tę plamę na podłodze", stwierdziłem.
 I wtedy, po takiej reakcji niewolnika, przyszła mi do głowy inna myśl, wręcz oszałamiająca.
 "Teraz jestem wolny."

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY

FORTEL

Bez wątpienia tę decyzję podjąłem nieświadomie już dawno, nim znalazłem się pod łóżkiem Carol Jeanne, gdzie podsłuchiwałem, jak próbowali zrobić dziecko, kiedy bowiem zasnęli głębokim snem i stamtąd się wyślizgnąłem, pewnych rzeczy nie musiałem szukać w sieci. Na przykład, nie miałem potrzeby ustalać, czy jeden z embrionów kapucynek dojrzeje przed startem, bo już to wiedziałem. Mogłem też nie sprawdzać, gdzie są inkubatory i czy ktoś ich pilnuje. Wszystkie te informacje już zdobyłem. Właściwie natknąłem się na nie przypadkowo, szukając czegoś innego, i zapamiętałem je. Dlaczego? Ponieważ musiałem podświadomie wiedzieć, że przyjdzie taki moment, gdy pokonam odruchy warunkowe, jakie mi zaprogramowali i stanę się zdolny do spółkowania.
 Być może jednak nie wiedziałem. Chyba po prostu tak bardzo tego pragnąłem, że odczuwałem przymus ustalania tych wszystkich rzeczy, aczkolwiek nigdy nie wierzyłem, bym kiedykolwiek zdołał się uwolnić choćby od jednego z zaprogramowanych odruchów. Początek wszelkim rewolucjom daje nie pewność zwycięstwa, lecz właśnie takie głębokie i silne pragnienie - kwestia powodzenia nie wchodzi w rachubę, bo rewolucje wybuchają bez względu na szansę i pomimo braku racjonalnych podstaw nadziei na sukces.
 Miałem jeszcze dwa problemy do rozwiązania przed wyhodowaniem małpy dla siebie. Pierwsze zadanie było dość łatwe - należało dokonać zmiany w spisie embrionów, tak aby wykazywał, że w czasie podróży zniszczeniu uległ o jeden więcej niż w rzeczywistości. Nie mogłem, oczywiście, zmienić aktualnych danych ot tak po prostu. Musiałem się włamać do archiwum bezpieczeństwa, co wymagało napisania małego programu, który by pozwolił wprowadzić poprawki, aby dane w spisie i archiwum się zgadzały. Nic trudnego.
 Trudniejsza okazała się sprawa z nowym programem obsługi sieci, który miał być uruchomiony przed tygodniem, a nie mogłem liczyć na większe opóźnienia. Jeśli zacznie działać, poważnie ograniczy mi dostęp do systemu. Stary program, dzięki temu, czego się dowiedziałem, tropiąc nadawcę animacji Marka, pozwalał mi dość łatwo zaglądać do wszystkiego. Nie chcąc, by mnie wykryto, musiałbym zdobyć taką samą władzę nad nowym oprogramowaniem, jaką miałem nad starym. Jednakże wydawało się mało prawdopodobne, by w nowym systemie operacyjnym sieci nieostrożny programista zostawił jakąś dogodną furtkę. Te czasy już dawno minęły.
 W pewnej chwili przyszło mi do głowy, że może niczego nie muszę ukrywać. Kto wie, czy nie wystarczyłoby powiedzieć Carol Jeanne, że przezwyciężyłem zaprogramowany odruch i chciałbym sobie pociupciać (właściwie dlaczego ludzie używają tego określenia?), a następnie ją poprosić, by raczyła rozmrozić dla mnie jakąś ponętną kapucynkę.
 Naturalnie, Carol Jeanne, ta lojalna przyjaciółka, niezmiernie szanująca moje prawo do prywatnego życia, od razu by poszła do tajniaków i oznajmiła, że wysiadło oprogramowanie jej świadka i że najdroższego Lovelocka należałoby unicestwić. "Opiekacz się zepsuł, więc potrzebny mi nowy... Nie ma więcej opiekaczy? Oj, niedobrze, ale jakoś sobie poradzę. Ten już jest niebezpieczny. Zostawię wam go na części".
 Nie, dziękuję. Zachowam wszystko w tajemnicy.
 Musiałem wykorzystać każdą wolną chwilę, by zbadać nowe oprogramowanie i wymyślić własny system sterowania, który dałby się zainstalować w sposób uniemożliwiający jego wykrycie przez administratorów sieci. Jednakże oficjalnie świadkowie nie mają wolnego czasu. Moim obowiązkiem było stałe towarzyszenie Carol Jeanne, kiedy nie spała, ponieważ ludzie uważają, że to, co myśli i robi sławny człowiek, odgrywa wielką rolę, jest bowiem przedmiotem podziwu i spekulacji szerokich mas, które bardzo się tym interesują.
 Na szczęście Carol Jeanne świetnie zdawała sobie sprawę, że całe pokolenia będą z czcią podchodzić do wszelkich informacji z jej biografii, tak skrzętnie przeze mnie zbieranych, i czuła się nieswojo na myśl o młodzieży akademickiej, pilnie studiującej jej łazienkowe nawyki, prokreacyjne starania czy pozamałżeńskie flirty. Podobnie jak w każdym systemie niewolniczym, czasami pani nie chce, by koło niej kręcił się sługa, który w takich chwilach może udawać, że korzysta z "wolności". Dzięki temu miałem czas dla siebie.
 Nawet mnóstwo czasu. Drobny eksperyment z robieniem dziecka nie zmienił faktu, że Red nie przestał być maminsynkiem, ale wiadomość od Stefa odniosła skutek - Carol Jeanne nikogo o nic nie oskarżyła, niemniej unikała Liz. Jednakże Neeraj wciąż istniał, jak zwykle szarmancki, i dalej szczerze cenił Carol Jeanne jako naukowca, administratora i kobietę. Chyba jeszcze ze sobą nie sypiali, jednak z upodobaniem prowadzili długie rozmowy od serca i przedłużali sobie godziny pracy, a ja i kakadu coraz częściej okazywaliśmy się zbędnymi świadkami takich "nudnych i rutynowych sesji roboczych", kiedy mogliśmy wykonywać "ważniejsze" zlecenia, archiwizując dane i zajmując się badaniami.
 Czas przeznaczony na badania spędzałem w tym rejonie sieci, gdzie projektowano nowe oprogramowanie, a tam nie było łatwo się włamać. Może operatorzy systemu nie wiedzieli o furtce, znanej Markowi i mnie, ale z całą pewnością zdawali sobie sprawę, że stary program jest dziurawy, więc nad nowym pracowali poza siecią. W czasie projektowania wszystkie komputery, używane do tego celu, odłączono od pozostałych. Przez jeden dzień byłem w rozpaczy.
 Ludzie jednak nie są doskonali, prawda? Nawet się tym szczycą. Często powtarzają: "Jestem tylko człowiekiem", zwłaszcza gdy coś spieprzą i pragną, by im tego gratulowano. Znalazłem więc sposób. Programiści przeważnie zabierali robotę do domu, korzystając z maleńkich dyskietek. Za każdym razem, kiedy kończyli pracę, bardzo skrupulatnie wszystko kasowali przed ponownym włączeniem komputera do starej sieci. Jednakże w ich domowych komputerach - połączonych z nią - łatwo dało się zainstalować program, który potajemnie kopiował wszystko, co kasowali. Pod koniec projektowania wielu z nich usuwało błędy, musieli więc instalować poszczególne części ukończonego programu, by je przetestować, a przetestowano wszystkie jego elementy. W ciągu trzech dni, zbierając kawałek po kawałku, zmontowałem bibliotekę zawierającą, według mojej orientacji, cały nowy system operacyjny sieci.
 Tylko jak się do niego dostać, w dodatku niespostrzeżenie? Mogłem, oczywiście, zainstalować jakąś furtkę, ale trudno byłoby ją ukryć, bo gdyby ktoś nabrał podejrzeń, łatwo by ją odszukał. Do starego oprogramowania znalazłem dojście, zwyczajnie przeglądając programy odczytujące kombinacje naciskanych klawiszy.
 Zacząłem studiować działanie nowego oprogramowania, by się dowiedzieć, w jaki sposób system uniemożliwiał dostęp niepowołanym użytkownikom i jak sprawdzał własną integralność.
 W końcu napisałem niewielki program i umieściłem go w pamięci ulotnej w całej sieci. Funkcjonował tylko podczas przerw w używaniu komputerów, ukrywając przed systemem operacyjnym swoją obecność i fakt korzystania z jego pamięci. Umykał przed wszystkimi programami, sprawdzającymi działanie systemu, znajdował się bowiem w jeszcze nie zajętych sektorach dysku, a jeśli groziło mu skasowanie, przenosił się na inne wolne miejsce. Kiedy programiści opracują testy wzorcowe, by w przyszłości sprawdzać funkcjonowanie układu, nie wykażą one nic nienormalnego, bez względu na to, co ukradnie mój programik, bo on już tam będzie.
 Poza ukrywaniem się, co jeszcze robi mój śpiący programik? Ano, nic takiego, co ktoś mógłby zauważyć. Powiela się przy każdej okazji, więc nie można go usunąć. Włącza się jedynie na mój kod wejściowy, którego tu nie podam - nie jestem całkowicie pewien, czy tego pliku nie da się odnaleźć.
 Kiedy wykrywa mój kod, robi bardzo prostą rzecz - pozwala mi wymienić dowolne elementy systemu operacyjnego na moje własne, w każdej chwili i z każdym komputerem, dopóki czegoś nie zaprogramuję niewłaściwie i nie rozwalę układu. W czasie, gdy z nich korzystam, mój program zabezpiecza je przed wykryciem. Jak już uzyskam to, czego potrzebuję, mój śpioch z powrotem wstawia oryginalne elementy, a moje wersje chowa w sekretnych miejscach nie do znalezienia, rozrzuconych po różnych dyskach na całej "Arce".
 Nie do znalezienia? Cóż, właściwie wszystko daje się odszukać. W tym wypadku jest to jednak bardzo trudne, bo gdy mój program wykryje, że ktoś niepowołany próbuje się do niego dostać, natychmiast niszczy wszystkie swoje egzemplarze na danym dysku. Nie szkodzi - gdzieś indziej zawsze jest kopia. Poza tym, gdyby wskutek niezwykłego pecha udało im się znaleźć i zniszczyć wszystkie egzemplarze na którymś z dysków, mój program zawsze pozostanie na innym i może je odtworzyć. Nigdy, przenigdy się go nie pozbędą, chyba że wszędzie, na całej "Arce" wyłączą komputery, ale jeżeli to zrobią, układ zapewniający warunki do życia przestanie funkcjonować i wszyscy zginą, nim ktokolwiek zdążyłby z powrotem je włączyć.
 Pomyślałem, że moje rozwiązanie jest proste i znakomite. Na pewno się sprawdzi. Dopóki nie zainstalują nowego oprogramowania sieci, mogę używać tej samej furtki, z której korzysta Marek. Potem tylko ja będę dysponował takim szczególnym dostępem do sieci.
 Wszystko zajęło mi pięć dni. Jestem w tym naprawdę bardzo dobry - przecież mnie udoskonalono.

 Cześć, pamiętniku!
 Już późno i jeśli matka zobaczy światło, zacznie się wściekać jak na Ziemi, kiedy musieliśmy płacić za elektryczność. Marek nazywa matkę skwaśniałą gderą, co nie jest zbyt taktowne, ale ona nigdy się nie uśmiecha i nie lubi, kiedy nam jest wesoło. Dziś rzeczywiście była skwaszona, bo dostałam list od taty, który nawet o niej nie wspomniał, ale ja i tak bardzo się ucieszyłam. Nie moja wina, że nie napisał o matce ani słowa, bo ona go rzuciła i przynajmniej mogła zostać na Ziemi, kiedy on nie chciał lecieć w kosmos. Chciałabym, żeby był z nami, bo niedługo odlatujemy i on umrze i już nigdy do mnie nie napisze. Wtedy zostanę prawdziwą półsierotą.
 Wszyscy na "Arce" mają dwoje rodziców, oprócz Emmy i Lidii, które mieszkają z małpą. One też mają rodziców i miały też dziadka i babcię, ale dziadek uciekł i babcia nie może opiekować się dziećmi sama, ale ja jestem z tego zadowolona. Dziś wieczorem byłam u nich z Markiem i pilnowaliśmy dziewczynek, ponieważ wszyscy dorośli poszli na wspólne tańce, a Nancy jest już na tyle dorosła, że też musiała iść, i oprócz mnie nie miał kto zostać z dziećmi. Marek zachował się jak wypierdek mamuta i przez cały wieczór bawił się komputerem, a powinien mi pomagać, bo długo mnie błagał, żebym go ze sobą zabrała, ale dzieciaki były naprawdę super. Lidia wygląda ekstra, kiedy bawi się w mamę, a Emmy zamyka oczy i śmieje się zupełnie jak lalka, tylko że piszczy, jakby była głupia, choć nie jest, bo prawie wszystkie klocki z literami ułożyła w porządku alfabetycznym, czyli nieźle jak na takiego małego dzieciaka. Oczywiście, małpa jest jeszcze mniejsza i superinteligentna, ale nic dziwnego, bo w środku ma robota czy coś w tym rodzaju. Chciałam z nią porozmawiać i wolałabym, żeby z nami została, ale musiała iść na tańce, bo jest świadkiem i powinna obserwować, jak "świetnie" bawią się te stare głupki. Ciekawe, czy obserwowała naszą matkę, a jeśli tak, to czy ona dobrze się bawiła, czy też gderała jak w domu.
 Marek twierdzi, że małpa jest cwana i szpieguje, więc mu powiedziałam, że pewnie sam jest cwany i szpieguje, skoro tak dobrze to wie. Nie umiał nic odpowiedzieć, bo jest wypierdkiem, który przez ramię zagląda ludziom do pamiętników. Taki smród powinien się wynieść z wszechświata!
 Kiedy już się zestarzeję i zacznę chodzić na wspólne tańce, czy one mi się spodobają? A może z nimi też będzie jak z innymi rzeczami, które robię, bo muszę, a tylko udaję przed dorosłymi, że je lubię? Doktor Cocciolone (matka każe mi zawsze tak ją nazywać, żeby ludzie nie pomyśleli, że wychowałam się wśród pawianów) chyba nie lubi wspólnych tańców. Przed wyjściem nie miała zbyt zadowolonej miny, a po powrocie do domu nie wyglądała, jakby dobrze się bawiła. Po prostu tylko udawała przed mężem, że jej się podobało, ale moim zdaniem on wcale nie dał się oszukać i wiedział, że ona tam poszła, bo musiała.
 Według mnie dorośli najczęściej udają. Myślę, że gdyby mogli robić to, co rzeczywiście najbardziej lubią, wszyscy by się położyli i spali do końca życia. Wiem, bo każdy z nich to robi, kiedy jest sam. Nawet kiedy udają, że chcą czytać albo oglądać wideo, zawsze w końcu drzemią. Mam nadzieję, że nigdy aż tak się nie zestarzeję, żeby uważać drzemkę za najlepszą rozrywkę. Czym drzemka różni się od śmierci? Chyba tylko klimatyzacją.

 Inkubatory pozostaną zaplombowane, póki nie dotrzemy do celu wyprawy. Później, przez kilka lat, będzie w nich panował ogromny ruch do czasu ustabilizowania środowiska, a potem znów okażą się niepotrzebne. Wszystko od nich zależy, tam bowiem ziemskie zwierzęta rzeźne, robocze i niezbędne dla środowiska rozwiną się z jaj i zamrożonych embrionów. Urządzenia te muszą zapewniać ogromną wydajność, ponieważ od razu będą potrzebne dosłownie tysiące zwierząt.
 Ja potrzebowałem tylko jednego. Przy dobrym planowaniu osiągnąłem cel dość łatwo. Wyjąłem z zamrażarki embrion samiczki kapucynki, zaniosłem go do inkubatora w najodleglejszym kącie i włączyłem co należało.
 Oczywiście, miałem z tym więcej roboty. Najpierw przy komputerze - trzeba było dokonać zmian w wykazie i archiwum, żeby nie było rozbieżności, a potem w oprogramowaniu urządzeń monitorujących, aby nie meldowały, że inkubator działa, jednocześnie go obsługując. Po tej najbardziej skomplikowanej części zadania musiałem jeszcze trochę się pomęczyć i przeczołgać kanałem wentylacyjnym do pomieszczenia, gdzie znajdowały się zamrażarki, by odszukać właściwą - jeden z czterdziestu trzymetrowych sześcianów, stale utrzymujących temperaturę minus 40°C - a następnie zejść po ścianie, kiedy nikt nie patrzył, i wyjąć embrion. Wszystko to wymagało ogromnego napięcia.
 Czołgając się kanałem wentylacyjnym, przyłapałem się na tym, że w duchu przemawiam do kawałka lodu w probówce: "Spokojnie, maleńka, trochę cierpliwości. Za kilka miesięcy czeka nas randka. Jeszcze tylko muszę zrobić z ciebie ślicznotkę, wychować cię na dorodną samicę". Och, gdybym potrafił mówić, jak sprytnie bym zagadał swoje zdenerwowanie.
 Bez nieprzyjemnych niespodzianek dotarłem do wylęgarni i sprawnie umieściłem probówkę w inkubatorze, który zdążyłem już podłączyć i przeprogramować. Reszty dokona automat: wyjmie embrion, rozmrozi go, a potem zapewni mu odżywianie i właściwe środowisko rozwoju - bez udziału człowieka, a nawet mojego. Z powrotem zaplombowałem inkubator i włączyłem komputer, który po chwili zawiadomił mnie, że wszystko idealnie działa. Następnie, zgodnie z moim programem, pozornie się wyłączył, a całe urządzenie wyglądało tak samo jak setki nieczynnych inkubatorów. Gdyby ktoś je wyrywkowo sprawdzał i stwierdził, że nie może otworzyć drzwiczek, komputer natychmiast by mnie o tym poinformował, a wtedy musiałbym coś wymyślić, by jakoś sobie z tym poradzić. Jednakże wcale się o to nie martwiłem - najlepsze zabezpieczenie stanowił fakt, że nikt nie miał żadnego powodu, aby wchodzić do wylęgarni. Pomieszczeń tych nawet nie sprzątano, bo odpowiednia klimatyzacja zapewniała idealnie czyste powietrze, tak więc nie było tam nawet odrobiny kurzu.
 Może tylko jakiś włos, który wypadł mi z futerka, kiedy do inkubatora wkładałem probówkę z moją małą. "Moja mała, maleńka, potrzebuję twojej miłości. Bardzo cię pragnę. No, chodź do tatusia". Chyba w ostatniej fazie długiego panowania amerykańskiej muzyki pop istniało coś patologicznego, skoro w piosenkach kochankowie zwracali się do siebie, jakby mieli ochotę na seks z własnym dzieckiem. Choć takie teksty są chore ze względu na zawartą w nich wyraźną aluzję do pederastii i kazirodztwa, niemal idealnie pasowały do tego, co czułem.
 Moja mała dziewczynka, moja kochanka, narzeczona i żona, moja głupiutka małpka, moja własność, moja nadzieja, moja jedyna nadzieja, dziewięciodniowa matka moich przyszłych potomków leżała w inkubatorze, a mnie pozostawało tylko czekać, udawać normalnego świadka i ufać maszynerii, która decydowała o mojej przyszłości.

 - Są opóźnienia - powiedział Neeraj. - Mają jakieś niejasne kłopoty z nowym oprogramowaniem sieci i dopóki tego nie rozwiążą, nie chcą wyrazić zgody nawet na rozpoczęcie końcowych przygotowań do startu.
 Usłyszawszy to, oczywiście, nadstawiłem uszu. Czyżby owe niejasne kłopoty spowodował mój drzemiący program? Nie, nieprawdopodobne.
 - Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło - odezwała się Carol Jeanne. - Z chwilą startu już nic nie da się zmienić. Musimy lądować z marszu, a nawet nie wiemy, z jakim gruntem będziemy mieli do czynienia, a tak pozostanie nam więcej czasu na opracowanie różnych strategii.
 - Zwłoka jest dobra dla gajologów, ale nie dla mnie, bo cyka mój zegar biologiczny - rzekł Neeraj.
 - Mężczyźni nie mają zegara biologicznego - zaśmiała się Carol Jeanne.
 - A właśnie że mamy. On każe nam się zakochiwać w płodnych kobietach.
 Zrozumiałem, że na ten temat zaczęli rozmawiać podczas mojej nieobecności.
 - Cóż, nie brak płodnych kobiet - oznajmiła Carol Jeanne po chwili milczenia.
 - Ale wymagający samiec wybiera najlepsze geny.
 - A także samicę najbardziej predestynowaną do opieki nad potomstwem.
 Z pewnością go uprzedziła, że nie jest sumienną matką.
 - Być może jemu wcale nie chodzi o zegar biologiczny, lecz po prostu lekkomyślnie i beznadziejnie zakochał się w kobiecie, której nigdy by dla niego nie wybrali rodzice, a on sam dla siebie pewnie też nie.
 - Porozmawiamy o tym innym razem.
 Jak ona głupio próbuje utrzymać to w tajemnicy. Myśli, że ja nic nie wiem? Wskoczyłem na jej biurko i podbiegłem do komputera.
 "Eyewhay otnay ooze-yay ig-pay atin-Lay?", napisałem.
 Roześmiała się. Jej śmiech w dalszym ciągu sprawiał mi przyjemność, choć już na dobre zacząłem się buntować. Oto, jak silne są zaprogramowane uczucia.
 - Lovelock twierdzi, że się domyśla, co nas łączy - oznajmiła.
 - Przecież ci mówiłem, że te wszystkie wybiegi są niepotrzebne.
 - Fakt, że on się domyśla, wcale mnie nie martwi. Nie mam sekretów przed Lovelockiem. Idzie mi jednak o to, że kiedy umrę... W każdym razie wolałabym, żeby tego nie rejestrował, jeśli nic nam nie wyjdzie.
 - No, ale już to zrobił - zauważył Neeraj. - Widzisz, ludzie, którzy kiedyś zajmą się studiowaniem naszych życiorysów nie będą głupi i od razu się zorientują, co oznaczają te przerwy. Niech więc on zarejestruje, że ja chcę, byś ty, wysoka makaroniarka, znalazła się w moim życiu, w moim domu, w moim łóżku, a że ty natomiast pragniesz, byśmy zostali przyjaciółmi, ponieważ mimo wszystko czujesz się odpowiedzialna za swoje dzieci, choć w istocie nie poświęcasz dużo czasu ani im, ani mężowi, który znacznie lepiej się nimi opiekuje. Do tego wyznaj, że masz dziwną, perwersyjną ochotę na zmieszanie ras; na to, by ciemnoskóry Drawida, którego imię kończy się literą "j", połączył się z sycylijsko-amerykańską księżniczką o nazwisku kończącym się samogłoską.
 - Z tego wynika, że jestem SAK - zażartowała Carol Jeanne.
 - A co wynika z tego dla mnie? - spytał Neeraj i zwrócił się do mnie: - Lovelocku, czasami ci zazdroszczę. Wskakujesz jej na ramię i wyskubujesz z jej włosów wyimaginowane wszy, kiedykolwiek zechcesz. Wspinasz się po jej klatce piersiowej, dotykając miejsc, do których ja nie mam dostępu.
 - Nie mów w ten sposób przy moim świadku! - ostro zareagowała Carol Jeanne. - Na miłość boską, czy tylko dlatego, że już więcej nie próbujemy niczego przed nim ukrywać, mamy się zachowywać jak para napalonych smarkaczy?
 - Czemu nie? Ja jestem napalonym smarkaczem i chciałbym na golasa baraszkować z tobą w łóżku. Zadowolę się jednak uściskami i rozmową od serca, byle do późnej nocy.
 Carol Jeanne wyraźnie się krępowała, on zaś ją podpuszczał - widocznie był to przełomowy moment w ich związku. Pewnie właśnie dlatego Neeraj robił takie aluzje w mojej obecności. Chciał uzyskać jasną odpowiedź. Pragnął, by sytuacja się zmieniła.
 Carol Jeanne również, bo powiedziała:
 - Czy dręczenie mnie sprawia ci przyjemność? Od lat nie przeżywałam niczego podobnego, nawet chwili miłości. Powinnam się natychmiast wycofać, kiedy poznałam jego rodzinę. Należało się spodziewać, że on na zawsze pozostanie własnością swojej matki. Ale to była dla mnie szansa osiągnięcia... pełni życia. Skąd mogłam wiedzieć, że spotkam ciebie?
 - Ciągle wszystkich zaskakuję - odparł Neeraj. - Idąc przez życie, stale widzę zdziwione twarze.
 - Już ci mówiłam, że gdybym nie była mężatką, w ogóle bym się nie wahała. Nie zamierzam jednak rujnować mojego małżeństwa. Gdybym rzuciła męża dla ciebie, do końca życia byś się zastanawiał, czy nie rzucę ciebie dla kogoś innego.
 - A ta aluzja Stefa, że Red ma jakąś kobietę?
 - To nie było wyraźne oskarżenie. Poza tym, jeśli nawet Red ma romans, to nie oznacza, że nasze małżeństwo się skończyło. Dzieciom potrzebna jest trwała rodzina.
 - Nie rozumiem takiej podwójnej moralności. Jeśli on ma romans, wszystko w porządku, małżeństwo ocaleje, ale tobie romansować nie wolno, bobyś je rozbiła.
 - Istotnie, ponieważ ja nie umiem kłamać. Wszystko bym mu powiedziała, a on nigdy by mi nie wybaczył. To byłby koniec naszego małżeństwa.
 - Ale skoro on ma romans...
 - Nie o to chodzi, Neeraju. Po prostu nie należę do kobiet, które miewają romanse.
 - Co za bzdurna wspaniałomyślność! I to mi mówi moja ukochana, obiekt moich erotycznych marzeń. Właśnie że należysz do takich kobiet, bo jest ci źle z tym twoim mężem-sukinsynem, niekochającym, nielojalnym i samolubnym manipulantem, bo kochasz niskiego, wrażliwego Hindusa, który wygląda jak Ghandi.
 - Na pewno nie ja rozbiję moje małżeństwo. Tak czy inaczej również tobie romans by nie wystarczył. Ty też pragniesz małżeństwa. Znajdź sobie kogoś innego, Neeraju.
 - Moim zdaniem Red jest homoseksualistą, i tylko dlatego się z tobą ożenił, że chciał spełnić oczekiwania swojej matki. Uważam, że i Stef jest homoseksualistą, który trwał w małżeństwie bez miłości, ponieważ to idealnie pasowało do jego definicji małżeństwa.
 - Jesteś gajologiem, Neeraju, a nie psychoanalitykiem.
 - Teraz Red prawdopodobnie romansuje z kobietą, lecz kiedy jego małżeństwo z tobą w końcu się rozpadnie, o czym marzy od samego początku, przestanie się krępować i wreszcie będzie miał to, do czego tęsknił przez całe życie, i zwiąże się z mężczyzną, w dodatku bardzo męskim. Mógłbym się założyć...
 - Niech cię szlag trafi! To wcale nie jest zabawne, mógłbyś sobie tego oszczędzić, przynajmniej w obecności Lovelocka - przerwała mu Carol Jeanne.
 "Mnie to bawi", napisałem.
 Zastanawiałem się, czy Neeraj nie ma trochę racji. Przy różnych okazjach kilkakrotnie spotykał Reda. Znał się na ludziach, dzięki czemu zdobył sobie Carol Jeanne. Przejrzał ją i za fasadą zimnego profesjonalizmu zobaczył w niej kobietę, której Red nigdy nie dostrzegał. Sęk w tym, że owa gorącokrwista kobieta, spragniona miłości, nie decydowała o życiu Carol Jeanne, ta bowiem kierowała się tym, co uznawała za słuszne, a nie tym, czego naprawdę potrzebowała.
 Podziwiałem ją za to - chyba nie tylko dlatego, że mnie tak zaprogramowano. Podobało mi się, że była gotowa ponieść wielkie osobiste straty, aby tylko dzieci dalej miały dom i rodzinę, tym bardziej, że lubiłem Neeraja. Moim zdaniem on by ją naprawdę uszczęśliwił, lecz ona go odrzucała.
 - Lovelock uważa, że należą ci się brawa - oznajmiła. - Chyba pragnie, byśmy zamienili się świadkami.
 - Wiadomo, że kapucynki to kwiat świadków - odparł Neeraj ze śmiechem. - Lovelock jest ci niezbędny jak powietrze, i ty dobrze o tym wiesz.
 Co on chciał przez to powiedzieć? Czyżby chodziło mu o to, że ona mnie potrzebuje, bo kapucynka dodaje splendoru? Kwiat świadków...
 - On jest prawie przyjacielem - rzekła Carol Jeanne, głaszcząc moje futerko.
 Neeraj uśmiechnął się gorzko.
 - Czy tak samo jak ja jestem prawie kochankiem?
 Świetnie zdawał sobie sprawę, że słowo może ranić. W tym momencie nawet się ze mną identyfikował, stojąc na progu czegoś wspaniałego, lecz ciągle powstrzymywany, nie mógł go przekroczyć. Prawie przyjaciel. Prawie osoba. Prawie żywy. Prawie rzeczywisty. Jednakże wciąż nie całkiem.
 No cóż, Carol Jeanne, droga prawie przyjaciółko, mam w piekarniku słodką bułeczkę wyłącznie dla siebie. Nie jesteś mi potrzebna. Neeraj również. W ogóle nie potrzebuję ludzi. Z tej waszej dekadenckiej kultury i egoistycznego, aroganckiego życia, wezmę to co chcę, a potem napluję wam w twarz i wraz ze swoimi dziećmi stworzę coś nowego i pięknego. My przynajmniej zawsze będziemy pamiętali, że oprócz nas żyją na tym świecie inne inteligentne i wartościowe gatunki. Nigdy nie posuniemy się do tego, by uważać, że skoro sprytnie nazwaliśmy pozostałe gatunki "zwierzętami", mamy prawo je tępić, męczyć, ignorować i traktować z pogardą.
 Zaczynam używać napuszonych słów. Czemu nie? Chciałem być patetyczny, ale jakoś mi to nie wychodziło. Usunąłem się więc spod ręki Carol Jeanne i przycupnąwszy na krawędzi biurka, zapatrzyłem się w przestrzeń. Moja pani chyba nawet nie spostrzegła, że jestem zmordowany.
 Co innego Neeraj. On zwracał na innych uwagę i traktował mnie lepiej niż wszyscy pozostali ludzie. Zastanawiałem się, czy analizuje mnie tak samo jak Reda. Na przykład, mógłby powiedzieć: "Carol Jeanne, właściwie Lovelock jest napaloną małpką. Domyślam się, że dzięki swojemu biologicznemu zegarowi pokonał zaprogramowany antyseksualny odruch i ukradł embrion samicy, by wyhodować sobie partnerkę. A niby czego się spodziewałaś po udoskonalonej kapucynce, którą trawią pretensje i mieszane uczucia do właścicielki?"
 Nie, Neeraj tego nie widzi, bo z mojej twarzy, pozbawionej wyrazu, nigdy niczego nie zdoła wyczytać. W ogóle nie zdaje sobie sprawy, jak wygląda moje życie, choć sam ma świadka, a gdyby nawet rzeczywiście nas rozumiał, nie mógłby trzymać świadka. Nic o mnie nie wie. Żadne z nich mnie nie zna. Ludzie nigdy mnie nie poznają.

 Jednakże ja o nich wiem wszystko i bardziej im współczuję niż oni mnie, niż oni sobie nawzajem. Właśnie dlatego nie mogłem po prostu siedzieć bezczynnie wiedząc, co się dzieje z Nancy.
 Od chwili, gdy tamtej niedzieli przeczytałem jej obietnicę, cały czas myślałem, jak pomóc dziewczynie. Z początku chciałem wysłać anonim pocztą komputerową, by jej ojciec wiedział, że jest śledzony. Z tym jednak wiązało się podwójne ryzyko: z jednej strony ujawniłbym swoje możliwości manipulowania komputerami, a z drugiej - ojciec Nancy mógłby ją traktować jeszcze gorzej, posądzając o to, że się komuś wygadała. Nie, należało użyć jakiegoś prostego sposobu, by szybko i skutecznie odebrać ją temu człowiekowi, a jednocześnie go wyeliminować, by już więcej nie stanowił zagrożenia ani dla niej, ani dla innych dzieci.
 Przestudiowałem odpowiednie przepisy i stwierdziłem, że prawo na "Arce" jest całkowicie nastawione na ochronę dziecka. Rodziców winnych molestowania dzieci lub kazirodztwa usuwano z kolonii, jeśli do przestępstwa doszło przed startem, ale po zerwaniu kontaktu z Ziemią kary stawały się o wiele ostrzejsze, wręcz drakońskie. W prospekcie ich nie wymieniono, ale w pewnym sensie były brutalne. Niektórych przestępstw po prostu nie wolno tolerować w społeczeństwie, lecz w czasie wyprawy nie ma możliwości karania więzieniem ani wygnaniem, więc człowiekowi skazanemu za umyślne naruszenie praw dziecka dawano wybór: albo podda się operacji chirurgicznej, wskutek której funkcje związane z popędem płciowym i agresją będą mu sprawiały potworny ból, albo zostanie uśmiercony.
 Operacja kojarzyła mi się z czymś znajomym, pomimo suchego języka kodeksu karnego "Arki". Zagłębiwszy się w szczegóły, wkrótce odkryłem, że pierwszych takich operacji dokonywano w programie udoskonalania świadków.
 Zatem najgorszą karą, jaką dla człowieka przewidywało prawo "Arki", było to, co zrobiono ze mną. Podczas operacji wszczepiano niewielkie urządzenie, które zaczynało działać, gdy Carol Jeanne wymawiała karcące słowo albo kiedy myślałem o seksie. Założyli mi je nie po to, by ukarać za popełnione przestępstwo, spowodowane wadą charakteru szkodzącą moim dzieciom, lecz dlatego, że miałem być "udoskonalony" i w związku z tym należało mną sterować.
 Jednakże operacja na płacie limbicznym nie zapewniała stuprocentowej skuteczności. Sam się o tym przekonałem.
 Powinienem więc jak najszybciej zadenuncjować ojca Nancy, póki jeszcze można go odesłać z "Arki" na Ziemię. Wówczas uwolniłbym od niego dziewczynę i jej matkę.
 Mimo wszystko sam wolałem go nie oskarżać. Gdyby ludzie się dowiedzieli, że ich szpieguję, byliby oburzeni i zaczęliby się mnie bać. Co gorsza, to by ujemnie rzutowało na opinię Carol Jeanne, boby pomyśleli, że działam w jej imieniu, a w dodatku anonimowe oskarżenie za pośrednictwem komputera nie wystarczyłoby do uwolnienia Nancy od ojca i jedynie by jej zaszkodziło. Musiałem pozostać w cieniu i dalej udawać, że jestem tylko zabawną małpką.
 Zastanawiałem się, czy nie zwrócić się z tą sprawą do Carol Jeanne, żeby ona wszystko załatwiła, lecz doszedłem do wniosku, że tak zrobię wyłącznie w ostateczności. Nikt by nie uwierzył, że sama przeczytała tę obietnicę, i w końcu musiałaby ujawnić moją rolę, co nam obojgu przyniosłoby szkody.
 Istniały jednak osoby, które mogły doprowadzić do oskarżenia, w ogóle tego ze mną nie łącząc.

 W sieci znów się pojawił Bóg. Przysłał mi następną wiadomość, ale tym razem nie tak wredną. Nie wiem, co robić. Nawet nie miałem pojęcia, że takie coś się zdarza. Dlaczego Nancy nikomu o tym nie powie? I pomyśleć, że to jej własny ojciec. Ojcowie nie robią takich rzeczy. Czasami zostają na Ziemi i pozwalają żonie zabrać dzieci na inną planetę, ale nie śmieją tknąć swoich córek. To gorsze od najgorszego.
 Wyobraziłem sobie, że ojciec robi to z Dianą, i miałem ochotę go zabić. Ale wiem, że on nigdy by tego nie zrobił. Najchętniej bym zabił ojca Nancy.
 Chyba ta małpa ma rację, że podgląda obietnice (widziałem, jak szpiegowała!), ale tego nie mogłaby użyć jako dowodu, bo obietnic nie wolno pokazywać w sądzie, nawet jeśli pastor ich nie niszczy, choć powinien.
 Pogadam z Dianą i może ona wymyśli jakiś sposób, żeby Nancy sama nam wszystko powiedziała. Wtedy pójdziemy na policję i "Bóg", z tym swoim włochatym tyłkiem, nie będzie w to wplątany.

 Marek pokazał mi list od "Boga". Całą noc płakałam. Biedna Nancy. Nie wiem, jak ją namówimy, żeby nam wszystko wyznała. Nie wypada do kogoś podejść i spytać: "Wiem, że twój ojciec popełnia kazirodztwo, więc może jesteś jego ofiarą i chcesz, byśmy ci pomogli od niego się uwolnić?" Przypuszczam, że coś wymyślę, a jak nie ja, to Marek.
 Chciałam napisać, że mój brat myśli tylko o bzdurach, ale zrobiło mi się głupio. Drażnienie się z nim i dogadywanie mu jest takie dziecinne, kiedy chodzi o coś rzeczywiście poważnego. Czasami się bijemy, ale nigdy naprawdę. Słowo honoru. Drażni się ze mną, ale nigdy nie robi mi krzywdy. Nie każdy czuje się tak bezpieczny w rodzinie jak ja. W końcu z Marka wcale nie taki zły brat.

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY

KLATKI

Sprawiedliwość na "Arce" działa błyskawicznie - powinienem to zapamiętać. Minął zaledwie jeden dzień od chwili, gdy wysłałem list do Marka, a już ręka prawa dosięgła rodziny Nancy. Chłopak, oczywiście, podzielił się moimi informacjami z siostrą, a ona poszła do Nancy, którą tak wzruszyło okazane jej współczucie, że się przed nią otworzyła. Szkoda, że tego nie widziałem - wiem, że Diana jest bystra, ale sama bystrość nie zawsze wystarcza, by człowieka do czegoś nakłonić.
 Usłyszawszy z ust Nancy całą historię o złym traktowaniu i kazirodztwie, Diana ruszyła prosto do Reda i wszystko mu opowiedziała - nie wspominając, że sprawa zaczęła się od wiadomości, którą otrzymał Marek. Wiem, jak świetnie ta dziewczynka prowadziła rozmowę z Redem, bo to sobie skopiowałem od Pink, co nie oznacza, że Pink jest moim szpiegiem u Reda. Po prostu świnie z natury dają się łatwo wykorzystywać.
 Muszę pochwalić Reda. Niech sobie będzie emocjonalnie uzależniony od matki, ale w wypadku cudzych problemów rodzinnych działał bardzo uczciwie i szybko. Jak należy. Najpierw skontaktował się z konsultantami szkolnymi. Dowiedział się, że nienormalne zachowanie Nancy przypisywali złemu traktowaniu w domu i nawet próbowali coś od niej wyciągnąć, lecz udzielała im tak mętnych wyjaśnień, że nie dawały podstawy do wszczęcia postępowania przeciwko rodzicom.
 Jednakże w połączeniu z oświadczeniem Diany ich obserwacje wystarczyły, by dalej prowadzić dochodzenie. Następnego dnia Red przyszedł do szkoły i razem z konsultantem, który najbardziej interesował się tą sprawą, przedstawił Nancy to, czego się o niej dowiedział. Nie wspomniał o Dianie, ale Nancy, oczywiście, natychmiast się domyśliła źródła informacji. Ponieważ wszystko odbywało się w obecności Pink, znowu mogłem obejrzeć tę scenę.
 - Diana miała nikomu o tym nie mówić - odparła Nancy ponurym głosem.
 - Powinno się mówić o takich rzeczach - rzekł Red. - Jeśli się to ukrywa, nie można tego powstrzymać. Teraz potrzebujemy tylko jednego: żebyś sama wszystko nam opowiedziała.
 - Nigdy nie będę skarżyła na mojego ojca.
 - Wiesz co, Nancy? Wystarczy, jeśli potwierdzisz, że to, co wiemy, jest prawdą. Wtedy natychmiast zabierzemy cię z domu, a twój ojciec pójdzie do aresztu, by już więcej nie mógł cię karać. Jego odeślemy z "Arki", ty zaś będziesz miała do wyboru: albo oddzielnie wrócisz na Ziemię, albo zostaniesz tutaj z matką.
 - Mama nie zostanie tu bez niego. Poleciała tylko dlatego, że on jej kazał.
 - A ty chciałaś lecieć?
 Nancy skinęła głową.
 - Jeżeli więc matka uzna, że razem z ojcem powinna wrócić na Ziemię, wolno ci zostać z nami. Jesteś na tyle dorosła, żeby podejmować takie decyzje. Będziemy z ciebie dumni, gdy zdobędziesz się na odwagę i powiesz nam, czy to prawda, by uniemożliwić ojcu dalsze nadużycia wobec ciebie.
 Dziewczyna zerknęła na Reda.
 - Dobrze. Tak, to wszystko prawda - odparła cicho.
 Kiedy oglądałem tę scenę dzięki wzrokowej i słuchowej pamięci Pink, przyszło mi do głowy, że skoro Nancy jest na tyle dorosła, by decydować, czy zostanie na "Arce", to chyba jest również na tyle dorosła, by uciec z domu i by sama zdołała się uwolnić od kazirodztwa. Z drugiej strony jednak ojciec tak długo ją wykorzystywał, że niewątpliwie straciła wolną wolę. Ile czasu zajmie jej powrót do normalnego stanu? Niewola zmienia osobowość i wcale nie tak łatwo zdecydować się na wolność, nawet jeśli jest możliwa.
 Zastanawiając się nad tym wszystkim, doszedłem do wniosku, że najważniejsze słowa, jakie powiedział Red, to: "Będziemy z ciebie dumni". W ten sposób obiecał Nancy ojcowską aprobatę, której nigdy nie otrzymała, choć tak bardzo jej pragnęła, że licząc na nią, cierpliwie znosiła straszne traktowanie.
 Tu jednak robię dygresję. Chyba w rzeczywistości analizuję siebie. Ja, biedna pozbawiona ojca istota, także pragnę ojcowskiej aprobaty jak wszystkie naczelne. Kto jest moim ojcem? Na pewno nie Red. Nie jestem tak zrozpaczony ani głupi jak ta dziewczyna, by się go uczepić.
 W ciągu godziny ojciec Nancy znalazł się w areszcie, gdzie go przesłuchano w obecności adwokata i Reda, nowego opiekuna jego córki. Z płaczem przyznał się do wszystkiego, na przemian oskarżając ją o uwodzenie i błagając, by go ukarano za to, że tak strasznie ją traktował. Zrobiło mi się zarazem smutno i niedobrze.
 Jeszcze smutniejsza okazała się reakcja jego żony, która stanowczo zaprzeczyła, że cokolwiek się stało.
 - Oczywiście, czasami musiał ją ukarać, bo ona ma humory i jest nieposłuszna, ale pozostałe oskarżenia to po prostu jej złośliwa próba wyrwania się spod kurateli przyzwoitej rodziny - oświadczyła.
 Następny transport na Ziemię przewidywano za dwa tygodnie. Ojciec i matka Nancy mieli nim odlecieć.
 Dziewczyna tymczasowo zamieszkała z nami. Dostała kanapę, na której kiedyś spał Stef. Wkrótce dla wszystkich stało się jasne, że Nancy sfiksowała na punkcie Reda jako swojego wybawcy, a Dianę uznała za wroga. Dziwne, nieprawdaż? Red był dla niej tym, kto ją uchronił przed okrucieństwem ojca i jego nieustannymi żądaniami świadczeń seksualnych, Diana zaś osobą, która nadużyła jej zaufania i naraziła ją na utratę miłości rodziców. Nancy nie przeszkadzało, że oba skutki ściśle się ze sobą wiązały - wytrącona z równowagi psychicznej, całkowicie je rozdzielała. Nie chciała siedzieć w domu, gdy przychodziła Diana, by zająć się dziećmi, więc mieliśmy pewne kłopoty z opieką nad dziewczynkami.
 Kiedy ta sprawa wynikła pierwszy raz, Nancy się uparła, że nikogo nie potrzebujemy, bo ona świetnie sobie z tym poradzi. Zdążyłem uprzedzić Carol Jeanne, że dziewczyna jest niezrównoważona, więc nie należy jej zostawiać samej z Lidią i Emmy. Przypomniałem mojej pani, że ofiary złego traktowania często same źle traktują innych, ale moje ostrzeżenia okazały się zbędne - Red już podjął stosowne kroki.
 - Nancy, w dalszym ciągu potrzebny ci wypoczynek i spokój, żebyś mogła się otrząsnąć z tego wszystkiego, co cię spotkało - powiedział. - Opieka nad małymi dziećmi byłaby dla ciebie zbyt dużym stresem. Miną lata, nim ci na nią pozwolę.
 Od niego przyjęła zakaz bez protestów. Wieczorem jednak, gdy samotnie oglądała telewizję, a Carol Jeanne i Red kładli dziewczynki do łóżka, obserwowałem ją z korytarza i słyszałem, jak mruknęła:
 - Ta plotkara tylko dlatego to zrobiła, że nie chce, bym ja się opiekowała dziećmi. Parszywa suka.
 Wiedziałem, skąd się wzięła taka postawa. Nancy naśladowała swojego ojca, który córkę obarczał winą za to, co jej wyrządził, w dodatku wyzywając ją od suk - wszystko zwaliła na Dianę i nawet użyła tych samych wyzwisk. Nie trzeba mieć kwalifikacji Reda, żeby to rozumieć.
 Bardzo mnie to irytowało, bo Nancy wcale nie była głupia. Jak na nie udoskonaloną istotę ludzką, wydawała się niemal bystra, a jednak nie pojmowała absurdalności swojego rozumowania. Najszczęśliwsze chwile w życiu przeżywała opiekując się dziećmi sąsiadów, bo wtedy nie musiała przebywać z ojcem, a przy tym w innych domach znajdowała względny spokój i normalność. Skoro Red jej tego zakazał, po prostu "wiedziała", że wszystkiemu winna jest Diana, bo ją pozbawiła ulubionego zajęcia.
 Starałem się jak najczęściej obserwować Nancy. Już nigdy więcej nie wygłaszała swoich paranoidalnych wniosków. Nic nie robiła, przynajmniej wówczas, gdy na nią patrzyłem. Po prostu siedziała, oglądając telewizję czy bawiące się dziewczynki, albo przez okno gapiła się na dalekie miasteczka "Arki". Zwykle miała tępy wzrok, ale czasami w jej oczach pojawiały się łzy lub błyski wściekłości.
 Niewiele mówiła i swoją obecnością nie zakłócała domowego trybu życia. Mamuśce pozwalała traktować się jak służącą.
 - Och, droga Nancy, możesz mi podać książkę, którą czytam?
 Albo:
 - Nancy, kochanie, bądź tak dobra i przynieś mi z kuchni szklankę wody. Wrzuć co najwyżej jedną kostkę lodu, bo jeśli piję zbyt zimne płyny, to pali mnie w gardle. Wiesz, jak to jest, kiedy człowiek się starzeje. Powinnaś uklęknąć i podziękować Bogu za to, że jesteś młoda i nic ci nie dolega.
 Tym samym Mamuśka dowiodła, że niczego nie zauważa, bo Nancy wyraźnie coś męczyło. Jednakże dziewczyna, wychowana w atmosferze całkowitego podporządkowania woli innej osoby, sprawiała wrażenie, jakby zlecenia Mamuśki stanowiły dla niej wielką łaskę. Inna sprawa, że Mamuśka zawsze ładnie ją prosiła, czego ojciec Nancy nigdy nie robił. Owe drobne posługi dawały dziewczynie poczucie przydatności, którego teraz jej brakowało skoro ojciec siedział w areszcie.
 Od czasu do czasu mrużyła oczy z wściekłości i nienawiści, a gdy spostrzegła, że na nią patrzę, próbowała zmiażdżyć mnie spojrzeniem. Z początku odwracałem głowę, ale później się zawziąłem - niby dlaczego miałbym unikać jej wzroku? Po pierwsze nie miała pojęcia o mojej roli w jej wyzwalaniu, a po drugie w ogóle nie dbałem o to, czy mnie nienawidzi, czy nie. Co mi mogła zrobić? Więc uśmiechałem się do niej i zaczynałem się wygłupiać. Naprawdę potrafię błaznować. Wszyscy się śmiali - ona nigdy.
 Pewnego razu do biura Carol Jeanne przyszły dwie agentki z "ośrodka kondycyjnego", tak umięśnione, że ich damskie stroje wydawały się marnym kamuflażem. Wyobrażając sobie, jakie są żylaste, natychmiast pomyślałem, że żadna z nich od lat nie miała menstruacji. Ich biust przypominał piłki tenisowe, przypięte do męskich klatek piersiowych. Każda z tych kobiet bez trudu zmiażdżyłaby mi głowę jedną ręką.
 - Przyszłyśmy porozmawiać z panią o włamaniach do komputerów - oznajmiła wyższa, niejaka Mendoza.
 Oczywiście przeżyłem okropną chwilę sądząc, że wykryto moje machinacje i że zostanę unicestwiony. Instynktownie wskoczyłem na najwyższe miejsce w pokoju. Na szczęście ani Mendoza, ani Van Pell w ogóle się nie domyśliła, że kapucynki w ten sposób okazują strach wywołany poczuciem winy. Carol Jeanne mogłaby się zorientować, co oznacza moja reakcja, ale od lat nie zwracała na mnie uwagi.
 - Ściśle mówiąc, chodzi nam o anonim, który państwo niedawno otrzymali - wyjaśniła Mendoza.
 - Wiedzieliśmy, że nasza sieć nie jest szczelna - dodała Van Pell. - Dlatego też, kiedy pani tu przybyła, zainstalowaliśmy pewne urządzenia monitorujące, aby nas alarmowały w wypadku włamania do pani komputera. Dysponuje pani bardzo ważnymi informacjami, doktor Cocciolone.
 - W takim razie wiecie więcej niż ja - stwierdziła Carol Jeanne.
 - Właściwie niezupełnie - odparła Van Pell. - Widzi pani, ktoś unieszkodliwił nasze zabezpieczenia. Dalej funkcjonują, ale przysyłają nam bezwartościowe informacje.
 - Czy przypadkiem nie są wadliwe? - podsunęła Carol Jeanne.
 - Ustalono, że ktoś je przeprogramował - oświadczyła Mendoza.
 - Ach tak? Na pewno zrobił to Lovelock.
 Pięknie mnie załatwiła.
 - Lovelock? - spytała zdezorientowana Mendoza.
 Te babsztyle są agentkami tajnej policji bezpieczeństwa na "Arce" i nawet nie wiedzą, jak się nazywa świadek doktor Cocciolone? Jak widać, intensywne ćwiczenia w siłowni pozwalają ograniczyć zawartość tłuszczu w organizmie do poniżej dwóch procent, ale nie zwiększają sprawności umysłowej.
 - To mój świadek - wyjaśniła Carol Jeanne. - Lovelock zawsze sprawdza, czy moje dane są dobrze zabezpieczone. Niewątpliwie znalazł wasze urządzenia i sądził, że służą do szpiegowania. On naprawdę świetnie sobie radzi z komputerami.
 No chyba. Przecież jestem udoskonalony.
 Mendoza i Van Pell spojrzały na mnie tępym wzrokiem. Zdawało mi się, że mnie oceniają: "Takie coś miałoby się znać na komputerach?"
 - Pani małpa uniemożliwiła nam wykrycie nadawcy anonimu - stwierdziła Van Pell.
 Carol Jeanne roześmiała się jej w twarz.
 - Mój świadek zrobił po prostu to, co do niego należy, i zabezpieczył moje dane. Warto by dodać, że nawet lepiej niż wy.
 Dziękuję, Carol Jeanne. Niech te babsztyle naprawdę mnie polubią. Pewnego dnia moje życie może zależeć od tego, czy uznają, że jestem rozkoszny i sympatyczny.
 - Następnym razem, jeśli będziecie chcieli zainstalować jakieś urządzenie w moim komputerze, proszę mnie o tym uprzedzić, żeby Lovelock go nie wyjmował. Podejrzewam jednak, że mimo to coś w nim przerobi, bo bardziej ufa swoim zabezpieczeniom niż waszym.
 - Skoro jest taki dobry, bez wątpienia wie, jak się włamał do sieci nadawca tamtego anonimu - zauważyła Mendoza.
 - Lovelocku? - spytała Carol Jeanne.
 Podskoczyłem do jej komputera. Mendoza i Van Pell, które w dalszym ciągu stały na baczność niczym sierżanci podczas musztry, odwróciły się, tak aby widzieć, co piszę. Zachowywałem się pewnie, ale umierałem ze strachu. Mój drzemiący program zacznie działać dopiero wówczas, gdy zainstalują nową sieć, a więc jeśli im pokażę furtkę znaną Markowi i mnie, one ją usuną i skończy mi się dostęp. To nie takie znowu największe nieszczęście, bo mógłbym sobie napisać inny. Jednakże każda nowa furtka, jaką sobie stworzę, zwiększy prawdopodobieństwo, że zostanę przyłapany, zanim uruchomią nowy program obsługi sieci.
 Mimo wszystko lepiej powiedzieć im o furtce, ponieważ wtedy przestaną jej szukać - intensywne poszukiwania mogłyby doprowadzić do wykrycia mojego drzemiącego programu, a to już byłaby prawdziwa katastrofa. Postanowiłem więc ujawnić furtkę.
 "W ciągu kilku godzin po otrzymaniu anonimu odkryłem wejście do sieci", napisałem. "Przeanalizowałem wszystkie programy odczytujące kombinacje klawiszy i znalazłem ten, który odpowiadał następującemu hasłu". Wystukałem tamto hasło na klawiaturze. "Umożliwia ono dostęp do wszystkiego, nawet lepszy niż mają operatorzy. Przypuszczalnie tę furtkę zostawili programiści".
 Agentki popatrzyły na siebie z ponurymi twarzami, na których zapewne malowałoby się zdziwienie, gdyby potrafiły wyrażać bardziej skomplikowane rzeczy niż zadufanie w sobie.
 - A jak się włamałeś do systemu, żeby się dostać do programów odczytujących kombinację klawiszy? - zapytała Van Pell.
 Ostentacyjnie spojrzałem w sufit, by pokazać, co myślę o takim dziecinnie prostym zadaniu. Kiedy im to pokazałem swoją metodą, obie przez dłuższą chwilę milczały.
 - Wiesz, będę bardzo zadowolona, kiedy się pozbędziemy tego gównianego starego oprogramowania - w końcu mruknęła Van Pell.
 - Kiedy uruchomią nowe? - zainteresowała się Carol Jeanne. - Naprawdę bardzo ułatwi nam pracę, umożliwiając dostęp do wszystkich baz danych bez konieczności zmieniania systemów.
 - Wkrótce - odparła Van Pell.
 - Postaramy się, żeby zrobili to jak najszybciej, skoro nowy system zabezpieczania danych wykluczy podobne problemy z włamaniami - dodała Mendoza, rzucając mi groźne spojrzenie. - Tymczasem proszę zabronić małpie grzebać w systemie, bo nieświadomie coś uszkodzi.
 Miałem ochotę zrobić bobek i cisnąć nim w tego babsztyla, ale się powstrzymałem, aby nikt nie twierdził, że małpy są niekulturalne. Poza tym, takie zachowanie tylko by utwierdziło Mendozę w przekonaniu, że słusznie mnie oceniła. Niech sobie myśli, że jestem zwyczajnym tresowanym zwierzęciem, które ma dostęp do delikatnego sprzętu komputerowego. To moje najlepsze zabezpieczenie przed tajnymi agentami.
 Udało mi się też zachować w sekrecie fakt, że i Marek znał tę furtkę. Skoro teraz o niej wiedzą, natychmiast założą pułapki, więc muszę go ostrzec. Mam na to mnóstwo czasu - minie wiele godzin, nim zainstalują nowe programy.
 Kiedy o tym wszystkim myślałem, Carol Jeanne powiedziała gniewnie:
 - Mój świadek nie grzebał w systemie. Lovelock po prostu zbadał dwa wypadki naruszenia bezpieczeństwa i świetnie sobie z tym poradził.
 - Nasze urządzenia monitorujące nie naruszyły bezpieczeństwa, lecz je zapewniały.
 - Jeśli ktoś instaluje w moim komputerze jakieś urządzenia, nie pytając mnie o zgodę, to jest to naruszenie bezpieczeństwa, proszę pań, i nigdy więcej tego nie róbcie.
 Agentki z wściekłością popatrzyły na Carol Jeanne. Była to wspaniała konfrontacja - dwie twarde, mocno zbudowane przedstawicielki prawa, próbujące zastraszyć wątłą uczoną. Nie wytrzymały jej łagodnego spojrzenia, co świadczyło, że wola, która pozwala zbudować silne ciało, nie dorównuje woli, która wymyśla i tworzy całe biosfery.
 Kiedy wyszły, Carol Jeanne się zaśmiała i wzięła mnie na ręce. Przytuliłem się do jej miękkich piersi. Zaczęła mnie głaskać i przez chwilę czułem się szczęśliwy do szaleństwa. Dobry niewolnik. Zuch. Bardzo, bardzo dobry niewolnik.

 Sprawdzałem inkubator możliwie najczęściej - po pierwszym miesiącu codziennie. Wiedziałem, że kiedy pojawi się dziecko, czeka mnie jedno z najtrudniejszych zadań w moim życiu. Noworodki naczelnych są głupie, bezradne i same nie potrafią nic zrobić. Wymagają wiele troski. Przeczytałem wszystko na temat karmienia i pielęgnacji małych kapucynek, a także poznałem całą ludzką wiedzę o tym, jak należy je wychowywać, by mogły samodzielnie żyć w stanie dzikim na nowej planecie. Do kryjówki w ścianie "Arki" przeniosłem części rozebranej klatki, którą następnie zmontowałem, żeby mała nie wypadła, gdy chwilowo będę musiał ją opuszczać. Ukradłem przytulankę - miękką lalkę z małpiego futra, przeznaczoną dla nowo narodzonych kapucynek. Małpie futro... Miałem nadzieję, że zdjęto je ze zwierzęcia zmarłego śmiercią naturalną.
 Trudniej poszło z małpim pokarmem. Na "Arce" produkowano go w ograniczonych ilościach, jedynie dla mnie. W początkowym okresie nie napotkam większych kłopotów, bo będę karmił noworodka mieszanką z butelki, a jedną i drugą łatwo dało się ukraść. Później jednak mała powinna dostawać normalne, urozmaicone jedzenie, a to oznaczało, że jeśli sam chcę się dostatecznie odżywiać, będę musiał kraść owoce, kwiaty i jarzyny, bo inaczej wypadnie mi zjadać liście i cierpieć na rozwolnienie. Kapucynki są tak zbudowane, że okresowo mogą się odżywiać wyłącznie liśćmi, kiedy nie ma nic innego - nasz przewód pokarmowy trawi je szybciej, w ciągu trzech, czterech godzin, co pozwala nam zjadać ich więcej i w ten sposób zdobywać składniki potrzebne do życia, póki nie nadejdzie sezon owoców i jarzyn. Oznacza to jednak, że już nie będę robił małych, suchych bobków, a gdziekolwiek usiądę, zostawię ślady rozstroju żołądka. Carol Jeanne zaprowadzi mnie do weterynarza, który może się zorientować, że nie jem tego, co mi dają.
 Jak więc widać, w planach na przyszłość uwzględniłem wszystko. Wiedziałem, co i jak powinno przebiegać, i byłem przygotowany na wszelkie okoliczności.

 Najdroższy, ukochany pamiętniku!
 Nic mi nie wychodzi. Marek i ja odebraliśmy Nancy jej strasznym rodzicom, a teraz ona się do mnie nie odzywa i w ogóle jest wstrętna. Dziś w szkole Zoni mi powiedziała, że Nancy jej mówiła, że jestem o nią zazdrosna i że ją okradam i małpuję. Chyba tylko Marek mógłby wymyślić coś tak głupiego. Dlaczego Nancy wygaduje takie rzeczy? Zoni mi jeszcze powiedziała, że Nancy jej mówiła, że nikt nie powinien mi się zwierzać, bo wszystko rozgaduję i ludzie mają przez to kłopoty. To NIEPRAWDA! Już chciałam powiedzieć Zoni, że jedyna tajemnica, jaką zdradziłam, to to, że ojciec Nancy był niedobry, ale ugryzłam się w język, bo wtedy Nancy miałaby rację. Naprawdę nie wiem, jak się bronić. Przecież nie będę chodziła po ludziach i wyliczała im sekrety, których nie zdradziłam. W każdym razie moje prawdziwe przyjaciółki dalej będą moimi przyjaciółkami, a komu potrzebne inne?
 W szkole jestem tematem obrzydliwych plotek, a myślisz, że mama chce mnie słuchać? Pewne, że nie, i pozostałeś mi tylko ty, mój najukochańszy pamiętniku. Mama jest zbyt zajęta, bo ciągle robi się na bóstwo z powodu tego małego Hindusa, który ją podrywa. Właściwie się cieszę, że jest szczęśliwa i tak dalej. Neeraj może się przydać w jej karierze, bo ten brzydki kurdupel jest kimś ważnym w wydziale biologii. To bardzo dobry kontakt dla mamy, ale chyba ona nie myśli o karierze, kiedy się wygłupia i robi takie rozmarzone oczy. Marek twierdzi, że po prostu Neeraj jest na "Arce" pierwszym mężczyzną, który potraktował ją jak kobietę, i dlatego ona się tak napaliła, ale moim zdaniem to obrzydliwe. Kobiety są inne niż mężczyźni i nie powinny rujnować sobie życia dla jakiegoś faceta. Wcale mi nie przeszkadza, że Neeraj jest niski i brzydki, ale to nie-Amerykanin, i już. Po co są te głupie miasteczka, skoro można się pobrać z kimś z innego kontynentu? Co my zrobimy, jeżeli oni wezmą ślub i przeniosą się do Gangesu? Przestaniemy jeść mięso? Czy będę musiała nosić na czole tę głupią kropkę? Marek twierdzi, że mama zwyczajnie się z nim prześpi i że wkrótce się go pozbędziemy, ale ona nie jest taka. Neeraj chyba też nie. Myślę, że oni chcą wziąć ślub, i Marek też tak uważa. To naprawdę straszne, bo nikt nie będzie pytał nas o zdanie, a przecież my w ogóle na tym nie skorzystamy i tylko życie się nam poplącze.
 Dziękuję, nie chcę nowego ojca, bo już jednego mam. Jeżeli ona za niego wyjdzie, ucieknę z domu, schowam się w jakimś kanale wentylacyjnym i zamarznę na śmierć. Dobrze im tak, gdy znajdą moje wysuszone, zliofilizowane ciało, bo Marek powiedział, że mama wciąż jest płodna i prawdopodobnie chce mieć gromadkę ślicznych, smagłych dzieci, które będą czcić krowy.
 Kiedy młody lew zwycięża starego i przejmuje stado, zabija wszystkie lwiątka po to, by samice dostały rui i mógł mieć z nimi swoje dzieci. Marek twierdzi, że gdyby nie to, że tak bardzo nie znosimy Neeraja, na pewno byśmy go polubili, ale według mnie to bzdura.

 Łatwo się dowiedziałem, że coś łączy Neeraja z Dolores - po prostu ich zobaczyłem, gdy kolejny raz szedłem do inkubatorów. W wieczornym półmroku siedzieli pod drzewem i rozmawiali, trzymając się za ręce. Nie musiałem mieć doktoratu filozofii, by się zorientować, że Dolores jest po uszy zakochana w Neeraju.
 W pierwszej chwili pomyślałem: "Szybko się pocieszył, gdy Carol Jeanne dała mu jasno do zrozumienia, że jego małżeństwo z nią jest wykluczone".
 Później przyszło zastanowienie: "Dolores mieszka w Mayflowerze. Wydaje się bardziej prawdopodobne, że Hindus umyślnie wybrał sobie kobietę właśnie tutaj, aby Carol Jeanne skręcała się z zazdrości, bo w dalszym ciągu go kocha, chociaż próbuje uratować małżeństwo z Redem".
 Potem zacząłem wszystko analizować: "Dolores jest matką Diany i Marka. Neeraj to na "Arce" jedyny dorosły, który traktuje mnie jak osobę. Jeśli zamieszka w ich domu, być może trochę na tym skorzystam.
 Właściwie do dziś nie wiem, czym się kierowałem, gdy następnego dnia poszedłem do Neeraja. Czyżbym pragnął bronić interesów Carol Jeanne? A może chciałem się przyjrzeć nowemu związkowi Neeraja? Prawdopodobnie i jedno, i drugie.
 Wydawał się zachwycony moją wizytą. Szczerze mówiąc, on na każdego tak reaguje, ale to oznaczało, że przynajmniej się ze mną liczy. Od razu przeszedłem do sprawy. Korzystając z jego komputera napisałem, że jestem ciekaw, czy zamierza rozmawiać z Carol Jeanne o swoim związku z Dolores, i że jeśli tego nie zrobi, po jakimś czasie sam jej o tym powiem.
 "Jesteś nieostrożny", dodałem. "Wczoraj wieczorem ktoś cię widział i już krążą plotki".
 - Masz rację - rzekł. - Straszny ze mnie tchórz. Poza tym, do wczoraj nie wiedziałem, czy Dolores chce zostać moją żoną. Już wszystko ustaliliśmy. Przeprowadzam się do niej.
 "Bardzo miło z twojej strony", napisałem. "Jestem pewien, że dzięki temu Carol Jeanne będzie łatwiej".
 - Carol Jeanne nie występuje w tym równaniu, Lovelocku - odparł. - Sama tak zdecydowała. Teraz Dolores i ja musimy powziąć decyzję, nie oglądając się na nikogo, prócz dzieci. Dolores chętnie przeniosłaby się do Gangesu, ale jej córka wyraźnie się tego boi, więc dla dobra dzieci zostaniemy w Mayflowerze. Szkoda, że Dolores mieszka w tym samym miasteczku, co Carol Jeanne, lecz nie żałuję, że ją poznałem i się w niej zakochałem.
 "Wiem, ale w czasie pracy kręcisz się koło Carol Jeanne".
 Przez chwilę był zły. Potem się uspokoił.
 - Lovelocku, czy jesteś złośliwy dlatego, że ci zaprogramowano lojalność wobec twojej pani? A może masz do mnie pretensje sądząc, że krzywdzę Carol Jeanne? Czy uważasz, że naprawdę zrobiłem coś złego?
 Uwagę o zaprogramowanej lojalności mogłem uznać za obelgę, odebrałem ją jednak inaczej - świadczyła, że Neeraj na ogół rozumie moje zachowanie i pragnie się dowiedzieć, co myślę o jego postępowaniu. Jakby rzeczywiście liczył się z moją opinią.
 Musiałem przyznać, że w gruncie rzeczy nie ma nic złego w jego związku z Dolores.
 "Znam te dzieci", napisałem. "Są bardzo bystre".
 - Owszem. Dużo o tobie rozmawiają. Dla nich Carol Jeanne to kobieta, z którą mieszka Lovelock.
 Dużo o mnie rozmawiają? Ciekawe, czy są dyskretne. Nie śmiałem o to pytać, ale się zaniepokoiłem. Czy nie wspomniały o naszych wspólnych komputerowych eskapadach?
 - Dobre z nich dzieciaki - powiedział Neeraj. - Bardzo potrzebują ojca, choć nawet nie zdają sobie z tego sprawy. Nie potrafię go zastąpić, ale przynajmniej mogę im dać akceptację i poczucie uporządkowania, jakie mężczyzna zapewnia w życiu dziecka.
 W wypadku Nancy rolę ojca spełnia Red, ale on nigdy nie będzie należał do jej rodziny. Neeraj zaś, gdyby ożenił się z Dolores, stałby się członkiem rodziny Diany i Marka, a już się przekonałem, jak Hindus działa na ludzi. Dzieci wkrótce by go pokochały. On traktowałby je lojalnie i po prostu by z nimi był, czego Red w istocie nie mógł dać Nancy. Marek i Diana nawet nie wiedzą, jakie mają szczęście.
 - Kiedy się pobierzemy, nie sądzę, żebym zbyt często kontaktował się z Carol Jeanne poza pracą - ciągnął Neeraj. - Jednakże chyba wiesz, że ty zawsze będziesz mile widziany w naszym domu. Choć obowiązki niemal cały czas trzymają cię przy Carol Jeanne, swoimi odwiedzinami sprawisz radość dzieciom. Mnie także. W tym wypadku nie jestem bezinteresowny. Jeśli dzieci uznają mnie za twojego przyjaciela, stanę się dla nich bardziej atrakcyjny, a mam nadzieję, że zdajesz sobie sprawę, jak wielką przyjaźnią cię darzę.
 Te słowa zapadły mi głęboko w serce. Jeszcze żaden człowiek w taki sposób do mnie nie mówił. Czułem się, jakbym umierał z pragnienia i nieoczekiwanie ktoś mnie napoił. Ta deklaracja przyjaźni wlała się w moją duszę ciepłą falą, nawadniając miejsca, które dotychczas zawsze, ale to zawsze były wyschnięte.
 Chciałem go wyściskać. Pragnąłem mu powiedzieć, co jego słowa dla mnie znaczą, lecz mogłem jedynie pisać na ekranie komputera.
 "I ja darzę cię przyjaźnią, na jaką pozwala mi moje oprogramowanie".
 Wystukując na klawiaturze to lakoniczne oświadczenie, w którym rozczulałem się nad sobą, już zacząłem żałować, że je piszę. Nie potrafiłem uciec od poczucia własnej bezsilności choćby na krótką chwilę, aby serdecznie zareagować na przyjaźń, oferowaną mi przez tego dobrego człowieka.
 Chyba jednak to rozumiał. Wyciągnął rękę i dotknął mojego grzbietu, lecz w przeciwieństwie do innych ludzi, którzy mnie głaskali, traktując niczym zwykłe domowe zwierzę, delikatnie podrapał paznokciami po skórze. Wiedział, jak sprawić mi przyjemność.
 Zresztą sprawiał ją wszystkim. Inaczej jakżeby zakochała się w nim i Carol Jeanne, i Dolores? Instynktownie wyczuwał, czego ludziom potrzeba, co im daje zadowolenie i hojnie ich tym obdarowywał.
 A ja mimo to w dalszym ciągu nie potrafiłem być wobec niego tak samo wielkoduszny.
 "Dlaczego dotychczas nie masz własnej rodziny?", napisałem.
 Uśmiechnął się łagodnie.
 - Lovelocku, czyżbyś jeszcze nie sprawdził mojego dossier?
 Pewnie, że sprawdziłem, ale nie znalazłem tam nic ponad to, że zaledwie przez rok był żonaty i nie miał dzieci. Sądziłem, że wziął ślub z rozsądku, a nie z wielkiej miłości, ponieważ na "Arkę" nie przyjmowano samotnych.
 - Nie ożeniłem się w normalnym wieku, bo jestem nietykalny. Pochodzę z kasty, która w dawnych Indiach zajmowała się usuwaniem śmieci i nieczystości. Według prawa, system kastowy nie istnieje od przeszło stu lat, ale pozostał w świadomości ludzi. Zanim przybyłem na "Arkę", obracałem się wśród najbardziej wykształconych intelektualistów Indii, a na uniwersytecie nikt nawet nie zrobił aluzji do mojego pochodzenia. Jednakże rodziny, które stać na kształcenie dzieci, zwłaszcza kobiet, należą do wyższych kast. Praca ze mną nikomu nie przeszkadzała, ale żadna rodzina nie przyjęłaby mnie jako zięcia. W młodości kochałem kilka kobiet, ale bardzo szybko się zorientowałem, że małżeństwo ze mną oznaczałoby dla nich zerwanie kontaktów z rodziną. Nie chciałem, by moje dzieci żyły w takich warunkach. Dwie kobiety zerwały ze mną, a z trzecią ja zerwałem, lecz w każdym wypadku z tego samego powodu. I z tego samego powodu bez żalu opuszczam miasteczko Ganges. Nie widzę tam przyszłości ani dla siebie, ani dla dzieci, które mógłbym mieć.
 Teraz pojąłem, dlaczego podchodził do mnie z takim zrozumieniem. System kastowy, dawniej stanowiący formę beznadziejnego zniewolenia, wciąż dawał Neerajowi poczucie izolacji i niższości. Hindus wiedział, jak wygląda moje życie, a przynajmniej potrafił to sobie wyobrazić.
 Nietykalność jednak nie wszystko wyjaśniała. W jego sytuacji mnóstwo ludzi reagowałoby gniewem i rozgoryczeniem. Wielu z uporem dążyłoby do małżeństwa z braminką, aby udowodnić, że są tacy sami jak inni, ale współczucie i wrażliwość Neeraja wynikały z jego charakteru. Nietykalność zapewne wiele go nauczyła, lecz nie decydowała o jego usposobieniu.
 Uśmiechnął się smutno.
 - Wreszcie się ożeniłem. Ona cierpiała na nieuleczalną chorobę i nie chciała umierać w samotności, a ja potrzebowałem żony, bym mógł znaleźć się na "Arce". To był uczciwy interes i do śmierci mojej żony bardzo się przyjaźniliśmy. Ja ją nawet kochałem, ale zdawałem sobie sprawę, dlaczego wyszła za nietykalnego... Wiedziała, że nie dojdzie do konfrontacji z rodziną. - Zamyślony patrzył w przestrzeń. - Stan mojej żony nie pozwalał jej rodzić dzieci.
 Widocznie najbardziej mu doskwierał brak potomstwa. Neeraj z pewnością by zrozumiał, dlaczego pragnę mieć dzieci. Przez chwilę kusiło mnie, żeby mu powiedzieć o moim planie, poprosić go o pomoc, by samemu nie dźwigać tego ciężaru, ale się opamiętałem. Choć miły, wrażliwy i szczery, to mimo wszystko człowiek. Nie wolno mu powierzać niepewnej przyszłości mojego gatunku.
 Teraz jednak zwracałem się do Hindusa mniej szorstko.
 "Ja też jestem nietykalny", napisałem. Nic więcej nie mogłem mu powiedzieć o swoich tęsknotach. "Ty jednak mnie dotknąłeś", dodałem.
 W odpowiedzi znowu delikatnie poczochrał moje futerko.

 Jeszcze tego samego dnia przyszedł do gabinetu Carol Jeanne. Swobodnie i z wdziękiem zawiadomił ją o swoich planach matrymonialnych, jakby z własnej woli chciał się z nią podzielić radosną wiadomością.
 - Ślub odbędzie się bez wielkiej pompy - oznajmił. - Oboje jesteśmy na to za starzy. Wyobrażam sobie, jakie plotki zaczną krążyć po Mayflowerze, bo wprowadzam się do Dolores przed zalegalizowaniem naszego związku, więc żeby je uprzedzić, uznałem za stosowne, byś usłyszała to ode mnie.
 W ten sposób jednocześnie informował Carol Jeanne, że nie urządza wesela i że zamieszka w Mayflower.
 - Moje gratulacje - odparła wesoło. - Tobie potrzebna żona, a tym dzieciom ojciec. Myślę, że będziesz dla nich dobry. One są bardzo inteligentne i takie samotne.
 Trochę zbyt długo zatrzymał na niej wzrok. Czyżby jeszcze ją kochał? Chyba nie. Nie, jego spojrzenie wyrażało rzecz oczywistą: że Carol Jeanne też jest bystra i równie samotna, że i dla niej byłby dobry, gdyby go nie odrzuciła.
 Wychodząc za niego, Dolores zapewniała swoim dzieciom namiastkę ojca, który został na Ziemi, a Carol Jeanne odebrałaby dzieci ojcu, który byłby wciąż obecny, więc nie zachodziła między nimi analogia. Obie mogły kochać innego mężczyznę, lecz także działały na rzecz swoich dzieci w sposób ich zdaniem najlepszy.
 Carol Jeanne wszystko to wiedziała, ale kilka minut po wyjściu Neeraja poprosiła mnie, bym zamknął drzwi na klucz, co też uczyniłem. Nim zdążyłem się odwrócić, już płakała chowając twarz w ramionach opartych na biurku. Usiadłem jej na karku i zacząłem ją iskać, ale chyba nie udało mi się jej pocieszyć.

 Moja narzeczona opuściła inkubator z pewnym nastawieniem. Dokładniej mówiąc, bez przerwy wpadała w złość.
 Byłem gotów pozwolić na wszystko tej uroczej przedstawicielce naczelnych. Puszyste małpiątko o dużej głowie miało malutkie paluszki, wielkie oczy, takież uszy i nos jak guziczek. Doznawałem przypływu pozytywnych uczuć, gdy endorfiny w moim mózgu wynagradzały mnie za to, że pielęgnuję tego nieznośnego bachora i jestem dla niego miły.
 Od samego początku mała kapucynka odznaczała się awanturniczym charakterem, jakby zdawała sobie sprawę, że jest nie tylko dzieckiem nieślubnym, ale również nielegalnym, i jakby się wściekała z powodu niekorzystnego wpływu tego faktu na jej przyszłe życie. Oczywiście wiedziałem, że w rzeczywistości takie myśli to tylko projekcja moich własnych obaw i mojego poczucia winy. Jednakże naprawdę wydawało się ją irytować wszystko, co robiłem i czego nie robiłem.
 Nie brakowało mi wiedzy. Przeczytałem wiele książek, ale przecież nie jestem samicą, której pomaga instynkt. Samce naczelnych mają predyspozycje do ochrony dzieci, zabawy z nimi i zapewniania im środków do życia. Naturalnie, możemy je karmić i pieścić, lecz nam nie przychodzi to tak łatwo jak samicom. Poza tym nie mamy piersi, które wypełniając się mlekiem, zmuszałyby nas do karmienia dzieci, i nie doznajemy przyjemności, jaką sprawia matce ssanie. W najlepszym wypadku mogłem być tylko jej namiastką.
 Dobrze, że chociaż wiedziałem, co trzeba robić. Według książki przeciąłem pępowinę i dalej wszystko przebiegło jak należy - powinno, bo na "Arce" najważniejsze były inkubatory i pod względem znaczenia jedynie w czasie podróży ustępowały układom zapewniającym warunki do życia. Wyjąłem małą z wód płodowych, obmyłem ją i wytarłem. Oczywiście, wrzeszczała przy tym jak opętana, lecz wkrótce uczepiła się mojego futerka i od razu zaczęła szukać sutka, co próbowałem zignorować. Na karmienie będzie mnóstwo czasu w gnieździe, które już przygotowałem i zaopatrzyłem w dostateczną ilość odżywek i wody.
 Była noc, a zawsze o tej porze chodziłem na ćwiczenia z nieważkością i przez wiele tygodni szmuglowałem na ścianę rozmaite rzeczy. Z przeniesieniem małpki poszło mi łatwiej, bo sama trzymała się mojego futerka.
 Urządziłem odpowiednie pomieszczenie tam, gdzie krzyżowały się różne rury i kable elektryczne. Niektóre rury biegły w pewnej odległości od ściany, pozostawiając sporo wolnej przestrzeni. Właśnie w tym miejscu łatwo zbudowałem dla noworodka bezpieczną klatkę. Oczywiście, nie zapewniała takich wygód jak żłobek ludzkim niemowlętom, ale nie musiałem się obawiać, że maleństwo wypadnie. Ponieważ stała na mocnej skrzynce, zawierającej wyłączniki i przerywacze, które powinny być widoczne, mnie ułatwiała obserwowanie małpki, małpce zaś poznawanie świata. Do małej będzie docierało światło o zmiennej jasności, co pozwoli jej wykształcić rytm dobowy. Klatka znajdowała się na ścianie wystarczająco nisko, by panowało tam ciążenie przekraczające połowę grawitacji, jaką mieliśmy przy gruncie.
 Istniał jednak pewien kłopot, a mianowicie nawet na dole grawitacja wynosiła niespełna jedno G, co oznaczało, że od początku małpka czuła się jak na orbicie. W czasie wspinaczki po ścianie kurczowo trzymała się mojego futerka. Potem, już w klatce, gdy oderwałem ją od siebie i podsunąłem jej przytulankę, nie przyjęła tego zbyt dobrze. Ku mojemu zdumieniu, z płaczem ją odepchnęła i wolno opadła na dno gniazda, gwałtownie wymachując rączkami. Pomyślałem, że to złość wynikająca z nieprzystosowania. Dopiero później zdałem sobie sprawę, że byłem świadkiem reakcji spowodowanej strachem, którą trudno odróżnić od ataku złości.
 Z powrotem wziąłem małą na ręce. Teraz uczepiła się mnie jeszcze bardziej kurczowo i już nie szukała piersi. Po prostu mocno do mnie przywarła - czułem przyśpieszone bicie jej serca.
 Cóż więcej mogłem zrobić? Musi się przyzwyczaić do życia w gnieździe, gdzie pozostawała w całkowitym ukryciu.
 Zdążyłem już przygotować dla niej mieszankę i wkrótce jakoś mi się udało wetknąć małpce smoczek do ust. Ssała raczej słabo, a chwilami ze strachu w ogóle zapominała o ssaniu. Minęła cała godzina, nim zjadła tę niewielką porcję, która według książki stanowi pierwszy posiłek noworodka.
 Dobrze się stało, że nie karmiłem małej własnym mlekiem. Hormony strachu i niepokoju by je zatruły. Właściwie wszystko szło gładko, tylko że moja narzeczona, nie przystosowana do dużej wysokości, nie zachowywała się tak, jak tego oczekiwałem.
 A niby czego należało się spodziewać? Nie była udoskonaloną kapucynką, jak ja, poza tym to jeszcze osesek. Naczelne mają duże głowy, aby pomieściły mózg, który jest większy niż u innych zwierząt, i dlatego rodzą się w początkowym okresie rozwoju centralnego układy nerwowego, żeby głowa mogła przejść przez kanał rodny, nie uśmiercając matki. Oznacza to, że po urodzeniu się są głupsze niż, powiedzmy, źrebaki, mimo że dysponują większym potencjałem umysłowym. Dorosła małpa, nawet nie udoskonalona, nieźle się przystosowuje do różnych środowisk, jeśli tylko wystarcza jej pożywienia. Moja małpka w żadnym razie jeszcze nie była dorosła, a wskutek stresu, spowodowanego niskim ciążeniem, potrzebowała stałej opieki rodzicielskiej.
 Cóż, miała ją, ale mniej więcej przez dwanaście godzin. Choć nie powinienem znikać na tak długo, bo to groziło poważnym niebezpieczeństwem, zostałem z nią, póki nie usnęła. Kiedy się obudziła, jadła już lepiej niż przedtem. Uspokojona dała się wreszcie przełożyć na przytulankę i chętnie się jej trzymała, nie okazując strachu. Mogłem odejść.
 Nie powiem, żeby to jej się podobało. Schodząc ze ściany słyszałem, jak kwiliła. Płacz niemowlęcia jest dla naczelnych trudny do zniesienia - zdumiewająco ich niepokoi. Uważają wówczas, że muszą coś zrobić. Dlatego też ludzie nie lubią płaczu dziecka, kiedy lecą samolotem, bo wtedy na jeden stres nakłada się drugi, a na to nic nie mogą poradzić. Ja zaś właśnie słyszałem kwilenie. Wierzcie mi, naprawdę chciałem się cofnąć i wziąć małą na ręce, aby się uspokoiła.
 Ale jeśli w ogóle oboje mieliśmy przeżyć - i zachować jakąkolwiek nadzieję na powstanie plemienia wolnych udoskonalonych kapucynek - powinienem chronić nas przed wykryciem, a więc należało wrócić do normalnego życia. Ona musi się przyzwyczaić do niskiej grawitacji i do tego, że czasami będzie karmiona rzadziej niż trzeba. Ja zaś czasem będę musiał zostawiać ją kwilącą. Może często. Albo nawet za każdym razem.

 Carol Jeanne pewnie zauważyłaby moją częstą, długotrwałą nieobecność, gdyby nie to, że jej własne życie nagle bardzo się skomplikowało. Wszystko zaczęło się trzeciego dnia po narodzinach mojej narzeczonej. Regularnie monitorowałem pamięć Pink, głównie po to, by zdobyć informacje o Nancy i sprawdzić, czy przypadkiem Red i Carol Jeanne nie podejrzewają, że dziwnie się zachowuję, bo tak często znikam. Właśnie tamtego dnia stwierdziłem sporo dużych luk w danych Pink.
 Sprawa była niepokojąca. Doszedłem do wniosku, że Red posądza mnie o zaglądanie do pamięci Pink - któż inny mógłby tam zaglądać? - i pewne rzeczy przede mną ukrywa, bym nie wiedział, co on robi.
 Nie, on raczej ukrywa coś przed Carol Jeanne. Przecież nigdy nie uważał mnie za osobę. Z pewnością się obawiał, że gdyby Pink obserwowała go w ciągu tych dwu- i trzygodzinnych przerw, Carol Jeanne mogłaby coś zwietrzyć.
 Postanowiłem go śledzić, choć zamierzałem odwiedzić małą, by ją nakarmić - frustrujące zajęcie, stanowczo bowiem odmawiała zjedzenia dostatecznej ilości mieszanki, póki jej do tego nie nakłoniłem przymilaniem się i sprytem. Chyba nie ma potrzeby wspominać, że miałem wyrzuty sumienia, skoro tak łatwo odłożyłem karmienie, by ustalić, co robi Red bez Pink.
 Przypuszczałem, że romansuje, a jeśli tak, to na pewno z Liz. Tymczasem, ku mojemu zdumieniu, Red zmierzał prosto w stronę kwater dla samotnych, a więc niewątpliwie chciał się zobaczyć z ojcem - na "Arce" przebywało niewiele osób samotnych, a spośród nich Red znał - tylko Stefa. Czyżby łączyły go z ojcem lepsze stosunki, niż sądziłem? Może wcale nie jest aż tak zdominowany przez matkę, jak myślałem?
 Kiedy zapukał do drzwi, nie otworzył ich jednak Stef. Jasne, przecież w tym czasie pracował. Domyśliłem się, że Red po prostu korzysta z jego kawalerki, by w sekrecie spotykać się z kochanką. I rzeczywiście. Objęły go czyjeś nagie ramiona i wciągnęły do środka. Usłyszałem słodkie słówka, pełne entuzjazmu, którego nie potrafiłem zrozumieć, ale głos poznałem - to była Liz.
 Potwierdziły się moje przypuszczenia.
 Jedyną niespodzianką okazało się spotkanie Neeraja - wpadłem na niego, wracając korytarzem.
 Uniósł mnie i posadził sobie na ramieniu, byśmy mogli porozmawiać. Raczej, żeby on mógł rozmawiać.
 - A więc Stef bawi się w rajfura - rzekł. - Dolores twierdziła, że Liz na pewno ma romans z Redem, ale ja uznałem to za złośliwe plotki. Muszę oddać honor mayflowerczykom. Może plotkują jak przekupki, ale w tym wypadku mają rację.
 Skinąłem głową, bo to się zgadzało z moimi obserwacjami.
 - No i co teraz, Lovelocku? Powiemy o tym Carol Jeanne, czy niech dalej sobie myśli, że Red pragnie, by ich małżeństwo okazało się udane?
 Demonstracyjnie wzruszyłem ramionami i spod oka popatrzyłem na Neeraja. Zrozumiał w lot.
 - A, o to ci chodzi. Zastanawiasz się, czy nie chcę doprowadzić do rozwodu licząc, że być może Carol Jeanne mimo wszystko za mnie wyjdzie? Więc ci odpowiadam, że nie. Moja decyzja jest ostateczna. Po pierwsze dlatego, że naprawdę kocham Dolores, a po drugie, nie jestem Redem i gdybym nawet kiedykolwiek zakochał się w innej kobiecie, dotrzymam słowa danego Dolores. Carol Jeanne także o tym wie. Gdyby w złości pomyślała, że się na niej odgrywam i próbuję poróżnić ją z Redem, wkrótce zrozumie, że to nie leży w mojej naturze.
 Wzruszyłem ramionami. Uważał Carol Jeanne za osobę rozsądniejszą, niż na to zasługiwała. Moim zdaniem ona potraktuje jak wroga każdego, kto jej powie o romansie Reda.
 Wycelowałem palcem w Neeraja.
 - Tak, oczywiście. Pewnie, że lepiej, gdy usłyszy tę wiadomość z moich ust, bo potem, do końca życia, nie będę musiał codziennie jej widywać. Choć właściwie będę, ze względu na naszą wspólną pracę, nie? Odcinając się ode mnie emocjonalnie, straci nade mną absolutną władzę, a ja i tak mam inne możliwości. Więc się z tobą zgadzam, że wypadło na mnie.
 Energicznie pokiwałem głową.
 - Ale teraz najtrudniejsze pytanie: czy w ogóle należy jej o tym mówić? Zastanawiam się nad tym od wielu dni. Dolores twierdzi, że nie, nigdy, bo to tylko sprawi Carol Jeanne ból. Według mnie z samego faktu istnienia plotek wynika, że ktoś inny może jej to powiedzieć. Zatem czy lepiej, by to zrobił przyjaciel czy osoba, która zazdrości Carol Jeanne sławy i ma do niej pretensje o to, że traktuje pozostałych mieszkańców z rezerwą?
 Wzruszyłem ramionami.
 - A więc wykręcasz się od odpowiedzialności, hę? Myślałem, że jesteś odważniejszy, Lovelocku. Przecież ty najlepiej znasz Carol Jeanne. Czy ona chciałaby poznać bolesną prawdę, czy raczej żyć w błogiej nieświadomości?
 Wiedziałem, co by odpowiedziała, gdyby zadano jej takie pytanie: "Jestem naukowcem. Wolę prawdę, choćby najgorszą". Ale wiedziałem również, że jest słabsza, niż można by sądzić. Tylko udawała twardą, co stanowiło dla niej tarczę. Nie zniosłaby zdrady.
 Z drugiej strony jednak i tak się o tym dowie, a im później tym bardziej poczuje się zdradzona - i to nie tylko przez Reda, ale również przez wszystkich, którzy nic jej nie powiedzieli, choć znali prawdę.
 Skinąłem głową. Potem, by jaśniej to wyrazić, wyciągnąłem rękę i palcami rozchyliłem Neerajowi wargi.
 - A więc mam otworzyć usta. To chciałeś mi powiedzieć?
 Poklepałem go po twarzy i jeszcze raz skinąłem głową.
 - Dziękuję ci, Lovelocku. Zagram rolę wstręciucha. Tylko postaraj się być przy Carol Jeanne, kiedy zacznie to przeżywać. Ostatnio gdzieś się wałęsasz, ale ona nie ma nic przeciwko temu, że nie jesteś z nią tak często jak przedtem, bo wie, że z trudem przystosowujesz się do "Arki". Tym razem trzeba, żebyś się trochę poświęcił i nie zostawiał jej samej. Nie jako świadek, lecz przyjaciel.
 Na potwierdzenie, że się zgadzam, wyciągnąłem do niego rękę, którą uścisnął dwoma palcami. A więc zawarliśmy umowę.
 Oczywiście, oszukałem go. Wiedziałem coś, czego on nie potrafił zrozumieć: że Carol Jeanne wcale nie jest moją przyjaciółką, tylko moją panią. Będę udawał, że ją kocham i pocieszam, ale nie poświęcę jej więcej czasu, niż okaże się konieczne. Rozpad jej małżeństwa wywoła chaos, a w chaosie mogłem się lepiej opiekować moją narzeczoną. To nie Carol Jeanne, lecz ona przeżywała trudne chwile i naprawdę mnie potrzebowała.
 Godzinę później Neeraj zawiadomił Carol Jeanne o romansie Reda, a ja w tym czasie usiłowałem nakarmić małą. Kiedy wróciłem do domu, już było po wszystkim. Moja pani w lodowatym milczeniu obserwowała męża, który pakował swoje rzeczy przed wyprowadzką. Mamuśka gorzko płakała powtarzając, że to nieporozumienie. Lidię i Emmy wysłano do Dolores. Nancy z kąta pokoju obrzucała nienawistnymi spojrzeniami nie Reda, lecz Carol Jeanne. Bez wątpienia w swoim chorym umyśle uznała, że Carol Jeanne postępuje okrutnie, skoro wyrzuca słodkiego, cudownego i mądrego Reda, tylko dlatego, że mając zimną, niekochającą żonę, szukał pocieszenia w ramionach innej kobiety.
 - Carol Jeanne, jak możesz przez takie głupstwo rozbijać rodzinę? - odezwała się Mamuśka. - Przecież to tylko głupie plotki. Red nigdy by cię nie zdradził.
 Carol Jeanne nawet na nią nie spojrzała.
 - Jesteś bez serca, jakbyś zamiast niego miała lód i stal - ciągnęła Mamuśka. - Chyba Bóg się pomylił, robiąc z ciebie kobietę.
 Mamuśce Carol Jeanne mogła się wydawać niewzruszona, lecz ja wiedziałem, że ledwie nad sobą panuje. Gdyby jednak odpowiedziała teściowej, wybuchnęłaby płaczem, a wówczas czułaby się jeszcze bardziej upokorzona.
 Wreszcie Mamuśka zaczęła dostrzegać rzeczywistość.
 - Synku, gdzie my się podziejemy? Które z moich mebli możemy zabrać?
 - My? - zdziwił się Red, podnosząc wzrok znad pakunków. - Nie my, mamo. To ja się przeprowadzam do domu dla samotnych.
 - A nie do Liz? - spokojnie zapytała Carol Jeanne.
 - Liz nie zamierza rozbijać swojego małżeństwa z byle powodu - odparł Red lodowatym tonem.
 Mamuśka myślała wyłącznie o sobie.
 - Więc chcesz zostawić mnie tu samą?
 - Codziennie będę przychodził do dzieci, kiedy Carol Jeanne wyjdzie do pracy, ale ty rzeczywiście tu zostajesz.
 - Ze swoimi meblami - mruknęła Carol Jeanne.
 Na bardziej zgryźliwą uwagę nie potrafiła się zdobyć.
 - Ależ to idiotyczne - stwierdziła Mamuśka. - Przecież jestem twoją matką, a nie jej. Po co miałabym tu zostać?
 - Żeby zajmować się dziewczynkami, mamo.
 - Ja się mogę nimi zająć - powiedziała Nancy z kąta pokoju.
 - Twoi szkolni konsultanci zgadzają się ze mną, że opieka nad dziećmi stanowiłaby dla ciebie zbyt duży stres - odparł Red. - W istocie takie sceny jak ta też są dla ciebie stresujące i wolałbym, żeby to wszystko się odbyło, kiedy jesteś w szkole. Trzeba ci znaleźć inny dom.
 Pewnie najchętniej wyprowadziłaby się razem z Redem. "Marzycielka z ciebie, Nancy".
 - Mam świetny pomysł - oznajmiła Mamuśka, nagle zmieniając ton. - Ponieważ jestem twoją matką, a w tym mieszkaniu są moje meble i dziewczynki potrzebują mojej opieki, to raczej ty, Red, powinieneś tu zostać, Carol Jeanne zaś niech się przeprowadzi do domu dla samotnych.
 Te słowa okazały się kroplą przepełniającą kielich. Carol Jeanne, której łzy zaczęły spływać po policzkach, odwróciła się do teściowej, miotając wzrokiem błyskawice.
 - Mamuśku, to nie ja nie złamałam śluby małżeńskie i nie ja pieprzyłam się z najserdeczniejszym przyjacielem mojego męża. Wobec tego na pewno nie ja się stąd wyprowadzę, zostawiając dzieci. Jeśli masz takie życzenie, zabierz sobie moje meble. Nigdy nie chciałam ich tu sprowadzać, żeby nie zagracać domu.
 Nie powinna kłócić się z Mamuśka, bo kiedy robi jej złośliwe uwagi, traci klasę i zaczyna używać niezbyt parlamentarnych wyrażeń.
 - Widocznie jesteś tak małostkowo mściwa, że nawet się odgrywasz na niewinnych meblach - odparła Mamuśka. - Red, mój drogi, nie zapomnij zostawić swojej szczoteczki do zębów, żeby Carol Jeanne mogła się nad nią pastwić.
 Red zapakował swoje ubrania i osobiste drobiazgi do dwóch płóciennych walizek. Niosąc je do drzwi, mówił:
 - Carol Jeanne na pewno nie odda mi dzieci, mamo. Nie dlatego, że jest dobrą matką. Nigdy nie zdradzała szczególnego zainteresowania dziećmi ani talentu do tego, by się nimi opiekować. Nie pozwoli mi ich zabrać po prostu z obawy przed opinią publiczną, chociaż to ja się stale nimi zajmowałem.
 W ten sposób udowodnił, że nawet konsultanci rodzinni nie zawsze używają prawdy jako broni.
 Kiedy już z walizkami stanął w drzwiach, Mamuśka próbowała go powstrzymać na wszelkie możliwe sposoby. Straciwszy rozsądek i złudzenia, wybuchnęła płaczem. Błagała syna, ciągnęła go za ubranie i oskarżała o to, że spiskuje ze Stefem, by ją zniszczyć, bo zostawia z ludźmi, którzy jej nienawidzą. Często widywałem, jak Red ulegał takim teatralnym popisom, sądziłem więc, że również teraz ustąpi i zabierze matkę ze sobą do nowego mieszkania albo zrobi coś, by ją uciszyć. Tymczasem on, po raz pierwszy od chwili, gdy go poznałem, okazał się całkowicie niewzruszony. Pozwolił Mamuśce się wyładować - nie na darmo był terapeutą - ale nic nie wskazywało, że jej błagania wywierają na nim jakiekolwiek wrażenie.
 Zaświtało mi, że Red się nie rozstaje z Carol Jeanne, a przynajmniej nie tylko z nią. Najwyraźniej nie miał ochoty zabierać ze sobą matki.
 W tym momencie zmieniłem o nim zdanie. Jego wieczne płaszczenie się przed nią nie wynikało z tego, że jest jej oddany. To była raczej strategia przetrwania, którą opracował jeszcze w dzieciństwie - uleganie matce oznaczało spokój w domu, a uleganie jej z entuzjazmem tak ją uszczęśliwiało, że czasami pozwalała mu na większą swobodę. Dodatkowo, dzięki temu, wygrał z ojcem współzawodnictwo o pozycję w rodzinie. W głębi duszy jednak czuł się tym urażony i nieustannie tęsknił do wolności, ale nie wiedział, jak ją zdobyć. Małżeństwo nie rozwiązało sprawy. Wreszcie znalazł sposób: odchodząc od Carol Jeanne, jednocześnie uwalniał się od wszystkich kobiet w swoim życiu, od konieczności zaspokajania ich potrzeb emocjonalnych, a także od wszelkich obowiązków. Podejrzewam, że pragnął uciec nawet od dzieci. Obecnie mógł się z nimi widywać, kiedy miał na to ochotę, a potem wyjść. Poza tym nie brał na siebie nowych obowiązków. Liz nie zamierza rozbijać swojego małżeństwa? Założę się, że Red jej wyperswadował, by się nie rozwodziła.
 Wcale bym się nie zdziwił, gdyby teraz z nią zerwał. On jej nie kochał. Wykorzystał ten romans, by się pozbyć uciążliwej rodziny, a skoro już osiągnął cel, Liz szybko przestanie go interesować.
 Muszę przyznać, że jeszcze tego wszystkiego nie rozumiałem, gdy patrzyłem, jak Red obojętnie reaguje na zabiegi Mamuśki. Wówczas zorientowałem się tylko, że on jest znacznie silniejszy, niż sądziłem, i że ogromną satysfakcję sprawia mu widok matki, która bezskutecznie walczy o to, by jej ustąpił.
 Przyszło mi do głowy, że gdyby przed rokiem okazał choć niewielki ułamek tej siły, Mamuśka i Stef zostaliby na Ziemi, a jemu chybaby się udało uratować małżeństwo z Carol Jeanne. Zresztą kto wie, czy pragnął je ocalić? Może w ogóle nie chciał się żenić? Prawdopodobnie dlatego nieświadomie wybrał sobie na żonę kobietę niezdolną do zaspokajania jego potrzeb emocjonalnych, aby w pewnym momencie mógł od niej odejść.
 Tymczasem Mamuśka zajadle próbowała udowodnić, że to ona jest ofiarą.
 - To przekleństwo kobiet! Zawsze muszą ulegać woli mężczyzn. Ty też chcesz decydować o tym, gdzie powinnam mieszkać, i każesz mi zostać tam, gdzie mnie nienawidzą. Na tym świecie kobiety nie mają żadnego wyboru!
 I to mówi kobieta, która kilkadziesiąt lat trzymała dom żelazną ręką.
 Minęło pół godziny, zanim Mamuśka się wygadała i umilkła. W dramatycznej pozie leżała na podłodze, obejmując nogi syna i cicho łkając. Chwyciwszy walizki, Red przekroczył matkę, niczym stertę książek albo zwinięty dywan.
 - Jutro przyjdę zobaczyć się z dziećmi, mamo. Życzę ci dobrej nocy.
 Z Carol Jeanne w ogóle się nie pożegnał. Najzwyczajniej otworzył drzwi, przytrzymał je, by wypuścić Pink, a potem ruszył za nią.
 Drzwi zamknęły się z cichym trzaskiem, spowodowanym nadciśnieniem wewnątrz domu. Zapadła całkowita cisza, przerywana jedynie pochlipywaniem Mamuśki. Carol Jeanne przez chwilę patrzyła na drzwi, a później poszła do swojej sypialni. Nim tam pobiegłem, spojrzałem na Nancy i zobaczyłem, że policzki ma mokre od łez. Mimo histerycznej reakcji Mamuśki podejrzewam, że właśnie Nancy będzie najbardziej brakowało Reda.
 Wbrew moim przypuszczeniom Carol Jeanne wcale nie poszła do sypialni, lecz do gabinetu, gdzie siedziała przy komputerze. Kiedy ją tam znalazłem, przycupnąłem obok monitora. Wyglądała zdumiewająco spokojnie. Zerknąwszy na mnie, uśmiechnęła się smutno i rzekła:
 - Jestem pewna, że on nikomu nie piśnie o tym ani słowa, ja zresztą też nie, ale tobie mogę to powiedzieć, Lovelocku. Nie kazałam mu się wynieść. Nawet o tym nie wspomniałam. W rzeczywistości prosiłam go, żeby został. - Chrapliwe się zaśmiała, lecz jej śmiech przeszedł w łkanie. - Po Mayflowerze będą krążyły plotki, że Reda wyrzuciła z domu żona, ta zimna, nieczuła suka... Mamuśka już o to zadba... Ale prawda jest taka, że to on chciał odejść. Sam chciał odejść...
 Więc i ona to zrozumiała. Mimo wszystko Red to skomplikowany facet.
 Przez dłuższy czas Carol Jeanne siedziała w milczeniu. W końcu się zorientowałem, że ona nie markuje roboty, a rzeczywiście pracuje nad raportami i analizami, które widziałem na ekranie monitora. Więc teraz chciała takiego pocieszenia. Jednakże z nią zostałem, choć bardzo pragnąłem zobaczyć moją narzeczoną. Siedząc na ramieniu Carol Jeanne, iskałem jej włosy i głaskałem ją po szyi. Chyba nie miała nic przeciwko temu, bo nie kazała mi odejść. Przebywając z nią tak blisko, chwilowo mogłem udawać, że jestem jej przyjacielem, a nie tylko sługą.
 Uporawszy się z większością najważniejszych rzeczy, wyłączyła komputer i odchyliła się do tyłu.
 - Lovelocku, chcę, żebyś siedział w domu podczas wszystkich wizyt Reda, kiedy ja będę w pracy.
 Potem wstała i poszła do łazienki.
 Niczego mi nie wyjaśniła, ja jednak znałem powód. Pragnęła się upewnić, czy za jej plecami Red nie próbuje przekabacić dzieci.
 Taka sytuacja bardzo mi odpowiadała - znajdę wiele okazji, by się wymknąć do noworodka.
 Do mojej narzeczonej. Do przyszłej matki moich dzieci. Tego dnia wreszcie wybrałem dla niej imię. Biorąc pod uwagę to, co zaszło między Carol Jeanne a Redem, między Carol Jeanne a Liz oraz między mną a ludźmi, imię to, według mnie, było zarazem wyraźnie ironiczne i bardzo stosowne, ponieważ z całą pewnością nigdy nie zdradzę mojej partnerki w taki sposób, jak Red zdradził swoją.
Nazwałem ją Faith. 
ROZDZIAŁ JEDENASTY

ODKRYCIA

Faith nie rosła. Nie wiedziałem jak temu zaradzić. Kiedy przychodziłem ją karmić, leżała bez ruchu. Panika i wojowniczość w jej zachowaniu ustąpiły miejsca dziwnej apatii, która mnie przeraziła. Mała niemal nic nie jadła. Wprawdzie garnęła się do mnie i przytulanki, ale to słaba pociecha.
 Cóż jednak miałem zrobić? Wszystko mogła spowodować niewielka grawitacja, występująca tak wysoko na ścianie, lecz umieszczenie Faith niżej pociągnęłoby za sobą ryzyko, że jej obecność odkryją ludzie. Przyczyną mogła też być samotność i brak fizycznego kontaktu z żywą istotą, tylko że i tak już poświęcałem małej każdą wolną chwilę, więc w żadnym wypadku nie zdołałbym częściej z nią przebywać. A jeśli jest chora? Lecz jak tu, na "Arce", iść z nią do lekarza, prawda? W każdym razie weterynarze jeszcze nie pracowali, z wyjątkiem kilku, których wzywano, gdy świadkowie mieli kłopoty ze zdrowiem. Przecież nikomu nie mogłem pokazać niedawno urodzonej kapucynki, bo w grę wchodziło życie nie tylko jej, lecz także moje.
 Wobec tego dalej starałem się przychodzić do niej jak najczęściej. Czasami niemrawo próbowała się ze mną bawić lub iskać mi futerko, co budziło nadzieję, że mimo tak trudnego dzieciństwa wyzdrowieje, odzyska naturalną ruchliwość, tak typową dla naczelnych, i w końcu z podopiecznej wyrośnie na moją partnerkę.
 Właśnie partnerkę, a nie żonę. Zawsze bowiem pozostanie kapucynką nie udoskonaloną, a zatem nigdy naprawdę mnie nie zrozumie. Dowodem, czy moja praca nie poszła na marne, będą nasze dzieci. Gdyby odziedziczyły choć część moich udoskonaleń, można by liczyć, że na nowej planecie stworzymy osobny gatunek rozumnych istot. Oczywiście, jeśli zdołam utrzymać nas przy życiu i uda mi się znaleźć sposób dotarcia na jej powierzchnię.
 Czyżby depresja Faith była zaraźliwa?
 Pewnego popołudnia wszedłem do gabinetu Carol Jeanne i zastałem Neeraja oraz kilku najwybitniejszych uczonych, którzy właśnie się tam zbierali. Wkrótce otoczyli moją panią, siedzącą przy komputerze.
 - Bazy danych w dalszym ciągu są rozdzielone i każda wymaga osobnego hasła - zaczęła wyjaśniać. - Wasze stare hasła będą ważne tylko do szóstej po południu, a później trzeba je zmienić, żeby móc korzystać z nowego protokołu. Jeśli tego nie zrobicie, powstanie biurokratyczny chaos, bo chcąc mieć dostęp do chronionych baz danych, będziecie musieli złożyć pisemne oświadczenie, dlaczego nie zmieniliście haseł. Pamiętajcie, że należy mieć dwa hasła: główne i pomocnicze. Pomocnicze służy do szyfrowania i o jego podanie system sam was poprosi wyrywkowo, w nieregularnych odstępach czasu. Poza tym oba hasła należy zmieniać przynajmniej co dziesięć dni, a choć wiem, że to oznacza mnóstwo kłopotów z zapamiętywaniem, chyba warto mieć dostęp do wszystkich baz danych bezpośrednio z głównej sieci. Czy są jakieś pytania?
 Ja miałem kilka, lecz wolałem ich nie zadawać. Chronione bazy danych? Myślałem, że wszystkie są chronione, lecz widocznie istniała jakaś tajna, szczególnie ważna, o której wszystkie te osoby wiedziały, ale Carol Jeanne trzymała ją przede mną w tajemnicy.
 W tajemnicy! Przede mną!
 - Na wszelki wypadek chciałabym podkreślić, że bardzo poważnie traktujemy sprawy bezpieczeństwa danych. Do tego stopnia, że nawet mój świadek nie zna haseł umożliwiających dostęp do chronionych baz. Nigdy nie pozwalałam mu patrzeć, gdy wchodziłam do systemu, i wiem, że równie dyskretnie zachowywał się Neeraj. W ten sposób nikt nie skopiuje tajnych informacji z elektronicznej pamięci naszych świadków. Postępujcie tak samo jak my. Nigdy przy nikim nie wchodźcie do systemu, nawet w obecności osób, które mają swobodny dostęp do chronionych baz danych, a więc także przy mnie. Innymi słowy nie wolno dopuścić, by ktoś wykradł hasło waszym świadkom, a zapewne nie chcecie, by oni sami go używali, wchodząc do systemu. - Rozejrzała się po twarzach obecnych. - Są pytania?
 - To teraz możemy korzystać z naszych zwykłych komputerów? - z powątpiewaniem odezwał się jakiś mężczyzna.
 - Już więcej nie będziemy utrzymywać dwóch oddzielnych systemów. Sale dotychczas zamknięte, zostaną otwarte. Przeniesiemy tam część pracowników, więc skończy się tłok w naszych pokojach. Choćby tylko dlatego warto ciągle zmieniać hasła. Są jeszcze jakieś pytania?
 - Tylko jedno - odparła któraś z kobiet. - Czy to oznacza, że wkrótce startujemy?
 - Oficjalny komunikat dotrze do miasteczek dziś wieczorem - oznajmiła Carol Jeanne. - Jednakże, jak się okazuje, plotki są znacznie szybsze. Start nastąpi od dziś za dwa tygodnie, w samo południe. W związku z tym, najpóźniej dwanaście godzin wcześniej mamy się przenieść do pomieszczeń startowych. Prócz załogi oraz obsługi układu zapewniającego warunki do życia, wszystkie wydziały przerwą pracę w południe dnia poprzedzającego start, a więc, jeśli potrzebujecie czegoś z Ziemi, załatwcie to natychmiast. Radzę się pośpieszyć, bo w ostatnim momencie, z powodu natłoku chętnych, możecie nie zdążyć. Mamy jednak być gotowi do przenosin w każdej chwili, a coś mi się wydaje, że wszyscy tu obecni myślą o jakichś raportach, bazach danych czy archiwach, bez których nie wyobrażają sobie życia.
 Gdyby przy ostatnich słowach Carol Jeanne się uśmiechnęła, prawdopodobnie odebrano by je jako żart. Tymczasem ona powiedziała to z poważną miną, co sprawiało wrażenie, że uważa tych ludzi za znerwicowanych głupców. Spostrzegłem, że kilka osób zacisnęło szczęki albo odwróciło głowę. Biedna Carol Jeanne. Wiedziałem, że nie miała złych intencji i po prostu zażartowała sobie z natury ludzkiej, ale nikt tego tak nie odebrał.
 Poza Neerajem. Zaśmiał się, lecz Carol Jeanne udawała, że tego nie słyszy. Kiedy jej małżeństwo się rozpadło, nie chciała, aby jej przypominano, że mogłaby żyć z Hindusem, gdyby tak bardzo nie trzymała się zasad. Teraz ona zacisnęła szczęki i odwróciła głowę.
 - W porządku, to wszystko - rzekła. - Nalegam, byście niezwłocznie udali się do swoich komputerów i od razu zmienili hasła, bo później czymś się zajmiecie i o wszystkim pozapominacie.
 I znów niektóre osoby wyglądały, jakby spotkał je afront. Nikt nie lubi, gdy jest traktowany jak idiota.
 Właściwie byli idiotami, choć bardzo inteligentnymi. Przecież każdy z nich dawał jej liczne dowody swojego roztargnienia.
 Ale nie ja. Wiedziała, że zawsze uważam, że wszystko widzę i zapamiętuję. Pewnie dlatego przez cały czas naszego pobytu na "Arce" zdołała ukryć przede mną istnienie tajnych baz danych. Teraz stało się dla mnie jasne, po co kazała mi sprawdzać różne rzeczy, kiedy wychodziła z gabinetu. Zadania te były wystarczająco uzasadnione, by nie budzić moich podejrzeń, a jednocześnie pozwalały jej iść beze mnie do zamkniętego pokoju i korzystać z komputera w innej sieci.
 No cóż, moja ty zadufana Carol Jeanne, twoje hasło wcale nie będzie mi potrzebne, jeśli mój drzemiący program zrobi, co trzeba.
 Umierałem z ciekawości, chcąc sprawdzić, jak wygląda nowa sieć, ale dopiero po dwóch godzinach udało mi się wymknąć od Carol Jeanne. W istocie sam sobie umożliwiłem wyjście, pisząc kilka słów na podręcznym komputerze, który ustawiła specjalnie dla mnie na szafce kartoteki, i przesyłając je siecią.
 "Carol Jeanne, a TY zmieniłaś hasło?"
 Znałem ją doskonale. Przeczytawszy wiadomość, natychmiast się zaczerwieniła i powiedziała:
 - Powinnam częściej słuchać swoich własnych rad. Nie wolno mi zmieniać hasła w niczyjej obecności, nawet przy tobie, Lovelocku. Nie masz nic przeciwko temu, że wyjdziesz z gabinetu?
 Ja? Przeciwko wychodzeniu? Od razu wystukałem odpowiedź:
 "A może pójdę do domu i zajrzę do dziewczynek?"
 - Świetny pomysł, Lovelocku.
 Dziesięć minut później, upewniwszy się, że Lidia i Emmy już śpią po obiedzie, a Mamuśka zabawia Penelopę opowiadaniami o mękach opiekunki nad dziećmi niewdzięcznej synowej, która nie ma serca, bo źle traktowała męża, zostałem sam na sam z komputerem Carol Jeanne.
 Przed uruchomieniem mojego drzemiącego programu otworzyłem komputer, by sprawdzić, czy nie ma w nim elektronicznych urządzeń szpiclowskich. Oczywiście, dawna pluskwa w dalszym ciągu tam była i nie zdjęto z niej tego, czym ją unieszkodliwiłem. Fakt ten wziąłem za oznakę, że agentki zrezygnowały, ale wtedy przypomniałem sobie zawzięte miny Val Pell i Mendozy, więc otworzyłem jeszcze monitor, klawiaturę, mysz oraz drukarkę. Naturalnie, wszędzie zainstalowały stosowne urządzenia, tak że z pewnością otrzymałyby pełen wykaz wszystkich uderzeń w klawisze oraz wszystkich liter, które pokazałyby się na ekranie czy zostały wydrukowane. Nawet nie próbowałem unieszkodliwić tych pluskiew. Po prostu je usunąłem, połamałem w nich, co się dało, i zostawiłem na biurku Carol Jeanne, żeby zrobiła awanturę agentkom.
 Uporawszy się z tym, uruchomiłem mój program. Nie tracąc czasu, zajrzałem do systemu zabezpieczeń i znalazłem oba hasła Carol Jeanne: główne i pomocnicze. Niejako przy okazji odszukałem też hasła Neeraja oraz uniwersalne hasła Van Pell i Mendozy. Oczywiście, zdobyłem je nie bez trudności - nie trzymano ich ot tak po prostu w jakimś katalogu. Wszystkie były zaszyfrowane, ja jednak miałem pełną kontrolę nad systemem i potrafiłem zrobić to, czego nie mogły nawet agentki: rozszyfrowałem hasła, żadnego z nich nie znając. Mój program funkcjonował idealnie. System stał się moim niewolnikiem, co napawało mnie radością, bo miałem poczucie siły - rzecz w moim wypadku niezwykła - a choć mi się bardzo podobało, szybko minęło.
 Otóż, uzbrojony w ich hasła, zacząłem docierać do wszystkich tajnych miejsc, do których przedtem nie mogłem zajrzeć. Van Pell i Mendoza dysponowały sporą kartoteką, zawierającą znacznie więcej materiałów o mnie niż na temat Carol Jeanne. Okazało się, że moje pierwsze wrażenie było mylne. Wcale nie uważały mnie za nieszkodliwą małpę, która tylko wykonuje rozkazy swojej pani. Z licznych meldunków i notatek służbowych jasno wynikało, że zdaniem agentek Carol Jeanne straciła nade mną kontrolę. Obie kilkakrotnie zalecały, by mnie zlikwidowano, najlepiej w sposób nie budzący podejrzeń.
 "Dość łatwo to zrobić", pisała Val Pell w ostatniej notatce. "On często wychodzi sam i mógłby, na przykład, "spaść" ze ściany. Niedobrze, jeśli ktokolwiek z takimi umiejętnościami posługiwania się komputerem jest na wolności, zwłaszcza że on wyraźnie realizuje jakiś własny plan."
 Ogarnął mnie strach.
 Kiedy się uspokoiłem na tyle, by odzyskać jasność myśli, uświadomiłem sobie dwa pocieszające fakty. Wprawdzie agentki chcą mojej śmierci, ale przynajmniej nazwały mnie "on" i w odniesieniu do mojej osoby użyły słowa "ktokolwiek". No i nie miały pojęcia o istnieniu Faith ani o tym, że ukradłem materiały do budowy jej gniazda. Zorientowałem się, że jedynie obserwowały mnie z daleka, i tylko od czasu do czasu. To im wystarczyło, by stwierdzić, że często się oddalam od Carol Jeanne. Jeśli zaś chodzi o ich znajomość mojej wiedzy komputerowej, sam im ją nieopatrznie zademonstrowałem.
 Wyciągnąłem oczywisty wniosek: nie wolno mi odstępować Carol Jeanne ani na krok. W jej obecności nigdy nie ośmielą się mnie zabić.
 Nie mogłem jednak zostawić Faith bez opieki.
 Minęły już prawie dwie godziny, więc najwyższa pora, bym odwiedził małą i wrócił do biura. Ciągle się zastanawiałem nad moim strasznym dylematem. Najgorsze, że zbliżał się start, co wymagało przeniesienia gniazda, i to z bardzo prostego powodu: kiedy wystartujemy, "Arka" przestanie się obracać i wówczas sztuczną grawitację zapewni nam przyśpieszenie. Wtedy ściana, na której zbudowałem gniazdo, stanie się podłogą. Spadnie na nią cała gleba i zasypie wszystkie rury, przewody i kanały.
 Musiałem przenieść gniazdo znacznie wcześniej niż za dwa tygodnie. Pracownicy konserwacji, oczywiście, przeprowadzą dokładną inspekcję wszystkich urządzeń na ścianie. Przygotowania do tego zajmą im jakiś czas - zdążyłem już przestudiować ich metody pracy i doszedłem do wniosku, że pełna inspekcja ściany potrwa sześć dni. Oznaczało to, że nie muszą się śpieszyć, więc dziś nie zaczną. Na pewno jednak przyjdzie taki dzień, że trzeba będzie się przenieść.
 Dopiero teraz przeraziłem się nie na żarty. Ludzie zostaną stłoczeni po cztery osoby w niewielkich pokoikach, które obecnie służyły za kawalerki. W miasteczkach nie będzie żywej duszy. Wszystkie drzewa i krzewy, po uprzednim zabezpieczeniu korzeni, umieści się w magazynach, w tej chwili pustych. Innymi słowy, na całej "Arce", zapanuje ogromny ruch i w ciągu najbliższych dwóch tygodni każde miejsce nie tylko obejrzą, lecz również bardzo dokładnie sprawdzą.
 A przecież należało gdzieś ukryć Faith. Co gorsza, musiałem to zrobić ze świadomością, że Mendoza, Van Pell czy inny przerośnięty agent może szukać okazji, by mnie wykończyć, pozorując wypadek. Później powiedzą: "Och, bardzo nam przykro, doktor Cocciolone, ale pani świadka śmiertelnie przygniotło drzewo". Albo: "Pani świadek zginął porażony prądem, kiedy dotknął kabla, który dotychczas nigdy nie był pod napięciem". Albo: "Pani świadek wnosił na ścianę dużą, metalową skrzynkę i spadł. Bardzo pani współczujemy, bo brak świadka to straszna niewygoda, ale może następny będzie potulniejszym zwierzęciem. Na przykład świnia czy choćby gupik. Nosi się go w plastikowym pojemniku, jak mocz do analizy. Taki świadek nigdy nie chodzi samopas i nie rozmontowuje urządzeń zabezpieczających".
 Tylko że dla Carol Jeanne trudno byłoby im załatwić nowe udoskonalone zwierzę. Gdybym zginął, pewnie daliby jej Pink. No, bo jak by to wyglądało, gdyby Red miał świadka, a ona nie? Co za ponure myśli, ale śmierć naprawdę wydawała mi się całkiem realna, kiedy wchodziłem po ścianie do gniazda Faith. Małpka nawet nie popatrzyła na mnie i wówczas zauważyłem, że wypadają jej włosy. Już miała kilka placków łysiny. Poza tym wychudła z niedożywienia. Jeśli jednak uda mi się niespostrzeżenie znieść ją na dół i gdzieś ukryć, chyba mimo wszystko powinna dojść do siebie dzięki silniejszej grawitacji.
 Oczywiście, gdy "Arka" przestanie się obracać i nim zacznie się akceleracja, czekały nas dwa długie dni bez ciążenia. Jak mała na to zareaguje? Przypnę ją pasami, ale nie dam rady jej odwiedzać, bo i mnie gdzieś przypną. Wiedziałem, że w czasie startu zostanie sama lecz sądziłem, że wtedy będzie zdrowa i silna. I starsza. Liczyłem, że start nastąpi później, gdy ona zdąży już podrosnąć i lepiej go zniesie. Według moich założeń miał się okazać tylko przykrym epizodem w jej skądinąd szczęśliwym dzieciństwie, tymczasem zaś może ją dobić. Wyobrażałem sobie, jak ją przerazi ciemność i brak grawitacji. Pozbawiona bodźców i głodna, będzie miała tylko trochę wody do picia.
 Patrzyła na mnie nieruchomym wzrokiem i nie okazywała żadnego zainteresowania jedzeniem. Wsadziłem jej smoczek do ust i masowałem jej policzki, a w końcu zacząłem ją lekko potrząsać i wreszcie zabrała się do ssania. Spojrzała mi w oczy tylko raz. Czy wskutek poczucia winy odniosłem wrażenie, że ma do mnie ogromny żal? Nie umiała mówić, a prawdopodobnie nawet myśleć, lecz gdyby potrafiła, co by mi powiedziała? Zapewne: "Ale masz egoistyczny plan, tatusiu. Czy po to wyjąłeś z zamrażarki mój embrion, żebym żyła w strachu i samotności?"
 Wiem, że małpy umierają, kiedy są samotne. Jeżeli noworodek naczelnych straci matkę, bardzo rzadko się rozwija i to tylko wówczas, gdy ktoś mu ją zastąpi. Zwykle ginie. Jak mogłem sądzić, że za pomocą przytulanki i kilku wizyt na dobę uda mi się wychować Faith? Wprawdzie jestem udoskonaloną kapucynką, ale to nie oznacza, że prawa natury dadzą się nagiąć do moich zamierzeń. Faith umrze i nici z mojego planu.
 Uśmiechałem się do niej, pieściłem ją i iskałem. Jakby zareagowała. Malutkimi paluszkami chwyciła mnie za futerko. Niezbyt mocno, ale to wystarczyło, by obudzić we mnie nadzieje.
 I nie tylko nadzieję. Po tych wszystkich kłopotach, pośpiesznych, ukradkowych wizytach i nieustannych obawach o maleństwo zacząłem coś czuć do Faith. Była to miłość, ale nie taka, jaką darzy mężczyzna kobietę, lecz miłość ojcowska. Nie bałem się, że śmierć małej unicestwi moje plany. Po prostu nie chciałem, żeby Faith umarła, bo mi na niej zależało.
 Jakiś wewnętrzny głos mi podpowiadał: "Przecież to tylko zwierzę. Mogłaby być co najwyżej twoją maskotką. Brak jej inteligencji, aby stała się czymś więcej".
 Tak mówił rozsądek, jednak nie zdołał stłumić innego głosu - głosu instynktu, który sprawiał, że czułem nieprzepartą potrzebę chronienia małej i zapewniania jej bytu. Instynkt ojcowski nakazywał mi pilnować wszystkich członków mojego stada, troszczyć się o ich bezpieczeństwo i zapewnić im warunki rozwoju.
 Faith już nie była częścią mojego planu. Jako żywa istota należała do mojego stada. Wymyślę sposób, by przenieść ją ze ściany do innego, nowego gniazda. Postanowiłem śledzić pracowników konserwacji. Kiedy przeprowadzą inspekcję na jakimś obszarze i wszystko sprawdzą, tam znajdę miejsce dla Faith. Przecież mam dostęp do komputera i łatwo się zorientuję, co trzeba robić, żeby zapewnić jej bezpieczeństwo. Poradzimy sobie. Będzie żyła.
 Po powrocie do biura nie zastałem Carol Jeanne, co mnie zdziwiło. Jeszcze nie minęła szósta, a moja pani zwykle pracowała trochę dłużej. Może z powodu odejścia Reda uznała, że należało wcześniej iść do domu?
 W domu też jej nie zastałem, ale wciąż siedziała tam Penelopa, zajęta nie tylko rozmową - jedną ręką obejmowała zapłakaną Mamuśkę. Co się stało? Mamuśka nigdy sobie nie pozwalała na tak nieeleganckie okazywanie emocji w obecności osób, którym chciała zaimponować.
 Lidia i Emmy jadły kolację w kuchni, karmione przez Nancy. Dziewczyna spojrzała na mnie i odezwała się triumfującym tonem:
 - Możesz powiedzieć Carol Jeanne, że opieka nad dziećmi wcale mnie zbytnio nie stresuje.
 Wskoczyłem na stół i napisałem na klawiaturze kuchennego komputera: "Gdzie jest Carol Jeanne?"
 - Marny z ciebie świadek - stwierdziła Nancy.
 Wskazałem ekran monitora, domagając się odpowiedzi.
 - Skoro już musisz wiedzieć, to osoba, której imienia nie mogę powiedzieć przy dzieciach, miała wylew i Carol Jeanne jest w szpitalu.
 Dopiero teraz sobie uprzytomniłem, co w salonie bez przerwy powtarzała Mamuśka.
 - Ja go wygoniłam. Przeze mnie odszedł z domu. Gdybym tylko pozwoliła mu wziąć jakąś głupią pracę, ostatnie tygodnie życia spędziłby tutaj ze mną...
 - No, no, spokojnie - pocieszała ją Penelopa. - Pewnie właśnie praca doprowadziła go do udaru. Pani tylko próbowała ocalić mu życie, zatrzymując go w domu.
 A więc to Stef miał wylew.
 Za pomocą mojego oficjalnego hasła bez trudu zdobyłem listę pacjentów wraz z numerami sal, w których leżeli. Kiedy ustaliłem, gdzie jest Stef, natychmiast do niego poszedłem.
 Podłączony do respiratora i pojemnika na mocz, wyglądał strasznie. Carol Jeanne siedziała przy łóżku, a po jego drugiej strome stał Red. Od razu się zorientowałem, które z nich zjawiło się tu pierwsze - ona czytała książkę, on jeszcze trzymał w ręku kwiaty. Kwiaty! Co on sobie wyobrażał, że je kupił?
 Pink leżała na podłodze w kącie, uważnie wszystko obserwując. Odruchowo chciałem do niej podejść i skopiować jej pamięć, ale się powstrzymałem. Lepiej, żeby Red nie wiedział, jak łatwo korzystam z pamięci jego świadka.
 Ku mojemu zdziwieniu Stef okazał się przytomny. Nawet rozmawiał, choć mówił trochę niewyraźnie. Widziałem, że ma nieruchomą połowę twarzy, ale nie był całkowicie sparaliżowany. Wyglądało to na stosunkowo niegroźny wylew.
 - Niech wam się wydaje, że choruję na grypę - oznajmił Stef. - To nic poważnego. Niektórzy na to umierają, ale mnie nic nie będzie.
 - Wylew to nie grypa, tato - rzekł Red. - Moim zdaniem powinieneś się zgodzić, żeby mama cię odwiedziła. Bardzo chce się z tobą zobaczyć i naprawdę cierpi z powodu twojego zakazu.
 - Roni krokodyle łzy, co? - spytał Stef. - Powiedz jej, żeby się odpieprzyła.
 Ostatnie słowo wymówił z trudem, tylko częściowo bowiem panował nad wargami i językiem.
 - Może jednak nie powinieneś go denerwować, występując akurat teraz w roli adwokata Mamuśki - spokojnie odezwała się Carol Jeanne.
 Ze swojego miejsca nie widziałem twarzy Reda, ale potrafiłem sobie wyobrazić jego wściekłe spojrzenie.
 - Słyszałem, że i ty dałeś jej kopniaka - wolno powiedział Stef.
 - Nie mogłem zabrać jej ze sobą do kawalerki.
 - Bzdura - wymamrotał Stef. - Po prostu miałeś jej dość.
 Red milczał. Znowu wyobraziłem sobie jego wściekłe spojrzenie.
 - Gdybyś to zrobił dawno temu, pewnie byś uratował swoje małżeństwo.
 - Wcale nie przez mamę rozpadło się moje małżeństwo - chłodno odparł Red. - I tak nic by z niego nie wyszło. W ogóle nigdy nie powinienem był się żenić. Carol Jeanne nie można winić za to, że pod względem emocjonalnym jest górą lodową.
 - Czy ty naprawdę musisz tutaj robić sceny? - spokojnie zapytała moja pani.
 Red ją zignorował i dalej zwracał się do ojca.
 - Nawet gdyby była czułą, kochającą żoną, nie sprawiłoby to żadnej różnicy. Nie jestem złym ojcem, ale jako mąż nigdy nie byłbym szczęśliwy. Jeśli więc przestaniesz winić mamę, ja przestanę winić Carol Jeanne. To chyba uczciwa propozycja, prawda, tato?
 - Zrobię, co mi się spodoba - zabełkotał Stef, w jego oczach jednak pojawiły się błyski wesołości.
 - Możesz winić mamę za rozkład waszego małżeństwa, lecz nie naszego. W tym wypadku to najzwyczajniej moja wina.
 Stef panował nad lewą połową ciała, zatem lewą rękę wyciągnął do syna. Red chwycił ją, uścisnął i przytrzymał w dłoni.
 - Przed śmiercią chciałem cię zobaczyć szczęśliwego - rzekł Stef.
 - Od tego nie umrzesz, tato.
 - Nie? Wielka szkoda.
 - Poza tym wcale nie jestem nieszczęśliwy. Męczy mnie poczucie winy za to, że w taki sposób doprowadziłem do rozpadu mojego małżeństwa, ale to i tak było nieuchronne. Carol Jeanne ma inne zdanie, lecz trudno się temu dziwić. Rozwód najboleśniej odczują dzieci, ale oboje się postaramy, by jakoś to zniosły. Bądź spokojny, oszczędzimy twoim wnuczkom cierpień.
 - Wiesz, co mnie najbardziej wkurza? Że to Mamuśka zorganizuje mój pogrzeb.
 - Nie zorganizuje - odezwała się Carol Jeanne.
 - Nie chcę, żeby ona wygłaszała mowy na moim pogrzebie. Mam was za świadków.
 - Nie umrzesz, tato - zapewnił go Red.
 - Przyrzeknijcie, że jej nie pozwolicie - nalegał Stef.
 - Tato, czy ty naprawdę chcesz się odgrywać na mamie zza grobu?
 - Nie chcę, żeby ta stara suka napawała się widokiem moich zwłok.
 - Ja przyrzekam - oznajmiła Carol Jeanne. - Dopilnuję też, abyśmy jeszcze dziś oficjalnie zazaczyli to w twoim testamencie.
 - I pamiętaj, tylko bez tych zasranych dmuchawców.
 Red aż prychnął z oburzenia.
 - Świetny pomysł, tato - powiedział z przekąsem. - Ty i Carol Jeanne chcecie zagrać na nosie przyzwoitym ludziom, którzy mają dobre zamiary, a przy najmniejszym wysiłku, choćby jednego z was, moglibyście zaskarbić sobie ich przyjaźń.
 Stef uniósł jedną brew. Dotychczas nigdy tego nie umiał. Zdumiewające, czego człowiek potrafi się nauczyć po wylewie.
 - Myślisz o Penelopie? Przyjaźnić się z krową? - spytał Stef i zaczął się trząść ze śmiechu.
 Oburzony Red zrezygnował z dalszych nalegań.
 - Wrócę tu wieczorem - oznajmił.
 - Dobrze - odparł Stef. - Przepraszam, że jestem niegrzeczny.
 - Istotnie jesteś niegrzeczny, ale uważam, że po wylewie i lekarstwach możesz się zachowywać, jak ci się żywnie podoba, a ja nie będę miał ci tego za złe. Do zobaczenia wieczorem.
 Pocałował ojca w czoło i wyszedł.
 - Pruderyjny gnojek - mruknął Stef.
 Carol Jeanne zachichotała. Ostatnio rzadko to robiła. Zrozumiałem, że po wyjściu Reda, poczuła się swobodniej, jakby Stef rzeczywiście był jej ojcem. Później wzięła go za rękę i powiedziała:
 - Jeśli umrzesz, będzie mi bardzo ciebie brakowało, tato. Od tej chwili pragnę cię tak nazywać. Nawet po rozwodzie.
 - Zawsze mówiłaś do mnie Stef.
 - Tylko dlatego, że nie potrafiłam się zmusić, żeby do Mamuśki mówić "mamo".
 - Brzmi przekonywająco.
 - Zrób mi przysługę i postaraj się wyzdrowieć.
 - Dla ciebie wszystko.
 - Więc się prześpij, a ja poczytam książkę.
 - Nie powinnaś wrócić do dziewczynek? Nie zostawiaj ich z Mamuśka.
 - Doskonale sobie z nimi poradzi. To tylko dziś.
 Uznałem, że dobrze byłoby powiedzieć, co tam się naprawdę dzieje. Wskoczyłem na łóżko.
 - Cześć, Lovelocku - przywitał mnie zdziwiony Stef, który chyba nie zauważył, jak wszedłem.
 Zwróciwszy na siebie uwagę Carol Jeanne, napisałem palcem na pościeli:
 "Nie Mamuśka. Nancy".
 - O cholera! - wykrzyknęła. - Powinnam to przewidzieć. Należałoby coś zrobić, żeby ta dziewczyna się wyniosła. Wszystko było dobrze, kiedy mieszkał z nami Red, ale teraz on musi znaleźć dla niej innych opiekunów. Nie mogę pozwolić, aby ona zajmowała się dziećmi.
 - Kto? - zapytał Stef.
 - Pewna dziewczyna, którą ojciec źle traktował. Od tego trochę się jej pomieszało w głowie. Nie dziwi mnie, że Mamuśka zostawiła ją samą z dziewczynkami, ale muszę natychmiast interweniować. Masz jakieś życzenia, zanim wyjdę?
 - Nie.
 Pocałowała go i wybiegła na korytarz. Nie zabrała mnie, więc właściwie mógłbym jeszcze chwilę posiedzieć ze Stefem, ale od razu zamknął oczy. Pewnie chciał się przespać. A poza tym, nawet gdybym został, trudno byłoby nam rozmawiać. W tej sytuacji popędziłem za Carol Jeanne, wdrapałem się na nią i na jej ramieniu pojechałem do domu.
 Zastaliśmy tam Reda. Nancy z ponurą miną pakowała swoje rzeczy do torby, zalewając się łzami. Red niezwłocznie wszystko wyjaśnił.
 - Penelopa, jako burmistrz, zgodziła się, żeby Nancy u niej mieszkała, dopóki tato nie wyjdzie ze szpitala. Załatwiłem z Dolores, że w ciągu dnia jej córka pomoże Mamuśce opiekować się dziewczynkami, a wieczorem razem z bratem będzie tutaj odrabiać lekcje. Przy okazji zajmą się dziećmi. Zwłaszcza Diana bardzo je lubi i świetnie sobie z nimi radzi.
 Kiedy to mówił, widziałem minę Nancy. Pomyślałem, że trzeba ostrzec Dianę, aby unikała tej dziewczyny i nigdy nie spotykała się z nią sam na sam.
 Mamuśka, z mokrym ręcznikiem na oczach, leżała na łóżku w swoim pokoju. Natychmiast uderzyła w płacz, gdy tylko Carol Jeanne tam weszła, by sprawdzić jak ona się czuje.
 - Był takim cudownym mężem, a ja wygnałam go z domu - zawodziła.
 Moja pani nie zaprzeczyła oczywistej prawdzie tych słów, by pocieszyć teściową.
 - Niczego nie potrzebujesz? - spytała.
 - Potrzebuję mojego męża! - jęknęła Mamuśka.
 Carol Jeanne ledwie powstrzymała się od śmiechu, co moim zdaniem wymagało naprawdę silnego charakteru.
 - On jest w całkiem niezłej formie i w dobrym nastroju - oznajmiła. - Jednakże twardo się sprzeciwia twoim odwiedzinom i jego lekarz przyznaje mu rację. Tylko wywołałyby stres, a to jedyna rzecz, jakiej powinien unikać. Jestem pewna, że skoro pałasz do niego tak wielką miłością, chętnie się do tego zastosujesz.
 Ironia ostatniego zdania nie uszła uwadze Mamuśki, która przestała płakać i odezwała się drewnianym głosem:
 - Widzę, że otacza mnie nienawiść. Chyba na nią zasłużyłam. A teraz po prostu zostaw mnie w spokoju. Niczego nie potrzebuję. Tylko nie przynoś mi kolacji.
 - Jak sobie życzysz.
 Z całą pewnością Carol Jeanne nigdy by nie pomyślała o przynoszeniu Mamuśce czegokolwiek do łóżka. W końcu to nie Mamuśka miała wylew, ale zauważyłem, że właśnie z powodu wylewu Stefa składają jej wizyty mieszkanki Mayfloweru, by oferować pomoc i współczucie. Mamuśka zawsze potrafiła wszystko obrócić na swoją korzyść. Również teraz - dzięki wylewowi Stefa zaprzyjaźniła się z sąsiadkami.

 Ta nowa sieć naprawdę mnie wkurza. Nigdzie nie mogę się dostać. Mam tylko taki dostęp jak inne dzieci i teraz gówno mogę zrobić. Chciałem wejść do baz danych, ale przy trzeciej próbie jakiś facet z systemu bezpieczeństwa spytał mnie, po co to robię i kazał poprosić nauczyciela, żeby zdobył dla mnie te informacje, jeżeli są mi potrzebne do odrabiania lekcji. Co za pacan! Czy dzieci są niewolnikami, żeby zakładać im kajdanki, kiedy siedzą przy komputerze? Cholera, nigdzie nie mogę wejść i nic nie mogę zrobić.
 Najgorsze, że muszę iść z Dianą do Małpiego Domu, jak ona go nazywa. Będzie się tam bawiła z Lidią i Emmy. Małpa też nie może dostać się do systemu i przynajmniej to trochę mnie pociesza. Bardzo ładnie zrobiła, że mnie ostrzegła, kiedy odkryli tę furtkę. Gdyby mnie przyłapali, prawdopodobnie odebraliby mi nawet ten marny dostęp dla dzieci. Przynajmniej mogę sobie pograć z kimś w "Kolonię", a po to, żeby pokonać jakiegoś smarkacza z Belos czy Conceicao, nie muszę mieć specjalnego dostępu do sieci.
 Coś mi się zdaje, że małpa jednak ma taki specjalny dostęp. Muszę mieć oczy szeroko otwarte i zobaczyć, jak używa komputera i wchodzi do sieci. Jeśli odejdzie i będzie chciała po cichu korzystać z komputera, tak aby nikt tego nie widział, potwierdzi moje przypuszczenia. Pewnie myśli, że jest strasznie cwana, ale udoskonalona kapucynka nie podskoczy inteligentnemu człowiekowi.
 A czy ja jestem inteligentny? Bo ja wiem? Ogólną ocenę mam raczej niską. W każdym razie zobaczymy, czy poradzę sobie z małpą.

 Dopiero o północy mogłem ponownie wejść do sieci i włączyć mój uśpiony program. Przez cały wieczór nawet nie mogłem myśleć o zbliżeniu się do komputera, bo Marek nie odstępował mnie na krok. Pewnie jest sfrustrowany usunięciem dawnej furtki i liczy na to, że mu pokażę nową. Nie masz żadnych szans, chłoptasiu.
 Niczego konkretnego nie szukałem. Właściwie chciałem najzwyczajniej zobaczyć, co dotychczas przede mną ukrywano. Najpierw przejrzałem tajną kartotekę wydziału bezpieczeństwa i znalazłem kilka rzeczy. Na przykład, że Carol Jeanne jest osobą aż tak ważną, że ciągle pilnowano, by nic się jej nie stało, i dlatego obserwowali przede wszystkim mnie, dzięki czemu dowiedzieli się o moich szczególnych komputerowych kwalifikacjach. Obserwowali również Reda i doszli do wniosku, że umyślnie tak ostentacyjnie odwiedzał Liz, bo chciał, aby jego związek z nią został ujawniony. Cóż, nie nowina. Niespodzianką był zaś dla mnie fakt, że romans z Liz to tylko kamuflaż. Okazuje się, że Red leczy także Warrena, męża Liz, ale ci z bezpieczeństwa nie uważali tego za terapię. Ich zdaniem Red i Warren od dawna są ukrytymi homoseksualistami. Obaj znajdowali się w wykazie obywateli, którym udało się przejść wstępne selekcyjne testy psychologiczne, choć mieli niestosowne zainteresowania seksualne.
 Notatki na temat Reda sugerowały, że wcześniej mógł nie zdawać sobie sprawy ze swojego homoseksualizmu, a dopiero wówczas, gdy zaczął leczyć męża Liz, rozpoznał własne skłonności w tym, co tamten mu opowiedział. Warren dostał się na "Arkę" dzięki kłamstwu. Pracownicy bezpieczeństwa nie byli tym zachwyceni, jednak nie zamierzali interweniować, choć na "Arce" powinny przebywać wyłącznie osoby heteroseksualne, aby populacji osadników na nowej planecie zapewnić jak największy potencjał rozrodczy. Prawdopodobnie wzięli pod uwagę fakt, że zarówno Red, jak i Warren już miał dzieci i mógł spłodzić następne. Cokolwiek obaj robili dla przyjemności, nie stworzy to żadnych problemów, dopóki zachowają dyskrecję. Z zadowoleniem stwierdziłem, że dla Reda nikt nie planuje takiego "drobnego wypadku", jaki szykowano dla mnie. Ale przecież Red jest człowiekiem, ja zaś tylko zwierzęciem, tylko trochę cenniejszym od damskiej torebki.
 Łatwo mi przyszło powziąć decyzję, by o niczym nie wspominać Carol Jeanne. Trudno powiedzieć, jak by zareagowała na wiadomość, że jej mąż nie romansował z Liz, lecz z Warrenem. Być może poczułaby ulgę - ostatecznie małżeństwo się rozpadło nie z jej winy, ale wskutek ukrytych skłonności seksualnych Reda - albo też byłby to dla niej jeszcze większy cios. Kto wie? Red bardzo uważał, by niczego nie robić w obecności Pink, więc trudno się dziwić, że niczego nie znalazłem, włamując się do pamięci jego świadka. O homoseksualizmie Reda mogłem się dowiedzieć jedynie z tajnych akt, do których przypuszczalnie nigdy bym nie miał legalnego dostępu.
 Stwierdziwszy, że plotki są wykluczone, zacząłem przeglądać bazy danych używane przez wszystkich gajologów. Pierwsza rzecz, jaką odkryłem to pełen wykaz całego żywego materiału na "Arce". Nie wierzyłem własnym oczom. Kiedy tak sprytnie zmieniałem ogólnodostępny wykaz, by sfałszować liczbę embrionów kapucynek, nie przyszło mi do głowy, że jego duplikat jest w innej sieci. Błyskawicznie odnalazłem stosowne dane i wprowadziłem odpowiednie zmiany, żeby oba wykazy się zgadzały.
 W czasie poszukiwań zauważyłem, że słowo "kapucynka" występuje w dwóch miejscach, więc po zgraniu obu wykazów zajrzałem pod drugi adres.
 Niemal doznałem szoku, ujrzawszy tam dane, które nie miały odpowiednika w ogólnodostępnych wykazach. Pod hasłem "udoskonalone" znalazłem kilkanaście gatunków najróżniejszych zwierząt, genetycznie udoskonalonych, łącznie ze znacznie większą liczbą embrionów udoskonalonych kapucynek niż embrionów zwykłych kapucynek w poprzednich spisach.
 Istniało więcej takich jak ja. A więc można mnie zastąpić.
 W tym samym momencie uprzytomniłem sobie, że ważniejszy jest fakt sprowadzenia innych kapucynek, podobnych do mnie, niż to, że można mnie zastąpić.
 Wszędzie, w całej sekcji "udoskonalone", było pełno rozmaitych adnotacji. Zawierały one szczegółowe instrukcje, jak przeprowadzać operacje wszczepiania nam gniazdek, a także modułów dyscypliny (które nagradzały, wzmagając wydzielanie endorfin, albo karały, pobudzając ośrodki bólu), oraz jak szkolić udoskonalone zwierzęta, aby zrobić z nich niezawodnych świadków.
 Część poświęcona kapucynkom okazała się największa. Poczułem ogromną satysfakcję, dowiedziawszy się, że kapucynki, jako świadkowie, są o niebo inteligentniejsze i bardziej przydatne od innych udoskonalonych zwierząt. Wyraźnie jednak przestrzegano, że bywamy niepewne. W związku z tym udzielano wskazówek, jak szukać "oznak wyrwania się spod kontroli", które czynią z nas "odpowiednich kandydatów do likwidacji". Dopiero teraz zrozumiałem sens uwag na mój temat, znajdujących się w kartotece wydziału bezpieczeństwa. Kulturystki same z siebie nie pałały chęcią zabijania małp. Po prostu taka była polityka. Jednoznacznie wynikało to z instrukcji dołączonej do wzorca udoskonalonej kapucynki.
 Z pewnością pasowałem do tego, co napisano w ostrzeżeniu. Rzeczywiście wyrwałem się spod kontroli. Ucieszyłem się przeczytawszy, że udane próby samogwałtu są jedną z najważniejszych oznak. "Jeśli w czasie seksualnej stymulacji kapucynka zdoła pokonać reakcję posłuszeństwa, musi być niezwłocznie zlikwidowana, bez względu na to, czy ma możliwości rozrodu, czy nie".
 Najwyraźniej nie ja pierwszy próbowałem to robić. Wyobraziłem sobie moich poprzedników na Ziemi, którzy walczyli tak samo jak ja, lecz zostali przyłapani. Prawdopodobnie uśmiercono ich w jakiś humanitarny sposób. Igła w kark? Kula w łeb? A może z upodobaniem rozwalano im głowy młotkiem lub poddawano wiwisekcji, by sprawdzić, dlaczego zawiedli?
 Niewykluczone, że wśród nich były samice. Nawet ciężarne lub z małymi dziećmi, ale chyba nie, bo z dalszej lektury jasno wynikało jedno: udoskonalone zwierzęta nie mogły mieć potomstwa z nie udoskonalonymi, jako że tylko z pozoru należały do tego samego gatunku - genetyczne zmiany, dokonane w naszych organizmach, okazały się zbyt duże. Wprawdzie w kilku wypadkach urodziły się dzieci, lecz przeważnie zdeformowane i wszystkie bezpłodne.
 Wyobraziłem sobie eksperymenty, które pozwoliły uzyskać takie informacje, i z nienawiści aż się zatrząsłem.
 Wówczas pomyślałem o bezradnej Faith, leżącej w nędznym gnieździe. Sprowadziłem ją na ten świat, bo chciałem, byśmy się rozmnażali, co od samego początku było nierealne. Kiedy mała wreszcie osiągnie dojrzałość płciową, mniej więcej w tym czasie, gdy dotrzemy do nowej planety, w najlepszym razie zacznie rodzić zdeformowane dzieci. Jeśli nawet któreś z nich okaże się normalne, to po kilku latach wyjdzie na jaw, że jest bezpłodne. Wtedy będzie już za późno, aby zaczynać od nowa.
 Na pokładzie statku znajdowały się embriony udoskonalonych kapucynek. Tajny wykaz dokładnie podawał, gdzie one są. Mogłem się do nich dostać. Właśnie od tego powinienem wszystko zacząć, tylko że wcześniej o nich nie wiedziałem.
 Ale co z Faith? Jeśli ją znajdą, tajna służba od razu skieruje podejrzenia na mnie. Musiałem dalej ukrywać małą, lecz co z nią zrobię, jeśli nawet przeżyje i dorośnie? Nie mogę mieć z nią dzieci, bo w istocie należymy do całkiem różnych gatunków. To tak jakbym chciał zapłodnić kotkę albo rybę. Wciąż trzeba będzie małpkę ukrywać, a przecież nigdy jej nie nauczę zachowywać się cicho. Oczywiście, od początku liczyłem się z tym, że nie dorówna mi inteligencją. W swoich czczych wyobrażeniach sądziłem jednak, że kiedy zacznie rodzić moje dzieci, opieka nad nimi da jej szczęście i satysfakcję, jeśli nawet okażą się bystrzejsze od niej, gdy dorosną. Tylko że nie będzie żadnych dzieci. Całe życie, pozbawione celu spędzi w zamknięciu - bez partnera, bez potomstwa, bez wolności.
 Przyłapałem się na tym, że pragnąłem, by szybko umarła.

ROZDZIAŁ DWUNASTY

ZWIERZĘTA

Na tę myśl zrobiło mi się słabo. Dopiero co uświadomiłem sobie, że kocham Faith, a teraz życzę jej śmierci? Czy ze mnie aż taki potwór? Po prostu już nie pasowała do moich planów, a wręcz przeciwnie - stanowiła dla nich zagrożenie. Właśnie dlatego chciałem, żeby umarła.
 Dotychczas traktowałem ją jako dziecko, należące do tego samego gatunku, co ja. Choć jej nie udoskonalono, oboje byliśmy kapucynkami, prawda? Teraz jednak wiedziałem, że w rzeczywistości reprezentujemy różne gatunki, że nie możemy dawać płodnego potomstwa. Zatem Faith nigdy nie zostanie członkiem mojego rozumnego plemienia, bo nie jest istotą myśląca, lecz zwierzęciem.
 Ona się jednak nie zmieniła. Co sprawiło, że z mojej przyszłej, ukochanej żony nagle przekształciła się w niebezpieczne kłopotliwe zwierzę? Źródło tej transformacji znajdowało się wyłącznie we mnie, a raczej w mojej świadomości. Teraz wiedziałem, że Faith nigdy nie będzie dla mnie tym, na co liczyłem. Nigdy nie stanie się "jedną z nas", chociaż na "Arce" tylko ja mieściłem się w tej kategorii, nie licząc zamrożonych embrionów.
 Wyłączyłem mój drzemiący program, zostawiłem komputer i wybiegłem z domu. Wkrótce po ścianie wspiąłem się do gniazda.
 Stojąc przed nim i patrząc w oczy Faith, która spoglądała na mnie przez siatkę, uświadomiłem sobie, że to po prostu klatka. Dla małpki zbudowałem właśnie klatkę, choć dotychczas z uporem twierdziłem, że jest gniazdem. Zbudowałem klatkę, bo od samego początku wiedziałem, że nigdy nie zaufam Faith na tyle, by wypuścić ją na wolność. Wcale nie miała przebywać w tej skrzynce tylko do momentu, gdy urośnie i dostatecznie zmądrzeje, aby mogła swobodnie się poruszać. Zamierzałem trzymać ją tam zawsze i dopiero teraz sobie uprzytomniłem, że cały czas tak myślałem, choć nie chciałem się do tego przyznać. Nie mogłem jej wypuścić z bardzo prostego powodu - nigdy by nie zrozumiała konieczności zachowywania dyskrecji, ani nawet na czym dyskrecja polega.
 Kiedy wszedłem do gniazda, Faith wyciągnęła do mnie ręce, a rzadko to robiła. Czyżby odzyskiwała siły? Jeszcze wczoraj bym się ucieszył, lecz dziś ogarnął mnie głęboki smutek - jej życie już było niepotrzebne. Co jednak miałem robić? Przecież żyła, całkowicie ode mnie uzależniona. Tylko ja mogłem jej zapewnić wodę, jedzenie, odrobinę uczucia. Gdybym ją zostawił, na pewno wkrótce by umarła. Owszem, ale tęskniąc do mnie i się zastanawiając, dlaczego ją porzuciłem...
 Tylko że to przecież zwierzę, zgadza się? Nie ma duszy, prawda?
 W ten sposób myślą ludzie. "Zwierzęta są zupełnie inne niż my, całkowicie się od nas różnią, a więc możemy je traktować, jak nam się podoba".
 Zwierzęta jednak wcale nie są tak zupełnie inne. Ludzie tylko zajmują najwyższe miejsce na nieskończonej drabinie świadomości, ale czy najmądrzejszy i najbardziej twórczy szympans stoi niżej od najgłupszego człowieka? Po szympansach, na kolejnych szczeblach są inne naczelne, a dalej chyba delfiny, psy, walenie i koty. Różnią się od ludzi i nas, świadków, jedynie poziomem, ale wszystkie są zdolne do miłości i innych uczuć, a także coś wiedzą i pamiętają. Wobec tego zwierzęta powinno się traktować tak samo jak ludzi.
 Fakt, że niektóre zwierzęta zabijają inne, by się nimi żywić, lecz natura uczy wszystkie zwierzęta, by za największą wartość uważały przetrwanie własnego gatunku. Dlaczego ja miałbym postępować inaczej? Muszę myśleć o przyszłości mojego gatunku, a ta mała kapucynka stanowi dla niego zagrożenie, choć dzięki mnie znalazła się na tym świecie. Mam prawo chronić siebie przed niebezpieczeństwem, jakie ona sobą stwarza.
 Jednakże mam też obowiązek dbać o to, by nic złego jej nie spotkało, bo ja ją powołałem do życia, bo ona mnie kocha i również ja ją kochałem. Nie, nie wolno mi się okłamywać - wciąż ją kocham.
 Jestem w kropce, a powinienem działać, i to szybko. Muszę przenieść Faith albo całkiem się jej pozbyć. Dłużej nie może zostać na ścianie. Dałoby się przeprowadzić ją tam, gdzie pracownicy wydziału konserwacji już sprawdzili, czy wszystko przygotowano do startu. Tylko że w nowym miejscu jest ciemno i będzie przerażona. Ale przecież dotychczas też żyła w strachu, samotna i chora. Czy jednak małpkę, jeszcze nie przyzwyczajoną do ciążenia, wolno mi przenieść tam, gdzie grawitacja, niczym okowy, przygwoździ ją do podłogi, później skrępować pasami i przerażoną zostawić, na wiele godzin całkowitej nieważkości, a potem rosnącego przyśpieszenia wśród nieznanych dźwięków budzących lęk, i wszystko w głębokim mroku? Jest taka wątła - ma niewielkie szansę przetrwania tej próby. Teraz jej nędzne życie straciło wszelkie znaczenie. Okazałbym miłosierdzie, pomagając małej spokojnie umrzeć we śnie. Byłoby to miłosierne i rozsądne.
 Patrzcie, jak próbuję wszystko zracjonalizować, jak sobie perswaduję, co powinienem zrobić, aby perspektywicznie wyszło najlepiej. Czy rodzice Nancy w podobny sposób starali się usprawiedliwić, dlaczego stworzyli córce tak straszne życie? "To jej wina. Robimy to dla jej dobra. Sama tego chciała". Słusznie, obciążać ofiarę, wybielać sprawcę.
 Nie będę się wybielał. Zabijając małą, może oszczędzę jej wiele cierpień, ale oszczędziłbym ich znacznie więcej, gdybym nigdy nie zachował się tak głupio i egoistycznie, by wyciągnąć jej embrion z zamrażarki. Co sobie wtedy myślałem? W ogóle nie myślałem. Snułem jedynie rojenia, a potem działałem, kierując się mrzonkami o buncie i o tym, że rozmnożę moje plemię. Faith stała się dla mnie realna, gdy było już za późno, aby cokolwiek naprawić.
 Teraz więc uchylam się od decyzji, którą muszę powziąć, i nic tylko piszę, piszę i piszę. Carol Jeanne widzi, jak zawzięcie stukam w klawiaturę, lecz nawet nie zerknie na to, co robię. Jest bardzo zajęta i pewnie myśli, że jej pomagam. Nic podobnego, wcale jej nie pomagam. Po prostu opisuję wszystko, co dotychczas się wydarzyło, staram się wyjaśnić moją sytuację i dlaczego drżę na myśl, że się stanę tym, czego najbardziej nienawidzę - rozumną istotą, która twierdzi, że z bratnim stworzeniem, które uważa za zwierzę, ma prawo robić, co jej się podoba. Wiem, co powinienem zrobić, ale równie dobrze wiem, że jeśli się na to nie zdecyduję, moje życie okaże się mniej ważne niż życie Faith. Kiedy bowiem ją znajdą - a z pewnością do tego dojdzie, jeżeli nie zacznę działać - wówczas zginę.
 Czy ona mimo to przeżyje? Wątpię. Jest zbyt chora i słaba. Chyba ludzie ją uśpią, prawdopodobnie tą samą trucizną, którą uśmiercą mnie. Taki zwykły zastrzyk, bez emocji czy współczucia, umożliwiający pozbycie się kłopotu. A przy tym uznają, że zabijając ją, okazali miłosierdzie. Dlaczego więc ja nie miałbym przyjąć takiego samego punktu widzenia i nie zrobić tego pierwszy?
 Jednakże uśmiercenia mnie nie uznają za miłosierdzie. Z ulgą będą patrzeć, jak umieram.
 Właśnie dlatego teraz to piszę, że spodziewam się mojej śmierci. Ten plik tekstowy ukryję w sieci komputerowej. Pozostanie tam tak długo, jak długo będę korzystał z uśpionego programu, lecz jeśli go nie uruchomię przez sto kolejnych dni, zacznie powielać ów plik we wszystkich komputerach w systemie. Ukaże się w formie obszernej wiadomości, przesłanej pocztą komputerową, i każdy człowiek na "Arce" ją przeczyta. Wtedy, choć już zejdę z tego świata, dowiecie się, że niegdyś żyłem. Nie jako zwykła małpa - a jeśli nawet małpa, to przynajmniej taka, która popadała w rozterki moralne, jakie by się stały również waszym udziałem, gdybyście byli zdolni uznać istnienie rozumnych zwierząt.
 Korciło mnie, żeby się zemścić i tak ustawić mój program, aby po przekazaniu tego pliku zniszczył całą sieć. Wówczas bezradnie dryfowalibyście w przestrzeni kosmicznej, pozbawieni dostępu do komputerów i niezdolni do odtworzenia sieci przed całkowitym załamaniem się układu zapewniającego warunki do życia. Ja jednak nie jestem potworem i nie uważam swojego istnienia za najważniejsze w kosmosie. Jeśli zginę, większość tych, którzy to czytają, nie ponosiłaby żadnej winy za moją śmierć. Dlaczego więc miałbym was zabijać? Stałbym się tylko masowym mordercą.
 Ograniczę się więc do tego, że od chwili, gdy moja relacja do was dotrze, na dwadzieścia cztery godziny uniemożliwię operatorom systemu kontrolę nad siecią. Czas ten wszystkim wam pozwoli przeczytać i wydrukować cały plik, zmienić mu nazwę i przekopiować go do kilku różnych katalogów. Potem, kiedy operatorzy systemu odzyskają władzę nad siecią, nie uda im się go skasować pomimo dostępu do poczty komputerowej. W ten sposób przetrwam.
 Przetrwa jeszcze coś - mój uśpiony program. Nigdy nie zdołają się go pozbyć. Będzie istniał długo po mojej śmierci. Nie wyrządzi żadnej szkody i nikt go nie uruchomi, bo tylko ja mam do niego dostęp. Nikomu nawet nie przyjdzie do głowy, że on tam jest. On jednak pozostanie, drzemiąc, czuwając we śnie i czekając na mój sygnał. Jedyne moje dziecko, które mnie przeżyje.
 To niewiele i nie wystarczy.
 Akurat pisałem o moich pierwszych próbach radzenia sobie z nieważkością na ścianie "Arki", gdy nagle z salonu dobiegł mnie przeraźliwy krzyk. Oczywiście Mamuśka, lecz to nie był jej normalny komediancki wrzask. Kiedy wypadłem na korytarz, zobaczyłem pędzącą Carol Jeanne i zaspane, przestraszone dziewczynki.
 Mamuśka zanosiła się od płaczu, przyciskając twarz do ściany, zupełnie jak małe dziecko, które dostało lanie. Ujrzałem też Reda, Penelopę, Dolores i Neeraja. Red próbował pocieszyć matkę. Od razu się zorientowałem, że umarł Stef.
 - Drugi wylew, znacznie większy od pierwszego... Zabrał go nam w parę minut... Nic nie mogli zrobić - wyjaśnił Red, patrząc na Carol Jeanne.
 Dolores z Neerajem podeszli do niej i delikatnie ją objęli. W tym czasie Penelopa przytuliła Mamuśkę do swojego obfitego biustu. Nikt nie pomyślał, że może i mnie trzeba pocieszyć. Nawet ja sam. Stałem tam jak wrośnięty. Umarł Stef, i to wkrótce po odzyskaniu wolności. Mnie spotka to samo. Jego sparaliżowało, a ja zginę z powodu niezdecydowania. No i co w końcu osiągnął, uwolniwszy się od Mamuśki?
 W ciągu kilku godzin stało się jasne, że nawet pogrzeb nie będzie zorganizowany po jego myśli. Czyż Stef nie zakazał Mamuśce go przygotowywać? Mimo to Red zgodził się na każdą jej propozycję. Uroczystości odbędą się w mayflowerskim domu społecznym, nim zostanie rozmontowany. Mamuśka wybierze muzykę, śpiewaków i mówców. Będą jednak dmuchawce. Nawet po śmierci Stefa postawiła na swoim w jego sprawach.
 - Tak nie wolno - zaprotestowała Carol Jeanne, kiedy znalazła się z Redem sam na sam. - Przecież wiesz, że on tego wszystkiego zabronił. Takie było jego ostatnie życzenie.
 - Pogrzeby są dla żywych, a nie dla zmarłych - odparł Red. - Moja matka potrzebuje pociechy, nie ojciec.
 - A może i ja potrzebuję... Chyba Mamuśka powinna wreszcie zrozumieć, że nim nie rządzi.
 - Mamuśka nigdy nim nie rządziła - oburzył się Red.
 - Na jakim świecie ty żyjesz? Od czasu, gdy ich poznałam, zawsze owijała go wokół małego palca.
 - Był dorosły i mógł w każdej chwili odejść. Nie zrobił tego nawet wówczas, gdy przestałem być dzieckiem. Czy nigdy się nie zastanawiałaś dlaczego?
 - Zdążyła już do tego stopnia pozbawić go woli, że...
 - Wierutna bzdura! Nikogo nie można pozbawić woli. Czasami ludzie trwają w takich dziwnych związkach, bo to im coś daje. Matka dawała coś ojcu, nawet jeśli ty tego nie dostrzegłaś.
 - A niby co? Może była dobra w łóżku?
 Red lekko się uśmiechnął.
 - Może... Ale raczej niezbyt często stwarzała mu okazję, by się o tym przekonał. - Wolno pokiwał głową. - Nie wiesz, jak wyglądało moje dzieciństwo, Carol Jeanne. Kochałem ojca i wciąż kocham matkę. Do dziś jednak jestem wściekły... Nie, nie na nią, bo ona przypomina małe dziecko, samolubne i nieświadome tego, co robi. On jednak ze wszystkiego zdawał sobie sprawę. Widział, jak ona mną manipuluje, narzuca mi swoją wolę i emocjonalnie mnie maltretuje, lecz nawet nie kiwnął palcem. Nienawidziłem go, ponieważ o wszystkim wiedział, ale na to pozwalał. Więc sam znalazłem sposób, żeby się przystosować. Jakoś sobie poradziłem. Nauczyłem się postępować z matką. Nauczyłem się ją uspokajać. Dawałem jej wygrywać w drobnych sprawach, tak aby nie zauważyła, że przegrywa w ważnych. Nie było to łatwe, Carol Jeanne, ale się tego nauczyłem i dopóki nie musiałem bilansować wymagań matki z wymaganiami żony, wszystko bardzo dobrze funkcjonowało.
 Carol Jeanne uważnie słuchała. Wiedziałem, że dowiaduje się rzeczy, których przedtem nie rozumiała, ale na ostatnie zdanie musiała zareagować.
 - Więc to ja zburzyłam szczęście w rodzinie, tak? Widzę, że mocniej trzymasz się fartucha matki, niż myślałam.
 - Matka nigdy nie nosiła fartucha, nawet fartuszka - odpowiedział Red ze smutnym uśmiechem. - O nic cię nie winię. Po prostu mówię, że ojciec nic nie straci, jeśli pozwolimy Mamuśce urządzić taki pogrzeb, jakiego ona pragnie, co zresztą również nam obojgu znacznie ułatwi życie. Niech sobie odegra rolę kochającej żony. Wiesz, ona rzeczywiście go kochała.
 Carol Jeanne wybuchnęła drwiącym śmiechem.
 - To była miłość zaborcza i egoistyczna - ciągnął Red. - Ale matka jedynie w ten sposób umiała ją okazywać.
 - Dlaczego tak świetnie rozumiesz matkę, a w ogóle nie potrafisz zrozumieć mnie?
 - Bo ty, w przeciwieństwie do niej, nigdy mnie nie potrzebowałaś. Tobie nikt nie jest potrzebny.
 - Gdybyś kiedykolwiek próbował mnie poznać, tobyś wiedział, że całkowicie mijasz się z prawdą.
 - No, no. Więc się rozstajemy, zupełnie się nie znając.
 Carol Jeanne nie chciała roztrząsać tej bolesnej sprawy i wróciła do pierwszego tematu, czyli pogrzebu. W końcu potrafiła odróżnić, co jest w porządku, a co nie.
 - A jeśli złożę protest w kwestii pogrzebu? Czy dopuścisz się krzywoprzysięstwa i zaprzeczysz, że Stef prosił, aby jego była żona nie brała w nim udziału?
 - Przyznam, że to powiedział, ale jednocześnie zrobię wszystko, by ostatni akt zemsty tego starego drania nie zatruł życia mojej matce i nie popsuł jej opinii.
 Carol Jeanne uderzyła Reda w twarz.
 - Nie pozwolę ci obrażać Stefa! Gdybyś choć w połowie okazał się takim mężczyzną jak twój ojciec, w dalszym ciągu bylibyśmy małżeństwem.
 - Chciałaś powiedzieć, że połową mężczyzny jak mój ojciec.
 Znowu go uderzyła.
 - Widzę, że w gruncie rzeczy jesteś gwałtowna. Ja nigdy się na ciebie nie rzucałem, chyba że z miłości. A teraz powiem coś, co może ci się nie spodobać. Mówiąc o moim ojcu, pamiętaj...
 - Twoim ojcu, lecz moim przyjacielu!
 - Przed ludźmi zawsze udawał ofiarę, by wzbudzić ich litość i współczucie. Dzielny Stef, zostaje z tą sekutnicą, choć ona nim komenderuje i go upokarza, a wszystko dla dobra syna. Co za wspaniały człowiek! Godny podziwu i uwielbienia. Cóż, ja też wierzyłem tej fajtłapie, ale kiedy skończyłem szesnaście lat, w końcu mi zaświtało, że skoro ja się mogę nie zgadzać z matką i czasami postawić na swoim, to na pewno również on może. Jednakże ojciec pozwalał jej robić, co chciała, a później się napawał swoją moralną wyższością, jaką mu to dawało.
 - I to wszystko powiesz na pogrzebie? - spytała Carol Jeanne. - Czy się zdobędziesz aż na taką szczerość?
 - Nie uważam szczerości za najwłaściwszą rzecz, kiedy chowa się rodziców. Powiem, jak bardzo go kochałem, jak wiele się od niego nauczyłem. I to wszystko będzie prawda. Tyle tylko, że... niepełna.
 - U ciebie wszystko jest niepełne.
 - Nie zamierzam się o to kłócić, bo w istocie tak jest. Ty, oczywiście, jesteś ideałem. Mam jednak nadzieję, że w swojej moralnej doskonałości, słodka, najdroższa Carol Jeanne, tak świetnie rozumiejąca zmarłych, nie wykorzystujesz pogrzebu mojego ojca do odgrywania się na mnie i na mojej matce. Cokolwiek o nas myślisz, oboje bardzo przeżywamy jego śmierć, a ty nigdy tego nie zrozumiesz, bo nie dorastałaś w tej rodzinie.
 - Rozumiem więcej, niż sądzisz.
 - Lecz znacznie mniej, niż ci się wydaje.
 - Nie musisz się martwić o moje zachowanie w czasie pogrzebu. Jeśli wszystko ma się odbyć według planu Mamuśki i Penelopy, po prostu nie przyjdę.
 - Właśnie tego chciałem, ale rób, jak uważasz. Ja na pewno tam będę. Z córkami. Jeśli się nie zjawisz, wszyscy dojdą do wniosku, że w ogóle cię nie obchodzi pogrzeb dziadka twoich dzieci. Nie wiadomo, czy przypiszą to arogancji, apatii czy przekorze, lecz na pewno nie ja wypadnę źle.
 - A więc o to ci chodzi! Dla ciebie najważniejsze są pozory. Cóż, w takim razie niech ci będzie. Właściwie kochałam tego starca. Naprawdę, nie dla pozoru. Podziwiałam go. W tym, co ty uznawałeś za słabość, ja widziałam cierpliwość. Liczyłam, że staniesz się tak silny jak on. Przyjdę więc, by okazać szacunek dla mężczyzny, którym Stef naprawdę był, a ty i Mamuśka możecie sobie wygadywać kłamstwa na jego temat, choć nigdy go nie rozumieliście, skrycie nim gardząc.
 - Wolno ci o nim myśleć, co tylko zechcesz. Gówno mnie obchodzą twoje decyzje, uczucia czy opinie.
 Przez dłuższą chwilę w milczeniu obrzucali się gniewnymi spojrzeniami. Wreszcie Carol Jeanne odezwała się pierwsza.
 - Przepraszam, że cię uderzyłam. Nigdy tego nie robię.
 - Nieprawda. Dotychczas tego nie robiłaś, ale skoro dwukrotnie mnie spoliczkowałaś, już nie możesz tak mówić.
 Powiedziawszy to, Red odwrócił się i wyszedł z domu.
 Ja zaś, z natury pełen współczucia dla innych i bezinteresowny, w tym samym momencie stwierdziłem, że śmierć Stefa daje mi okazję rozwiązania problemu, z którym wcześniej nie umiałem sobie poradzić. Gdyby Faith umarła przed pogrzebem Stefa, mógłbym się pozbyć jej ciała, ukrywając je przy jego zwłokach. Poddane utylizacji, zostałoby rozłożone na nierozpoznawalne składniki chemiczne. Wyschniętego szkieletu małpki nigdy by nie znaleziono w ciemnym kącie. Wówczas jej trup by mnie nie zdradził.
 Postanowiłem działać. Moje niezdecydowanie się skończyło. Nie miałem żadnych skrupułów. Najzwyczajniej postanowiłem zrobić to, od czego zależało moje życie. Już zniknęło podświadome pragnienie śmierci. Jeżeli dla własnego przetrwania muszę odebrać życie istocie, która mnie kocha i ufa mi, mówi się trudno. Niech sobie będę potworem, ale żywym. Nigdy się nie uwolnię od wyrzutów sumienia, lecz poczucie winny męczy jedynie żyjących.
 Poszedłem do sypialni Mamuśki, wdrapałem się na górną półkę szafy i wziąłem fiolkę z tabletkami, które pomagały Mamuśce zasnąć, kiedy ją opuścił Stef. To były dawki dla ludzi. Po zażyciu jednej pastylki Mamuśka stawała się senna, więc ćwiartka powinna uśpić Faith w ciągu kilku minut, tylko że małpka już się nie obudzi.
 Zamknąłem fiolkę i odłożyłem ją na miejsce, dokładnie tam, gdzie stała. Muszę pamiętać, by powiedzieć Carol Jeanne, że chyba te tabletki są w zasięgu dzieci, zwłaszcza gdy któraś z dziewczynek spróbuje się bawić w alpinistkę.
 Pod jednym względem moje zadanie okazało się najłatwiejsze w świecie. Rozkruszywszy tabletkę na metalowej rurze, rozpuściłem uzyskany proszek w mieszance dla niemowląt, potrząsając butelką. Nic nie przekraczało możliwości zwykłego szympansa. Przeciętna kapucynka, oczywiście, by tego nie zrobiła, lecz ja jestem udoskonalony i to mi pozwala dokonać morderstwa w sposób bezbolesny.
 Podniosłem Faith. Wyciągnęła rączki do butelki i poruszała ustami, w odruchu ssania. Chciała jeść, ale mnie coś powstrzymało. Czułem ciepło małej, gdy niecierpliwie się wierciła w moich ramionach. Uważnie się jej przyjrzałem - była pełna życia, choć mizerna. Nim zabiję swoje pierwsze dziecko, muszę je dokładnie zapamiętać. "Nigdy o tobie nie zapomnę", powiedziałem do niej w duchu. "Nie zamierzam udawać, że w ogóle nie istniałaś albo że nie miałaś żadnego znaczenia. W przyszłości, kiedykolwiek zaznam szczęścia, wyczaruję w myślach twoją twarz, aby pamiętać, kim i czym naprawdę jestem".
 Dopiero, gdy zaczęła się na mnie złościć i rozpaczać, wetknąłem jej smoczek do ust. W ostatnich chwilach życia miała do mnie uzasadnione pretensje, chociaż nigdy nie zrozumie, dlaczego na nie zasługiwałem.
 Jej łapki były takie malutkie.
 Ssała bardzo energicznie, co wskazywało, że odzyskuje siły. Mimo samotności i strachu, powracała do zdrowia dzięki ogromnej woli życia, aczkolwiek trudno powiedzieć, czyby nie padła podczas startu. Ja jednak wiedziałem, że nawet gdyby Faith została w klatce, wysoko na ścianie "Arki", owa wola życia pozwoliłaby jej przetrwać na przekór strasznym warunkom.
 Po pewnym czasie przestała ssać. Zrobiła się senna, opadały jej powieki. Spojrzawszy na mnie, wypuściła smoczek z ust. Pragnąłem zobaczyć w jej oczach oskarżenie, ale widziałem jedynie spokój i zadowolenie. I miłość. W końcu mnie pokochała.
 Trzymałem bezwładną małpkę w ramionach. Kiedy po godzinie zaczęła lekko stygnąć i sztywnieć, wreszcie ją położyłem. Teraz to już nie była Faith, lecz tylko martwe ciało. Siedziałem tam w półmroku, utkwiwszy wzrok w ciemnym kształcie na podłodze klatki. Nie wiem, jak długo to trwało. W głowie bez przerwy kołatała mi się tylko jedna myśl: popełniłem morderstwo. Dla swojej wygody zabiłem zwierzę, które mnie kochało i darzyło zaufaniem. Całkiem jak człowiek.

 Małpa też pisze pamiętnik. To Marek pierwszy zauważył, że Lovelock ma jakiś sekret, kiedy przez jeden wieczór opiekowaliśmy się dziećmi w domu doktor Cocciolone. Marek mi powiedział, że jak tylko wchodził do pokoju komputerowego, małpa za każdym razem ściemniała monitor. "Normalnie nikogo nie obchodzi, że ktoś patrzy, więc pewnie się domyślasz, Diano, co Lovelock tam robi". Wielkie dzięki, braciszku, jeżeli to prawda, bo na przykład Neeraj nie wie, że Marek go lubi, ponieważ obaj stałe się kłócą. Neeraj uważa, że głównie Marek przeszkadza mu się dopasować do naszej rodziny. Nie ma pojęcia, że ze wszystkich ja najbardziej go nienawidzę, ale tego nie okazuję, bo nie robię mu żadnych numerów. Po prostu go olewam. Dla mnie on nie istnieje, tylko że tego nie widzi, bo Marek stale zawraca mu głowę. Czasami dorośli są tacy głupi.
 Lovelock, oczywiście, nie jest dorosły. Oj, właściwie jako małpa jest dorosły, ale to nie to samo. Zawsze zwraca uwagę na to, co robię, więc nie mogłabym wejść do pokoju komputerowego i liczyć, że nie wyłączy monitora. Łatwo jednak mogłam wykorzystać Emmy. Wypuściłam ją na korytarz. Najpierw dwa razy zajrzała do sypialni Mamuśki, mała ciekawska, a w końcu zawędrowała do pokoju komputerowego i wtedy wpadłam za nią i ją stamtąd wyciągnęłam. Nawet nie zerknęłam na ekran komputera. Później dałam jej kilka zabawek i znowu zostawiłam ją samą, więc znów tam polazła. Chciała, żeby Lovelock się z nią pobawił, a wtedy weszłam i zamiast niego sama zaczęłam się z nią bawić. Odciągnęłam ją do kąta, mówiąc coś w tym rodzaju: "Emmy, nie wolno nam przeszkadzać małpce. Lovelock pracuje dla mamusi i nie ma czasu na zabawę".
 Tak naprawdę miałam okazję spojrzeć na ekran tylko raz. Odczekałam, aż Lovelock zacznie pisać, a nawet jeszcze trochę dłużej, na wszelki wypadek, gdyby mnie obserwował, by sprawdzić, czy nie patrzę, kiedy klawisze zaczęły stukać. W końcu spojrzałam, a on tego nie zauważył, i na ekranie zobaczyłam zdania jak w pamiętniku. Pisał, że robi różne rzeczy, choć z daleka nie mogłam dokładnie przeczytać, ale jestem pewna, że to był pamiętnik. Marek najpierw rechotał jak wariat, a później powiedział: "Znajdę ten plik. Nie ukryje go przede mną". Wtedy mu przypomniałam: "Sam mi mówiłeś, że w tej nowej sieci niczego nie możesz znaleźć", a on mi na to: "Niech zginę, jeśli nie przechytrzę tej małpy", więc mu powiedziałam: "No to się pośpiesz i będziemy mieli podwójny pogrzeb, żebyśmy nie musieli zostawiać domu społecznego na jeszcze jeden dzień. Niedługo startujemy". Marek zrobił głupią minę i powiedział: "Cha, cha, to takie śmieszne, że aż zapomniałem się śmiać", co oznaczało, że moje na wierzchu, bo on wygaduje takie kretyńskie rzeczy tylko wtedy, gdy przegrywa. No więc, cha, cha.

 Pogrzeb odbył się dokładnie według życzeń Mamuśki, a właśnie tego obawiał się Stef. Pewnie uznałbym ceremonię za przezabawną, gdybym choć na chwilę mógł oderwać myśli od tego, co znajdowało się pod Stefem, niemal w samym kroczu. Ledwo zdołałem unieść jego nogi, by wcisnąć tam ciało Faith. Prawdę mówiąc, schodzenie ze ściany też nie było łatwe - tym razem małpka się mnie nie trzymała. Poza tym przez całą drogę do kostnicy drżałem na myśl, że ktoś mnie zobaczy i będzie ciekaw, co niosę w paczce owiniętej papierem toaletowym. Jednakże wszyscy są tak zaabsorbowani przygotowaniami do startu, że albo gorączkowo pracują, albo z wyczerpania zasypiają tam, gdzie zmorzy ich sen. Dosłownie. Ludzie wszędzie potrafią się zdrzemnąć.
 Zgodnie ze zwyczajami przyjętymi we wszystkich kulturach, w których wystawia się zmarłych, Stef leżał w trumnie do połowy otwartej. Akurat czesała go i malowała mu twarz pracowniczka zakładu pogrzebowego, więc się schowałem za plikiem dokumentów na szafce kartoteki i siedziałem tam, dopóki nie wyszła. Bałem się, że zamknie trumnę lub zgasi światło, co by znacznie utrudniło albo nawet uniemożliwiło mi działanie. Chyba poszła do łazienki, bo nie zrobiła ani jednego, ani drugiego. Natychmiast wskoczyłem do trumny i wepchnąłem Faith za białą koronkę, zasłaniającą dolną połowę zwłok. Trochę mnie zaszokowało, kiedy stwierdziłem, że nie zawracali sobie głowy, by ubrać niewidoczną część ciała nieboszczyka. W pewnym sensie słusznie - wszystkie jego rzeczy będą rozdane, z wyjątkiem odzieży, jaką miał na sobie w czasie pogrzebu, ona bowiem zostanie zutylizowana i wróci do biosystemu, bo zbyt wiele osób wierzy, że ubranie, które nieboszczyk miał na sobie w trumnie, przynosi nieszczęście. Więc niby po co marnować spodnie, bieliznę, buty i skarpetki w idealnym stanie? Pewnie dlatego używano trumien z dzielonym wiekiem - niektórzy twierdzili, że nawet częściowe pokazywanie zwłok jest prostackie, a ich ubieranie uznawali za marnotrawstwo.
 Miałem inne zdanie na ten temat, kiedy się męczyłem z gołymi nogami Stefa, chcąc je unieść i rozchylić na tyle, by między nimi ukryć martwą Faith. Znalazła swoje ostatnie schronienie w najbardziej intymnym miejscu. W pewnym sensie było ono przytulne i właściwe, lecz gdy spojrzałem na to z innej strony, zrobiło mi się słabo na myśl, że w taki sposób pozbywam się zwłok małpki.
 Ale to jedynie martwe ciało. Musiałem sobie przypominać, że przecież Faith już nie ma, kimkolwiek i czymkolwiek była, że zostały po niej tylko tkanki, powoli się rozkładające, i że gdyby ją znaleziono, czekałaby mnie śmierć.
 Męczące okazało się także wyprostowywanie nóg Stefa, jednak jakoś dałem sobie radę. Nareszcie całkowicie ukryłem Faith.
 Jeszcze trochę tam posiedziałem. O jedną chwilę za długo. Wróciła pracowniczka. Słyszałem, jak krząta się po sali.
 Już chciałem uciekać, lecz nie miałem pewności, czy mnie nie zauważy. Gdyby spostrzegła, jak wychodzę z trumny, zainteresowałaby się, co tam robiłem. Obszukując Stefa, znalazłaby Faith.
 Ale jeśli zostanę, mogłaby wyjść z sali dopiero po skończeniu pracy, a wtedy zamknie trumnę i będę w pułapce. Carol Jeanne prawdopodobnie by mnie szukała, ale wątpię, czy komukolwiek przyszłoby do głowy, żeby zajrzeć do trumny Stefa. Gdyby nawet wystarczyło mi powietrza i gdyby nawet ktoś mnie znalazł, zaczną się pytania: "Gdzie byłeś? Co robiłeś?"
 Kobieta skończyła malować Stefowi twarz. Później go uczesała. Lakier do włosów omal mnie nie udusił, ale nie kichnąłem, co uznałem za wielkie osiągnięcie.
 Wreszcie odeszła, zabierając grzebień i butelkę z lakierem. Wiedziałem, że to może być moja ostatnia szansa. Wygramoliwszy się spod koronki, zasłaniającej połowę zwłok, szybko sprawdziłem, czy równo wisi, a potem przeszedłem na zamkniętą część wieka i zsunąłem się na mosiężny uchwyt, biegnący wokół trumny. Wszystko zajęło mi parę sekund i odbyło się prawie bezszelestnie. Sprzyjało mi to, że pracowniczka zakładu nuciła, a więc nie panowała tam zupełna cisza. Wisiałem na uchwycie, schowany między trumną a ścianą. Kiedy kobieta, zamknąwszy pozostałą cześć wieka, zajęła się sprzątaniem, zeskoczyłem na podłogę i cichutko wymknąłem się z sali.
 Przez cały pogrzeb nieustannie myślałem o zwłokach Faith. Z gorzką ironią stwierdziłem, że wiele z tego, co mówiono o nieboszczyku, mogło się odnosić do małej. Kiedy pastor wspomniał o zmartwychwstaniu, bardzo żałowałem, że nie potrafię płakać. Gdyby Bóg istniał i gdyby Chrystus rzeczywiście ożywiał zmarłych, jak twierdzą ludzie, czy Faith mogłaby liczyć na zmartwychwstanie? Przecież była tylko zwierzęciem i nigdy nie miała duszy. Tak przynajmniej utrzymują wszystkie teologie, jakie znam.
 I wtedy wpadła mi do głowy szalona myśl: Co powiem swoim dzieciom? Że śmierć to koniec? Że w ogóle nie ma duszy? Nieważne, że już straciłem wszelką nadzieję na dzieci. Fakt grzebania zmarłych wraz z bronią i misami pełnymi jedzenia uważa się za oznakę rozumu ludzi z czasów prehistorycznych. No, bo wiadomo, że istoty rozumne wierzą w życie pozagrobowe. To chyba świadczy, że z agnostycyzmem nauki jest coś nie w porządku. Choć nie całkiem, bo nawet ci, którzy przeczą istnieniu duszy, muszą żyć, jakby ona istniała, jakby samo życie coś znaczyło i jakby wolna wola nie była produktem genów i wychowania. Możecie mieć własną opinię w tej sprawie, ale jeśli pragniecie żyć z innymi ludźmi, musicie wierzyć, że społeczeństwo składa się z jednostek, które mają wolną wolę, a zatem duszę czy coś w tym rodzaju. Coś, co daje się oceniać w kategoriach moralnych, co należy szanować. Ludzie jednak zdecydowanie odmawiają mi duszy, która od dawna we mnie płonie.
 Być może dusza to nic innego, jak tylko wiara, że się jest istotą moralną. Być może to wytwór społeczeństwa, który staje się realny tylko wówczas, gdy ludzie weń wierzą. Kto wie, czy pewnego dnia nie zaczną mnie uznawać za istotę moralną, podlegającą ocenie i zasługującą na szacunek. Ciekawe, jak się będę czuł. Nie wiadomo, czy w ogóle to zauważę. Nauczę jednak swoje dzieci, że mają coś więcej niż tylko ciało, że to pozwala im decydować, co robić, czym zostać, co tworzyć i co niszczyć, a ponieważ ja wierzę w ich dusze, może będą je miały. I dzieci uwierzą w moją, więc będę miał duszę, czy ludzie tak sądzą, czy nie.
 Jakie dzieci? Czy kiedykolwiek urodzą mi się dzieci? Nigdy, przenigdy...
 Siedząc na ramieniu Carol Jeanne podczas pogrzebu czułem, jak sztywniała, gdy bezczelni hipokryci w rodzaju Penelopy "sławili" człowieka, którego za życia oczerniali lub lekceważyli. Ja zaś robiłem wszystko, by uwierzyć w duszę Faith, więc może będzie ją miała. Taka pośmiertna nieśmiertelność.
 Pod koniec mszy napisałem krótką notkę i podałem ją Carol Jeanne.
 "Chcę zobaczyć, jak utylizują ciało".
 - Czy to przypadkiem nie jest trochę niezdrowe zainteresowanie? - spytała.
 "Owszem, ale bardzo proszę" - odpisałem.
 Dziwnie na mnie popatrzyła, lecz skinęła głową.
 Po zakończeniu pogrzebu już nic więcej się nie działo - na szczęście nie zorganizowano żadnej wystawy robótek ręcznych ani okazałej stypy. Po prostu zabrakło na to czasu, czekali bowiem robotnicy, aby wypuścić powietrze z budynku, kiedy wszyscy wyjdą. Większość domów już zwinięto i złożono w magazynie, a ich mieszkańcy przenieśli się do ciasnych pomieszczeń startowych z piętrowymi łóżkami.
 Do windy, a potem korytarzem prowadzącym do ośrodka utylizacji, jechałem na wieku trumny. Prawie nie zwracałem uwagi na milczącego faceta, pchającego wózek. Cały czas myślałem wyłącznie o tym, jak wykraść ciało Faith, kiedy on nie będzie patrzył, a potem niespostrzeżenie wrzucić je do chemicznej kąpieli, która rozkłada włosy i inne miękkie części zwłok, nie nadające się do transplantacji, a po dodaniu odpowiednich chemikaliów rozpuszcza też kości. W czasie tego procesu nikt nie zagląda do pojemnika. Kiedy ciało Faith już tam się znajdzie, będę bezpieczny.
 Sala utylizacyjna okazała się niewielka. Pojemnik z kąpielą miał około dwóch metrów długości i metr średnicy - akurat tyle, ile trzeba. Na czas rozpuszczania zwłok szczelnie go zamykano, więc zmiany położenia statku przy starcie nie sprawią najmniejszych kłopotów. W istocie pojemnik usytuowano prostopadle do osi "Arki", a przy tym dawał się otwierać z góry i z boku, nawet jeśli statek zmieni pozycję. Świetnie to zaprojektowano. Stefa i Faith wrzucą przez jeden otwór, a chemiczną zupę, która z nich powstanie po zakończeniu procesu, wypompuje się przez drugi. Na pewno było w tym coś głęboko symbolicznego, lecz w żaden sposób nie zdołałem się domyślić, co to mogło symbolizować.
 Pracownik utylizacji stał i na mnie patrzył. Zrozumiałem, że chce, bym zszedł z trumny i tym samym pozwolił mu ją otworzyć. "Nie mógłbyś się odezwać? Przecież to ja jestem niemową, kolego, nie ty", powiedziałem w duchu.
 Przeskoczyłem na stół i obserwowałem, jak tamten zdejmuje dzielone wieko, a potem opuszcza bok trumny, by przetoczyć ciało Stefa i wrzucić je do chemicznej kąpieli.
 Westchnął, ściągnął z siebie pogrzebowy garnitur, a następnie włożył nieprzemakalny kombinezon i lekki hełm z plastikową maską, osłaniający całą głowę. Tak mnie zafascynowały środki ostrożności, jakie przedsięwziął, by uniknąć zachlapania chemikaliami, że nim się spostrzegłem, przepuściłem okazję. Choć właściwie nie miałem żadnej okazji, bo on stał przodem do trumny i z pewnością wszystko by widział. Poza tym przyszło mi do głowy, że skoro on tak się zabezpiecza, te chemikalia muszą być bardzo żrące. Czy zdołałbym wrzucić ciało Faith do kąpieli w taki sposób, żeby nic na mnie nie chlapnęło?
 Przycupnąwszy na stole, patrzyłem z przerażeniem, a jednocześnie z ciekawością, jak mężczyzna podchodzi do trumny i nawet nie zdejmując Stefowi krawata ani koszuli, zaczyna przetaczać jego ciało do kąpieli. Przez chwilę miałem nadzieję, że może Faith jakimś cudem pozostanie między nogami Stefa, razem z nim znajdzie się w pojemniku i tamten niczego nie zauważy, a jeśli nawet pomyśli, że coś zobaczył, będzie już za późno na sprawdzanie.
 Niestety, miałem pecha. Przetoczył zwłoki Stefa do kąpieli. Płyn okazał się dość gęsty i prawie się nie rozbryznął - ani jedna kropla nie dosięgnęła stołu, na którym siedziałem, ale ponieważ tamten stał bliżej, trochę płynu chlapnęło mu na maskę i kombinezon. Instynktownie odwróciłem głowę, by chronić oczy - albo też nie mogłem patrzeć, jak ciało Stefa znika w niebycie - a kiedy ponownie spojrzałem na trumnę, spostrzegłem Faith. Jej drobne ciałko samotnie leżało na białym atłasie.
 Pragnąłem zapaść się pod ziemię, uciec, zabić tego faceta, umrzeć, zrobić cokolwiek. Jednakże nic nie zrobiłem. Siedziałem jak sparaliżowany. Również tamten na moment zamarł. Później wolno się obrócił i wymownie na mnie popatrzył.
 Nie wiedziałem, jak się zachować. Nie mogłem nic powiedzieć, bo nie umiem mówić.
 Potrafię się wyrażać jedynie gestami. Ogarnięty głębokim smutkiem, wstydem i rozpaczą, zdołałem wyrazić tylko prawdę. Zasłaniając dłońmi twarz, pochyliłem się do przodu.
 Nie mam pojęcia, jak długo stałem w tej pozycji. Kiedy uniosłem głowę, tamten już na mnie nie patrzył. W rękach trzymał Faith. Zerknął w moją stronę, jakby sprawdzał, czy to widzę, a potem delikatnie zanurzył drobne ciałko w kąpieli, by uniknąć bryzgów. Łagodne rozstanie. Chwila czułości. Później na mnie spojrzał, lekko skłonił głowę i wszedł pod prysznic, żeby spłukać chemikalia z kombinezonu i hełmu.
 Dopiero wtedy poczułem, że znów panuję nad swoim ciałem. Natychmiast uciekłem z sali utylizacyjnej i wróciłem tutaj, do gabinetu Carol Jeanne, gdzie jej komputer - przykręcony do biurka, przyśrubowanego do podłogi - w dalszym ciągu ma połączenie z siecią, chociaż większość pozostałych już zmagazynowano przed startem.
 Zacząłem szukać fotografii tego pracownika utylizacji i znalazłem ją wśród zdjęć personelu. Nazywa się Roberto "Beto" Causo. Jest na "Arce" dzięki żonie, czołowej specjalistce od układu zapewniającego warunki do życia. Nie było więcej informacji, prócz takich gołych i mało znaczących faktów, jak to, że się urodził i zdobył wykształcenie w mieście Salvador, w brazylijskim stanie Bahia. Testy wstępne wykazały, że jest psychicznie zdrowym introwertykiem, odznaczającym się ponadprzeciętną inteligencją i ambicjami poniżej średniej. Wszystko to dla mnie bez znaczenia. Najważniejsze, że on zna moją tajemnicę. Od niego zależy moje życie. Nie wiem, co zamierza zrobić i czy komukolwiek ją zdradzi.
 Jednakże patrząc mu w oczy, nim włożył Faith do kąpieli utylizacyjnej, zorientowałem się, że nikomu nic nie powie. Ten młody człowiek, którego przedtem nigdy nie widziałem, jakoś zrozumiał, że nie jego obowiązkiem jest mnie powstrzymywać, karać ani denuncjować, bez względu na to, co czynię. Rozumiał mój smutek, a także moją winę i postanowił być miły.
 Mogę mu ufać?
 Nie mam innego wyboru. W każdej chwili, w ciągu najbliższych czterech lat, podczas lotu "Arki" na naszą nową planetę, ten człowiek może komuś wszystko powiedzieć, a wtedy czeka mnie pewna śmierć. Do tego momentu jednak będę żył.
 Nigdy nie przypuszczałem, że spotkam człowieka, który we mnie zobaczy nie obce, niebezpieczne czy choćby nawet miłe zwierzątko, lecz istotę godną współczucia, szacunku albo... sam już nie wiem czego. Co oznaczało jego milczenie, kiedy pchał wózek w drodze do sali utylizacyjnej? Wówczas myślałem, że się mnie boi albo nie uważa mnie za stworzenie rozumne, ale chyba to milczenie świadczyło o czymś innym, lepszym. O szacunku dla mojego smutku. O wrażliwości.
 Od tamtego czasu nie robię prawie nic, tylko trochę się prześpię i piszę, piszę, piszę. Carol Jeanne jest zbyt zajęta - nadzoruje przenoszenie całego wyposażenia do magazynu - więc ledwie mnie dostrzega. Już kończę moją relację. Starałem się dokładnie przekazać, co czułem w każdym momencie, ale podejrzewam, że wskutek gniewu, strachu i rozgoryczenia wszystko ubarwiłem. Wszędzie jednak nieustannie przewija się nadzieja, którą dał mi ów obcy człowiek, ten Causo - nadzieja, że chyba nie jestem tak zupełnie sam, jak myślałem.
 Niewykluczone, że są ludzie, którym mógłbym ufać. Może po starcie spróbuję wyhodować sobie z zamrożonych embrionów nowe dzieci - tym razem udoskonalone kapucynki, przedstawicielki tego samego gatunku, co ja. I nie jedną, lecz trzy albo cztery, żeby miały towarzystwo. Zamiast budować klatkę wysoko na ścianie, spróbuję powierzyć swoją tajemnicę ludziom, ale tylko spróbuję. Może uzyskam jakąś pomoc.
 Niewątpliwie przekonałem się co do jednej rzeczy - nic nie zdołam zrobić sam. Skoro więc jeszcze raz mam zamiar położyć na szali własne życie, by wbrew prawu dokonać próby stworzenia wolnego szczepu moich ziomków, muszę zaryzykować i poprosić kogoś o pomoc. Causa? Neeraja? Nie wiem. Poobserwuję sobie. Zastanowię się. W jakiś sposób postaram się wysondować, co oni myślą. Uczynię wszystko, by moje przyszłe dzieci nie musiały samotnie spędzić całego życia w klatce, kuląc się z przerażenia. Jeśli osoby, którym powierzę swoją tajemnicę, okażą się godne zaufania, moje dzieci będą rosły w towarzystwie ludzi, a słuchając ich, poznają ludzką mowę. Nauczę je także języka migowego, abyśmy mogli ze sobą rozmawiać.
 Jeżeli całe przedsięwzięcie się nie powiedzie, bo niektórzy ludzie okażą się niegodni zaufania, przynajmniej tym razem nie odbiorę życia żadnemu dziecku. To moje ciało się rozpuści w chemicznej kąpieli.
 Pora kończyć tę relację, choć nie jest pełna. Wiele rzeczy pominąłem. Przyznaję, że niezbyt rzetelnie opisałem niektóre osoby, głównie Carol Jeanne. Wielka szkoda, lecz po prostu nie starczyło mi czasu, by sobie wszystko dokładnie przemyśleć. Opisałem swoje odczucia, a one są ważnym elementem relacji, równie istotnym jak wszelkie fakty i wydarzenia, przedstawione obiektywnie. Jeśli czytacie te słowa, to jedynie dlatego, że jestem martwy, więc mnie nie obchodzi, co o mnie myślicie. Przede wszystkim zależy mi na tym, byście wiedzieli, jak wiele znaczyła dla mnie wolność i jak bardzo pragnąłem tego, co wy traktujecie jako rzecz normalną: mieć rodzinę i wśród swoich ziomków żyć na swobodzie.
 Być może postanowicie zlikwidować wszystkich świadków. Chybaby woleli raczej to niż beznadziejne życie w niewoli.
 A może wasza reakcja okaże się inna i pozwolicie moim rozumnym kolegom żyć na wolności i rozwijać się bez żadnych ograniczeń?
 Albo też ta relacja w ogóle nie dotrze do waszych rąk. Być może pewnego dnia sam ją ponownie przeczytam i przypomnę sobie strach i nadzieję, wstyd i poczucie winy, gniew i rozgoryczenie, czyli to, czego w tej chwili doznaję. Przypomnę sobie i z uśmiechem pomyślę, jak daleko zaszedłem - z powodzeniem zrealizowałem wszystkie swoje plany, moi ziomkowie się rozwijają. Wtedy wydam polecenie skasowania całego zapisu i zacznę przygotowywać mój lud do swobodnego życia w dziewiczej puszczy na nowej planecie.