Przyjaciele, nadszedł czas wyprzedaży i właśnie o tyle
obniżamy cenę wszystkich naszych bezszmerowych
elektrycznych aparatów Ubik, Tak jest, cennik przestał
się liczyć. I pamiętajcie: każdy z aparatów Ubik,
znajdujących się u nas na skladzie, byl używany według
instrukcji.
I
Piątego czerwca 1992 roku o trzeciej trzydzieści
nad ranem czołowy telepata w obrębie systemu słonecznego znikł
z mapy w nowojorskim biurze firmy Korporacja Runcitera.
W związku z tym rozdzwoniły się wideofony. Firma Runcitera
straciła ślad zbyt wielu ludzi Hollisa w ciągu ostatnich dwu
miesięcy, by mogła się pogodzić z ponownym wypadkiem znik-
nięcia jednego z nich.
— Mr Runciter? Przykro mi, że pana niepokoję. — Technik
odpowiedzialny za pracę nocnej zmiany w sali map odkaszlnął
nerwowo, gdy masywna, nieregularnie ukształtowana głowa Glena
Runcitera stopniowo wypełniła ekran wideofonu. — Otrzymaliśmy
wiadomość od jednego z naszych inercjałów. Zaraz ją znajdę. —
Pogrzebał w nie uporządkowanym stosie taśm magnetofonu,
który nagrywał wpływające informacje. — Zgłosiła to nasza
panna Dorn. Jak pan sobie być może przypomina, udała się
w ślad za nim do Green River, w Utah, gdzie...
— Za kim? — mruknął zaspanym głosem Runciter. — Nie
mogę przecież przez cały czas pamiętać, który z inercjałów
zajmuje się którym telepatą czy jasnowidzem. — Przygładził
dłonią rozwichrzoną masę swych siwych, szczeciniastych wło-
sów. — Mniejsza o resztę, proszę mi powiedzieć, kto z ludzi
Hollisa zaginął tym razem.
— S. Dole Melipone — powiedział technik.
— Co? Melipone zniknął? Pan chyba żartuje.
— Mówię poważnie — zapewnił go technik. — Edie Dorn
wraz z dwoma innymi inercjałami podążała za nim aż do motelu
zwanego Więzy Różnorodnych Doświadczeń Erotycznych. Jest to

podziemna konstrukcja, złożona z sześćdziesięciu apartamentów,
przeznaczona dla biznesmenów, którzy przyjeżdżają tam ze swymi
dziwkami i nie życzą sobie żadnych rozrywek. Edie i jej koledzy
nie sądzili, by był on aktywny, ale dla pewności posłaliśmy tam
jednego z naszych własnych telepatów, pana G.G. Ashwooda, by
dokonał pomiaru. Ashwood stwierdził pasmo zakłóceń wokół
umysłu Melipone'a, nie mogąc jednak w tej sytuacji nic zdziałać,
wrócił do Topeka w Kansas, gdzie aktualnie usiłuje pozyskać dla
nas nowego pracownika.
Runciter, nieco bardziej już rozbudzony, zapalił papierosa.
Siedział ponuro, z brodą wspartą na dłoni, a pasma dymu
przesuwały się przez pole widzenia wizjera umieszczonego po jego
stronie dwukanałowego obwodu.
— Czy jest pan pewien, że tym telepatą był Melipone? O ile się
orientuję, nikt nie wie, jak on wygląda. Chyba co miesiąc zmienia
szablon fizjonomiczny. Jakie było jego pole?
— Skierowaliśmy tam Joe Chipa, prosząc, by przeprowadził
pomiary skali wielkości pola, które wytwarzane było w obrębie
motelu Więzy Różnorodnych Doświadczeń Erotycznych. Chip
mówi, że w najwyższym punkcie odnotował 68,2 blr jednostek
aury telepatycznej, Spośród wszystkich znanych telepatów tylko
Melipone jest w stanie wytworzyć coś takiego. W tym więc
miejscu — kończył technik — zatknęliśmy oznaczającą go
chorągiewkę, A teraz on... ona znikła.
— Szukał pan na podłodze? Albo za mapą?
— Znikła w sensie elektronicznym. Człowiek, którego ona
oznacza, nie przebywa już na powierzchni Ziemi, a także, na tyle,
na ile jesteśmy w stanie się zorientować, nie ma go również
w obrębie układu terytoriów podbitych.
— Zapytam o radę w tej sprawie moją zmarłą żonę — powie-
dział Runciter.
— Jest środek nocy. O tej porze moratoria są zamknięte.
— Ale nie w Szwajcarii — powiedział Runciter z grymasem
zamiast uśmiechu, jakby gardło jego wypełniała niesmaczna nocna
ślina. — Dobranoc — powiedział i przerwał połączenie.
Herbert Schoenheit von Yogelsang, jako właściciel Moratorium
Ukochanych Współbraci, oczywiście zawsze przychodził do pracy
wcześniej niż jego pracownicy. O tej porze ruch w chłodnym,
odbijającym odgłosy wnętrzu budynku dopiero się zaczynał.

W recepcji oczekiwał z kwitem w ręku zatroskany, wyglądający
na księdza mężczyzna w bardzo ciemnych okularach. Miał
na sobie kurtkę z kociego futra i żółte, ostro zakończone
buty. Najwyraźniej zjawił się, by korzystając z wolnego od
pracy dnia odwiedzić jakiegoś krewnego. Zbliżało się Święto
Zmartwychwstania, dzień poświecony oficjalnie osobom na
wpół żywym. Należało oczekiwać, że już niedługo zacznie
się ruch.
— Słucham pana — powiedział Herbert z uprzejmym uśmie-
chem. — Osobiście przyjmę pański kwit.
— To taka starsza kobieta — tłumaczył klient. — Bardzo
drobna i zasuszona. Moja babka.
— Jedna chwileczkę — Herbert skierował się znów w stronę
skrzyń-chłodni, by wyszukać numer 3054039 — B.
Odnalazłszy właściwą osobę, sprawdził dane w umieszczonej
przy niej karcie kontrolnej. Wynikało z niej, że zostaje jeszcze
tylko piętnaście dni w stanie półżycia. To niezbyt wiele —
pomyślał. Odruchowo wcisnął przenośny wzmacniacz protofazo-
nów do przezroczystej obudowy trumny, wykonanej z tworzywa
sztucznego, nastawił go na właściwą częstotliwość i zaczął słuchać,
chcąc stwierdzić, czy umysł funkcjonuje.
Z głośnika doszedł słaby głos: ,..i wtedy właśnie Tillie skręciła
nogę w kostce. Myśleliśmy, że nigdy się z tego nie wyleczy, tak
głupio się zachowywała i chciała od razu zacząć chodzić...
Zadowolony, wyłączył wzmacniacz i skontaktował się z jednym
z członków brygady, polecając mu przewieźć numer 3054039 —
B do rozmównicy, gdzie klient będzie mógł porozumieć się ze
starą damą.
— Dokonał pan już jej odbioru, prawda? — spytał klient
wpłacając należną sumę.
— Osobiście — odpowiedział Herbert. — Wszystko funkcjo-
nuje znakomicie.
Nastawił szereg przełączników, potem cofnął się.
— Życzę panu szczęśliwego Święta Zmartwychwstania, sir.
— Dziękuję.
Klient usiadł zwrócony twarzą do trumny. Z otaczającej ją
okładziny chłodzącej unosiła się para. Przycisnął do ucha słuchaw-
kę i zaczął głośno mówić do mikrofonu:
— Flora, kochana, czy mnie słyszysz? Zdaje mi się, że już
dociera do mnie twój głos. Flora?
Kiedy umrę — pomyślał Herbert Schoenheit von Yogelsang —

zażądam chyba w testamencie od swych potomków, by ożywiali
mnie na jeden dzień co sto lat. Będę mógł w ten sposób śledzić
losy ludzkości.
Byłoby to jednak dosyć kosztowne dla potomków. On zaś
wiedział dobrze, co by to oznaczało. Prędzej czy później zbuntowali-
by się, kazaliby wyjąć jego ciało z chłodni i, nie daj Boże, pogrzebać.
— Grzebanie ciał jest zwyczajem barbarzyńskim — mruknął
sam do siebie. — Reliktem z okresu początków naszej kultury.
— Oczywiście, proszę pana — potwierdziła sekretarka, siedząca
przy maszynie do pisania.
W rozmównicy liczni już klienci porozumiewali się ze swymi
półżywymi krewnymi. Siedzieli spokojnie, pogrążeni w zadumie.
Każdemu z nich dostarczano kolejno właściwą trumnę. Ci wierni
ludzie, przybywający tak regularnie, by oddać cześć swym zmar-
łym, stanowili krzepiący widok. Podtrzymywali oni półżywych na
duchu w momentach ich aktywności umysłowej, przekazywali im
wieści o tym, co dzieje się w otaczającym ich świecie. I — płacili
Herbertowi Schoenheit von Yogelsang. Moratorium było przed-
siębiorstwem intratnym.
— Mój ojciec wydaje mi się nieco słaby — oznajmił młody
człowiek, gdy udało mu się zwrócić na siebie uwagę Herberta. —
Byłbym ogromnie wdzięczny, gdyby mógł pan poświęcić chwilę
czasu i zbadać go.
— Oczywiście — odparł Herbert. Wraz z klientem przeszedł
przez rozmównicę, kierując się w stronę jego świętej pamięci
krewnego. Z karty kontrolnej wynikało, że zostało mu już tylko
kilka dni. To tłumaczyło mniej sprawną pracę mózgu. Ale mimo
to... podkręcił regulację wzmacniacza protofazonów i głos pół-
żywego w słuchawce stał się nieco mocniejszy. Jest już niemal
u kresu sił — pomyślał Herbert. Wydawało mu się zrozumiałe, że
syn nie ma ochoty oglądać karty kontrolnej, że w gruncie rzeczy
nie chce uświadomić sobie, iż kontakt z ojcem definitywnie się
kończy. Herbert nie powiedział wiec nic. Po prostu odszedł,
zostawiając syna w duchowym kontakcie z ojcem. Po co mu
mówić, że jest to już zapewne jego ostatnia wizyta w tym miejscu?
I tak sam zdąży się o tyrn dowiedzieć.
Przy rampie załadowczej, ulokowanej za budynkiem morato-
rium, zjawiła się ciężarówka. Wyskoczyli z niej dwaj mężczyźni,
ubrani w znajome bladoniebieskie uniformy.
2 firmy transportowej Atlas Interplan Van and Storage ---
pomyślał Herbert. — Przywożą jeszcze jednego półżywego, który

właśnie zszedł z tego świata, albo mają zabrać stąd kogoś, czyj
termin już wygasł.
Leniwie skierował się w tym kierunku, by sprawdzić, o co
chodzi, ale w tym momencie jego sekretarka zawołała:
— Herr Schoenheit von Yogelsang, proszę mi wybaczyć, że
przerywam panu chwilę skupienia, ale jeden z klientów prosi, by
pomógł mu pan obudzić jego krewnego. — Jej głos nabrał
specjalnego tonu, gdy dodała: — Ten klient to pan Glen Runciter;
przyjechał tu aż z Federacji Północnoamerykańskiej.
Wysoki, starszy mężczyzna o dużych dłoniach podszedł do
niego szybkim, sprężystym krokiem. Miał na sobie różnobarwne,
nie mnące się ubranie z tworzywa sztucznego, kamizelkę z dzianiny
i kolorowy tkany krawat. Wysunąwszy nieco ku przodowi swą
potężną głowę rozglądał się wokół siebie; jego oczy były lekko
wypukłe, okrągłe, żywe i niezwykle czujne. Na twarzy Runcitera
malował się wyraz zawodowej serdeczności i uwagi, która przez
chwilę skupiona była na osobie Herberta i niemal natychmiast
przesunęła się gdzie indziej, jak gdyby Runciter skoncentrował się
już na sprawach, które mogą wydarzyć się w przyszłości.
— Jak się miewa Ella? — zagrzmiał Runciter, którego głos
wydawał się wzmocniony za pomocą urządzeń elektronicz-
nych. — Czy można by ją trochę rozruszać i porozmawiać
z nią? Ma dopiero dwadzieścia lat, powinna być w lepszej
formie niż pan czy ja.
Zachichotał, ale jego chichot miał charakter abstrakcyjny.
Zawsze chichotał, zawsze się uśmiechał, zawsze miał grzmiący
głos, ale w gruncie rzeczy nikogo nie zauważał i nikt nic go nie
obchodził — to tylko jego ciało uśmiechało się, kłaniało czy
podawało rękę. Nic nie docierało do jego umysłu, który pozo-
stawał oddalony. Był uprzejmy, lecz pełen rezerwy. Pociągając za
sobą Herberta wielkimi krokami ruszył ku chłodniom, w których
przebywali półżywi, a wśród nich jego żona.
— Nie było patia u nas przez jakiś czas, panie Runciter —
stwierdził Herbert. Nie mógł sobie przypomnieć danych na karcie
kontrolnej pani Runciter, z których wynikało, ile półżycia miała
jeszcze przed sobą.
Runciter, trzymając na ramieniu Herberta swą szeroką, płaską
dłoń i skłaniając go w ten sposób do szybszego marszu, powiedział:
— To ważny moment, Herr Yogelsang. My, to znaczy ja i moi
wspólnicy, mamy do czynienia z dziedziną, która wykracza poza
wszelkie granice racjonalnego pojmowania. Nie wolno mi w tym

momencie ujawniać faktów, ale uważamy obecną sytuację za
groźną, choć nie beznadziejną. W żadnym wypadku nie należy
jednak wpadać w rozpacz. Gdzie jest Ella? — przystanął i ener-
gicznie rozglądał się wokół.
— Sprowadzę ją panu do rozmównicy — powiedział Herbert.
Klientom nie wolno było przebywać w chłodniach. — Czy ma
pan odcinek kwitu z numerem?
— Do licha, nie mam, dawno go już zgubiłem — powiedział
Runciter. — Ale pan zna moją żonę i może ją pan znaleźć. Ella
Runciter, około dwudziestki. Niebieskie oczy i brązowe włosy. —
Niecierpliwie rozejrzał się wkoło. — Gdzież ulokowaliście tę
rozmównicę? Dawniej można ją było jakoś znaleźć.
— Proszę zaprowadzić pana Runcitera do rozmównicy — po-
lecił Herbert jednemu ze swych pracowników, który zbliżył się
właśnie niepewnie, chcąc przyjrzeć się znanemu na całym świecie
właścicielowi firmy antypsi,
— Pełno tu ludzi. Nie mogę tutaj rozmawiać z Elią — z nie-
smakiem stwierdził Runciter, zajrzawszy do rozmównicy. Szybkim
krokiem pospieszył w ślad za Herbertem, który kierował się
w stronę archiwum firmy. — Panie Yogelsang — zwrócił się do
niego, kładąc mu ponownie na ramieniu swą wielką łapę. Herbert
poczuł ciężar tej dłoni i zawartą w niej siłę przekonywania. — Czy
nie ma tu spokojniejszego sanktuarium dla poufnych rozmów?
Chcę rozmawiać z moją żoną Ella o sprawach, których Korporacja
Runcitera nie ma na razie zamiaru ujawniać.
— Mogę dostarczyć panu panią Runciter do jednego z naszych
pomieszczeń biurowych, sir — wymamrotał gorliwie i bez namysłu
Herbert, pod wpływem sugestywnego tonu Runcitera i jego silnej
osobowości. Zastanawiał się, co się stało, jakie problemy skłoniły
Runcitera do opuszczenia własnego podwórka i odbycia tej
spóźnionej pielgrzymki do Moratorium Ukochanych Współbraci,
by rozruszać —jak to on sam wulgarnie określił — swą półżywą
żonę. Jakiś kryzys w interesach — domyślał się. W ostatnim
okresie ton krzykliwych reklam zamieszczanych w telewizji
i w gazetach domowych przez przeróżne instytucje zapobiegawcze
antypsi stał się jeszcze bardziej natrętny. — Chroń swe życie
prywatne! — nawoływały o wszystkich porach ogłoszenia powie-
lane przez wszystkie publikatory. — Czy ktoś obcy nie odbiera
twoich fal? Czy naprawdę jesteś sam? — To na temat telepatów —
a prócz tego ten histeryczny lęk przed jasnowidzami. — Czy twoje
poczynania nie są z góry przepowiadane przez kogoś, kogo

w ogóle nie znasz? Kogoś, kogo nie chciałbyś wcale poznać czy
zaprosić do swego domu? Pozbądź się niepewności: najbliższa
instytucja zapobiegawcza, z jaką się skontaktujesz, poinformuje
cię najpierw, czy w istocie jesteś ofiarą niepożądanej ingerencji
z zewnątrz, następnie zaś — o ile jej to zlecisz — zneutralizuje
skutki tego rodzaju poczynań — za umiarkowaną opłatą. ,
Instytucje zapobiegawcze. Podobała mu się ta nazwa: była
pełna godności, a przy tym ścisła. Wiedział o tym z własnego
doświadczenia: dwa lata temu, z przyczyn, których nigdy nie
udało mu się wyjaśnić, jakiś telepata poddał infiltracji personel
jego moratorium. Zapewne chodziło o przechwytywanie poufnych
informacji wymienianych przez odwiedzających z osobami pół-
żywymi — a może dotyczyło to tylko jednej konkretnej osoby
przebywającej w moratorium? Tak czy owak wywiadowca jednej
z firm antypsi stwierdził obecność pola telepatycznego i powiado-
mił go o tym fakcie. Herbert podpisał odpowiednie zlecenie
i specjalnie oddelegowany antytelepata ulokowany został na
terenie moratorium. Nie znaleziono telepaty, ale jego wpływ
został zneutralizowany, zgodnie z obietnicami zawartymi w ogło-
szeniach telewizyjnych. Pokonany telepata wyniósł się w końcu.
Moratorium, było teraz wolne od wpływów psi, by zaś mieć
pewność, że stan ten utrzymuje się, instytucja zapobiegawcza
dokonywała co miesiąc okresowej inspekcji lokalu firmy.
— Dziękuję panu bardzo, panie Yogelsang — powiedział
Runciter, idąc w ślad za nim przez pokój biurowy, pełen
pracujących urzędników, do pustego pomieszczenia, w którym
unosił się zapach zakurzonych i niepotrzebnych nikomu mikro-
dokumentów.
Oczywiście — zadumał się Herbert — uwierzyłem im na słowo,
że telepata się tu dostał — pokazali mi wykres, jaki uzyskali,
twierdząc, że jest to dowód. Niewykluczone, że było to oszust-
wo — może spreparowali ten wykres w swych laboratoriach.
Również na słowo uwierzyłem im, że telepata wyniósł się. Przyszedł
i odszedł, a ja zapłaciłem dwa tysiące poscredów. Czy to możliwe,
żeby instytucje zapobiegawcze były w gruncie rzeczy bandą
oszustów, utrzymujących, że konieczne są ich usługi, nawet
w sytuacjach, kiedy potrzeba taka wcale nie istnieje?
Rozważając te kwestię skierował się ponownie ku archiwum.
Tym razem Runciter nie poszedł za nim, zaczął natomiast kręcić
się hałaśliwie, usiłując jak najwygodniej ulokować swą wielką
postać na skromnym krześle. Westchnął przy tym — i nagle

Herbert odniósł wrażenie, że potężnie zbudowany stary mężczyzna
odczuwa zmęczenie mimo energii, którą zwykle demonstrował.
Sądzę, że wspiąwszy się na tak wysoki szczebel, człowiek musi
zachowywać się w pewien określony sposób — doszedł do wniosku
Herbert. — Musi sprawiać wrażenie, że jest czymś więcej niż
przeciętnym człowiekiem, obdarzonym zwykłymi słabostkami.
W ciele Runcitera mieścił się pewnie z tuzin artiforgów —
sztucznych organów, zainstalowanych w odpowiednich punktach
jego systemu fizjologicznego, w miarę jak prawdziwe jego części
przestawały prawidłowo funkcjonować. Wiedza medyczna — snuł
swe przypuszczenia — dostarczyła podstawowych elementów
organizmu, resztę zaś uzyskuje Runciter dzięki panowaniu nad
swym wybitnym umysłem. Ciekawe, ile on może mieć lat —
zastanowił się. — Nie można już teraz określić wieku na podstawie
czyjegoś wyglądu, zwłaszcza po dziewiećdziesiątce.
— Panno Beason — polecił swej sekretarce — proszę odnaleźć
panią EHę Runciter i przynieść mi jej numer rozpoznawczy.
Należy ją dostarczyć do pokoju 2 A. — Rozsiadł się naprzeciwko
niej i sięgnął po szczyptę tabaki Princes, produkcji firmy Fribourg
i Treyer. Panna Beason przystąpiła tymczasem do stosunkowo
prostego zadania, jakim było wyszukanie żony Glena Runcitera.

Najlepszym sposobem zamawiania piwa jest powiedze-
nie: Ubik. Warzone przy użyciu doborowego chmielu
i wysokiej jakości wody, dojrzewające powoli celem
osiągnięcia idealnego smaku, piwo Ubik jest w lym
kraju piwem numer jeden. Produkowane tylko w Cle-
veland.
II
Ella Runciter leżała wyciągnięta w swej szklanej
trumnie, otoczona lodową mgiełką; miała zamknięte oczy i ręce
uniesione raz na zawsze ku pozbawionej jakiegokolwiek wyrazu
twarzy. Runciter widział ją po raz ostatni przed trzema laty —
i oczywiście wcale się przez ten czas nie zmieniła. Wiadomo było,
że teraz nie zajdą w niej nigdy żadne zmiany, przynajmniej jeżeli
chodzi o wygląd zewnętrzny. Ale za każdym razem, gdy przywo-
ływano ją na nowo do stanu półżycia, aktywizując choćby na
krótko działalność mózgu, Ella zbliżała się niejako do swej
śmierci. Stopniowo zmniejszał się i kurczył okres, w którym miała
jeszcze pozostawać przy życiu.
Świadomość tego faktu była przyczyną, dla której nie ożywiał
jej częściej. Tłumaczył sobie, że byłoby to wpędzanie jej do grobu,
że ożywianie byłoby w istocie grzechem przeciwko niej samej.
Zatarły mu się w pamięci jej własne życzenia, wyrażane jeszcze
przed zgonem i podczas pierwszych spotkań, z początku okresu
jej półżycia. Tak czy owak, będąc od niej czterokrotnie starszy,
musiał mieć rozsądniejszy pogląd na tę sprawę. Cóż ona chciała?
Nadal funkcjonować na równych z nim prawach jako współwłaś-
cicielka Korporacji Runcitera — o to mniej więcej jej chodziło.
W porządku; stosował się do tego życzenia. Na przykład teraz.
A także sześć czy siedem razy w przeszłości. Konsultował się z nią
za każdym razem, gdy firma znalazła się w obliczu kryzysu. Tak
samo postępował też w chwili obecnej.
— Niech diabli wezmą tę słuchawkę — mruknął niechętnie,
przyciskając do ucha plastykowy krążek. — I ten mikrofon;
wszystko, co utrudnia naturalne porozumienie. — Niecierpliwie

kręcił się na niewygodnym krześle, które podsunął mu Yogelsang,
czy jak tam on się nazywał. Śledził stopniowy powrót żony do
stanu świadomości, pragnąc, by się trochę pospieszyła. I nagle
pomyślał w panice: a może w ogóle jej się to nie uda, może już
wyczerpały się jej siły, a oni nic mi o tym nie powiedzieli? Lub też
sami nie zdają sobie z tego sprawy. Może należałoby wezwać tu
tego faceta, Yogelsanga, i zażądać wyjaśnień. Może popełniono
jakiś okropny błąd?
Ella była bardzo ładna: miała jasna cerę, jej oczy zaś, wtedy
kiedy otwierała je jeszcze, były bystre i świetliście niebieskie.
Nigdy już to nie nastąpi; można do niej mówić i słyszeć jej głos,
można porozumiewać się z nią... ale nigdy już nie otworzy oczu
ani nie poruszy ustami. Nie uśmiechnie się na jego powitanie. Nie
zapłacze przy jego odejściu. — Czy to się opłaca? — zadał sobie
pytanie. — Czy ten system jest lepszy od poprzedniego, polegają-
cego na bezpośrednim przejściu do grobu ze stanu pełni życia?
W pewnym sensie nadal mam ją przy sobie -•- doszedł do
wniosku. — Mam do wyboru to lub nic.
W słuchawce, powoli i niewyraźnie, zaczęły się pojawiać jakieś
słowa, jakieś poplątane myśli bez znaczenia, fragmenty tajem-
niczego snu, w którym Ella była pogrążona. — Jak czuć się może
człowiek w stanie półżycia? — Zastanawiał się. Nigdy nie udało
mu się tego w pełni zrozumieć na podstawie relacji Elli. Nie
można było naprawdę przekazać uczuć, jakich doświadcza się
w tym stanie, wytłumaczyć samej zasady. Powiedziała mu kiedyś:
“Przestaje na człowieka działać przyciąganie ziemskie, zaczynasz
coraz wyraźniej płynąć, unosić się. Przypuszczam — mówiła —
że gdy skończy się teraz okres półżycia, człowiek wypływa poza
granice Systemu, aż do gwiazd". Ale i ona nie wiedziała na
pewno, zastanawiała się jedynie i snuła domysły. Nie wydawała
się jednak zalękniona ani nieszczęśliwa.
Był zadowolony z tego stanu rzeczy.
— Cześć, Ella — nie bardzo wiedział, jak zacząć.
— Och — usłyszał jej odpowiedź; wydawało mu się, że jest
zaskoczona. Mimo to twarz jej pozostała oczywiście nieruchoma.
Nic nie można było z niej odczytać; odwrócił wzrok. — Jak się
masz, Glen? — mówiła tonem zdziwionego dziecka; jego wizyta
była dla niej nieoczekiwanym, zaskakującym wydarzeniem. —
Co... — zawahała się. — Ile czasu minęło?
— Dwa lata — odparł
— Powiedz mi, co słychać?

—- Ach, do diabła — zaczął — wszystko się rozłazi, całe
przedsiębiorstwo. Dlatego tu jestem: chciałaś brać udział w po-
dejmowaniu wszelkich decyzji w sprawie nowych metod dzia-
łania — i Bóg mi świadkiem, że właśnie teraz musimy wy-
pracować nowe metody albo przynajmniej zreorganizować nasz
system wywiadowców.
— Miałam sen — powiedziała Ella. — Widziałam zamglone
czerwone światło; było ono przerażające. A mimo to posuwałam
się ciągle w jego kierunku. Nie mogłam się zatrzymać.
— Tak — kiwnął głową Runciter — mówi o tym Bardo
Thodol, tybetańska księga zmarłych. Przypominasz ją sobie;
lekarze polecili ci czytać ją, kiedy... — zawahał się — byłaś
umierająca — dokończył.
— Zamglone czerwone światło jest niedobre, prawda? -—
spytała Ella.
— Tak, należy go unikać. — Odchrząknął. -- Słuchaj, Ella,
mamy kłopoty. Czy czujesz się na siłach, aby o tym słuchać? Nie
chciałbym cię nadmiernie obciążać ani nic w tym rodzaju. Powiedz
po prostu, jeżeli jesteś zbyt zmęczona albo chcesz rozmawiać
o czym innym.
— To takie niesamowite. Mam wrażenie, że śniłam przez cały
czas od naszej ostatniej rozmowy. Czy to naprawdę były dwa
lata? Wiesz, co mi się wydaje, Glen? Że wszyscy inni ludzie,
którzy mnie otaczają - mam wrażenie, że coraz bardziej się
integrujemy. Wiele moich snów wcale nie dotyczy mnie samej.
Czasem jestem mężczyzną lub małym chłopcem, czasem zaś starą
kobietą, cierpiącą na żylaki... znajduję się w miejscach, których
nigdy nie widziałam na oczy i robię różne bezsensowne rzeczy.
— No cóż, tłumaczą to w ten sposób, że zmierzasz w kierunku
nowego łona, z którego masz się urodzić. A to zamglone czerwone
światło oznacza niedobre łono — nie możesz iść w tym kierunku.
To upokarzający, kiepski typ łona. Prawdopodobnie przewidujesz
swe przyszłe życie, czy jak tam to nazwiemy. — Czuł się głupio,
przemawiając w ten sposób; zasadniczo nie miał żadnych przeko-
nań religijnych. Ale zjawisko półżycia było faktem realnym —
i fakt ten z wszystkich zrobił teologów. — No więc — powiedział,
zmieniając temat — posłuchaj, co się wydarzyło, dlaczego przyje-
chałem i cię niepokoję. S. Dole Melipone zniknął z pola widzenia.
Zapanował moment ciszy — potem Ella wybuchnęła śmiechem,
— Kim lub czym jest ten S. Dole Melipone? Nie wierzę, by coś
takiego istniało.

Tak dobrze mu znany, niezwykle ciepły ton jej śmiechu, wywołał
w nim dreszcz; dobrze go pamiętał, nawet po tak długim czasie.
Nie słyszał śmiechu Elli już od ponad dziesięciu lat.
— Może zapomniałaś — powiedział.
— Nie zapomniałam — odparła. -— Nie mogłabym zapomnieć
czegoś, co nazywa się S. Dole Melipone. Czy to coś w rodzaju
skrzata?
—— To główny telepata Raymonda Hollisa. Od półtora roku, to
jest od momentu, gdy G.G. Ashwood zaobserwował go po raz
pierwszy, co najmniej jeden z naszych inercjałów zawsze trzymał
się blisko niego. Nigdy nie straciliśmy Melipone'a z oczu; nie
możemy sobie na to pozwolić. Gdy zachodzi konieczność, potrafi
on wytworzyć pole psi dwukrotnie silniejsze niż jakikolwiek inny
pracownik Hollisa. A w dodatku Melipone jest tylko jednym
z całego szeregu ludzi Hollisa, którzy zaginęli — w każdym razie
dla nas. Żadna z instytucji zapobiegawczych należących do
Towarzystwa też nie wie na ten temat nic więcej niż my.
Pomyślałem więc: do diabła, pójdę i spytam Ellę, co sic. właściwie
dzieje i jak mamy postąpić. Dokładnie tak, jak zażądałaś w tes-
tamencie — pamiętasz?
— Pamiętam. — Wydawało mu się, że przemawia ze znacznej
odległości. — Dajcie więcej reklam w telewizji. Ostrzeżcie ludzi.
Powiedzcie im... — głos milkł stopniowo.
— Nudzi cię ten temat -•- ponuro stwierdził Runciter.
— - Nie. Ja... ----- zawahała się; poczuł, że znowu się oddala. —
Czy wszyscy ei ludzie to telepaci? — spytała po chwili milczenia.
— Przeważnie telepaci i jasnowidze. Wiem, że na pewno nie
ma ich nigdzie na powierzchni Ziemi. Mamy z tuzin inercjałów,
którzy są nieaktywni i nie mają nic do roboty, gdyż nigdzie nie
ma ludzi o zdolnościach psi, których wpływy mają oni neu-
tralizować, a co martwi mnie jeszcze bardziej, o wiele bardziej —
zapotrzebowanie na inercjałów zmalało - - czego można było
oczekiwać w sytuacji, gdy brak tak wielu psi. Wiem jednak, że
pracują oni wspólnie wszyscy nad jakąś jedną sprawa — to
znaczy tak przypuszczam. Właściwie jestem pewien, że ktoś
zatrudnił całą tę grupę — ale tylko Hollis wie, kto to jest i gdzie
się oni wszyscy znajdują. I w ogóle o co tu chodzi. —• Zapadł
w ponure milczenie. Jak mogłaby Ella pomóc mu rozgryźć tę
sprawę? Zamknięta w swej trumnie, odseparowana od świata za
pomocą niskich temperatur, wiedziała tylko tyle, ile on sam jej
powiedział. A jednak zawsze polegał na jej rozsądku, tej szczegól-

nej typowej dla kobiet jego odmianie; była to mądrość oparta nie
na wiedzy czy doświadczeniu, lecz na czymś wrodzonym. W okre-
sie gdy jeszcze żyła, nigdy nie udało mu się tego zgłębić,
z pewnością też nie miał szans uczynić tego teraz, gdy leżała
w stanie zamrożonego bezruchu. Inne kobiety, które poznał po
jej śmierci — a był ich cały szereg — miały to w niewielkim
stopniu: może tylko jakiś ślad, wskazujący na większe możliwości
potencjalne, które jednak, inaczej niż w Elli — nigdy się w nich
nie objawiły.
— Powiedz mi — mówiła Ella — co to za człowiek ten
Melipone.
— Dziwak.
— Pracuje dla pieniędzy? Czy z przekonań?- Kiedy zaczynają
oni gadać o tej mistyce psi, o poczuciu celu i identyfikacji
kosmicznej — zawsze budzi to moje podejrzenia. Tak było
przecież z tym okropnym Sarapisem; pamiętasz go?
— Sarapisa nie ma już na świecie. Przypuszcza się, że Hollis
wykończył go za to, że próbował w tajemnicy zorganizować swe
własne przedsiębiorstwo i robić mu konkurencję. Jeden z jasno-
widzów Hollisa uprzedził go o tym. Melipone — ciągnął dalej —
stwarza nam o wiele poważniejsze problemy, niż to robił Sarapis.
Gdy jest w dobrej formie, potrzeba aż trzech inercjałów, by
zrównoważyć jego pole — i nic na tym nie zarabiamy. Otrzymu-
jemy — a raczej otrzymywaliśmy — takie samo honorarium,
jakie dostajemy posługując się jednym inercjałem. Towarzystwo
ma bowiem teraz cennik, do którego my też musimy się stoso-
wać. — Z każdym rokiem był coraz gorszego zdania o tym
Towarzystwie — stało się to już jego stałą obsesją: uważał, że nie
przynosi żadnych korzyści i jest zbyt kosztowne. A także zbyt
pewne siebie. — O ile się orientujemy, motywem działania
Melipone'a są pieniądze. Czy to cię uspokaja? Czy uważasz to za
mniej groźne? — Daremnie czekał na odpowiedź. — Ella! —
odezwał się. Cisza. Zaczął mówić nerwowo: — Halo, Ella, czy
mnie słyszysz? Czy coś się stało? — Do diabła — pomyślał —
znowu się oddaliła.
Nastąpiła przerwa, potem do jego prawego ucha dotarła
zmaterializowana myśl:
— Nazywam się Jory.
Nie były to myśli jego żony: miały innego rodzaju elan, były
żywsze, a mimo to mniej zborne. Pozbawione typowej dla Elli
subtelnej bystrości.

— Proszę się wyłączyć — powiedział ogarnięty nagłym lękiem
Runciter. — Rozmawiałem z moją żoną Ellą; skąd pan się tu
wziął?
— Nazywam się Jory — nadpłynęła myśl — i nikt ze mną nie
rozmawia. Włączę się do pana na chwilę, jeśli nie ma pan nic
przeciwko temu. Kim pan jest?
— Chcę rozmawiać z moją żoną, panią Ellą Runciter —
wyjąkał Glen, — Zapłaciłem za rozmowę z nią i chcę rozmawiać
z nią, a nie z panem.
— Znam panią Runciter — myśli zabrzmiały tym razem w jego
uchu o wiele silniej. — Ona rozmawia ze mną, ale to nie to samo,
co rozmowa z kimś takim jak pan, z kimś ze świata. Pani
Runciter znajduje się tutaj razem z nami; ona się nie liczy, bo nie
wie wcale więcej niż my. Jaki jest teraz rok, proszę pana? Czy
wysłali już ten wielki pojazd na Proximę? Bardzo mnie to
interesuje; może pan potrafi mi na to odpowiedzieć. A ja. jeśli pan
chce, powtórzę to później pani Runciter. Zgoda?
Runciter wyszarpnął słuchawkę z ucha, pospiesznie odłożył
mikrofon i wszystkie inne urządzenia; wyszedł z dusznego biura,
w którym unosił się kurz, i zaczął iść wśród zamrożonych
trumien, ustawionych schludnie w ponumerowanych rzędach.
Pracownicy moratorium zastępowali mu drogę — ale cofali się,
gdy zbliżał się do nich gwałtownym krokiem, rozglądając się za
właścicielem.
— Czy coś się stało, panie Runciter? — zapytał von Yogelsang,
ujrzawszy, że klient przedziera się w jego stronę. -— Czym mogę
panu służyć?
— Coś mi się odzywa w przewodach — Runciter zatrzymał się
zdyszany. — Zamiast Elli. Do diabła z wami, panowie, i z waszymi
podejrzanymi metodami prowadzenia interesów. Taka rzecz nie
ma prawa się wydarzyć — co to w ogóle znaczy? — Szedł teraz
za właścicielem moratorium, który ruszył już w stronę biu-
ra 2 A. — Gdybym ja prowadził w ten sposób moją firmę...
— Czy ta osoba przedstawiła się?
— Tak, powiedział, że nazywa się Jory.
— To będzie Jory Miller — powiedział von Yogelsang, krzy-
wiąc się, wyraźnie zaniepokojony. — Wydaje mi się, że w chłodni
ustawiony jest obok pańskiej żony.
— Ale przecież ja widzę, że to Ellą!
— Po dłuższym okresie przebywania blisko — tłumaczył von
Yogelsang — występuje czasem wzajemna osmoza, przenikanie

pomiędzy umysłami półżywych. Aktywność umysłu Jory'ego jest
szczególnie wysoka; w przypadku zaś pańskiej żony — dość
niska. Tak doszło do przepływu protofazonów — niestety tylko
w jedną stronę.
—~- Czy może pan to skorygować? — ochryple zapytał Runciter.
Poczuł, że ciągle jeszcze jest roztrzęsiony, wyczerpany i zdysza-
ny. — Niech pan usunie to coś z umysłu mojej żony i sprowadzi
ją z powrotem, To pański obowiązek.
— Jeśli ten stan rzeczy utrzyma się — powiedział oficjalnym
tonem von Yogelsang —- pańskie pieniądze zostaną panu
zwrócone.
— Po co mi pieniądze? Do diabła z pieniędzmi! — Doszli już
do biura 2 A. Runciter niepewnie usiadł na swoim miejscu; serce
bilo mu tak gwałtownie, że ledwie mógł mówić. -- Jeżeli nie
usunie pan tego Jory'ego z przewodów — wykrztusił, czy raczej
warknął — zaskarżę pana, doprowadzę was do ruiny.
Zwrócony twarzą w kierunku trumny von Yogelsang wcisnął
do ucha słuchawkę i energicznie przemówił do mikrofonu:
— Jory, bądź grzecznym chłopcem, wyłącz się. — Zerkając
w stronę Runcitera wyjaśnił: - - Jory zmarł mając piętnaście lat,
dlatego tyle w nim witalności. Prawdę mówiąc zdarzało się to już
dawniej: Jory pojawiał się już wielokrotnie tam, gdzie nie powinien
się znajdować. — Raz jeszcze przemówił do mikrofonu: — Jory,
postępujesz nie fair: pan Runciter przyjechał z daleka, by
porozmawiać ze swą żoną. Nie zagłuszaj jej sygnałów, Jory,
zachowujesz się wstrętnie. — Przerwał, by usłyszeć odpowiedź. —
Wiem, że jej sygnały są słabe. ---• Znów nasłuchiwał przez chwilę,
nadęty i zachmurzony, potem wyjął z ucha słuchawkę i podniósł
się z miejsca.
— Co on mówił? ~- zażądał wyjaśnień Runciter. — Czy
wyniesie się i pozwoli mi rozmawiać z Ellą?
— Jory nie ma na to wpływu — powiedział von Yogelsang. —
Niech pan sobie wyobrazi dwa nadajniki radiowe pracujące na
falach krótkich, średnich czy długich: jeden 2 nich ulokowany
niedaleko, ale o mocy zaledwie 500 watów, drugi zaś odległy, ale
pracujący na tej samej lub niemal tej samej częstotliwości i o mocy
5000 watów. Gdy zapadnie noc...
— Noc już zapadła — powiedział Runciter. Przynajmniej dla
Elli. A może i dla niego, o ile nie uda mu się znaleźć zaginionych
telepatów, parakinetyków, jasnowidzów, rezurektorów i animato-
rów Hollisa. Utracił swoją żonę, a na domiar złego został

Tak dobrze mu znany, niezwykle ciepły ton jej śmiechu, wywołał
w nim dreszcz; dobrze go pamiętał, nawet po tak długim pzasie.
Nie słyszał śmiechu Elli już od ponad dziesięciu lat.	
— Może zapomniałaś — powiedział.
— Nie zapomniałam — odparła. — Nie mogłabym zapomnieć
czegoś, co nazywa się S. Dole Melipone. Czy to coś w rodzaju
skrzata?	
— To główny telepata Raymonda Hollisa. Od półtora roku, to
jest od momentu, gdy G.G. Ashwood zaobserwował go po raz
pierwszy, co najmniej jeden z naszych inercjałów zawsze trzymał
się blisko niego. Nigdy nie straciliśmy Melipone'a z oczu; nie
możemy sobie na to pozwolić. Gdy zachodzi konieczność, potrafi
on wytworzyć pole psi dwukrotnie silniejsze niż jakikolwiek inny
pracownik Hollisa. A w dodatku Melipone jest tylko jednym
z całego szeregu ludzi Hollisa, którzy zaginęli — w każdym razie
dla nas. Żadna z instytucji zapobiegawczych należących do
Towarzystwa też nie wie na ten temat nic więcej niż my.
Pomyślałem wiec: do diabła, pójdę i spytam Ellę, co się właściwie
dzieje i jak mamy postąpić. Dokładnie tak, jak zażądałaś w tes-
tamencie — pamiętasz?
— Pamiętam. — Wydawało mu się, że przemawia ze znacznej
odległości. — Dajcie więcej reklam w telewizji. Ostrzeżcie ludzi.
Powiedzcie im... — głos milkł stopniowo.
— Nudzi cię ten temat — ponuro stwierdził Runciter.
— Nie. Ja... — zawahała się; poczuł, że znowu się oddala. —
Czy wszyscy ci ludzie to telepaci? — spytała po chwili milczenia.
— Przeważnie telepaci ł jasnowidze. Wiem, że na pewno nie
ma ich nigdzie na powierzchni Ziemi. Mamy z tuzin inercjałów,
którzy są nieaktywni i nie mają nic do roboty, gdyż nigdzie nie
ma ludzi o zdolnościach psi, których wpływy mają oni neu-
tralizować, a co martwi mnie jeszcze bardziej, o wiele bardziej —
zapotrzebowanie na inercjałów zmalało — czego można było
oczekiwać w sytuacji, gdy brak tak wielu psi. Wiem jednak, że
pracują oni wspólnie wszyscy nad jakąś jedną sprawą — to
znaczy tak przypuszczam. Właściwie jestem pewien, że ktoś
zatrudnił całą tę grupę — ale tylko Hollis wie, kto to jest i gdzie
się oni wszyscy znajdują. I w ogóle o co tu chodzi. — Zapadł
w ponure milczenie, Jak mogłaby Ella pomóc mu rozgryźć tę
sprawę? Zamknięta w swej trumnie, odseparowana od świata za
pomocą niskich temperatur, wiedziała tylko tyle, ile on sam jej
powiedział. A jednak zawsze polegał na jej rozsądku, tej szczegól-

nej typowej dla kobiet jego odmianie: była to mądrość oparta nie
na wiedzy czy doświadczeniu, lecz na czymś wrodzonym. W okre-
sie gdy jeszcze żyła, nigdy nie udało mu się tego zgłębić,
z pewnością też nie miał szans uczynić tego teraz, gdy leżała
w stanie zamrożonego bezruchu. Inne kobiety, które poznał po
jej śmierci — a był ich cały szereg — miały to w niewielkim
stopniu: może tylko jakiś ślad, wskazujący na większe możliwości
potencjalne, które jednak, inaczej niż w Elli — nigdy się w nich
nie objawiły.
— Powiedz mi — mówiła Ella — co to za człowiek ten
Melipone.
— Dziwak.
— Pracuje dla pieniędzy? Czy z przekonań? Kiedy zaczynają
oni gadać o tej mistyce psi, o poczuciu celu i identyfikacji
kosmicznej — zawsze budzi to moje podejrzenia. Tak było
przecież z tym okropnym Sara pisę m; pamiętasz go?
— Sarapisa nie ma już na świecie. Przypuszcza się, że Hollis
wykończył go za to, że próbował w tajemnicy zorganizować swe
własne przedsiębiorstwo i robić mu konkurencję. Jeden z jasno-
widzów Hollisa uprzedził go o tym. Melipone — ciągnął dalej —
stwarza nam o wiele poważniejsze problemy, niż to robił Sarapis.
Gdy jest w dobrej formie, potrzeba aż trzech inercjałów, by
zrównoważyć jego pole — i nic na tym nie zarabiamy. Otrzymu-
jemy — a raczej otrzymywaliśmy — takie samo honorarium,
jakie dostajemy posługując się jednym inercjałem. Towarzystwo
ma bowiem teraz cennik, do którego my też musimy się stoso-
wać. — Z każdym rokiem był coraz gorszego zdania o tym
Towarzystwie — stało się to już jego stałą obsesją: uważał, że nie
przynosi żadnych korzyści i jest zbyt kosztowne. A także zbyt
pewne siebie. — O ile się orientujemy, motywem działania
Meliponeła są pieniądze. Czy to cię uspokaja? Czy uważasz to za
mniej groźne? — Daremnie czekał na odpowiedź. — Ella! —
odezwał się. Cisza. Zaczął mówić nerwowo: — Halo, Ella, czy
mnie słyszysz? Czy coś się stało? — Do diabła — pomyślał —
znowu się oddaliła.
Nastąpiła przerwa, potem do jego prawego ucha dotarła
zmaterializowana myśl:
— Nazywam się lory.
Nie były to myśli jego żony: miały innego rodzaju elan, były
żywsze, a mimo to mniej zborne. Pozbawione typowej dla Elli
subtelnej bystrości.

Mars i użyźnić jej pustynie, obecnie zwrócił się z nie pozbawioną
szans realizacji prośbą o przyznanie mu niewiarygodnie wysokiego,
bezprecedensowego kredytu w kwocie...
— To nie są plotki —- powiedział do aparatu Joe Chip. -- To
spekulacje dotyczące transakcji finansowych. Chcę dziś poczytać
o tym, który gwiazdor telewizyjny sypia z czyją znarkotyzowaną
żoną. Jak zwykle spał dość kiepsko, w każdym razie brak mu
było snu typu REM -— przy którym występują szybkie ruchy
źrenic. Nie zażył zaś proszka podniecającego, gdyż — niestety —
tygodniowy przydział środków pobudzających, dostarczony mu
przez rejonową aptekę, znajdującą się na miejscu, w tym samym
bloku mieszkalnym, skończył się już. Przyznać musiał, że spowo-
dowane to zostało przez jego własny brak umiaru ale fakt
pozostawał faktem. W myśl obowiązujących przepisów wolno mu
było ubiegać się o sprzedaż nowej porcji dopiero w najbliższy
wtorek, to znaczy za dwa dni, dwa długie dni.
— Proszę nastawić regulator na .,plotki brukowe" — powie-
dział aparat.
Uczynił tak i niezwłocznie pojawił się przed nim nowy arkusz.
Joe skupił najpierw uwagę na znakomitej karykaturze Loli
Hertzburg-Wright i z zadowoleniem oblizał wargi, widząc, w jak
nieprzyzwoity sposób ukazuje ona całe jej prawe udo, następnie
zaś zabrał się do tekstu:
Zaczepiona ubiegłego wieczoru przez pewnego opryszka w modnym
nowojorskim nocnym lokalu LOLA HERTZBURG-WRIGHT po-
częstowała go szybkim ciosem z prawej w szczękę, W rezultacie
potoczył się on na stół, przy którym siedział KRÓL SZWEDZKI
EGON GROAT w towarzystwie nie zidentyfikowanej damy o zdu-
miewająco dużym...
W tym momencie zabrzmiał dzwonek przy drzwiach apar-
tamentu. Zaskoczony Joe Chip oderwał wzrok od gazety i spo-
strzegł, że jego papieros przypali za chwilę gładki blat neodebo-
wego stołu; zajął się więc akcją ratunkową. Następnie zaś powlókł
sic niepewnym krokiem w stronę mikrofonu, umieszczonego dla
wygody obok przycisku służącego do otwierania zamka drzwi
wejściowych.
— Kto tam? —• warknął. Spojrzawszy na swój ręczny zegarek

stwierdził, że nie ma jeszcze ósmej. — To chyba robot od
czynszu — pomyślał. — Albo wierzyciel. — Nie ruszał przycisku
odsuwającego rygiel przy drzwiach.
W umieszczonym na drzwiach głośniku rozległ się pełen energii
męski głos:
— Wiem, że jest jeszcze wcześnie, Joe, ale właśnie dotarłem do
miasta. To ja, G.G. Ashwood. jest ze mną nasz nowy potencjalny
pracownik, którego wyszukałem w Topeka. Według mnie jest to
wspaniałe odkrycie. Chciałbym jednak, żebyś to potwierdził,
zanim zawiozę nową zdobycz Runciterowi. Zresztą on jest teraz
w Szwajcarii.
—~ Nie mam w mieszkaniu swego sprzętu — stwierdził Chip.
— Skoczę więc do pracowni i przywiozę ci wszystko.
— Nie ma go w pracowni — przyznał się z niechęcią. — Jest
w moim samochodzie. Jakoś nie wyładowałem go wczoraj wie-
czorem. — W istocie nażłopał się tyle papapot, że nie był w stanie
otworzyć bagażnika swego poduszkowca. — Czy nie można by
załatwić tego po dziewiątej? — spytał zirytowany. Maniakalne
ataki energii G.G. Ashwooda złościły go nawet o dwunastej
w południe; teraz o siódmej czterdzieści wydawało mu się to
wszystko nie do zniesienia, gorsze nawet niż wizyta wierzyciela.
— Chip, bracie drogi, to niezwykły numer, chodzące sympoz-
jum cudów, które powyłamuje wskazówki twoich zegarów,
a w dodatku będzie dla firmy zbawczym zastrzykiem świeżej
krwi. która tak bardzo jest nam teraz potrzebna. Co więcej zaś...
— Co to jest? -- spytał Joe Chip. — Antytelepata?
— Powiem ci całą prawdę — oświadczył G.G. Ashwood. —
Sam nie mam pojęcia. Posłuchaj, Chip — Ashwood zniżył głos --
to są sprawy poufne, szczególnie w tym wypadku. Nie mogę tu
stać przy bramie i trzaskać dziobem na cały głos. Ktoś może mnie
podsłuchać. W istocie docierają już do mnie myśli jakiegoś osła,
który siedzi w apartamencie na parterze i...
— W porządku — powiedział z rezygnacją Joe Chip. Wiedział, że
i tak nie uda mu się przerwać G.G. Ashwoodowi, gdy ten rozpoczął
już swój straszliwy monolog. Lepiej więc było go wysłuchać. — Daj
mi pięć minut na ubranie się i rozejrzenie, czy mam w mieszkaniu
jakąś kawę. — Pamiętał mgliście, że ubiegłego wieczora robił zakupy
w supermarkecie należącym do osiedla, w szczególności zaś, że
wyrywał z bloczka zielony kupon; oznaczałoby to, że kupował kawę,
herbatę, papierosy lub jakieś specjalne przysmaki z importu.

— Na pewno ją polubisz — stwierdził energicznie G.G.
Ashwood. — Choć, jak to często bywa, jest córką...
—— Ją? — spytał z przestrachem Joe Chip. — Mój apartament
nie nadaje się do ogłądania. Zalegam z opłatą za roboty sprząta-
jące; nie było ich u mnie od dwóch tygodni.
— Zapytam, czy jej to przeszkadza.
— Nie pytaj jej. Mnie to przeszkadza. Przebadam ją w praco-
wni, w godzinach urzędowania.
Odczytałem jej myśli, nie przeszkadza jej bałagan.
—- Jle ona ma lat? -- Może to jeszcze dziecko — pomyślał.
Znaczny procent nowych i potencjalnych inercjałów stanowiły
dzieci, które rozwinęły w sobie tę umiejętność, by chronić się
przed swymi rodzicami, posiadającymi zdolności psi.
— Ile masz lat, kochanie? -— doszedł go niewyraźny głos G.G.
Ashwooda, który odwrócił się w stronę towarzyszącej mu oso-
by. -— Dziewiętnaście — oznajmił po chwili.
A więc to nie dziecko. Teraz jednak obudziła się w nim
ciekawość. Obłędna, nadludzka aktywność G.G. Ashwooda
objawiała się zazwyczaj w związku z atrakcyjnymi kobietami,
może więc dziewczyna należała do tej właśnie kategorii.
—-- Daj mi piętnaście minut — powiedział do Ashwooda. Miał
nadzieję, że jeśli pospieszy się i zrezygnuje ze śniadania, a nawet
kawy, uda mu się przez ten czas doprowadzić mieszkanie do
jakiego takiego ładu. W każdym razie warto było spróbować.
Wyłączył mikrofon i zaczął w kuchennych szafkach poszukiwać
miotły (ręcznej lub mającej własny napęd) albo odkurzacza
(poruszanego za pomocą baterii helowej lub przez włączenie do
sieci). Niczego nie znalazł. Najwyraźniej firma zaopatrująca
budynek nie dostarczyła mu w ogóle tego rodzaju sprzętu.
Dowiaduję się o tym w najbardziej nieodpowiednim momencie —
pomyślał. — A przecież mieszkam tu już od czterech lat.
Podniósł słuchawkę widcotbnu i nakręcił cyfry 214. Był to
numer administracji budynku.
— Proszę mnie posłuchać — zaczął, gdy zgłosiła się jednostka
homeostatyczna. — Mogę już przeznaczyć część mych funduszów
na pokrycie rachunku za wasze roboty sprzątające. Proszę je
niezwłocznie przysłać; gdy skończą pracę, zapłacę cała łączną
należność.
— Sir, musi pan zapłacić całkowitą należność, zanim w ogóle
zaczną one cokolwiek robić.

Joe Chip już miał w rękach portfel; wyciągnął z niego szereg
Magicznych Kart Kredytowych, których większość została już
zresztą anulowana — zapewne na zawsze — ze względu na jego
sytuację materialną i zaleganie ze spłatą długów.
— Proszę zatem wpisać kwotę, którą jestem winien, na konto
mej Trójkątnej Magicznej Karty Kredytowej — zwrócił się do
swego słabo widocznego antagonisty. — W ten sposób dług
zniknie z waszych ksiąg. Możecie wpisać, że został całkowicie
zapłacony.
— Dochodzą do tego kary za zwłokę i odsetki.
— Proszę wpisać je na konto mojej Karty Kredytowej w Kształ-
cie Serca...
— Panie Chip, Agencja Ferris i Brockman, zajmująca się
kontrolą i analizą należności w systemie kredytowej sprzedaży
detalicznej, opublikowała na pana temat specjalną ulotkę. Wpły-
nęła ona do nas wczoraj i mamy ją jeszcze wyraźnie w pamięci.
Od lipca wypadł pan z kategorii GGG, jeśli chodzi o pański
kredyt, i przesunięty został do kategorii GGGG. Wydział nasz,
to znaczy administracja całego budynku, został zaprogramowany
w sposób wykluczający możliwość świadczenia usług czy udziela-
nia kredytu tak wyjątkowo żałosnym jednostkom jak pan, sir.
Jeśli chodzi o pańską osobę, od tej pory wszystkie należności
muszą być regulowane w gotówce. Obawiamy się, że będzie pan
w tej sytuacji do końca życia. Szczerze mówiąc...
Joe przerwał połączenie, porzucając równocześnie nadzieję, że
prośbą lub groźbą uda mu się zwabić sprzątające roboty do
swego zaśmieconego apartamentu. Powlókł się do sypialni, aby
się ubrać; to jedno był w stanie zrobić o własnych siłach.
Włożywszy brązową sportową opończę, buty o błyszczących,
zadartych ku górze czubkach i filcową czapkę z pomponem,
zaczął rozglądać się po kuchni w nadziei, że znajdzie trochę kawy.
Szukał jej jednak bez skutku. Skupił więc swe wysiłki na livmg
roomie. Obok drzwi prowadzących do łazienki znalazł długą
błękitną pelerynę w kropki, którą miał na sobie ubiegłej nocy,
oraz torbę, w której znajdowała się półfuntowa puszka prawdziwej
kawy z Kenii — wielki przysmak, na którego zakupienie mógł się
zdobyć jedynie po pijanemu. Szczególnie w obliczu swej obecnej
opłakanej sytuacji materialnej.
Wrócił do kuchni, przetrząsnął kieszenie w poszukiwaniu
dziesięciocentówki, a następnie za jej pomocą uruchomił ekspres

 

do parzenia kawy. Wdychając jej niezwykły — w każdym razie
dla niego — aromat, spojrzał na zegarek i stwierdził, że upłynęło
już piętnaście minut; podszedł więc energicznym krokiem do
drzwi wejściowych apartamentu, przekręcił gałkę i odsunął zasuwę.
— Proszę o pięć centów — powiedziały drzwi, nie otwierając
się.
Przeszukał kieszenie, ale nie znalazł w nich już żadnych
monet — ani jednego centa.
— Zapłacę jutro — powiedział do drzwi. Znów próbował
kręcić gałką, ale drzwi pozostawały szczelnie zamknięte. — Pie-
niądze, które ci daję, to w gruncie rzeczy napiwek. Nie mam
obowiązku ci płacić!
— Jestem odmiennego zdania — odparły drzwi. — Proszę
sprawdzić w kontrakcie, który podpisał pan kupując ten apar-
tament.
Znalazł dokument w szufladzie biurka; od czasu podpisania go
musiał się do niego wielokrotnie odwoływać. No jasne: obowią-
zywała go opłata za otwieranie i zamykanie drzwi — nie był to
więc napiwek.
— Jak pan widzi, mam rację — powiedziały drzwi tonem
pełnym satysfakcji.
Z szuflady znajdującej się obok zlewozmywaka Joe wyjął nóż
z nierdzewnej stali i zabrał się do odkręcania śrub w zamku swych
chciwych drzwi.
— Zaskarżę pana — powiedziały drzwi, gdy wypadła pierwsza
śruba.
— Nigdy nie byłem jeszcze zaskarżony przez drzwi — powie-
dział Joe Chip. — Ale myślę, że jakoś to przeżyję.
Rozległo się pukanie.
— Joe, stary, to ja, G.G. Ashwood. Przyprowadziłem ją ze
sobą. Otwieraj!
— Wrzuć pięciocentówkę do otworu — mechanizm zaciął się
chyba od mojej strony.
Rozległ się brzęk monety wpadającej do zamka; drzwi otworzyły
się i stanął w nich promieniejący zadowoleniem G.G. Ashwood.
Uśmiechając się przebiegle, z wyrazem entuzjazmu i radości na
twarzy wprowadził dziewczynę do wnętrza apartamentu.
Przez chwilę stalą ona nieruchomo, przyglądając się Joemu.
Mogła mieć najwyżej siedemnaście lat. Miała cerę o miedzianym
odcieniu i duże, ciemne oczy. Mój Boże — pomyślał —jaka jest

piękna. Ubrana była w roboczą koszulę i dżinsy ze sztucznego płótna
oraz ciężkie buty, pochlapane—jak się wydawało — prawdziwym
błotem. Splątaną masę lśniących włosów miała zaczesaną do tyłu
i przewiązaną czerwoną chustką. Podwinięte rękawy bluzy ukazywa-
ły silne, opalone ręce. Do pasa ze sztucznej skóry przytroczony był
nóż, telefon polowy oraz żelazna racja żywności i wody. Na jej
ciemnym odsłoniętym przedramieniu dostrzegł wytatuowany napis:
caveat empior'. Zastanawiał się, co to może znaczyć.
— To jest Pat — powiedział G.G. Ashwood otaczając dziew-
czynę ramieniem w sposób demonstracyjnie poufały. ^- Mniejsza
o nazwisko. — Był potężnym, tęgim mężczyzną o niemal kwad-
ratowej budowie, wyglądał jak ogromna cegła. Miał na sobie, jak
zwykle: wełniane poncho, filcowy kapelusz koloru morelowego,
narciarskie grube skarpety i sukienne pantofle. Promieniejąc
satysfakcją zbliżył się do Joego Chipa: oto znalazł coś cennego
i zamierzał to w pełni wykorzystać. — Pat, oto specjalista od
pomiarów typu elektrycznego.
— Czy to pan jest typu elektrycznego czy pańskie pomiary? —
chłodno zwróciła się do Joego dziewczyna.
— Na zmianę — odparł Joe. Wydawało mu się, że wszędzie
wokół niego unosi się zaduch panujący w nie sprzątniętym
mieszkaniu, był pewien, że Pat już zwróciła na to uwagę. —
Siadajcie — powiedział niepewnie. — Dam wam po filiżance
prawdziwej kawy.
— Co za luksus — odezwała się Pat, zasiadając przy kuchen-
nym stole. Odruchowo ułożyła stertę gazet z ubiegłego tygodnia
w schludniej wyglądający stos. — Jak może pan sobie pozwolić
na prawdziwą kawę, panie Chip?
— Joe ma piekielnie wysoką pensję — wtrącił się G.G.
Ashwood. — Firma nie mogłaby bez niego funkcjonować. —
Sięgnął po leżące na stole pudełko i wyjął z niego papierosa.
— Odłóż go — zażądał Joe Chip. — Nie mam już prawie
papierosów, a ostatni zielony kupon zużyłem na kupno kawy.
— Zapłaciłem za drzwi — przypomniał mu G.G. Ashwood.
Podsunął pudełko dziewczynie. — Joe udaje tylko, nie zwracaj na
niego uwagi. Zauważ, w jakim stanie utrzymuje swój apartament.
Pokazuje w ten sposób, że jest jednostką twórczą: tak mieszkają
wszyscy ludzie genialni. Gdzie twój sprzęt, Joe? Nie traćmy czasu.
Caveat empior (lać,) — niech się strzeże kupujący.

— Jest pani dość niezwykle ubrana — zwrócił się Joe do
dziewczyny.
— Pracuje jako konserwator podziemnych kabli wideofonów
w kibucu Topeka — powiedziała Pat. — W tym kibucu tylko
kobiety mogą zajmować stanowiska wymagające pracy fizycznej.
Dlatego zgłosiłam się właśnie tam, a nic do kibucu w Wichita
Falls. — W jej szarych oczach błysnęła duma.
— Ten napis na pani ramieniu, ten tatuaż -- czy to po
hebrajsku? — spytał Joe.
— Po łacinie. — Przymknęła oczy, by ukryć rozbawienie. —
Nigdy jeszcze nie widziałam tak zaśmieconego apartamentu. Czy
nie ma pan kochanki?
— Ci specjaliści od elektryki nie mają czasu na życie osobis-
te --- powiedział G.G. Ashwood z irytacją. — Słuchaj, Chip,
rodzice tej dziewczyny pracują u Raya Hollisa. Gdyby dowiedzieli
się, że ona tu była, zrobiliby jej operację mózgu.
— Czy oni wiedzą, że ma pani zdolności przeciwnego typu? —
zwrócił się Joe do dziewczyny.
— Nie — potrząsnęła głową. — Ja też nie rozumiałam tego
dokładnie, dopóki wasz wywiadowca nie usiadł ze mną w kawiarni
naszego kibucu i nie wytłumaczył mi wszystkiego. Może to
i prawda — wzruszyła ramionami. — A może nie. On mówi, że
pan jest w stanie udowodnić mi to za pomocą pańskiej aparatury
kontrolnej.
— Co by pani zrobiła, gdyby próby wykazały, że ma pani te
właściwości? — spytał Joe.
— Wydają mi się one takie... negatywne — powiedziała Pat
z namysłem. — Nie potrafię nic: ani poruszać przedmiotów, ani
zamieniać kamieni w chleb, ani rodzić dzieci bez zapłodnienia czy
odwracać procesów chorobowych u osób dotkniętych jakąś
przypadłością. Nie posiadam nawet zdolności tak powszechnych,
jak umiejętność czytania w czyichś myślach czy przepowiadania
przyszłości. Umiem tylko sprowadzać do zera zdolności kogoś
innego. Wydaje mi się to... — machnęła ręką — groteskowe.
— Jako czynnik mogący mieć wpływ na przetrwanie gatunku
ludzkiego — powiedział Joe — zdolności pani są równie ważne
jak właściwości psi. Szczególnie dla nas, Normów. Czynnik
antypsi przywraca w sposób naturalny równowagę ekologiczną.
Jeden owad umie latać — więc inny potrafi tkać pajęczynę, aby
go schwytać. Czy można nazwać to nielataniem? U pewnych

mięczaków rozwinęła się twarda muszla ochronna — ptaki
nauczyły się więc unosić mięczaka wysoko w górę i upuszczać go
na kamienie. W pewnym sensie jest pani czymś w rodzaju istoty
żerującej na ludziach o zdolnościach psi, tak jak oni są istotami
żywymi żerującymi na nas — Normach. To panią czyni przyjaciół-
ką ludzi należących do klasy Normów. Równowaga, pełny cykl,
drapieżnik i ofiara. Ten system wydaje się wieczny i szczerze
mówiąc nie wiem, jak można by go udoskonalić.
— Mogę zostać oskarżona o zdradę — powiedziała Pat.
— Czy martwi to panią?
— Martwię się, że pewni ludzie będą się do mnie wrogo
odnosić. Ale wydaje mi się, że nie da się przejść przez życie nie
wzbudziwszy czyjejś nieżyczliwości: nie można zadowolić wszyst-
kich, bo ludzie pragną wielu różnych rzeczy. Dogadzając jednemu
robi się przykrość drugiemu.
— Jaki jest pani przeriwtalent? — spytał Joe.
— Trudno mi wytłumaczyć.
— Mówiłem ci już — powiedział G.G. Ashwood — to coś
niezwykłego. Nigdy dotąd o czymś takim nie słyszałem.
— Jakiego typu zdolności psi neutralizuje pani?
— Umiejętność jasnowidzenia — powiedziała Pat. — Tak mi
się wydaje. — Wskazała na G.G. Ashwooda, który nadal
uśmiechał się z entuzjazmem. — Wasz wywiadowca, pan Ash-
wood, wytłumaczył mi to. Wiedziałam, że robię coś dziwnego,
zawsze zdarzały mi się takie dziwne momenty, już od szóstego
roku życia. Nigdy nie przyznałam się do tego rodzicom, bo
czułam, że ich to zmartwi.
— Czy oni są jasnowidzami?
— Tak.
— Ma pani rację; zmartwiłoby ich to. Ale gdyby posłużyła się
pani swymi talentami w ich obecności choćby tylko raz, zorien-
towaliby się, że je pani posiada. Czy nie zakłócała pani ich
działalności?
— Ja... — Pat wykonała nieokreślony gest. — Wydaje mi się,
że powodowałam takie zakłócenia, ale oni nie zdawali sobie
z tego sprawy. — Na jej twarzy malowało się zmieszanie.
— Wytłumacz? pani, na jakiej zasadzie działa zwykle antyjas-
nowidz — zaczął Joe. — W gruncie rzeczy tak było we wszystkich
znanych nam przypadkach. Jasnowidz widzi wielką liczbę różnych
przyszłości ułożonych obok siebie, jak komórki w ulu. Jedna

z nich wydaje mu się jaśniejsza — i tę właśnie wybiera; gdy
dokona już tego wyboru, antyjasnowidz jest bezradny. Antyjas-
nowidz musi być obecny w chwili, gdy jasnowidz ma podjąć
decyzję, nie zaś później. Wpływ jego polega bowiem na tym, że
jasnowidz zaczyna widzieć wszystkie przyszłości jednakowo wyraź-
nie: całkowicie traci umiejętność wyboru. Jasnowidz natychmiast
orientuje się, że w pobliżu przebywa antyjasnowidz, gdyż cały
jego układ odniesienia w stosunku do przyszłości ulega wtedy
zmianie. W wypadku telepatów podobną przeszkodą...
— Ona cofa się w czasie — powiedział G.G. Ashwood.
Joe spojrzał na niego z uwagą.
— W czasie — powtórzył G.G. Ashwoood, wyraźnie roz-
koszując się tą chwilą sukcesu; znaczące błyski w jego oczach
zdawały się promieniować na całą kuchnię. — Jasnowidz, na
którego ona oddziaływa, nadal widzi jedną przyszłość wyraźniej,
tak jak powiedziałeś: jako jedyny element *o większej jasności.
Wybiera go więc, i robi słusznie. Ale dlaczego ma on w tym
momencie rację? Dlaczego ten właśnie element ma większą jasność?
Ponieważ ta dziewczyna... — wykonał gest w jej kierunku. — Pat
ma wpływ na przyszłość: ta jedna ewentualność ma większą
jasność, ponieważ Pat cofnęła się w przeszłość i zmieniła ją.
Zmieniając ją zaś, zmienia również teraźniejszość, łącznie z osobą
jasnowidza. Nic o tym nie wiedząc ulega on tym samym jej
wpływowi. Choć wydaje mu się, że nadal posługuje się swymi
umiejętnościami, w istocie nie posiada ich już. Pod tym względem
jej przeciwtalent ma przewagę nad zdolnościami innych antyjas-
nowidzów. Druga przewaga, jeszcze ważniejsza, polega na tym,
że potrafi ona przekreślić wybór jasnowidza, i to wtedy, gdy on
już go dokonał. Może włączyć się do akcji już później, a sam
wiesz, że zawsze prześladował nas ten problem: jeśli nie znaj-
dowaliśmy się gdzieś od samego początku, byliśmy bezradni.
W pewnym sensie prawdą jest, że nigdy nie byliśmy w pełni zdolni
stłumić zdolności jasnowidzów, przeciwdziałać im tak skutecznie,
jak robiliśmy to z innymi, nieprawdaż? Czyż nie był to słaby
punkt w zakresie naszych usług? — spojrzał na Joego pytająco.
— To ciekawe — powiedział Joe po chwili.
— Do diabła, co znaczy: ciekawe? — G.G. Ashwood niecierp-
liwie poruszył się na krześle. — Jest to największy przeciwtalent,
jaki pojawił się do tej pory!
— Nie cofam się w czasie — powiedziała cichym głosem Pat.

Podniosła wzrok i spojrzała Joemu w oczy, jakby z poczuciem
winy, choć zarazem wyzywająco. — Mam pewne zdolności, ale
pan Ashwood wyolbrzymił je do rozmiarów nie mających żadnego
związku z rzeczywistością.
— Czytam w twoich myślach — oznajmił jej G.G. Ashwood,
wyglądając na urażonego. — Wiem, że możesz zmieniać przeszłość;
robiłaś to już.
— Mogę zmieniać przeszłość — przyznała Pat --ale nie cofam
się w nią; nie podróżuję w czasie, jak chce to pan wmówić
waszemu technikowi.
— W jaki sposób zmienia pani przeszłość? — spytał ją Joe.
— Myślę o niej. O jednym konkretnym jej aspekcie, na przykład
o jakimś wydarzeniu albo o czymś, co ktoś powiedział. Albo
o jakimś drobnym epizodzie, który miał miejsce kiedyś, a chcia-
łabym, żeby do niego nie doszło. Pierwszy raz zrobiłam to, kiedy
byłam jeszcze dzieckiem...
—- Kiedy miała sześć lat — przerwał jej G.G- Ashwood —
i mieszkała w Detroit, oczywiście z rodzicami, stłukła zabytkową
figurkę ceramiczną, do której jej ojciec był bardzo przywiązany.
— Czy ojciec pani nie przewidział tego? — spytał Joe. —
Skoro ma zdolności jasnowidzenia...
— Przewidział — odparła Pat -— i ukarał mnie na tydzień
przedtem, zanim stłukłam figurkę. Ale on twierdził, że to
było nieuniknione: wie pan, na czym polegają zdolności ja-
snowidzów -- potrafią oni przewidzieć jakieś wydarzenie, ale
nie umieją niczemu przeciwdziałać. Potem, kiedy figurka się
stłukła — czy raczej: kiedy ją stłukłam — martwiłam się
tym bardzo. Wspominałam ten tydzień przed jej rozbiciem,
kiedy nie dostawałam deseru i musiałam iść do łóżka już
o piątej po południu. Mój Boże — myślałam, czy jak tam
dzieci to wyrażają — czy w żaden sposób nie można uniknąć
tak okropnych wypadków? Zdolności jasnowidzenia, które miał
mój ojciec, nie robiły na mnie szczególnego wrażenia, gdyż
nie potrafił on wpływać na bieg wydarzeń — ten sam dość
pogardliwy stosunek został mi zresztą do dziś. Przez cały
miesiąc starałam się zmusić wysiłkiem woli tę cholerną figurkę
do tego, by znów była cała: wracałam myślami do okresu
poprzedzającego jej rozbicie, przypominałam sobie, jak wy-
glądała... było to okropne. A potem pewnego ranka, kiedy
wstałam z łóżka — nawet w nocy śniło rai się to wszystko —

stała na swoim miejscu, tak jak dawniej. — Z napięciem
nachyliła się w stronę Joe Chipa i mówiła dalej ostrym, zde-
cydowanym głosem: — Ale żadne z moich rodziców nic nie
dostrzegło. Wydawało im się zupełnie naturalne, że figurka
jest cała; sądzili, że nigdy nie została stłuczona- Ja byłam
jedyną osobą, która o tym pamiętała. - Z uśmiechem oparła
się o poręcz krzesła, wzięła z jego paczki jeszcze jednego
papierosa i zapaliła go.
—— Pójdę do auta po sprzęt — powiedział Joe, ruszając w stronę
drzwi.
— Proszę o pięć centów — powiedziały drzwi w momencie,
gdy chwycił za klamkę.
— Zapłać im — powiedział Joe do G.G. Ashwooda.
Przydżwigawszy z samochodu naręcze aparatów pomiarowych,
Joe zażądał od wywiadowcy, żeby zostawił ich samych.
— Jak to? — spytał zdumiony G.G. — Przecież to ja ją
znalazłem, mnie należy się premia. Straciłem dziesięć dni, zanim
udało mi się ustalić, że to pole należy do niej. Ja...
— Sam dobrze wiesz, że nie mogę przeprowadzać badań
w zasięgu twojego pola — powiedział Joe. — Zdolności i anty-
zdolności deformują się wzajemnie. Gdyby było inaczej, nie
pracowalibyśmy w naszym zawodzie, — Wyciągnął do niego rękę
i G.G. Ashwood z ociąganiem podniósł się z miejsca. — I zostaw
mi kilka pięciocentówek, żebyśmy oboje mogli się stąd wydostać.
— Ja mam drobne — powiedziała Pat. — Są w mojej torebce.
— Możesz przecież ustalić siłę jej oddziaływania mierząc spadek
intensywności mojego pola — powiedział G.G. — Widziałem ze
sto razy, jak to robiłeś.
— Tym razem sytuacja jest inna — stwierdził krótko Joe.
— Nie mam już pięciocentówek — oznajmił G.G. — Nie mogę
stąd wyjść.
— Proszę wziąć jedną z moich — powiedziała Pat rzucając
krótkie spojrzenie kolejno na Joego i na G.G. Rzuciła Ash-
woodowi monetę, którą złapał z wyrazem osłupienia na twarzy.
Osłupienie to zmieniło się stopniowo w pełen żalu smutek.
— Ładnie mnie załatwiliście — powiedział, wrzucając monetę
do otworu w drzwiach. — Wy oboje... — mruknął wychodząc. —
Ja ją odkryłem. W tej branży naprawdę panują bezwzględne

metody, jeżeli... — Głos jego cichł stopniowo, w miarę jak drzwi
się zamykały. Potem nastąpiła cisza.
— Kiedy mu przejdzie entuzjazm, niewiele z niego zostaje —
powiedziała po chwili Pal.
— On jest w porządku — stwierdził Joe. Jak zwykle czuł się
winny. Ale nie bardzo. ----- W każdym razie zrobił swoje. Teraz,,.
— Teraz, że tak powiem, pańska kolej — powiedziała Pat. —
Czy mogę zdjąć buty?
— Oczywiście. — Zaczął przygotowywać swą aparaturę po-
miarową. Sprawdził bębny i dopływ prądu, następnie uruchomił
na próbę wszystkie wskaźniki, włączając różne napięcia i od-
notowując ich efekt.
— Gdzie jest prysznic? — spytała Pat, schludnie odstawiwszy
buty na bok.
— Dwadzieścia pięć centów — mruknął. — Kosztuje dwadzieś-
cia pięć centów. — Podniósł wzrok i spostrzegł, że zaczęła
rozpinać swą bluzę. — Nie mam dwudziestu pięciu centów —
dodał.
— W kibucu wszystko jest bezpłatne — powiedziała Pat.
— Bezpłatne! — Przyjrzał się jej z uwagą. — To nie do
pomyślenia z punktu widzenia ekonomii. Jak może coś funkc-
jonować na tej zasadzie i nie zbankrutować po miesiącu?
Pat w dalszym ciągu spokojnie odpinała guziki swej bluzy.
— Nasze pensje wpłacane są do kasy kibucu, my zaś otrzymu-
jemy zaświadczenie, że wykonaliśmy pracę. Sumą naszych do-
chodów w całości dysponuje kibuc. W istocie kibuc Topeka od
wielu lat przynosi dochód; my —jako grupa — wpłacamy więcej,
niż pobieramy, — Odpięła bluzę i rzuciła ją na oparcie krzesła.
Pod szorstką, niebieską bluzą nie miała na sobie już nic; dostrzegł
jej twarde, wysokie piersi i kształtne ramiona.
— Czy jesteś pewna, że masz na to ochotę? — spytał Joe. —
Mam na myśli rozbieranie się.
— Nic pan nie pamięta — powiedziała Pat.
— Czego nie pamiętam?
— Że nie zdjęłam ubrania. Wtedy, w innej teraźniejszości. Był
pan wtedy o to dosyć zły, więc wymazałam ten epizod — i stąd
ta zmiana. — Zręcznie podniosła się z miejsca.
— Jak postąpiłem, gdy nie zdjęłaś ubrania? — spytał czuj-
nie. — Czy odmówiłem zbadania cię?
— Mruczał pan coś, że Ashwood przecenił moje antyzdolności.

— Ja nie pracuję na tej zasadzie — powiedział Joe. — Nie
robię takich rzeczy.
— Proszę spojrzeć. — Pochyliła się i piersi jej zakołysały się.
Poszperała w kieszeni bluzy, wyjęła złożony arkusz papieru
i podała go Joemu. — To pochodzi z poprzedniej teraźniejszości,
tej, którą wymazałam.
Przyjrzał się arkuszowi i odczytał swą końcową ocenę: “Wy-
twarza pole antypsi — niewystarczające. Całkowicie poniżej
przyjętych norm. Nie można posługiwać się nią przeciwko
jasnowidzom, z jakimi aktualnie mamy do czynienia". Po tym
następował stosowany przez niego znak umowny: przekreślone
kółko. “Nie zatrudniać" — oznaczał symbol, czytelny tylko dla
niego samego i dla Glena Runcitera. Nawet wywiadowcy nie
potrafiliby odczytać tego znaku, więc Ashwood nie mógł wyjaśnić
jej jego znaczenia. W milczeniu zwrócił jej arkusz papieru; złożyła
go i umieściła w kieszeni bluzy.
—- Czy musi mnie pan badać? — spytała. — Teraz, kiedy panu
to pokazałam...
— Postępuję według ustalonej procedury — odparł Joe. — Te
sześć wskaźników...
— Jest pan drobnym, tkwiącym w długach, bezużytecznym
biurokratą, którego nie stać nawet na garść monet, by zapłacić
własnym drzwiom za wypuszczenie z własnego mieszkania ---
powiedziała Pat. Ton jej głosu był chłodny, ale miażdżący. Joe
zesztywniał, wstrząsnął się i poczuł, że gwałtownie się czerwieni.
— To akurat taki fatalny moment — powiedział. — Ale lada
dzień stanę na nogi. Mogę wziąć pożyczkę. Jeśli będzie to
konieczne — nawet z mojej firmy. — Wstał niepewnie, wziął dwa
spodki, dwie filiżanki i nalał z ekspresu kawę. — Chcesz cukru?
A może śmietanki?
— Śmietanki — powiedziała Pat. Nadal stała bosa i bez bluzy.
Sięgnął do klamki lodówki, by wyjąć karton mleka.
— Proszę o dziesięć centów — powiedziała lodówka. — Pięć
centów za otwarcie, pięć centów za śmietankę.
— To nie jest śmietanka — oświadczył Joe. — To zwykłe
mleko. — Dalej szamotał się bezskutecznie z drzwiami lodówki. —
Jeszcze ten jeden raz — zwrócił się do niej. — Przysięgam, że ci
zwrócę. Dziś wieczorem.
— Proszę — powiedziała Pat, popychając w jego kierunku
dziesięciocentówkę po blacie stołu. — Powinna być zamożna —

dodała, przyglądając się, jak wkłada monetę do otworu w lodów-
ce — ta pańska kochanka. Naprawdę jest pan na dnie, co?
Wiedziałam o tym, gdy tylko pan Ashwood...
— Nie zawsze jest tak jak teraz — mruknął Joe.
— Czy chce pan, żebym panu pomogła, panie Chip? —
Z rękami w kieszeniach dżinsów przyglądała mu się obojętnie; na
jej twarzy nie malowało się żadne uczucie. Jedynie czujność. —
Mogę to zrobić, wie pan? Niech pan siądzie i napisze ten raport
o wynikach badania mnie. Mniejsza o testy. Mój talent jest i tak
niezwykły; pan nie może zmierzyć pola, które wytwarzam.
Znajduje się ono w przeszłości, a pan bada mnie w czasie
teraźniejszym, który stanowi naturalną konsekwencję tej prze-
szłości. Zgadza się pan?
— Proszę mi pokazać ten arkusz kontrolny, który ma pani
w kieszeni bluzy. Chcę mu się jeszcze przyjrzeć, zanim podejmę
decyzję.
Znowu wyjęła z kieszeni złożoną kartkę żółtego papieru
i spokojnie podała mu ją przez stół. — To moje pismo —
powiedział sam do siebie — tak, to prawda. — Zwrócił jej
dokument i spomiędzy aparatów kontrolnych wyjął nowy, czysty
arkusz tego samego żółtego papieru.
Umieścił na nim imię, wpisał wymyślone, niezwykle wysokie
wyniki badań, w końcu zaś swoje własne wnioski. Nowe wnioski.
“Posiada niewiarygodną siłę oddziaływania. Niezwykle szeroki
zakres pola antypsi. Wydaje się, że może zneutralizować wpływ
dowolnego zbioru jasnowidzów". Potem narysował symbol: tym
razem dwa podkreślone krzyżyki. Pat, stojąc za nim, czytała mu
przez ramię — czuł na karku jej oddech.
— Co znaczą te dwa podkreślone krzyżyki? — spytała.
— Zatrudnić bez względu na koszty — odpowiedział Joe.
— Dziękuję panu. — Sięgnęła do torebki po garść banknotów,
wybrała jeden z nich i podała Joemu. Była to znaczna kwota. —
To pomoże panu pokryć wydatki. Nie mogłam dać go panu
wcześniej, zanim wydał pan oficjalną ocenę moich umiejętności.
Skreśliłby pan prawie wszystko i do końca życia byłby pan
pewien, że dałam panu łapówkę. W końcu doszedłby pan nawet
do wniosku, że nie mam żadnych antyzdolności.
Rozpięła dżinsy i w dyskretny sposób zaczęła się rozbierać dalej.
Joe Chip, nie patrząc w jej kierunku, sprawdził treść swej
notatki. Podkreślone krzyżyki miały zupełnie inne znaczenie niż

to, które jej podał. Znaczyły one: “Uważajcie na tę osobę. Jej
przyjęcie jest ryzykowne dla firmy. Jest niebezpieczna".
Podpisał wynik badań, złożył go i podał Pat. Od razu umieściła
go w torebce.
— Kiedy mogę tu przenieść swoje rzeczy? — spytała idąc
w stronę łazienki. — Od tej chwili czuję się tu u siebie, jako że
suma, którą panu dałam, wystarczy chyba na całomiesięczny
czynsz.
— Kiedy chcesz.
— Proszę o pięćdziesiąt centów — powiedziała łazienka. —
Przed odkręceniem kranu.
Pat pomaszerowała do kuchni i sięgnęła po torebkę.

Rewelacyjny nowy sos do sałatek Ubik. Niewłoski,
niefrancuski: całkowicie nowe i odmienne doznanie
smakowe, które zaczyna podbijać świat. Daj się ponieść
Ubikowi! Nieszkodliwy po przyrządzeniu wedlug in-
strukcji.
IV
Wróciwszy z podróży do Moratorium Uko-
chanych Współbraci Runciter znalazł się z powrotem w Nowym
Jorku; opuścił wynajęty wytworny, bezszmerowy pojazd na dachu
głównego budynku Korporacji Runcitera i szybko zjechał specjal-
ną windą na piąte piętro, gdzie mieściło się jego biuro. W tej
chwili — o godzinie dziewiątej minut trzydzieści rano miejscowego
czasu — siedział za biurkiem w swym ciężkim, kręconym,
staromodnym fotelu z prawdziwego orzecha i skóry, rozmawiając
przez wideofon z działem reklamy.
— Właśnie wróciłem z Zurychu, Tarnish. Konferowałem tam
z Ellą. — Runciter ze złością spojrzał na swą sekretarkę, która
ostrożnie weszła do jego gabinetu zamykając za sobą drzwi.
— Czego pani sobie życzy, pani Frick? — zwrócił się do niej.
Zwiędła, lękliwa pani Frick, której starczą szarość ukryć miały
namalowane na twarzy kolorowe plamy, wykonała przepraszający
gest; oznaczało to, że nie ma wyboru i musi mu przeszkodzić.
— W porządku, pani Frick — powiedział cierpliwie. — O co
chodzi?
— Nowa klientka, panie Runciter. Myślę, że powinien pan ją
przyjąć.
Zbliżyła się ku niemu, cofając się równocześnie; był to trudny
manewr, który jedynie pani Frick była w stanie wykonać.
Opanowanie go zajęło jej chyba ze sto !at.
— Za chwilę, po rozmowie — oznajmił Runciler. Znów
przemówił do słuchawki: — Jak często pojawiają się nasze
reklamy w telewizji planetarnego zasięgu, w tych godzinach,
kiedy telewizję ogląda najwięcej osób? Nadal co trzy godziny?

— Niezupełnie, panie Runciter. W ciągu całego dnia reklamy
naszej firmy pojawiają się przeciętnie co trzy godziny na każdym
kanale UHF, ale w godzinach szczytu koszta są...
— Chcę, żeby pokazywano je co godzinę — oświadczył Run-
citer. — Tak radzi Ella. — W czasie drogi powrotnej na półkulę
zachodnią zdecydował, które z ogłoszeń najbardziej mu się
podoba. — Czy zna pan tę ostatnią decyzję Sądu Najwyższego,
w myśl której mąż może bezkarnie zamordować żonę, o ile
potrafi dowieść, że pod żadnymi warunkami nie chciała zgodzić
się na rozwód?
— Tak, jest to tak zwana...
— Nie obchodzi mnie, jak zwana; istotny jest fakt, że mamy
już na ten temat reklamówkę telewizyjną. Jaka jest jej treść? Nie
mogłem sobie tego przypomnieć.
— Na ławie oskarżonych zasiada mężczyzna, eks-mąż —
powiedział Tamish. — Jedno ujęcie pokazuje ławę przysięgłych,
drugie sędziego; potem następuje zbliżenie prokuratora, który
przesłuchuje eks-męża. Mówi on: “Wydaje mi się, sir, że pańska
żona..."
— Tak, tak — powiedział z zadowoleniem Runciter. Sam był
współautorem tego ogłoszenia. Uważał to za kolejny przejaw
wspaniałej wszechstronności swego umysłu.
— Czy nie założyliśmy jednak — powiedział Tamish — że
zaginieni ludzie o zdolnościach psi zatrudnieni zostali jako grupa
przez którąś z wielkich spółek inwestycyjnych? Skoro zaś uważa-
my, że tak zapewne się stało, czy nie powinniśmy położyć nacisku
na ogłoszenie adresowane do biznesmenów? Czy przypomina pan
sobie na przykład to: mąż wraca do domu po całym dniu pracy.
Ma jeszcze na sobie jaskrawożółty szal, opończę w kwiaty,
trykotowe podkolanówki i wojskową czapkę z daszkiem. Zmę-
czony siada na kanapie w Iwing roomie i zaczyna zdejmować
rękawiczki, nagle garbi się, marszczy czoło i mówi: “Do diabła,
Jill, coś się ze mną ostatnio dzieje niedobrego, nie mam pojęcia
co. Czasem, i to z każdym dniem coraz wyraźniej, pod wpływem
uwagi zrobionej przez kogoś w biurze myślę sobie: jak to, przecież
ktoś chyba czyta w moich myślach!" Wtedy ona mówi: “Jeśli to
jńę niepokoi, dlaczego nie skontaktujemy się z najbliższą instytucją
zapobiegawczą? Oni za umiarkowaną opłatą wynajmą nam
inercjała i znowu poczujesz się tak jak dawniej!" Wtedy mężczyzna
zaczyna się promiennie uśmiechać i mówi; “Wiesz, to nieznośne
uczucie zaczyna już..."

— Panie Runciter, bardzo przepraszam — w drzwiach gabinetu
pojawiła się znowu pani Frick. Okulary drżały na jej nosie.
Runciter kiwnął głową.
----- Później porozmawiamy, Tamisb. \V każdym razie proszę się
porozumieć ze stacjami telewizyjnymi i rozpocząć nadawanie
naszych materiałów co godzinę. Tak jak z panem ustaliłem. —
Przerwał połączenie i w milczeniu przyglądał się pani Frick. -----
Pojechałem aż do Szwajcarii --- powiedział po chwili - i kazałem
obudzić Ellę, by uzyskać tę informację... tę radę...
-- Pan Runciler jest już wolny, panno Wir l - sekretarka
niepewnie odsunęła się na bok i do gabinetu wtoczyła się tęga
kobieta. Poruszając głową w górę i w dół, jak piłką do koszykówki,
skierowała swą wielką masywną postać w stronę krzesła i natych-
miast usiadła zwieszając chude nogi. Miała na sobie niemodny
płaszcz z tkaniny pajęczej: sprawiała wrażenie sympatycznego
owada, otoczonego kokonem, który nie przez niego został
nawinięty. Wydawało się, że jest zamknięta w futerale. Uśmiechała
się jednak i zdawało się, że czuje się zupełnie swobodnie. —
Dobrze po czterdziestce - zdecydował Runciter. —- Jeśli miała
kiedyś dobrą figurę, okres ten dawno już minął.
— Witam, panno Wirt — powiedział. — Nie mogę poświęcić
pani zbyt wiele czasu; może więc zechce pani od razu przystąpić
do sedna sprawy. Na czym polega probierń?
—— Mamy drobne kłopoty z telepatami — zaczęła panna Wirt
łagodnym i wesołym tonem, który wydawał się niestosowny. —
Tak przynajmniej sądzimy, choć nie jesteśmy pewni. Zatrudniamy
własnego telepatę, o którego obecności wiemy; zadanie jego
polega na krążeniu wśród naszych pracowników. Jeśli napotka
jakichkolwiek ludzi o zdolnościach psi — telepatów, jasnowidzów
czy innych — ma obowiązek poinformować o tym.., — uważnie
spojrzała na Runcitera — poinformować mojego szefa. Złożył on
taki meldunek w ubiegłym tygodniu. Zleciliśmy prywatnej firmie
przeprowadzenie oceny możliwości różnych instytucji zapobiegaw-
czych. Pańska firma uznana została za najlepsza.
— Wiem o tym — powiedział Runciter; w istocie miał w rękach
taki raport. Jak dotąd jednak nie przysporzył mu on poważnych
zleceń, w każdym razie niewiele. Teraz jednak pojawiła się ta
sprawa. — Ilu telepatów odkrył wasz człowiek? Więcej niż
jednego?
— Przynajmniej dwóch.
— Niewykluczone jednak, że jest ich więcej?

•— Zgadza się — kiwnęła głowa panna Wirt.
- Funkcjonujemy w następujący sposób -- zaczął Runci-
ter. — Najpierw obiektywnie mierzymy pole psi, by dowiedzieć
się, z czym mamy do czynienia. Zajmuje to zwykle tydzień do
dziesięciu dni, w zależności od...
— Mój pracodawca życzy sobie, by przysłał pan swych inerc-
jałów niezwłocznie - - przerwała panna Wirt — rezygnując
z czasochłonnej i kosztownej formalności, jaką stanowią te
pomiary.
- Nie bylibyśmy w stanie określić liczby i rodzaju inercjałów,
których musimy tam sprowadzić. Nie wiedzielibyśmy też, jak ich
rozlokować. Żeby udaremnić operację psi, musimy postępować
w sposób systematyczny; nasza praca nie polega na machaniu
magiczną różdżką czy rozpylaniu trujących gazów w różnych
zakamarkach. Musimy zneutralizować ludzi Hollisa jednego po
drugim, przeciwstawiając zdolnościom każdego z nich odpowied-
nie antyzdolności. Jeśli Hollis opanował waszą firmę, zrobił to
w ten sam sposób: kolejno wprowadzając jednego człowieka
o zdolnościach psi po drugim. Pierwszy dostaje się do działu
personalnego i zatrudnia następnego; ten z kolei opanowuje
któryś z działów albo zakłada nowy i zgłasza zapotrzebowanie na
kilku dalszych... czasem trwa to miesiącami. Nie jesteśmy w stanie
zlikwidować w ciągu dwudziestu czterech godzin struktury, którą
oni tworzyli przez dłuższy czas. Poważne operacje psi są jak
mozaika; ani oni, ani my nie możemy sobie pozwolić na niecierp-
liwość.
— Ale  mój   pracodawca  — powiedziała  pogodnie  panna
Wirt — niecierpliwi się.
— Porozmawiam z nim - powiedział Runciter sięgając po
słuchawkę wideofonu. --- Jak się nazywa i jaki jest jego numer?
—- Pertraktacje muszą się odbywać za moim pośrednictwem.
-— Nie jestem pewien, czy w ogóle podejmę się tego zadania.
Dlaczego nie chce mi pani powiedzieć, w czyim imieniu pani
występuje? — Nacisnął guzik ukryty pod blatem biurka, polecając
w ten sposób dyżurnej telepatce, Ninie Freede. by przeszła do
sąsiedniego pokoju, skąd będzie mogła śledzić procesy myślowe
panny Wirt. — Nie mogę współpracować z tymi ludźmi —
pomyślał — nie wiedząc, kim oni są. Nie mam nawet pewności, że
to nie Ray Hollis usiłuje zlecić mi tę pracę.
-— Ma pan jakieś uprzedzenia —• powiedziała panna Wirt. —
Wymagamy jedynie pośpiechu. Wymagamy go zaś dlatego, że jest

to dla nas konieczne. Mogę powiedzieć panu tylko tyle: działalność
nasza, którą udało im się zinfiltrować, nie jest prowadzona na
powierzchni Ziemi. Zarówno ze względu na potencjalne zyski, jak
i nakłady inwestycyjne uważamy ją za przedsięwzięcie najwyższej
rangi. Mój szef ulokował w nim wszystkie kapitały, jakie udało
mu się uruchomić. Cała sprawa miała odbywać się w ścisłej
tajemnicy. Tym większy przeżyliśmy szok dowiadując się, że na
miejscu znajdują się telepaci...
—---- Przepraszam panią na chwilę — powiedział Runciter, wstając
z miejsca i kierując się w stronę drzwi gabinetu. Dowiem się.
ilu mamy na miejscu ludzi, którymi moglibyśmy się posłużyć
w związku z ta sprawa.
Zamknąwszy za sobą drzwi zaglądał kolejno do wszystkich
sąsiednich biur, aż w niewielkim bocznym pokoju odnalazł Ninę
Freede, która siedziała skupiona, paląc papierosa.
— Dowiedz się, w czyim imieniu ona występuje — polecił. —
I ustal wysokość sumy, jaką gotowi są zapłacić. Mamy
trzydziestu ośmiu bezczynnych inercjałów - myślał. - Może
uda się w związku z tą sprawą znaleźć zajęcie dla wszystkich albo
przynajmniej dla większości z nich. Niewykluczone, że wreszcie
odkryłem, gdzie podziali się ci cwaniacy Hollisa. Cała ta cholerna
banda.
Wrócił do swego gabinetu i ponownie usiadł za biurkiem.
— Jeśli do waszej firmy przeniknęli telepaci — zwrócił się do
panny Wirl, splatając palce na brzuchu — musicie zdać sobie
sprawę z faktu, że samo przedsięwzięcie przestało już być
tajemnicą. Pomijając już problem konkretnych szczegółów tech-
nicznych, które udało im się zdobyć. Dlaczego więc nie powie mi
pani, co to za projekt?
Panna Wirt wahała się przez chwilę.
— Sama tego nie wiem.
— Ani gdzie jest on zlokalizowany?
— Nie — potrząsnęła głową.
— Czy wie pani, klo jest pani pracodawca?   - spytał Runciter.
— Pracuję w firmie, której finanse on kontroluje; znam mojego
bezpośredniego szefa —jest to pan Shepard Howard - - ale nigdy
nie powiedziano mi, kogo pan Howard reprezentuje.
— Jeśli dostarczymy potrzebnych wam inercjałów — czy
dowiemy się, dokąd zostaną oni wysłani?
— Prawdopodobnie nie.
—- A jeśli nigdy do nas nie wrócą?

— Dlaczego mieliby nie wrócić? Gdy tylko uwolnią nasze
przedsiębiorstwo od obcych wpływów.
— Zdarzały się wypadki — wyjaśnił Runciter — że ludzie
Hollisa zabijali inercjałów wysyłanych w celu neutralizowania ich
działalności. Moim obowiązkiem jest zapewnić pracownikom
bezpieczeństwo. Nie jestem zaś w stanie tego uczynić, jeśli nie
wiem, gdzie się oni znajdują.
Z ukrytej w jego uchu mikrosłuchawki doszedł go brzęczący
dźwięk, a potem słaby, ściszony głos Niny Freede. słyszalny tylko
dla niego.
— Szef panny Wirt nazywa się Stanton Mick. Jest. ona jego
zaufana asystentką. Żaden Shepard Howard nic istnieje. Przed-
sięwzięcie, o które chodzi, zlokalizowane jest głównie na Lunie;
kieruje nim firma Techprize, placówka badawcza należąca do
Micka. Pakiet kontrolny akcji znajduje się nominalnie w rękach
panny Wirt. Nie zna ona żadnych szczegółów technicznych; pan
Mick nie udostępnia jej też nigdy żadnych wyników badań,
sprawozdań czy notatek, nad czym zresztą ona bardzo ubolewa.
Od pracowników Micka dowiedziała się jednak, na czym, najogól-
niej rzecz biorąc, polega cała akcja. O ile przyjmiemy, że posiadane
przez nią informacje są ścisłe, całe księżycowe przedsięwzięcie ma
związek z radykalnie nowym, tanim systemem transportu między-
gwiezdnego, pozwalającym na osiągnięcie szybkości zbliżonej do
prędkości światła. Może on zostać oddany do dyspozycji każdej
średnio zasobnej grupie etnicznej czy politycznej. Mick zdaje się
sądzić, że dzięki temu systemowi możliwa stanie się kolonizacja
oparta na zasadzie masowości. Zniknie w ten sposób monopol
poszczególnych rządów.
Nina Freede przerwała połączenie. Runciter rozsiadł się w swym
kręconym fotelu ze skóry i orzecha, pogrążając się w zadumie.
— O czym pan rozmyśla? — zapytała żywo panna Wirt.
— Zastanawiam się, czy stać was na opłacenie naszych usług.
Nie mając do dyspozycji wyników badań mogę tylko z grubsza
określić liczbę potrzebnych wam inercjałów — niewykluczone
jednak, że dojdzie ona do czterdziestu osób — powiedział
Runciter, wiedząc dobrze, że Stanton Mick może pozwolić sobie
na nieograniczoną liczbę inercjałów lub w każdym razie znaleźć
sposób na to, by zapłacił za nich ktoś inny.
— Czterdzieści — powtórzyła panna Wirt. —- Hmm. To
poważna liczba.
——•• Im więcej ich zatrudnimy, tym prędzej wykonamy zadanie.

Skoro zależy wam na czasie, skierujemy ich tam wszystkich
równocześnie. Jeśli jest pani upoważniona do podpisania zlecenia
w imieniu swego pracodawcy — zdecydowanym gestem wskazał
na nią palcem, ale nie zrobiło to na niej żadnego wrażenia —
i o ile wpłaci pani od razu zaliczkę, zapewne uda nam się
przeprowadzić całą akcję w ciągu siedemdziesięciu dwóch go-
dzin -— spojrzał na nią wyczekująco.
Mikrosluchawka zaskrzeczała w jego uchu: — Jako wła-
ścicielka firmy Techprize ma ona wszelkie upoważnienia. Może
podpisywać wszystkie zobowiązania formalne opiewające na
sumę równa całkowitej wartości aktywów firmy. W tej chwili
oblicza ona. ile wynosi ta wartość wobec aktualnych kursów
giełdowych. Pauza — wiele miliardów poscredów. Ale mii
opory: nie chce sama podejmować decyzji ani w sprawie
samego zlecenia, ani zaliczki. Wolałaby, żeby załatwili to
radcy prawni Micka, nawet gdyby oznaczało to kilkudniową
zwłokę.
Przecież zależy im na czasie — pomyślał Runciter. — Tak
przynajmniej twierdza.
-- Intuicja mówi jej -- ciągnął glos w mikrosiuchawce — że
pan wie lub zgaduje, kto jest jej mocodawcą. Obawia się. że
w związku z tym podwyższy pan odpowiednio kwotę honorarium.
Miek wie. jaką ma opinie, i uważa, że wszyscy na świecie próbują
go naciągnąć. Prowadzi więc negocjacje w taki właśnie sposób: za
pośrednictwem jakiejś osoby lub firmy, która występuje jako
rzekomy klient. Z drugiej strony zależy im na zdobyciu jak
największej liczby inercjałów. I pogodzili się z faktem, że będzie
to ogromnie kosztowne.
Czterdziestu inercjałów — powiedział leniwie Runciter.
Zaczął poruszać piórem po arkuszu papieru, który leża) na
biurku przeznaczony właśnie do takich celów. — Zobaczymy:
sześć razy pięćdziesiąt razy trzy. Mnożone przez czterdzieści.
Panna Wirt ze swym pogodnym uśmiechem przyklejonym do
twarzy czekała w widocznym napięciu.
— Ciekaw jestem -— mruknął •- kto zapłacił Hollisowi. żeby
ulokował swoich pracowników w waszym przedsiębiorstwie.
-— To nie ma znaczenia powiedziała panna Wirt — istotny
jest fakt, że oni się tam znajdują.
— Czasem aż do końca nie udaje nam się tego stwierdzić —
powiedział Runciter. — Ale ma pani racje: kiedy w kuchni
pojawią się mrówki, człowiek nic pyta, skąd one się tam wzięły,

lecz zabiera się do usunięcia ich. — Obliczył już sumę łącznych
kosztów.
Była kolosalna.
-— Będę musiała... zastanowić się nad tym — powiedziała
panna Wirt. Odwróciła oczy od szokującego widoku obliczonej
przez niego kwoty i zaczęła wslawać z krzesła. - - Czy jest tu jakiś
pokój, w którym mogłabym zostać sama? I ewentualnie zatelefo-
nować do pana Howarda?
-— Rzadko się zdarza, by któraś z instytucji zapobiegawczych
dysponowała naraz tylu wolnymi inercjałami — powiedział
Runciter również podnosząc się z fotela. ---Jeśli będziecie zwlekać,
sytuacja ulegnie zmianie. O ile więc potrzebujecie ich — lepiej
weźcie się do tego od razu.
-  l naprawdę sądzi pan, że potrzeba aż tylu inercjałów?
Runciter wziął pannę Wirl pod rękę i poprowadził ją ze swego
biura, przez hali, aż do sali map.
Ta mapa pokazuje miejsce pobytu naszych inercjałów,
a także tych, których zatrudniają inne instytucje zapobiegawcze.
Ponadto uwidoczniliśmy na niej — w każdym razie próbujemy
uwidocznić -- położenie wszystkich pracowników Hollisa. -
Dokładnie policzył wszystkie chorągiewki rozpoznawcze, które
kolejno usunięte zostały z mapy; w końcu trzymał w ręku ostatnią
z nich, oznaczająca S. Dole Melipone'a. — Teraz wiem już, gdzie
oni się znajdują — zwrócił się do panny Wirt, z której twarzy
znikł mechaniczny uśmiech, kiedy uświadomiła sobie znaczenie
zdjętych z mapy chorągiewek. Ujął jej wilgotną dłoń i umieścił
w niej chorągiewkę oznaczająca Melipone'a, a potem zacisnął jej
wilgotne palce. — Może pani zostać w tym pokoju i zastanowić
się powiedział. — Oto widcofón. Nikt pani tu nie przeszkodzi.
Ja będę w moim gabinecie.
Wyszedł z sali map, myśląc, że w gruncie rzeczy nie wic
wcale, czy właśnie tam znajdują się ci wszyscy nieobecni ludzie
Hoflisa. Jest to jednak możliwe. Ponadto Stanton Mick sam
zrezygnował ze zwykłej metody postępowania, to jest z prze-
prowadzenia obiektywnych pomiarów. Jeśli wiec w rezultacie
wynajmie inercjałów, którzy wcale nie są mu potrzebni, będzie
to jego własna wina.
Formalnie biorąc, Korporacja Runcitera miała obowiązek
zawiadomić Towarzystwo o tym, że niektórzy z zaginionych ludzi
Hollisa — może nawet wszyscy — zostali odnalezieni. Miał
jednak pięć dni na sporządzenie takiego meldunku i postanowił

wstrzymać się z nim do ostatniego momentu. Taka szansa zarobku
trafia się tylko raz w życiu — pomyślał.
—- Pani Frick — powiedział wchodząc do sekretariatu po-
przedzającego jego gabinet — proszę napisać szkic umowy,
opiewającej na czterdziestu... — Przerwał spostrzegłszy po drugiej
stronie pokoju dwie osoby. Mężczyzna — Joe Chip — miał
zaniedbany wygląd człowieka skacowanego i był bardziej jeszcze
przygnębiony niż zwykle, czyli — pomijając niezwykłe przy-
gnębienie — prezentował się mniej więcej tak jak zawsze. Ale
obok niego siedziała długonoga dziewczyna o czarnych, bły-
szczących oczach i czarnych, lśniących włosach. Jej intensywna,
wyrafinowana uroda promieniowała na cały pokój, jakby oświe-
tlając go silnym, posępnym płomieniem. Wydawałoby się —
pomyślał — że dziewczyna stawia opór własnej atrakcyjności,
niechętnie odnosi się do swej gładkiej cery i ciemnych, zmysłowych,
pełnych ust.
Wygląda ---• myślał dalej — jakby dopiero przed chwilą wstała
z łóżka i jeszcze nie przeprowadziła porannej toalety. Jakby
z niechęcią odnosiła się do nowego dnia — w gruncie rzeczy do
wszystkich dni.
—- Wnoszę z tego, że G.G. wrócił z Topeka — powiedział
Runciter podchodząc do nich obojga.
— To jest Pat — przedstawił ją Joe Chip. — Nie ma na-
zwiska. — Zrobił gest w kierunku Runcitera i westchnął. Unosiła
się wokół niego specyficzna atmosfera klęski, a jednak, jak
się wydawało, w głębi duszy nie skapitulował jeszcze. Pod
jego pełną rezygnacji postawą kryły się mgliste i niewyraźne
ślady witalności. Zdaniem Runcitera, Joego można było oskarżyć
o symulowanie depresji psychicznej, której w istocie wcale
nie przeżywał.
— Anty-co? — spytał Runciter dziewczynę, która nadal sie-
działa rozparta na krześle z wyciągniętymi przed siebie nogami.
— Antyketogenesis — mruknęła Pat.
— Co to znaczy?
— Zapobieganie ketosis — powiedziała dziewczyna jakby
myśląc o czym innym. — Tak jak przez zastosowanie glukozy.
— Wytłumacz mi to — Runciter zwrócił się do Joego.
— Podaj panu Runciterowi arkusz z wynikiem badań —
powiedział Joe do dziewczyny.
Dziewczyna, nie wstając z miejsca, sięgnęła po swą torebkę,
przeszukała ją i wyciągnęła żółty arkusz papieru, na którym Joe

spisał wyniki swych badań. Rozłożyła arkusz i spojrzawszy na
niego podała go Runciterowi.
— Zdumiewający wynik — powiedział Runciter. — Czy na-
prawdę jest aż tak dobra? — spytał Joego. I dopiero wtedy
dostrzegł dwa podkreślone krzyżyki, oznaczające oskarżenie —
w gruncie rzeczy o zdradę.
— Jest najlepsza ze wszystkich, z jakimi do tej pory miałem do
czynienia — odparł Joe.
— Pozwoli pani do mojego gabinetu — zwrócił się Runciter do
dziewczyny. Ruszył pierwszy, a oni poszli za nim.
Nagle zjawiła się wśród nich tłusta panna Wirt. — Roz-
mawiałam przez wideofon z panem Howardem — poinformowała
Runcitera przewracając oczami — i otrzymałam od niego nie-
zbędne instrukcje. — W tym momencie dostrzegła Joe Chipa
i Pat; zawahała się przez chwilę, ale zaraz ciągnęła dalej: — Pan
Howard życzy sobie, żebyśmy od razu załatwili formalności. Czy
możemy niezwłocznie do nich przystąpić? Poinformowałam już
pana o pilności sprawy i o tym, jak bardzo zależy nam na
czasie. — Ze swym uśmiechem porcelanowej figurki zwróciła się
do pozostałych: — Czy państwo mogą chwilę poczekać? Interes,
który mam do pana Runcitera, wymaga załatwienia w pierwszej
kolejności.
Pat spojrzała na nią i wybuchnęła niskim, gardłowym pogard-
liwym śmiechem.
— Będzie pani musiała wstrzymać się chwilę, panno Wirt —
powiedział Runciter. Odczuwał lęk; spojrzał na Pat, potem na
Joego i jego lęk wzmógł się. — Proszę siadać, panno Wirt —
zwrócił się do niej, wskazując jedno z krzeseł stojących w sek-
retariacie.
— Mogę już panu dokładnie podać, ilu inercjałów zamierzamy
zatrudnić — powiedziała panna Wirt. — Pan Howard uważa, że
on sam jest w stanie prawidłowo ocenić nasze potrzeby —
rozmiary naszego problemu.
— Ilu? — spytał Runciter.
— Jedenastu — odparła panna Wirt.
— Podpiszemy umowę za chwilę — powiedział Runciter. —
Gdy tylko będę wolny. — Gestem swej dużej, szerokiej dłoni
wskazał Joemu i Pat drogę do gabinetu, zamknął za nimi drzwi
i usiadł na swoim miejscu.
— Nigdy im się to nie uda — powiedział do Joego. — Nie
wystarczy im jedenastu ludzi. Ani piętnastu. Ani dwudziestu.

Szczególnie jeśli po strome przeciwników występuje S. Dole
Melipone. — Czuł się równie zmęczony jak zaniepokojony. —
A więc to, jak sądzę, jest nasza nowa potencjalna praktykantka,
którą G.G. odkrył w Topeka? Czy sądzisz, że powinniśmy ją
zatrudnić? Obaj z G.G. jesteście tego samego zdania? A więc,
oczywiście, zatrudnimy ją. •- Może przekażę ją Mickowi. pomyś-
lał, jako jedna z tych jedenastu osób. — Nikt mi jeszcze nie zdążył
powiedzieć dorzucił - jakiego typu zdolności psi potrafi ona
neutralizować.
—•-•- Pani Frick mówiła, że byłeś w Zurychu - powiedział
Joe. — Co radzi Ella?
— Więcej reklam — odparł Runciter. — W telewizji. Co
godzinę.
Zwrócił się do mikrofonu służącego do połączeń wewnętrznych.
— Pani Frick, proszę przygotować umowę o pracę pomiędzy
nami a osobą nie wymienioną z nazwiska. Pierwsza pensję proszę
ustalić w takiej wysokości, jaka uzgodniliśmy ze związkami
zawodowymi w grudniu. Proszę zaznaczyć...
— Jaka będzie pierwsza pensja? — spytała Pal głosem pełnym
sceptycyzmu i dziecięcej, naiwnej nieufności.
Runciter spojrzał na nią uważnie.
— Nie wiem nawet, co pani potrafi.
— Jest jasnowidzem, Glen — mruknął Joe Chip — ale
szczególnego rodzaju. — Nie udzielił Runciterowi żadnych szcze-
gółowych wyjaśnień; sprawiał wrażenie człowieka, który wyczerpał
się jak zegarek bateryjny starego typu.
— Czy może od razu podjąć pracę? — spytał Joego Run-
citer. — Czy też musimy ją szkolić, instruować i czekać, aż będzie
gotowa? Mamy niemal czterdziestu bezczynnych inercjałów i za-
trudnimy jeszcze jednego. To znaczy czterdzieści minus, jak
sądzę, jedenastu. Czyli musimy płacić trzydziestu inercjałom
pełną pensję, podczas gdy oni będą siedzieć i dłubać w nosie. Nie
wiem, Joe, doprawdy nie wiem. Może powinniśmy zwolnić naszych
wywiadowców. W każdym razie wydaje mi się, że znalazłem
resztę ludzi Hollisa. Później ci o tym opowiem.
— Proszę zaznaczyć -•- zwrócił się znów do mikrofonu na
swym biurku ----- że mamy prawo zwolnić tę osobę w każdej
chwili, bez żadnej opłaty za zerwanie umowy ani jakiegokolwiek
odszkodowania. W ciągu pierwszych dziewięćdziesięciu dni nie
przysługuje jej też prawo do renty, opieki lekarskiej i zasiłku
chorobowego. — Odwrócił się znów do Pat. — Zawsze ustalam

początkową pensję na czterysta poscredów miesięcznie, przy
dwudziestu godzinach pracy tygodniowo. Musi też pani wstąpić
do Związku Zawodowego Pracowników Zatrudnionych w Gór-
nictwie, Hutnictwie i Przemyśle Młynarskim; trzy lata temu
wcieleni zostali do niego wszyscy pracownicy instytucji zapobie-
gawczych. Nie mam na to wpływu.
— Zarabiam więcej -- powiedziała Pat konserwując prze-
wody wideofonów kibucu Topeka. Wasz wywiadowca, pan
Ashwood. mówił...
— Nasi wywiadowcy kłamią - przerwał Runciter - - ponadto
zaś nie jesteśmy prawnie zobligowani przez ich obietnice. Ani my.
ani żadna inna instytucja zapobiegawcza.
Drzwi do gabinetu otworzyły się i pani Frick wsunęła się
niepewnie trzymając w ręku maszynopis umowy.
— Dziękuję, pani Frick — powiedział Runciter biorąc od niej
papiery. Potem zwrócił się do Joego i Pat: -— Moja dwudziesto-
letnia żona spoczywa w chłodni. Jest to piękna kobieta, ale gdy
usiłuję z nią się skontaktować, zostaje ona odepchnięta przez
jakiegoś wstrętnego dzieciaka imieniem Jory, który zaczyna
przemawiać do mnie zamiast niej. Ella, zamrożona w stanie
półżycia, gaśnie powoli, a ja muszę przez cały dzień oglądać tę
sponiewierana starowinę, która jest moją sekretarką. — Spojrzał
na Pat. przyjrzał się jej czarnym, gęstym włosom; poczuł, jak
budzą się w nim posępne żądze, zamglone i daremne pragnienia
nie zmierzające donikąd, które wracały do niego puste, jak gdyby
zatoczywszy idealne koło.
— Podpiszę tę umowę — powiedziała Pal, sięgając po leżące
na biurku pióro.

Tym razem nic z konkursu tańca — żolądek nawa-
la. — Przyrządzę ci Ubik! Ubik natychmiast postawi
cię z powrotem na nogi. Użyty zgodnie z instrukcją
Ubik przynosi ulgę glowie i żolądkowi. Pamiętaj:
przygotowanie Ubika jest kwestią sekund. Unikać
dlitgotrwalego dawkowania.
V
Podczas dłużących się dni przymusowej, nie-
naturalnej bezczynności antytelepatka Tippy Jackson spała za-
zwyczaj do południa. Umieszczona w jej mózgu elektroda
nieustannie działała jako stymulant snu typu EREM, przy
którym następują bardzo szybkie ruchy źrenic. Leżąc w łóżku
owinięta perkalowym prześcieradłem miała więc dokładnie wy-
pełniony czas.
W tym momencie jej sztucznie wywołany sen skupiony był
wokół osoby tajemniczego pracownika Hollisa, obdarzonego
kolosalnymi zdolnościami psi. Wszyscy inercjałowie znajdujący
się w granicach systemu słonecznego kolejno zrezygnowali albo
okazali się bezradni. Drogą eliminacji zadanie zneutralizowania
pola wytwarzanego przez tę nadzwyczajną istotę przypadło
w udziale właśnie jej.
— Nie mogę normalnie funkcjonować, kiedy znajdujesz się
w pobliżu — poinformował ją mgliście widoczny rywal. Miał
dziki, pełen nienawiści wyraz twarzy, który nadawał mu wygląd
obłąkanej wiewiórki.
— Być może błędnie sądzisz, że masz nieograniczone możliwo-
ści. Zbudowałeś wątpliwą koncepcję swej osobowości, opierając
się na elementach podświadomych, na które nie masz wpływu.
Dlatego czujesz się przeze mnie zagrożony — odpowiedziała
Tippy w swoim śnie.
— Czy nie jesteś pracownikiem jakiejś instytucji zapobiegaw-
czej? — spytał telepata Hollisa nerwowo rozglądając się wokół
siebie.
— Jeżeli twoje zdolności są tak ogromne, jak twierdzisz —

odparła Tippy — możesz przekonać się o tym czytając z moich
myśli.
— Nie mogę czytać w niczyich myślach — powiedział telepa-
ta. — Moje zdolności wyczerpały się. Chcę, byś porozmawiała
z mym bratem Billem. Hej, Bili, pogadaj z tą damą. Jak ona ci
się podoba?
— Podoba mi się, ponieważ jestem jasnowidzem i ona nie ma
na mnie wpływu — powiedział Bili, który wyglądał mniej więcej
tak samo jak jego brat telepata. Przestępując z nogi na nogę,
uśmiechnął się, odsłaniając duże, białe zęby stępione jak łopaty. —
“Odarty z ludzkich kształtów przez chytrą naturę, pozbawiony
rozsądnych proporcji" — przerwał marszcząc czoło. — Jak było
dalej, Matt?
— “Ja, niedorobiony, wysłany przed moim czasem w ten świat
dyszących, zaledwie skończony w połowie" — powiedział Matt,
telepata o wyglądzie wiewiórki, drapiąc się z namysłem.
— Ach, tak — kiwnąŁ głową jasnowidz Bili. — Pamiętam:
“A tak pokracznie, koślawo, niemodnie, że na mój widok psy
wyją, gdy stanę..." — To z Ryszarda III* — wyjaśnił Tippy. Obaj
bracia wykrzywili się w uśmiechu. Nawet ich siekacze były
stępione, jak gdyby odżywiali się surowymi nasionami.
— Co to oznacza? — spytała Tippy.
— Oznacza to — powiedzieli chórem Bili i Matt — że mamy
zamiar cię wykończyć.
W tym momencie obudził ją dzwonek wideofonu.
Zaspana powlokła się w jego kierunku; wydawało się jej, że
widzi unoszące się wokół kolorowe pęcherzyki.
— Halo — powiedziała podnosząc słuchawkę. — Boże, jak już
późno — pomyślała, spojrzawszy na zegarek. — Zamieniam się
w roślinę.
Na ekranie pojawiła się twarz Glena Runcitera.
— Dzień dobry, panie Runciter — powiedziała, usuwając się
z pola widzenia kamery wideofonu. — Czy znalazło się dla mnie
jakieś zajęcie?
— Cieszę się, że panią zastałem, pani Jackson — powiedział
Runciter. — Kompletujemy właśnie wspólnie z Joe Chipem grupę
operacyjną, złożoną z jedenastu osób, które musimy wybrać.
Chodzi o wykonanie bardzo poważnego zadania. Przejrzeliśmy
wyniki dotychczasowej działalności wszystkich pracowników i Joe

twierdzi, że pani przeszłość wygląda zadowalająco, a ja skłonny
jestem przyznać mu racje. Ile potrzebuje pani czasu na przyjazd
do biura? — W jego głosie usłyszeć można było odpowiednią
dozę optymizmu, ale widoczna na małym ekranie twarz miała
przygnębiony i zatroskany wyraz.
— Czy w związku z tym będę musiała wyjechać... — zaczęła
Tippy.
— Owszem, musi pani się spakować. — Tonem nagany ciągnął
dalej: — Nasi pracownicy mają obowiązek zawsze być spakowani
i gotowi do drogi; chciałbym, aby zasada ta zawsze była ściśle
przestrzegana, zwłaszcza w takim wypadku jak obecnie, kiedy
chodzi o czas.
— Jestem spakowana. Na dojechanie do Nowego Jorku i zja-
wienie się w biurze potrzebuję piętnastu minut. Muszę tylko
zostawić kartkę do mojego męża, który jest w pracy.
— A więc w porządku. — Runciter wydawał się roztargniony;
zapewne odczytywał już ze swojej listy następne nazwisko. — Do
widzenia, pani Jackson. — Przerwał połączenie.
Co za dziwny sen — pomyślała, pospiesznie odpinając guziki
od piżamy. Szybko przeszła z powrotem do sypialni, gdzie
znajdowała się jej garderoba. — Jak mówili Bili i Matt, co to były
za wiersze? Ryszard III — przypomniała sobie, raz jeszcze mając
przed oczami ich duże, płaskie zęby, identyczne kołkowate głowy
o nieregularnych kształtach, pokryte pęczkami rudych włosów,
które wyrastały z nich jak kępy zielska. — Chyba nie znam
Ryszarda III — uświadomiła sobie — a jeśli go czytałam, musiało
to być bardzo dawno temu, w dzieciństwie.
Jak mogą się człowiekowi przyśnić nie znane mu fragmenty
poezji? — zadała sobie pytanie. — Może naprawdę jakiś telepata
wywierał na mnie wpływ podczas snu? A może byli to współpracu-
jący z sobą telepata i jasnowidz — tacy, jakich widziałam we śnie?
Warto może zapytać w naszym dziale informacji, czy przypadkiem
Hollis nie zatrudnia dwóch braci o imionach Matt i Bili.
Zaniepokojona i zakłopotana zaczęła się jak najszybciej ubierać.

— Oczywiście, panie Runciter.
Obserwował G.G. Ashwooda, który z maniackim niepokojem
krążył po wielkim gabinecie irytująco stukając obcasami o podłogę
zrobioną z prawdziwych klepek.
— Wydaje mi się, że Joe Chip nie jest w stanie określić jej
możliwości — powiedział Runciter.
— Joe Chip jest błaznem — odparł G.G. Ashwood.
— Jak to si? dzieje, że ona, ta Pat, może cofać się w czas
przeszły, a nikt inny tego nie potrafi? Mógłbym się założyć, że te
zdolności nie są czymś nowym. Wy, wywiadowcy, prawdopodob-
nie nie zwróciliście na nie po prostu dotychczas uwagi. Tak czy
owak zatrudnienie jej przez instytucję zapobiegawczą jest rzeczą
nielogiczną; ona ma zdolności, nie zaś antyzdolności. My zaj-
mujemy się...
— Tłumaczyłem już, a Joe stwierdził to na arkuszu z wynikami
badań: jej zdolności uniemożliwiają działalność jasnowidzom.
— Ale jest to tylko skutek uboczny — Runciter popadł
w ponurą zadumę. — Joe uważa, że ona jest niebezpieczna. Nie
wiem dlaczego.
— Czy pytał go pan o to?
— Wymamrotał coś, tak samo jak zawsze — odparł Run-
citer. — Joe nigdy nie ma logicznych argumentów, tylko przeczu-
cia. Z drugiej strony chce, aby wzięła ona udział w akcji na rzecz
Micka. — Przerzucił leżące przed nim dokumenty działu per-
sonalnego, poprzekładał je i uporządkował. — Niech pan poprosi
tu Joego, żebyśmy mogli sprawdzić, czy nasza jedenastka już się
zbiera. — Spojrzał na zegarek. — Powinni lada chwila przybyć.
Mam zamiar powiedzieć Joemu prosto w oczy, że zabieranie tej
Pat jest obłędnym pomysłem, skoro ona jest niebezpieczna. Czy
zgadza się pan ze mną, Ashwood?
— Joe jest z nią związany — powiedział G.G. Ashwood.
— W jaki sposób?
— Łączy ich romans.
— Joego nie łączy z nikim żaden romans. Nina Freede czytała
wczoraj w jego myślach; jest zbyt biedny nawet na... — przerwał,
ponieważ drzwi gabinetu otworzyły się i w charakterystyczny dla
siebie sposób weszła pani Frick, przynosząc mu do podpisania
czek na premię dla G.G. Ashwooda. — Wiem, dlaczego chce, aby
wzięła ona udział w tej akcji — mówił Runciter składając na
czeku swój podpis. — Żeby mieć ją na oku. On sam też się
wybiera — ma zamiar zmierzyć pole psi, niezależnie od warunków

postawionych przez klienta. Musimy wiedzieć, z czym mamy
do czynienia. Dziękuję, pani Frick — odsunął ją gestem ręki
i wręczył czek Ashwoodowi. — Przypuśćmy, że nie zmierzymy
pola psi, a ono okaże się zbyt silne dla naszych inercjałów.
Kto wtedy ponosi winę?
— My — odparł G.G.
— Mówiłem im, że jedenaście osób to za mało. Dostarczamy
naszych najlepszych ludzi, robimy, co możemy. W końcu bardzo
zależy nam na pozyskaniu takiego klienta jak Mick. Zdumiewa
mnie, że ktoś tak bogaty i wpływowy jak on, może być tak
krótkowzroczny i tak cholernie skąpy. Pani Frick, czy jest tam
Joe? Joe Chip?
— Pan Chip jest w sekretariacie. Towarzyszy mu kilka osób.
— Ile ich jest? Dziesięć? Jedenaście?
— Mniej więcej właśnie tyle, panie Runciter. Mogę się mylić
o jedną czy dwie osoby.
— Otóż i nasza grupa — zwrócił się Runciter do G.G.
Ashwooda. — Chcę ich zobaczyć wszystkich razem, zanim
wyruszą na Lunę. — Zwrócił się do pani Frick. — Proszę
ich wezwać do mnie. — Zaciągnął się energicznie zielonym
cygarem.
Pani Frick wytoczyła się z gabinetu.
— Wiemy — mówił dalej Runciter do G.G. — że pojedynczo
każdy z nich pracuje dobrze. Mamy to wszystko zanotowane. —
Potrząsnął plikiem dokumentów leżących dotąd na biurku. —
Ale jak będą działać wspólnie? Jak potężne będzie to wielomóz-
gowe antypole, które razem wytworzą? Niech pan spróbuje zadać
sobie to pytanie, G.G. To ważny problem.
— Przekonamy się z czasem, jak sądzę — odparł G.G.
Ashwood.
— Pracuję w tej branży już od dawna — powiedział Runciter.
Z sekretariatu zaczęli wchodzić jego pracownicy. — To jest mój
wkład we współczesną cywilizację.
— Dobrze powiedziane — stwierdził G.G. — Jest pan policjan-
tem na straży życia prywatnego.
— Wie pan, co mówi o tym Ray Hollis? — spytał Runciter. —
Twierdzi, że usiłujemy cofnąć wskazówki zegara. — Zaczai
przyglądać się ludziom, którzy stopniowo wypełniali jego biuro
i w milczeniu ustawiali się jeden przy drugim. Czekali, by
przemówił pierwszy.
Cóż za źle dobrana grupa — pomyślał, pełen pesymizmu. —

Ta nosząca okulary chuda jak tyka dziewczyna o prostych,
cytrynowożółtych włosach, w kowbojskim kapeluszu, mantyli
z czarnej koronki i szortach typu bermudy — to chyba Edie
Dorn, Przystojna, ciemnowłosa, starsza kobieta o sprytnych
rozbieganych oczach, ubrana w jedwabne sari, nylonowy szeroki
pas i grube skarpetki — to cierpiąca na nawroty schizofrenii
Francy Jakaśtam, której wydaje się, że myślące istoty z Be-
telgeusy lądują od czasu do czasu na dachu jej bloku mie-
szkalnego. Kędzierzawego młodego człowieka w kwiecistej opoń-
czy i krótkich spodniach, zachowującego postawę pełną wy-
ższości, cynizmu i dumy, Runciter nigdy dotąd nie spotkał.
I tak dalej. Policzył ich: piec kobiet i pięciu mężczyzn. Kogoś
jeszcze brakowało.
Joe Chip wszedł jako ostatni. Tuż przed nim do gabinetu
wkroczyła zamyślona dziewczyna o płonących oczach, Pat Conley.
W ten sposób grupa była już w komplecie — jedenaście osób.
— Szybko pani dotarła, pani Jackson — zwrócił się Runciter
do bladej, mniej więcej trzydziestoletniej kobiety o męskim
wyglądzie, ubranej w spodnie ze sztucznej wełny lamy i szorstką
koszulkę, na której wydrukowany był — wyblakły już teraz —
portret en face lorda Bertranda Russela. — Miała pani mniej
czasu niż wszyscy inni: zawiadomiłem panią na samym końcu.
Tippy Jackson uśmiechnęła się swym bladym, pozbawionym
wyrazu uśmiechem.
— Znam niektórych spośród was — zaczął Runciter wstając ze
swego fotela i polecając im gestem rąk, by wzięli sobie krzesła
i usiedli wygodnie, paląc, jeśli koniecznie chcą. — Panią, panno
Dorn, wybraliśmy obaj z panem Chipem jako pierwszą, z uwagi
na znakomite wyniki pani działalności wymierzonej przeciwko S.
Dole Meliponełowi, z którym straciła pani potem kontakt nie ze
swojej winy.
— Dziękuję, panie Runciter — wymamrotała słabym, nie-
śmiałym głosem Edie Dorn. Zarumieniona, szeroko otwartymi
oczyma zapatrzyła się w przeciwległą ścianę. — Cieszę się, że
mam wziąć udział w tym nowym przedsięwzięciu — dodała
niezbyt przekonywającym tonem.
— Kto z państwa nazywa się Al Hammond? — spytał Runciter,
zaglądając do dokumentów.
Bardzo wysoki, przygarbiony Murzyn o pociągłej twarzy, na
której malował się wyraz pełen łagodności, gestem zwrócił na
siebie jego uwagę.

— Nigdy dotąd nie spotkaliśmy się — mówił Runciter, prze-
glądając dokumenty znajdujące się w teczce z aktami Hammon-
da. — Ze wszystkich naszych antyjasnowidzów pan właśnie ma
najwyższe wskaźniki. Powinienem był, rzecz jasna, postarać się
poznać pana wcześniej. Kto jeszcze z państwa jest antyjas-
nowidzem? — Podniosły się trzy dłonie. — Dla was czworga
niewątpliwie wielkim przeżyciem będzie spotkanie panny Conley
i wspólna z nią praca. Jest ona najnowszym odkryciem G.G.
Ashwooda i neutralizuje wpływ jasnowidzów na całkowicie nowej
zasadzie. Najlepiej będzie, jeśli panna Conley sama to opisze. —
Skinął głową w kierunku Pat...
...i oto okazało się, że stoi na Piątej Avenue przed wystawą
sklepu numizmatycznego i wpatruje się w okaz nigdy nie pu-
szczonej w obieg złotej amerykańskiej jednodolarówki, zasta-
nawiając się, czy może sobie pozwolić na dokupienie jej do
swej kolekcji.
— Jakiej kolekcji? — zaskoczony zadał sam sobie pytanie. —
Nie kolekcjonuję monet. Co ja tu robię? I od jak dawna winienem
być w swoim biurze i kierować — nie mógł sobie przypomnieć,
czym właściwie kierował: jakąś firmą zatrudniającą ludzi o szcze-
gólnych właściwościach i uzdolnieniach. Zamknął oczy, usiłując
zebrać myśli. — Nie — uświadomił sobie — musiałem wycofać
się z tego w zeszłym roku z powodu choroby wieńcowej. Musiałem
pójść na emeryturę. Ale przecież dopiero co tam byłem — przy-
pomniał sobie — zaledwie kilka sekund temu. W moim gabinecie.
Przemawiałem do grupy osób w związku z nowym przedsięw-
zięciem. — Zaniknął oczy. — Wszystko znikło — pomyślał
oszołomiony. — Wszystko, co stworzyłem.
Otworzywszy oczy zobaczył, że znów jest w swoim gabinecie;
miał przed sobą G.G. Ashwooda, Joe Chipa i ciemnowłosą,
bardzo atrakcyjną dziewczynę, której imienia nie mógł sobie
przypomnieć. Poza nimi w gabinecie nikogo nie było, co z nie-
zrozumiałych względów wydało mu się dziwne.
— Mister Runciter — powiedział Joe Chip. — Chciałbym
panu przedstawić Patrycję Conley.
— Miło mi jest pana nareszcie poznać, panie Runciter —
powiedziała dziewczyna. Uśmiechnęła się i w jej oczach ukazał się
triumfalny błysk. Runciter nie wiedział, jaka jest tego przyczyna.
Ona zrobiła coś dziwnego — uświadomił sobie Joe Chip.
— Pat — powiedział głośno — nie potrafię tego dokładnie
określić, ale coś się tu zmieniło. — Rozejrzał się badawczo po

gabinecie, ale wydało mu się, że wszystko w nim jest takie jak zawsze:
zbyt jaskrawy dywan, zbyt wiele nie pasujących do siebie dzieł sztuki,
na ścianach obrazy pozbawione jakiejkolwiek wartości artystycznej.
Glen Runciter też się nie zmienił: nadal miał siwe, zmierzwione włosy
i zmarszczoną w zadumie twarz. Jego wzrok spotkał się ze wzrokiem
Joego. On także wydawał się jakby zakłopotany. Stojący przy oknie
G.G. Ashwood, ubrany w eleganckie spodnie z kory brzozowej,
przezroczystą kurtkę przepasaną konopnym sznurem i wysoką
czapkę maszynisty kolejowego, obojętnie wzruszył ramionami.
Jemu — oczywiście — wszystko wydawało się w porządku.
— Nic się nie zmieniło — odparła Pat.
— Wszystko się zmieniło — powiedział do niej Joe. — Musiałaś
cofnąć się w czasie i przenieść nas na inny tor; nie mogę tego
dowieść ani dokładnie określić charakteru zmian.
— Nie życzę sobie rodzinnych sporów w godzinach pracy —
oznajmił Runciter tonem pełnym dezaprobaty.
— Rodzinnych sporów? — spytał zdumiony Joe. Potem spo-
strzegł pierścionek na ręku Pat: kute srebro i nefryt. Przypomniał
sobie, że pomagał jej go wybrać. — Kupiony dwa dni przed
naszym ślubem — pomyślał — to znaczy ponad rok temu,
pomimo mojej fatalnej wtedy sytuacji materialnej. Oczywiście i to
uległo zmianie: pensja Pat i jej umiejętności gospodarowania
pieniędzmi przyczyniły się do poprawy sytuacji. I to raz na zawsze.
— Idźmy więc dalej — powiedział Runciter. — Musimy zadać
sobie pytanie, dlaczego Stanton Mick powierzył swe interesy innej
instytucji zapobiegawczej, nie zaś nam. Rozumując logicznie, to
my powinniśmy uzyskać ten kontrakt; jesteśmy najlepsi w tej
branży i mamy biuro w Nowym Jorku, gdzie Mick najchętniej
działa. Czy ma pani jakąś teorię, pani Chip? — z nadzieją spojrzał
na Pat.
— Czy naprawdę chce pan to wiedzieć, panie Runciter? —
spytała.
— Tak — energicznie kiwnął głową — bardzo chciałbym znać
przyczynę.
— Ja to spowodowałam — oznajmiła Pat.
— W jaki sposób?
— Za pomocą moich zdolności.
— Jakich zdolności? — spytał Runciter. — Nie posiada pani
żadnych zdolności, jest pani po prostu żoną Joe Chipa.
— Przyszłaś tu po to, żeby zjeść obiad z Joem i ze mną —
odezwał się spod okna G.G. Ashwood.

— Ona ma zdolności — wtrącił się Joe. Usiłował przypomnieć
sobie coś, ale wszystko stało się mgliste, pamięć gasła w tym
momencie, w którym usiłował ją ożywić. — Inny tor czasowy —
pomyślał. — Przeszłość. — Niczego więcej nie mógł sobie
uświadomić. W tym miejscu kończyła się pamięć. — Moja żona
jest niezwykłą osobą — myślał. — Umie zrobić rzecz, jakiej nikt
inny na Ziemi nie potrafi. Ale w takim razie dlaczego nie jest
zatrudniona w Korporacji Runcitera? Coś się tu nie zgadza.
— Czy zmierzyłeś je? — spytał go Runciter. — To przecież
twoja funkcja. Mówisz tak, jakbyś to już zrobił, wydajesz si? zbyt
pewny siebie.
— Nie jestem pewny siebie — odparł Joe. — Ale jestem pewien
swej żony. Przyniosę aparaturę pomiarową i zobaczymy, jakie
pole ona wytwarza.
— Och, daj spokój, Joe — ze złością powiedział Runciter. —
Gdyby twoja żona miała jakiś talent czy przeciwtalent, zmierzyłbyś
jego siłę już co najmniej rok temu; nie musiałbyś odkrywać go
teraz. — Nacisnął guzik aparatu do połączeń wewnętrznych,
stojącego na jego biurku. — Dział personalny? Czy mamy
w aktach teczkę pani Chip? Patrycji Chip?
Po chwili przerwy aparat przemówił: — Nie mamy teczki pani
Chip. Może figuruje ona pod swym nazwiskiem panieńskim?
— Conley — powiedział Joe. — Patrycja Conley.
Znowu nastąpiła przerwa.
— Na temat panny Conley mamy dwa dokumenty: wstępny
raport pana Ashwooda o jej odkryciu i wyniki badań dokonanych
przez pana Chipa. — Kopie obu dokumentów z wolna wysunęły
się z otworu w aparacie i opadły na blat biurka.
— Podejdź tu i przyjrzyj się temu, Joe — powiedział gniewnie
Runciter, przeczytawszy wyniki badań przeprowadzonych przez
Chipa. Szturchnął palcem w arkusz papieru; Joe zbliżywszy się do
niego spostrzegł dwa podkreślone krzyżyki. Obaj z Runciterem
wymienili spojrzenia, potem zerknęli na Pat.
— Wiem, co tam jest napisane — powiedziała Pat spokojnie. —
“Posiada niewiarygodną siłę oddziaływania. Niezwykle szeroki
zakres pola antypsi". — Skoncentrowana, usiłowała najwyraźniej
przypomnieć sobie dokładnie sformułowania dokumentu. “Wydaje
się, że może"...

— ...żeby pokazała im, co potrafi — dokończył Joe. — A więc
zrobiła to. Wykonała dokładnie pańskie polecenie. Czyli moja
ocena była słuszna — końcem palca wskazał umowny symbol
oznaczający niebezpieczeństwo, umieszczony u dołu strony. —
Moja własna żona... — dodał.
— Nie jestem twoją żoną — powiedziała Pat. — To także
zmieniłam. Czy chcesz, żeby wszystko wróciło do stanu poprze-
dniego? Bez żadnych zmian, nawet w szczegółach? W ten sposób
wasi inercjałowie nie zobaczą wiele. Choć z drugiej strony oni
i tak nie zdają sobie sprawy... chyba że niektórzy z nich zachowali,
tak jak Joe, jakieś resztki wspomnień. Do tej pory powinny one
jednak ulotnić się.
— Chciałbym przynajmniej odzyskać to zlecenie Micka —
powiedział zgryźliwym tonem Rimciter.
— Trzeba przyznać, że kiedy już poszukuję nowych pracow-
ników, to idę na całego — powiedział wyraźnie pobladły G.G.
Ashwood.
— Tak, dostarczasz nam ludzi prawdziwie utalentowanych —
stwierdził Runciter.
Zabrzęczał znowu telefon i zachrypiał w nim drżący starczy
głos pani Frick.
— Mister Runciter, grupa naszych inercjałów czeka, aż pan
zechce ich przyjąć; mówią, że wezwał ich pan w związku z nowym
planowanym zadaniem. Czy ma pan dla nich teraz czas?
— Niech ich pani do mnie poprosi — polecił Runciter.
— Zatrzymam ten pierścionek — oznajmiła Pat, wskazując na
ślubną obrączkę ze srebra i nefrytu, którą — na innej ścieżce
czasowej — wybrali oboje z Joem. Zdecydowała się zachować ten
jeden element alternatywnego świata. Zastanawiał się, czy i jakie
prawa wobec jego osoby mogła ponadto zachować. Miał nadzieję,
że nie ma żadnych, przytomnie nie odezwał się jednak. Lepiej
było w ogóle nie pytać.
Drzwi gabinetu otworzyły się i zaczęli wkraczać inercjałowie;
na chwilę niepewnie przystawali, potem zaczęli zajmować miejsca
siedzące, zwracając się w kierunku biurka Runcitera. Glen
przyjrzał im się i zaczął przeglądać leżącą przed nim stertę
dokumentów; najwyraźniej usiłował ustalić, czy Pat zmieniła
w jakiś sposób skład grupy.
— Edie Dorn — powiedział — tak, to pani. — Zerknął na nią
i na siedzącego obok niej mężczyznę. — Hammond. W porządku,
Hammond. Tippy Jackson — spojrzał na nią badawczo.

— Przyjechałam najszybciej, jak mogłam — powiedziała pani
Jackson. — Dal mi pan bardzo mało czasu, mister Runciter.
— Jon lid — odczytał kolejne nazwisko Runciter.
Rozczochrany, kędzierzawy chłopak pomrukiem zgłosił swą
obecność. — Jego pewność siebie — stwierdził Joe — jakby się
trochę zmniejszyła; wydawał się teraz zamknięty w sobie i nieco
oszołomiony.
Ciekawe byłoby stwierdzić, ile on pamięta — pomyślał Joe... —
Co utrwaliło się w pamięci ich wszystkich, pojedynczo i zbiorowo.
— Francesca Spanish — rnówił dalej Runciter.
Odezwała się przystojna, podobna do Cyganki ciemnowłosa
kobieta, od której emanowało szczególnego rodzaju napięcie,
— Podczas ostatnich kilku minut, panie Runciter, kiedy
czekaliśmy w pańskim sekretariacie, usłyszałam tajemnicze głosy
i dowiedziałam się od nich różnych rzeczy.
— Czy to pani jest Francesca Spanish? — spytał cierpliwie
Runciter. Wydawał się znużony bardziej niż zwykle.
— To ja; zawsze się tak nazywałam i zawsze będę się
tak nazywać — w głosie panny Spanish brzmiało głębokie
przekonanie. — Czy mogę panu powiedzieć, co oznajmiły
mi te głosy?
— Może później — zaproponował Runciter, sięgając po akta
następnej osoby.
— Ale ja muszę to powiedzieć — oznajmiła drżącym głosem
panna Spanish.
— W porządku — zgodził się Runciter. — Zrobimy kilka
minut przerwy. — Otworzywszy szufladę swego biurka wyjął
tabletkę amphetaminy i zażył ją bez popijania wodą. — Proszę
nam powiedzieć, co oznajmiły pani te głosy, panno Spanish. —
Zerknął w kierunku Joego i wzruszył ramionami.
— Ktoś — zaczęła panna Spanish — przeniósł nas wszystkich
przed chwilą w obręb innego świata. Osiedliliśmy się w nim
i żyliśmy tam jako jego mieszkańcy, a potem za sprawą jakiejś
wielkiej, wszechogarniającej potęgi duchowej powróciliśmy na
nasz własny świat.
— To zrobiła Pat — wyjaśnił Joe Chip. — Pat Conley, która
właśnie od dziś zaczęła pracować w naszej firmie.
— Czy jest pan Tito Apostos? — spytał Runciter. Wyciągając
szyję rozglądał się wśród siedzących w pokoju osób.
Łysy mężczyzna wskazując na siebie palcem, potrząsnął kozią
brodą. Miał na sobie niemodne, obcisłe w biodrach spodnie ze

złotej lamy, a jednak wyglądał dość stylowo. Może przyczyniały
się do tego wielkie jak jajka guziki jego zielonej koronkowej
bluzy; w każdym razie emanowała od niego wielka godność
i niezwykła wyniosłość. Joe poczuł, że ów człowiek zrobił na nim
wrażenie.
— Don Denny — przeczytał Runciter.
— Tu jestem, sir — odezwał się pewnym siebie barytonem,
przypominającym głos syjamskiego kota, szczupły, poważnie
wyglądający mężczyzna, który siedział na krześle wyprostowany,
z dłońmi na kolanach. Miał na sobie tunikę ze sztucznego
włókna, skórzane kowbojskie spodnie przybrane gwiazdkami
z imitacji srebra i sandały. Jego długie włosy przewiązane były
.wstążką.
— Jest pan antyanimatorem — powiedział Runciter, zaglądając
do właściwego arkusza. — Jedynym, jakiego zatrudniamy. —
Zwrócił się do Chipa: — Mam wątpliwości, czy będzie nam
potrzebny. Może powinniśmy wziąć na jego miejsce jeszcze jednego
antytelepate; potrzebujemy ich jak najwięcej.
— Musimy być przygotowani na wszystko—stwierdził Joe. —
Nie wiemy przecież, z czym mamy do czynienia.
— I ja tak sądzę — kiwnął głową Runciter. — W porządku.
Sammy Mundo.
Młody człowiek o małym nosie i drobnej, przypominającej
melon głowie, ubrany w spódnicę maxi, podniósł rękę nie-
zdecydowanym, mechanicznym gestem, jak gdyby — pomyślał
Joe — jego ciało zrobiło to bez udziału mózgu. Znał tego
człowieka. Mundo wydawał się o wiele młodszy, niż był w istocie:
proces rozwoju tak fizycznego, jak i umysłowego dawno już był
u niego wstrzymany. Pod względem inteligencji Mundo znajdował
się na poziomie szopa: umiał chodzić, jeść, kąpać się, a nawet —
w pewien sposób — mówić. Jego zdolności antytelepatyczne były
jednak znaczne. Zdarzyło się kiedyś, że sam jeden przyćmił
S. Dole Melipone'a; zakładowa gazetka firmy rozpisywała się
o tym przez wiele miesięcy.
— Ach, tak — powiedział Runciter. — Doszliśmy do Wendy
Wright.
Joe jak zawsze skorzystał z okazji, by przyjrzeć się dokładnie
dziewczynie, którą — gdyby mu się to udało — chętnie uczyniłby
swą kochanką albo jeszcze chętniej — żoną. Wydawało się
niemożliwe, żeby Wendy Wright składała się jak inni ludzie
z krwi i organów wewnętrznych. W jej sąsiedztwie czuł się jak

drobny, tłusty, spocony, niewykształcony żarłok o rozklekotanym
żołądku i świszczącym oddechu. Zaczynał wtedy zdawać sobie
sprawę z mechanizmów, które utrzymywały go przy życiu: pompy,
rury, zawory, sprężarki i paski klinowe musiały z hałasem
wykonywać w jego organizmie swą pozbawioną szans powodzenia
prace, skazaną ostatecznie na klęskę. Widząc jej twarz miał
wrażenie, że jego własna jest krzykliwą maską, obserwując jej
ciało czuł się jak tandetna, nakręcana zabawka. Cała utrzymana
była w subtelnych kolorach, jakby delikatnie podświetlonych. Jej
oczy, przypominające zielone, polerowane klejnoty, spoglądały
na wszystko beznamiętnie i nigdy nie dostrzegł w nich lęku,
wstrętu czy pogardy. Wszystko, na co patrzyła, zyskiwało sobie
jej akceptację. Robiła wrażenie osoby bardzo spokojnej: wydawała
się przy tym silna, pogodna i opanowana, odporna na wyczer-
panie, zmęczenie, choroby i niemoc. Miała pewnie jakieś 25 czy
26 lat — ale nie mógł sobie wyobrazić, by kiedykolwiek wyglądała
młodziej, i wydawało mu się pewne, że nigdy się nie zestarzeje.
Zbyt dobrze panowała zarówno nad sobą, jak i nad otaczającą ją
rzeczywistością, by ulegać wpływom wieku.
— Jestem — odezwała się Wendy spokojnym, łagodnym
głosem.
— Okay — kiwnął głową Runciter. — Zostaje jeszcze Fred
Zafsky. — Przyjrzał się tłustemu mężczyźnie w średnim wieku.
Wyglądał on dość niezwykle: miał wielkie stopy, włosy zaczesane
gładko ku przodowi, nieświeżą cerę i dziwacznie wystającą grdykę.
Na wyjazd ubrał się w luźną tunikę koloru pośladków pawiana. —
To zapewne pan?
— Ma pan rację — stwierdził Zafsky, chichocząc. — No i co?
— Mój Boże — Runciter potrząsnął głową. — No cóż, musimy
na wszelki wypadek wziąć ze sobą jednego parakinetyka i właśnie
pan nim jest. — Opuścił dokumenty na biurko i rozejrzał się za
swym zielonym cygarem. Potem zwrócił się do Joego: — Oto cała
grupa, plus ty i ja. Czy chcesz wprowadzić jeszcze teraz jakieś
zmiany?
— Mnie odpowiada ten skład — odparł Joe.
— Sądzisz, że ten zespół to najlepiej dobrana grupa inercjałów,
jaką możemy wystawić? — Runciter bacznie się w niego wpat-
rywał.
— Tak — odparł Joe.
Ale wiedział, że to nieprawda.
Nie potrafił tego wyraźnie określić. Z pewnością jego przekonanie

nie było oparte na przesłankach racjonalnych. Możliwości jedenastu
inercjałów w dziedzinie wytwarzania antypola były kolosalne.
A jednak...
— Czy może mi pan poświęcić sekundę czasu, panie Chip —
łysy i brodaty Tito Apostos w lśniących spodniach ze złotej lamy
ujął Joego za ramię. - - Chciałbym panu opowiedzieć o zdarzeniu,
które przytrafiło mi się ubiegłej nocy. Podczas snu nawiązałem —
jak mi się zdaje — kontakt z jednym, a może i dwoma pracow-
nikami Hollisa. Był to telepata, współpracujący najwyraźniej
z jednym z zatrudnionych tam jasnowidzów. Czy sądzi pan, że
powinienem poinformować o tym pana Runcitera? Czy to ma
jakieś znaczenie?
Joe Chip spojrzał z wahaniem w kierunku Glena, który siedział
w swym cennym, ulubionym fotelu i usiłował na nowo rozpalić
hawańskie cygaro. Miał zapadnięte policzki i wydawał się ogrom-
nie zmęczony.
— Nie — powiedział Joe. -— Niech się pan tym nic przejmuje.
— Panie i panowie — głos Runcitera zapanował nad panują-
cym w gabinecie gwarem. — Udajemy się na Lunę: wy, czyli
jedenastu incrcjaiów, Joe Chip. ja sam oraz przedstawicielka
naszego klienta. Zoe Wirt - razem czternaście osób. Posłużymy
się naszym własnym pojazdem. — Wydobył staromodny, okrągły
kieszonkowy zegarek i sprawdził godzinę. — Jest trzecia trzydzie-
ści. Pratfall II wystartuje o czwartej z dachu głównego budyn-
ku. — Zamknął zegarek i schował go do kieszonki swej jedwabnej
szarfy.
—- No cóż, Joe — stwierdził. -— Razem bierzemy w tym udział,
na dobre czy na złe. Chciałbym, żebyśmy mieli dyżurnego
jasnowidza, który mógłby przepowiedzieć nam przyszłość. -
W jego głosie, tak jak i na twarzy, widoczne było zmęczenie
wywołane troskami, kłopotami, a także ciężkim brzemieniem
odpowiedzialności i wieku.

Chcieliśmy zapewnić ci golenie, jakiego nigdy jeszcze
nie zaznaleś. Powiedzieliśmy sobie: czas już na to, aby
męska twarz została trochę popieszczona. Wraz z po-
jawieniem się automatycznej golarki Ubik o wiecznym
ostrzu ze szwajcarskiego chromu przeminęły dni przy-
krego zmagania się z zarostem. Wypróbuj więc golarkę
Ubik i daj się. popieścić. Uwaga: używać zgodnie
2 instrukcją. I ostrożnie.
VI
— Witajcie na Lunie — powiedziała wesołym
tonem Zoe Wirt. Dzięki trójkątnym okularom w czerwonej
oprawie jej pogodne oczy wydawały się większe. — Pan Howard
pragnie za moim pośrednictwem przekazać wam wszystkim
serdeczne pozdrowienia, szczególnie zaś wyraża wdzięczność panu
Glenowi Runciterowi, który pozwolił nam skorzystać z usług swej
firmy, a konkretnie z usług obecnych tu osób. Apartament
ukrytego pod powierzchnią hotelu, w którym obecnie przebywa-
my, udekorowany przez uzdolnioną artystycznie siostrę pana
Howarda, Ladę, znajduje się w odległości zaledwie trzystu jardów
od obiektów przemysłowych i badawczych, które —jak sądzi pan
Howard — uległy infiltracji. Obecność państwa w tym pokoju
powinna już ograniczyć zdolności psi agentów Hollisa, co niewąt-
pliwie bardzo nas wszystkich cieszy. — Przerwała i rozejrzała się
wśród zebranych. — Czy są jakieś pytania?
Joe Chip, pochłonięty majstrowaniem przy swej aparaturze, nie
zwracał na nią uwagi. Mimo zastrzeżeń klienta zamierzał dokonać
pomiaru otaczającego ich pola psi. Decyzję taką podjęli wspólnie
z Runciterem podczas godzinnego lotu z Ziemi.
— Ja mam pytanie — odezwał się Fred Zafsky, podnosząc
rękę. Zachichotał. — Gdzie jest łazienka?
— Każdy z państwa otrzyma miniaturową mapkę — odparła
panna Wirt — na której będzie to uwidocznione. — Skinęła
głową w kierunku swej zaniedbanej asystentki, która zaczęła
rozdawać jaskrawe, kolorowe plany, wydrukowane na błysz-
czącym papierze. — W skład apartamentu wchodzi kuchnia,
z której wszystkich urządzeń korzystać można bezpłatnie, bez

wrzucania monet. Koszta budowy tej jednostki mieszkalnej,
mogącej wygodnie pomieścić dwadzieścia osób, byty oczywiście
niezwykle wysokie. Zaopatrzona jest ona we własny automatycznie
sterowany układ wentylacyjny, system ogrzewania, dopływ wody
i bardzo bogaty wybór artykułów żywnościowych, a także
zamknięty system telewizyjny i wysokiej jakości polifoniczny
adapter z pełnym wyposażeniem. W odróżnieniu od sprzętu
kuchennego dwa ostatnie aparaty wymagają wrzucenia monety.
By ułatwić państwu korzystanie z tych urządzeń rekreacyjnych,
w salonie gier umieszczono maszynę, która rozmienia pieniądze
na drobne.
— Na moim planie jest tylko dziewięć sypialni — stwierdził Al
Hammond.
— W każdej sypialni znajdują się dwa podnoszone łóżka typu
okrętowego, jest więc to liczba wystarczająca dla osiemnastu
osób. Co więcej, pięć z nich to łóżka podwójne, aby ci, którzy
zechcą, mogli podczas pobytu u nas sypiać razem.
— Wydałem specjalny przepis — powiedział rozdrażnionym
tonem Runciter — na temat wspólnego sypiania moich pracow-
ników.
— Czy jest pan za, czy przeciw?
— Przeciw. — Runciter zmiął swoją mapkę i upuścił ją na
metalową, podgrzewaną podłogę. — Nie mam zwyczaju słuchać
niczyich...
— Ależ pan nie będzie tu mieszkał, panie Runciter — zwróciła
mu uwagę panna Wirt. — Czyż nie zamierza pan powrócić na
Ziemię, gdy tylko pańscy pracownicy rozpoczną działalność? —
Obdarzyła go swym sztucznym, zawodowym uśmiechem.
— Czy masz już jakieś dane na temat pola psi? — zwrócił się
Runciter do Joe Chipa.
— Muszę najpierw dokonać pomiaru antypola wytwarzanego
przez naszych inercjałów — wyjaśnił Joe.
— Powinieneś był to zrobić w czasie podróży — stwierdził
Runciter.
— Czy usiłuje pan robić pomiary? — spytała zaniepokojona
panna Wirt. — Jak już mówiłam, pan Howard wyraźnie sobie
tego nie życzy.
— Mimo to sprawdzamy stan pola — stwierdził Runciter.
— Pan Howard...
— Stanton Mick nie ma w tej sprawie nic do powiedzenia —
oświadczył Runciter.

— Czy mogłaby pani poprosić tu pana Micka? — zwróciła się
panna Wirt do swej nieciekawej asystentki, która natychmiast
ruszyła w kierunku zespołu wind. — Pan Mick sam udzieli panu
wszystkich wyjaśnień. Tymczasem bardzo proszę wstrzymać
pomiary i zaczekać na jego przybycie.
— Mogę już odczytać dane dotyczące naszego własnego po-
la — powiedział Joe Chip do Runcitera. — Jest ono bardzo
silne. — Zapewne ze względu na obecność Pat — doszedł do
wniosku. — O wiele silniejsze, niż się spodziewałem — dodał. —
Dlaczego tak im zależy na tym, byśmy nie dokonali pomiarów? —
zastanawiał się. — Przecież nie chodzi już o czas. Nasi inercjałowie
tu są i już zaczęli funkcjonować.
— Czy są tu jakieś szafy — spytała Tippy Jackson — w których
moglibyśmy umieścić garderobę? Chciałabym się rozpakować.
— W każdej sypialni — wyjaśniła panna Wirt — znajduje się
duża szafa, funkcjonująca po wrzuceniu monety. Chcę też wręczyć
państwu na początek — wyjęła dużą plastykową torbę — ten oto
zapas monet w formie prezentu. Czy mógłby pan rozdzielić je
równo między wszystkich? — ciągnęła, wręczając Jonowi Udowi
rulony pięcio- dziesięcio- i dwudziestopięciocentówek. — Jest to
gest dobrej woli ze strony pana Micka.
— Czy w tym ośrodku jest jakaś pielęgniarka albo lekarz? —
spytała Edie Dorn, — Zdarza się, że podczas intensywnej pracy
cierpię na psychosomatyczne podrażnienie skóry. Zwykle pomaga
mi maść na bazie hydrocortisonu, ale w pośpiechu jej zapo-
mniałam.
— W zakładach przemysłowo-badawczych znajdujących się
w sąsiedztwie tego pomieszczenia mieszkalnego — odparła
panna Wirt — sprawują ciągły dyżur liczni lekarze. Ponadto
znajduje się tam niewielki ośrodek medyczny dysponujący łó-
żkami dla chorych.
— Czy i on funkcjonuje po wrzuceniu monety? — spytał
Sammy Mundo.
— Opieka lekarska jest u nas bezpłatna — oświadczyła panna
Wirt. — Ale kandydat na pacjenta sam musi udowodnić, że jest
naprawdę chory. Jednakże automaty sprzedające lekarstwa dzia-
łają po wrzuceniu monety. W związku z tym chciałabym dodać,
że w tutejszym salonie gier znajdą państwo automat sprzedający
środki uspokajające. Jeśliby zaś państwo sobie tego życzyli,
będziemy mogli zapewne sprowadzić z sąsiednich zakładów także
maszynę sprzedającą środki podniecające.

— A co ze środkami halucynogennymi? — spytała Francesca
Spanish, — Osiągam lepsze wyniki pracy, zażywając psycho-
deliczne preparaty na bazie sporyszu; pod ich wpływem widzę
naprawdę mojego przeciwnika i przekonałam się, że to mi
pomaga.
— Nasz szef, pan Mick, jest wrogiem wszelkich preparatów
halucynogennych na bazie sporyszu — uważa, że działają one
szkodliwie na wątrobę. Jeśli przywiozła je pani z sobą, może pani
je zażywać. Ale nie otrzyma ich pani od nas, choć. jak sądzę,
posiadamy takie specyfiki.
— Od kiedy — zwrócił się do Franceski Spanish Don Den-
ny — preparaty psychodeliczne są ci potrzebne do halucynacji?
Całe twoje życie jest halucynacją na jawie.
— Dwa dni temu miałam szczególnie fascynujące widzenie —
odpowiedziała spokojnie Francesca.
— Nie dziwię się — powiedział Don Denny.
— Grupa telepatów i jasnowidzów zeszła po drabince z cien-
kiego konopnego sznura na balkon znajdujący się za moim
oknem. Przeniknęli przez ścianę i zjawili się przy moim łóżku
budząc mnie swoją gadaniną. Cytowali wiersze i poetycką prozę
ze starych książek; ogromnie mi się to podobało. Wydawali mi się
tacy •— przez chwilę szukała właściwego słowa — tacy błyskotliwi.
Jeden z nich, który przedstawił się jako Bili...
— Jedną chwileczkę — przerwał Tito Apostos —ja też miałem
taki sen. — Zwrócił się do Joego: — Pamięta pan — mówiłem
panu tuż przed odjazdem z Ziemi. — Nerwowo zacisnął dłonie, —
Czy przypomina pan sobie?
— Mnie też się śniło — powiedziała Tippy Jackson. — Bili
i Matt. Powiedzieli, że mają zamiar mnie wykończyć.
— Powinieneś był poinformować o tym mnie — zwrócił się do
Joego Runciter. Jego twarz pociemniała gwałtownie i wykrzywił
ją jakiś grymas.
— Ale wtedy ty... — zaczął Joe i przerwał. — Wydawałeś się
zmęczony. Miałeś inne sprawy na głowie.
— To nie był sen — powiedziała ostrym tonem Francesca —
to było prawdziwe widzenie. Potrafię je odróżnić.
— Oczywiście, że potrafisz, Francesco — powiedział Don
Denny, mrugając w kierunku Joego.
— I ja miałem sen — odezwał się Jon lid. — Ale dotyczył on
pojazdów poruszających się na poduszce powietrznej. Starałem
się utrwalić w pamięci numery znajdujące się na ich tablicach

rejestracyjnych. Zapamiętałem ich 65 i jeszcze teraz mogę po-
wtórzyć. Czy chcecie, żebym to zrobił?
— - Bardzo mi przykro. Glen — powiedział Joe Chip do
Runcitera. — Myślałem, że zdarzyło się to jedynie Apostosowi.
Nie wiedziałem nic o innych. Ja... — przerwał na dźwięk
rozsuwających się drzwi windy. Podobnie jak inni odwrócił się
i spojrzał w tym kierunku.
Stanton Mick — niski, tęgi mężczyzna, szedł w ich kierunku na
swych grubych nogach. Ubrany był w krótkie, kwiaciaste spodnie,
różowe pantofle z futra jaka i wdzianko z wężowej skóry bez
rękawów. Długie do pasa, utlenione na biało włosy przepasane
miał wstążką. — Jego nos —- pomyślał Joe — wygląda jak
gumowa gruszka klaksonu jednej z taksówek, jakie jeżdżą po
New Delhi — miękki i dający się ściskać. A także hałaśliwy.
Najbardziej hałaśliwy nos, jaki w życiu widziałem.
— Witajcie, czołowi posiadacze zdolności antypsi — powiedział
Mick. rozkładając ramiona w przesadnym geście powitalnym. —
Oto zjawili się eksterminatorzy — mam na myśli państwa. —
Jego głos miał przenikliwy, skrzypiący ton, wskutek czego
przypominał głos kastrata. — Równie niemiły dźwięk mógłby
panować w ulu pełnym metalowych pszczół — pomyślał Joe.
— Oto na przyjazny, spokojny, nieszkodliwy świat Stantona
Micka spadła plaga w postaci bandy różnych ludzi o zdolnościach
psi. Cóż to był dla nas za dzień, tu w Mickville — jak nazywamy
tę naszą miłą, sielska osadę na Lunie! Oczywiście przystąpiliście
już do pracy, tak jak się spodziewałem. Jesteście przecież najlep-
szymi specjalistami w swojej branży, przyznaje to każdy, przy kim
wspomni się o Korporacji Runcitera. Ja sarn jestem już za-
chwycony waszą działalnością, z jednym wyjątkiem. Widzę
bowiem, że wasz kontroler majstruje coś przy swym sprzęcie. Czy
mógłby pan patrzeć w moją stronę, gdy się do pana zwracam?
Joe wyłączył swe wskaźniki i aparaty rejestrujące, zamknął też
dopływ prądu.
Czy zechce pan teraz zaszczycić mnie uwagą? — spytał go
Stanton Mick.
— Owszem — odparł Joe.
— Nic wyłączaj swych aparatów — polecił mu Runciter. —
Jesteś zatrudniony u mnie i nie podlegasz panu Mickowl
— To nie ma znaczenia. Dokonałem już pomiarów pola psi
wytwarzanego w tym rejonie. — Wykonał swoje zadanie. Stanton
Mick przybył za późno.

 

— Jak silne jest ich pole? — zapytał Runciter.
— Nie ma żadnego pola — powiedział Joe.
— Czy to znaczy, że nasi inercjałowie zneutralizowali je? Że
nasze antypole jest silniejsze?
— Nie — powiedział Joe. — W zasięgu moich aparatów nie ma
w ogóle żadnego pola psi. Odnotowałem nasze własne pole, a wiec
wszystko wskazuje na to, że moje instrumenty funkcjonują
prawidłowo; wydaje mi się, że wyniki były dokładne. Wytwarzamy
2000 jednostek blr; co kilka minut ilość ich osiąga okresowo liczbę
2100. Zapewne będzie ona stopniowo wzrastać; w momencie gdy
nasi inercjałowie będą mieli już za sobą, powiedzmy, dwanaście
godzin wspólnej pracy, może ona dojść nawet do...
— Nie rozumiem — powiedział Runciter. Wszyscy inercjałowie
skupili się wokół Joego Chipa. Don Denny wziął do rąk jedną z taśm
wyrzucanych przez detektor, przyjrzał się zupełnie prostej kresce
zapisu i pokazał taśmę Tippy Jackson. Wszyscy inercjałowie kolejno
obejrzeli ją w milczeniu, po czym zaczęli wpatrywać się w Runcitera.
Runciter zwrócił się do Stantona Micka: — Skąd wam przyszło do
głowy, że ludzie Hollisa doko*nali infiltracji waszych zakładów na
Lunie? l dlaczego sprzeciwiliście się dokonaniu przez nas zwykłych
pomiarów? Czy wiedzieliście, że uzyskamy taki właśnie wynik?
— On z pewnością wiedział — odezwał się Joe Chip. Był o tym
najzupełniej przekonany.
Na twarzy Runcitera pojawił się nagle wyraz energicznego
podniecenia. Zaczął coś mówić do Micka, potem zmienił zamiar
i cicho powiedział do Joego: — Wracamy na Ziemię, zabieramy
stąd natychmiast inercjałów. — Podnosząc głos, przemówił do
pozostałych: — Zabierzcie swoje rzeczy, lecimy z powrotem do
Nowego Jorku. Chcę, żebyście wszyscy byli na statku w ciągu
najbliższych piętnastu minut. Tych, którzy się nie zjawią —
będziemy musieli tu zostawić. Joe, poskładaj swoje rupiecie na
jedną kupę; jeśli sam nie dasz sobie rady, pomogę ci je zanieść na
statek. W każdym razie chcę je stąd zabrać i ciebie razem
z nimi. — Ponownie zwrócił w stronę Stantona Micka swą
obrzmiałą z gniewu twarz i zaczął coś do niego mówić.,.
Stanton Mick, rozkładając sztywno ręce uniósł się nagle pod
sufit pokoju i przemówił stamtąd swym skrzypiącym głosem,
przypominającym brzęczenie metalowego owada:
— Panie Runciter, niech pan nie pozwala swoim odruchom
zapanować nad rozsądkiem. Sprawa ta wymaga rozwagi, nie zaś
pośpiechu. Proszę uspokoić swych ludzi; zbierzmy się razem, by

podjąć wysiłki zmierzające do wzajemnego zrozumienia. — Jego
kolorowa, okrągła postać balansowała na wszystkie strony,
wykonując poprzeczne ruchy obrotowe. Teraz w kierunku Run-
citera zwrócona była nie jego głowa, lecz nogi.
— Słyszałem o czymś takim — powiedział do Joego Run-
citer. — To samoniszcząca bomba w kształcie człowieka. Pomóż
rai wyprowadzić stąd wszystkich. Przed chwilą przestawili ją na
działanie samoczynne, dlatego uniosła się w górę.
W tym momencie nastąpiła eksplozja.
Zwały smrodliwego dymu, kłębiące się wśród popękanych
ścian opadały ku podłodze, zasłaniając drgającą postać ludzką,
leżącą twarzą w dół u stóp Joego Chipa.
— Zabili Runcitera, panie Chip! — krzyczał Joemu do ucha
Don Denny jąkając się z podniecenia. — To pan Runciter!
— Kogo jeszcze? — spytał Joe chrapliwym głosem, usiłując
złapać oddech; gryzący dym uciskał mu płuca. W głowie dzwoniło
od wstrząsu wywołanego wybuchem. Poczuł, że po szyi spływa
mu coś ciepłego; okazało się, że skaleczył go jeden z odłamków.
— Wydaje mi się, że wszyscy pozostali żyją, choć są ranni —
powiedziała stojąca obok, ale ledwie widoczna Wendy Wright.
— Czy moglibyście wezwać któregoś z animatorów Raya
Hollisa? — spytała Edie Dorn, pochylając się nad Runciterem.
Na jej pobladłej twarzy malowała się rozpacz.
— Nie — powiedział Joe, również schylając się. — Nie masz
racji — zwrócił się do Dona Denny. — On żyje.
Ale Runciter konał leżąc na pokrzywionej podłodze. Za dwie —
trzy minuty słowa Dona Denny staną się faktem.
— Posłuchajcie mnie wszyscy — powiedział głośno Joe. —
Ponieważ pan Runciter jest ranny — ja obejmuję dowództwo,
w każdym razie do momentu naszego powrotu na Ziemię.
— Zakładając — powiedział Al Hammond — że w ogóle uda
nam się tam wrócić. — Przyłożył złożoną chusteczkę do głębokiego
rozcięcia nad prawym okiem.
— Kto z was ma przy sobie broń? — spytał Joe. Inercjałowie
poruszali się bezładnie, nie odpowiadając. — Wiem, że jest to
sprzeczne z zarządzeniami Towarzystwa — ciągnął — ale wiem
też, że niektórzy ją mają. Nie przejmujcie się tym zakazem;
zapomnijcie o wszystkim, co kiedykolwiek mówiono wam na
temat inercjałów mających przy sobie broń podczas pracy.
— Mam broń wśród naszych bagaży. W sąsiednim pokoju —
powiedziała po chwili Tippy Jackson.

Ą
— Moja jest tu — odezwał się Tito Apostos. Trzymał już
w prawej ręce starodawny rewolwer na ołowiane naboje.
— Jeśli macie  rewolwery  w  sąsiednim pokoju,  tam gdzie
zostawiliście wasze rzeczy — idźcie i przynieście je tu — polecił Joe.
Sześciu inercjałów ruszyło w kierunku drzwi.
— Musimy umieścić Runcitera w chłodni — powiedział Joe do
Ala Hammonda i Wendy Wright, którzy pozostali w pokoju.
— Na statku są urządzenia chłodnicze — oznajmił Al Hammond.
— Zaniesiemy go tam. Hammond, niech go pan podniesie
z jednej strony, ja wezmę z drugiej. Apostos, proszę iść przodem
i strzelać do każdego człowieka Hollisa, który próbowałby nas
zatrzymać.
— Czy sądzi pan, że Hollis zorganizował to wspólnie z panem
Mickiem? — spytał Jon lid, wracając do pokoju z tubą laserową
w ręce.
— Razem z nim albo nawet sam — odparł Joe. — Niewy-
kluczone, że w ogóle nie mieliśmy do czynienia z Mickiem, że
była to od samego początku sprawa Hollisa.
Zdumiewające — myślał — że eksplozja człekokształtnej bomby
nie zabiła nas wszystkich. Ciekawy był, co się stało z Zoe Wirt.
Wyglądało na to, że wyszła, zanim nastąpił wybuch — nie widział
jej bowiem nigdzie. Ciekawe, jaka była jej reakcja, gdy dowiedziała
się, że wcale nie pracuje u Stantona Micka, że jej pracodawca,
prawdziwy pracodawca, wynajął nas i sprowadził tutaj po to, by
nas zabić. Zapewne będą musieli wykończyć i ją. Po prostu dla
pewności. Jako świadek tego, co się wydarzyło, nie będzie im już,
rzecz jasna, użyteczna.
Pozostali inercjałowie wrócili już z bronią w rękach i czekali,
aż Joe wyda im jakieś polecenia. Biorąc pod uwagę sytuację,
w jakiej się znaleźli, wszyscy wydawali się dość opanowani.
— Jeśli uda nam się wystarczająco szybko umieścić Runcitera
w chłodni — tłumaczył Joe, wraz z Alem Hammondem niosąc
swego najwyraźniej umierającego szefa w stronę wind — będzie
mógł nadal kierować firmą. Tak, jak robi to jego żona. —
Łokciem nacisnął guzik windy. — Mała jest szansa — dodał —
by winda zjawiła się. W momencie wybuchu odcięli zapewne
dopływ prądu.
Winda nadjechała jednak. Obaj z Hammondem pospiesznie
wnieśli do niej Runcitera.
— Trzy osoby z bronią niech jadą z nami. Reszta...
— Bzdura!  — powiedział Sammy Mundo.  — Nie mamy

zamiaru sterczeć tutaj i czekać na powrót windy. Może nigdy nie
wróci. — Zrobił krok naprzód. Jego twarz wykrzywiona była
przez strach.
— Runciter jedzie w pierwszej kolejności — - powiedział twardo
Joc. Nacisnął guzik i drzwi windy zasunęły się, zamykając w jej
wnętrzu jego, Ala Hammonda, Tito Aposlosa, Wendy Wright,
Dona Denny i Glena Runcitera. — Musimy tak postąpić —
tłumaczył im. gdy winda ruszyła w gore. - - Zresztą, jeśli ludzie
Hollisa czekają tam, my pierwsi wpadniemy w ich ręce. Nie
spodziewają się jednak zapewne, że możemy być uzbrojeni.
—  To ustawa... — zaczął Don Denny.
— Zobacz, czy on jeszcze żyje — polecił Joe Tito Apostosowi,
który nachyliwszy się badał nieruchomo leżącą postać.
— Nadal słabo oddycha — stwierdził po chwili. — A więc
mamy jeszcze szansę.
— - Tak, szansę — powiedział Joe. Od momentu wybuchu
bomby odczuwał przez cały czas odrętwienie, tak fizyczne, jak
i psychiczne; był zesztywniały, zmarznięty i wydawało mu się, że
miał uszkodzone bębenki w uszach. Gdy tylko znajdziemy się
z powrotem na statku — myślał — i umieścimy już Runcitera
w chłodni, będziemy mogli zwrócić się przez radio do wszystkich
pracowników firmy, którzy pozostali w Nowym Jprku, z prośbą
o pomoc. A nawet do wszystkich instytucji zapobiegawczych.
Jeśli nie uda nam się wystartować, będą mogli przyjechać i zabrać
nas stąd.
W gruncie rzeczy sprawa wyglądała jednak inaczej. Zanim
ktokolwiek z członków Towarzystwa dotarłby na Lunę, wszyscy
uwięzieni pod powierzchnią, w przewodzie windy czy na pokładzie
statku byliby już martwi. A zatem faktycznie nie było dla nich
szansy ratunku.
— Mógł pan wpuścić do windy więcej osób — Tito Apostos
spiorunował Joego oskarżycielskim spojrzeniem. — Dałoby się
wcisnąć do środka resztę kobiet. — Ręce trzęsły mu się z pod-
niecenia.
— My jesteśmy bardziej narażeni na atak niż oni — powiedział
Joe. — Hollis oczekuje, że ci, którzy przeżyją wybuch, posłużą się
winda, jak właśnie zrobiliśmy. Zapewne dlatego nie wyłączyli
prądu. Wiedzą, że musimy dostać się z powrotem na statek.
— Już nam to mówiłeś, Joe — powiedziała Wendy Wright.
— Staram się umotywować logicznie swoje postępowanie —
odparł. — To, że zostawiłem resztę osób tam, na dole.

— A zdolności tej dziewczyny? — spytała Wendy. — Tej
pochmurnej ciemnowłosej młodej osoby, która zachowuje się
w tak lekceważący sposób: Pat Jakaśtam. Mogłeś polecić jej, by
cofnęła się w czasie aż do momentu przed zranieniem Runcitera;
ona mogła wszystko zmienić. Czy zapomniałeś o jej talencie?
— Tak — odpowiedział krótko Joe. Istotnie wyleciało mu to
z głowy wśród dymu i bezsensownego zamieszania.
— Wróćmy na dół — zaproponował Tito Apostos. — Sam
mówisz, że ludzie Hollisa będą czekać na nas na powierzchni
i twierdzisz, że bardziej niebezpiecznie jest...
— Jesteśmy już na powierzchni — powiedział Don Denny.
Blady i zesztywniały nerwowo oblizywał wargi, obserwując
rozsuwające się automatycznie drzwi.
Mieli przed sobą ruchomy chodnik wiodący do bali, przy
której, za bramą z membran powietrznych, dostrzec można było
podstawę ich statku stojącego w pozycji pionowej. Dokładnie tak,
jak go zostawili. Na drodze dzielącej ich od pojazdu nie było
nikogo. To dziwne —- pomyślał Joe. - Czyżby byli pewni, że
wybuch bomby zabije nas wszystkich? Popełnili jakiś błąd planując
całą akcje: najpierw sam wybuch, potem fakt, że nie wyłączyli
prądu, a teraz ten pusty korytarz...
— Myślę — mówił Don Denny, w czasie gdy Al Hammond
i Joe przenosili Runcitera z windy na ruchomy chodnik — że
pomieszał im szyki fakt, iż bomba uniosła się pod sufit. Był to
chyba pocisk typu rozpryskowego i większość odłamków uderzyła
w ściany ponad naszymi głowami. Nie przypuszczali, że ktoś
z nas może przeżyć — dlatego nie wyłączyli prądu.
— No cóż, dziękujmy więc Bogu, że uniosła się ona w górę —
stwierdziła Wendy Wright. — Boże, jak tu zimno. Bomba musiała
uszkodzić system ogrzewania tego budynku. — Wyraźnie się
trzęsła.
Ruchomy chodnik niósł ich naprzód przerażająco wolno;
wydawało się Joemu, że musiało minąć przynajmniej z pięć
minut, zanim dowiózł ich do podwójnych drzwi z membran
powietrznych. To ślimacze tempo wydawało mu się najgorsze ze
wszystkiego, co do tej pory przeżyli zupełnie jakby Hollis
celowo zorganizował to w taki właśnie sposób.
— Zaczekajcie! — zawołał ktoś za nimi. Rozległ się odgłos
kroków. Tito Apostos odwrócił się. podnosząc swój rewolwer,
lecz opuścił go na powrót.
— - To reszta naszych ludzi  —- powiedział Don Denny do

Joego, który nie mógł się odwrócić. Obaj z Alem Hammondem
rozpoczęli już manewry zmierzające do przeniesienia ciała Run-
citera przez skomplikowany mechanizm drzwi z membran powie-
trznych. — Nikogo nie brakuje, wszystko w porządku. — Machnął
w ich kierunku ręką z rewolwerem. — Chodźcie!
Statek był nadal połączony z halą specjalnym tunelem z tworzywa
sztucznego. Wsłuchując się w charakterystyczny tępy odgłos, jaki
wydawały jego kroki, Joe zastanawiał się: czyżby pozwalali nam
odjechać? A może czekają na statku? Wygląda na to. że igra z nami
jakaś złośliwa siła, pozwalając nam uciekać i szamotać się, jak kot
ogłupiałej myszy. Bawi się nami; śmieszą ją nasze wysiłki. Ale gdy
dojdziemy już do pewnego punktu, jej pięść zaciśnie się wokół nas
i odrzuci nasze pogruchotane szczątki, jak przedtem ciało Runcitera.
— Denny — odezwał się. — Wejdź pierwszy na statek. Zobacz,
czy czekają tam na nas.
— A jeśli tak? — spytał Denny.
— To wróć — powiedział zgryźliwie Joe — i powiedz nam
o tym; wtedy poddamy się. A potem wybiją nas wszystkich do
końca.
— Poproś tę Pat, czy jak tam ona się nazywa, by posłużyła się
swymi zdolnościami — odezwała się Wendy Wright cichym, ale
nalegającym głosem. — Proszę cię, Joe.
— Spróbujmy dostać się na statek — mówił Tito Apostos. —
Nie podoba mi się ta dziewczyna — nie mam zaufania do jej
zdolności.
— Nie rozumiesz jej ani nie jesteś w stanie pojąć, na czym
polega jej talent — odparł Joe, przyglądając się niskiemu i chu-
demu Donowi Denny, który przebiegł ostatni odcinek tunelu,
manipulował chwilę przy urządzeniach otwierających właz statku,
a potem zniknął w jego wnętrzu. — Nigdy nie wróci — powiedział
dysząc. Wydawało mu się, że Glen Runciter zrobił się jakby
cięższy; utrzymywał go z najwyższym trudem. — Połóżmy tu
Runcitera — zwrócił się do Ala Hammonda. Wspólnie ulokowali
Glena na podłodze tunelu. — Jest ciężki, jak na starego człowie-
ka — ciągnął Joe, prostując się. — Porozmawiam z Pat —
zwrócił się do Wendy.
Dołączyli już do nich pozostali członkowie grupy; stali w tunelu
stłoczeni ciasno obok siebie.
— Co za fiasko — westchnął Joe. — A mieliśmy nadzieję, że
będzie to nasze wielkie osiągnięcie. Nigdy nie wiadomo. Tym
razem Hollis naprawdę nas załatwił.

Gestem wezwał do siebie Pat. Miała twarz czarną od dymu,
a jej uszyta ze sztucznego włókna bluza bez rękawów była
rozdarta: widać było pod nią elastyczną przepaskę, która stosow-
nie do nakazów mody maskowała biust. Była elegancko ozdobiona
wytłoczonymi na niej bladoróżowymi liliami burbońskimi. Nie
wiadomo dlaczego odnotował w myślach ten pozbawiony znacze-
nia szczegół.
— Posłuchaj — zwrócił się do dziewczyny, kładąc jej rękę na
ramieniu. Spojrzał jej w oczy, ona zaś spokojnie wytrzymała jego
wzrok. — Czy możesz się cofnąć do momentu przed wybuchem
bomby? I przywrócić życie Glenowi Runciterowi?
— Teraz już za późno — odparła Pat.
— Dlaczego?
— Po prostu minęło już zbyt wiele czasu. Musiałabym zrobić
to od razu.
— Dlaczego więc tego nie zrobiłaś? — spytała z wyraźną
wrogością Wendy Wright.
Pat odwróciła wzrok od Joego i spojrzała w jej stronę.
— A czy ty o tym pomyślałaś? Jeśli nawet tak, to nic nie
mówiłaś. Nikt nie powiedział na ten temat ani słowa.
— A więc nie poczuwasz się wcale do odpowiedzialności za
śmierć Runcitera? — spytała Wendy. — Mimo że dzięki swym
zdolnościom mogłaś jej zapobiec?
Pat roześmiała się.
— Statek jest pusty — oznajmił Don Denny, wychodząc
z pojazdu.
— W porządku — Joe skinął w kierunku Ala Hammonda. —
Wniesiemy go na statek i ulokujemy w chłodni. — Obydwaj raz
jeszcze podnieśli ciężkie, nieporęczne ciało i znowu ruszyli w kie-
runku pojazdu. Inercjałowie kłębili się i tłoczyli wokół nich, chcąc
jak najprędzej znaleźć się w bezpiecznym miejscu. Niemal namacal-
nie wyczuwał promieniujący od nich lęk, który wytwarzał wokół
wszystkich, łącznie z nim samym, specjalną atmosferę. Pojawiająca
się możliwość bezpiecznego opuszczenia planety zamiast uspokoić
ich — zwiększyła desperację. Bierna rezygnacja, jaką początkowo
objawiali, całkowicie już ich opuściła.
— Gdzie jest klucz? — piskliwym głosem zapytał tuż nad
uchem Joego Jon lid, gdy obaj z Alem Hammondem z wysiłkiem
posuwali się w kierunku chłodni. Chwycił Joego za ramię. —
Klucz, panie Chip.
— Klucz od stacyjki pojazdu — wyjaśnił Al Hammond. —

Glen musi go mieć przy sobie. Znajdziemy go, zanim ulokujemy
Runcitera w chłodni. Potem nie będzie już wolno go dotykać.
Przeszukawszy liczne kieszenie Runcitera, Joe znalazł skórzane
etui na klucze i podał je Jonowi Udowi.
— Czy możemy już wreszcie umieścić go w chłodni? — spytał
z wściekłością. — Dalej, Hammond, na miłość boską, pomóż mi
go tam zanieść. — Nie zrobiliśmy tego wystarczająco szybko. Już
po wszystkim. Nie udało nam się. Trudno, stało się — pomyślał
zrezygnowany.
Silniki rakiet pomocniczych z hukiem zaczęły działać. Statek
zadrżał. Przy tablicy rozdzielczej czterej inercjałowie pracowali
wspólnie — acz niezbyt sprawnie — nad zaprogramowaniem
skomputeryzowanego urządzenia rejestrującego komendy.
— Dlaczego pozwolili nam odejść — zadawał sobie pytanie Joe,
gdy obaj z Alem Hammondem ustawili już pionowo martwe, jak
się wydawało, ciało Runcitera w sięgającej od podłogi do sufitu
chłodni. Specjalne uchwyty zamknęły się na biodrach i ramionach
Glena, utrzymując go w tej pozycji. Zmarznięte kryształki lodu
rzucały połyskliwe światło oślepiające Joe Chipa i Ala Hammonda.
— Nie mogę tego wszystkiego zrozumieć — powiedział.
— Poszkapili się — stwierdził Hammond. — Nie mieli żadnego
planu na wypadek, gdyby bomba zawiodła. Tak jak zamachowcy,
którzy usiłowali zabić Hitlera: gdy stwierdzili, że w bunkrze
wybuchła bomba, uznali wszyscy...
— Wyjdźmy z tej chłodni, zanim umrzemy z zimna — przerwał
Joe. Popchnął Hammonda ku wyjściu i ruszył za nim. Znalazłszy
się na zewnątrz wspólnie zakręcili koło zamykające drzwi komo-
ry. — Boże, co za uczucie! Trudno wyobrazić sobie, że to
urządzenie zachowuje człowieka przy życiu, przynajmniej w pew-
nym sensie.
Ruszył w stronę przedniej części statku, ale zatrzymała go
Francy Spanish. Jej drugie włosy były nadpalone.
— Czy chłodnia zaopatrzona jest w system łączności? —
spytała. — Czy możemy porozumieć się od razu z panem
Runciterem?
— Nie możemy — Joe potrząsnął głową. — Nie ma słuchawek,
mikrofonu ani protofazonów. Nie istnieje więc stan półżycia.
Dopiero gdy przetransportujemy go na Ziemię i umieścimy
w moratorium.
— Jak więc możemy się przekonać, czy umieściliśmy go
w chłodni wystarczająco wcześnie? — spytał Don Denny.

— Nie możemy — odparł Joe.
— Możliwe, że doszło już do trwałych zmian w jego mózgu —
Sammy Mundo skrzywił się i zachichotał.
— To prawda — potwierdził Joe. — Być może nigdy już nie
usłyszymy głosu Glena. Może będziemy zmuszeni bez niego
kierować Korporacją Runcitera, opierając się na tym, co zostało
jeszcze Elli. Może okazać się konieczne przeniesienie naszej
dyrekcji do Moratorium Ukochanych Współbraci w Zurychu
i zarządzanie stamtąd sprawami firmy. — Usiadł na jednym ze
środkowych miejsc, skąd mógł obserwować czterech inercjałów,
spierających się na temat najlepszego sposobu kierowania stat-
kiem. W całym ciele czuł przykry, tępy ból, będący skutkiem
przeżytego wstrząsu. Podświadomie wyciągnął pogniecionego
papierosa i zapalił go.
Zwietrzały i zeschnięty papieros rozsypał mu się w palcach.
Dziwne — pomyślał.
— To z gorąca — powiedział Al Hammond, który spostrzegł,
co się stało. Na skutek wybuchu bomby.
— Czy postarzeliśmy się przez to? — spytała Wendy, wysuwając
się zza pleców Hammonda i siadając koło Joego. — Czuję się
stara; jestem stara, twoje papierosy są stare — od dziś wszyscy
jesteśmy starzy z powodu tego, co się nam wydarzyło. Był to
dzień, jakiego nikt z nas dotąd nie przeżył.
Statek z ogromnym wysiłkiem wzniósł się nad powierzchnię
Luny, bez sensu wlokąc za sobą wykonany ze sztucznego tworzy-
wa tunel łączący.

Odśwież zmatowiałe powierzchnie sprzętów i urządzeń
kuchennych nowym cudownym preparatem Ubik — lat-
wą w użyciu, dającą wysoki połysk warstwą plastykowe-
go tworzywa. Ubik jest zupełnie nieszkodliwy, jeśli
stosuje siego zgodnie z instrukcją. Uwalnia od nieustan-
nego szorowania, dzięki niemu nie tkwisz wciąż >v kuchni!
VII
— Wydaje mi się — stwierdził Joe Chip — że
najlepiej będzie, jeśli wylądujemy w Zurychu. — Wziął do ręki
mikrofonowy audiofon, wchodzący w skład bogatego wyposażenia
luksusowego pojazdu Runcitera i nakręcił numer kierunkowy
Szwajcarii, — Jeśli umieścimy go w tym samym moratorium,
w którym przebywa Ella, będziemy mogli kontaktować się
równocześnie z obojgiem; można sprząc ich elektronicznie, tak by
wspólnie podejmowali decyzje.
— Protofazonicznie — poprawił go Don Denny,
— Czy ktoś z was zna nazwisko dyrektora Moratorium
Ukochanych Współbraci? — spytał Joe.
— Herbert Cośtam — powiedziała Tippy Jackson. — Jakieś
niemieckie nazwisko.
— Herbert Schoenheit von Yogelsang — odezwała się po
chwili namysłu Wendy Wright. — Zapamiętałam to nazwisko, bo
pan Runciter powiedział mi kiedyś, że oznacza to: Herbert,
piękno śpiewu ptaków. Przypominam sobie, że pomyślałam wtedy:
chciałabym się tak nazywać.
— Możesz wyjść za niego za mai — powiedział Tito Apostos,
— Mam zamiar wyjść za Joego Chipa — powiedziała Wendy
pełnym namysłu głosem, przypominającym ton poważnego
dziecka.
— Ach tak? — Nasycone światłem czarne oczy Pat Conley
rozbłysły nagle. — Naprawdę masz taki plan?
— Czy i to możesz zmienić za pomocą swych zdolności? —
zapytała Wendy.
— Mieszkam z Joem. Jestem jego kochanką. Mamy umowę,
na podstawie której pokrywam jego rachunki. Zapłaciłam dziś

rano drzwiom, żeby mógł się wydostać. Gdyby nie ja, siedziałby
do tej pory w swym apartamencie.
— I nie doszłoby do naszej wyprawy na Lunę — powiedział Al
Hammond przyglądając się Pat. Na jego twarzy malowały się
mieszane uczucia.
— Dziś może nie, ale w końcu i tak by do niej doszło —
stwierdziła Tippy Jackson. — Co za różnica? Tak czy owak
uważam, że Joemu miło jest mieć kochankę, która płaci jego
drzwiom. — Szturchnęła Joego łokciem w ramię. Jej twarz
promieniała zaskakującym dla Joego wyrazem lubieżnej aprobaty,
jak gdyby sprawiało jej przyjemność pośrednie uczestnictwo w jego
życiu intymnym. Pani Jackson wydawała się ekstrawertyczką, ale
pod tymi pozorami krył się w niej voyeur,
— Dajcie mi uniwersalną książkę telefoniczną statku — powie-
dział Joe. — Zawiadomię moratorium o naszym przyjeździe. —
Spojrzał na zegarek. — Jeszcze dziesięć minut lotu.
— Oto książka telefoniczna, panie Chip — powiedział Jon lid
po krótkotrwałych poszukiwaniach. Wręczył Joemu ciężką pros-
topadłościenną skrzynkę, wyposażoną w urządzenie wybierające
i klawiaturę z literami.
Joe wystukał na niej: “Szwajc", potem “Żur", wreszcie “Mor
Uko Współ".
— Jak po hebrajsku — powiedziała za jego plecami Pat. —
Zbitki semantyczne.
Urządzenie wybierające przesuwało się tam i z powrotem,
wybierając pewne elementy, a pomijając inne; wreszcie aparat
wyrzucił z siebie perforowaną kartę, którą Joe wsunął w specjalną
szczelinę w obudowie wideofonu.
— Podaję nagraną informację — przemówił metalicznym
głosem wideofon, a z jego wnętrza wyskoczyła perforowana
karta. — Numer, który mi podano, jest nieaktualny. Jeśli
potrzebna jest pomoc, należy umieścić czerwoną kartę w...
— Z którego roku jest ta książka telefoniczna? — spytał .Joe
Uda, który wziął ją, by odłożyć na półkę w szafie ściennej.
— Z 1990 — ma dwa lata — odpowiedział lid, sprawdziwszy
treść pieczęci przybitej na tylnej ścianie skrzynki.
— To niemożliwe — powiedziała Edie Dorn. — Ten statek nie
istniał jeszcze dwa lata temu. Całe wyposażenie jest nowe.
— Może Runciter poczynił drobne oszczędności — wtrącił się
Tito Apostos.
— Ależ skąd! — wykrzyknęła Edie. — Przy budowie tego

statku nie szczędził pieniędzy, starań ani najnowocześniejszego
sprzętu. Wszyscy jego pracownicy wiedzą o tym dobrze: ten
pojazd jest jego radością i chlubą.
— Był jego radością i chlubą — poprawiła ją Francy Spanish.
— Nie zgadzam się z tym — powiedział Joe. Wsunął czerwoną
kartę do szczeliny w obudowie telefonu, mówiąc: — Proszę
o aktualny numer Moratorium Ukochanych Współbraci w Zury-
chu, Szwajcaria. — Znów zwrócił się do Francy Spanish: — Ten
statek jest w dalszym ciągu radością i chlubą Glena, ponieważ
Runciter nadal istnieje.
Czerwona karta wyskoczyła z wnętrza telefonu; wybite już
zostały na niej odpowiednie znaki. Joe wrzucił ją do otworu
przyjmującego numery. Tym razem skomputeryzowany mecha-
nizm wideofonu zareagował spokojnie: na ekranie pojawiła się
blada, pewna siebie twarz obłudnego, wścibskiego człowieka,
który kierował Moratorium Ukochanych Współbraci. Joe przy-
pomniał go sobie z niechęcią.
— Jestem Herr Herbert Schoenheit von Yogelsang. Czy po-
stanowił pan zwrócić się do mnie w swym bólu, sir? Proszę
łaskawie podać mi swe nazwisko i adres, na wypadek gdybyśmy
zostali rozłączeni — właściciel moratorium sprawiał wrażenie
człowieka zupełnie spokojnego.
— Zdarzył się wypadek — powiedział Joe.
— To, co my uważamy za wypadek — stwierdził von Yogel-
sang — jest w istocie tylko przejawem działalności Boga. W pew-
nym sensie całe życie można nazwać wypadkiem. A jednak...
— Nie zamierzam wdawać się w dyskusje teologiczne —
oświadczył Joe. — W każdym razie nie w tej chwili.
— A jednak właśnie w takiej chwili bardziej niż kiedykolwiek
pociecha, jaką niesie religia, przynosi największą ulgę. Czy zmarły
jest pańskim krewnym?
—- Naszym szefem — odparł Joe. — To Glen Runciter, prezes
Korporacji Runcitera z Nowego Jorku. Jego żona, Ella, jest już
u pana. Będziemy lądować za osiem, dziewięć minut. Czy może
pan przysłać jedną ze swych ciężarówek-chłodni?
— Czy w tej chwili przebywa w chłodni?
— Nie — odparł Joe. — Wygrzewa się na plaży w Tampa, na
Florydzie.
— Domyślam się, że pańska żartobliwa odpowiedź oznacza
potwierdzenie.
— Proszę, aby pański wóz oczekiwał na nas w porcie lotów

kosmicznych — powiedział Joe i przerwał połączenie. Będziemy
odtąd musieli funkcjonować za pośrednictwem takiego człowie-
ka — myślał.
— Dostaniemy Raya Hollisa — odezwał się do zebranych
wokół inercjałów.
— Jak to, na miejsce pana Runcitera? — spytał Sammy Mundo.
— Odnajdziemy go i wykończymy — powiedział Joe. — Za to,
co zrobił.
Glen Runciter... — myślał. — Zamrożony w pionowej
pozycji w przezroczystej plastykowej trumnie, ozdobionej pla-
stykowymi różyczkami. Pobudzany do stanu aktywnego półżycia
raz w miesiącu na okres godziny. Niszczejący, słabnący, coraz
trudniej słyszalny. Boże — pomyślał z wściekłością — że
też spośród wszystkich ludzi na świecie akurat jemu musiało
się to przytrafić. Był tak pełen życia. I emanowało z niego
tyle witalności.
— W każdym razie — odezwała się Wendy — będzie bliżej Elli.
— W pewnym sensie — przyznał Joe. — Mam nadzieję, że nie
ulokowaliśmy go w chłodni zbyt... — przerwał, nie chcąc głośno
wypowiedzieć swych myśli. — Nie lubię moratoriów. Ani ich
właścicieli. Nie znoszę Herberta Schoenheit von Yogelsang.
Dlaczego nie odpowiada mu to. które znajduje się w Nowym
Jorku?
— To szwajcarski wynalazek — powiedziała Edie Dom. —
I według badań dokonanych przez bezstronne firmy, przeciętna
długość półżycia w moratoriach szwajcarskich przewyższa o pełne
dwie godziny wyniki osiągane u nas. Szwajcarzy znają — jak się
wydaje —jakieś specjalne sposoby.
— ONZ powinna zakazać utrzymywania ludzi w stanie pół-
życia — powiedział Joe. — Zakłóca to naturalny cykl narodzin
i zgonów.
— Gdyby Bóg był zwolennikiem półżycia, każdy z nas rodziłby
się w trumnie wypełnionej suchym lodem — powiedział drwiącym
tonem Al Hammond.
— Jesteśmy już w zasięgu działania mikrofalowego nadajnika
z Zurychu — powiedział Don Denny, który siedział przy pulpicie
sterowniczym. — On doprowadzi nas do końca podróży —
odszedł od pulpitu z ponurym wyrazem twarzy.
— Przestań się martwić — zwróciła się do niego Edie Dorn. —
Powiem twardo i brutalnie: pomyśl tylko, ile mieliśmy wszyscy
szczęścia. Moglibyśmy już nie żyć. Zginąć od bomby albo broni

laserowej — już po wybuchu. Poczujesz się lepiej, gdy nam się
wreszcie uda wylądować: będziemy znacznie bezpieczniejsi.
— Fakt, że mieliśmy jechać na Lunę, powinien był wzbudzić
nasze podejrzenia — powiedział Joe, myśląc: podejrzenia Run-
citera. — Ze względu na lukę w przepisach prawnych regulujących
sprawy jurysdykcji cywilnej na tej planecie. Runciter zawsze nam
powtarzał: “Bądźcie podejrzliwi wobec każdego, kto zleca wam
pracę poza Ziemią". Gdyby żył, mówiłby to właśnie teraz.
“Szczególną zaś ostrożność zachowajcie wtedy, gdy chcą, byście
pojechali na Lunę. Zbyt wiele instytucji zapobiegawczych dało się
już na to nabrać". — Jeśli w moratorium powróci do życia —
pomyślał — będzie to pierwsza rzecz, jaką powie. Będzie mówił:
“Zawsze bytem podejrzliwy wobec wszystkiego, co miało związek
z Luną". Ale nie był wystarczająco podejrzliwy. Kontrakt był
zbyt korzystny; nie potrafił go odrzucić. I tak złapali go na tę
przynętę. Jak zresztą sam zawsze przepowiadał.
Zahuczały rakiety hamujące, uruchomione przez mikrofalowy
nadajnik portu w Zurychu. Pojazd zadrżał lekko.
— Joe — odezwał się Tito Apostos — będziesz musiał powia-
domić Ellę o tym, co przydarzyło się Runciterowi. Czy zdajesz
sobie z tego sprawę?
— Myślę o tym — odparł Joe. — Od momentu, kiedy
wystartowaliśmy w drogę powrotną.
Statek zwolnił wyraźnie i sterowany za pomocą różnych
homeostatycznych urządzeń wspomagających, podchodził do
lądowania.
— A w dodatku — odezwał się Joe — muszę o tym, co zaszło,
powiadomić Towarzystwo. Dadzą nam okropną szkołę. Od razu
powiedzą, że daliśmy się złapać w pułapkę jak barany.
— Ale Towarzystwo jest wobec nas nastawione przychylnie —
stwierdził Sammy Mundo.
— Po takim fiasku nikt nie będzie wobec nas nastawiony
przychylnie — odpowiedział Al Hammond.
Na skraju lądowiska w Zurychu oczekiwał na nich helikopter
napędzany energią baterii słonecznych. Widniał na nim napis
“Moratorium Ukochanych Współbraci". Obok stał podobny do
żuka osobnik, ubrany w strój europejski, składający się z twee-
dowej togi, wygodnych sportowych mokasynów, szkarłatnej szarfy
i purpurowej czapki w kształcie śmigła samolotu. Gdy tylko Joe

zszedł po pomoście pojazdu na gładką powierzchnię lądowiska,
właściciel moratorium podbiegł ku niemu drobnym kroczkiem,
wyciągając dłoń w rękawiczce.
— Z pańskiego wyglądu wnoszę, że nie była to podróż
obfitująca w radosne wydarzenia — przemówił von Yogelsang,
wymieniając z Joem krótki uścisk dłoni. — Czy moi ludzie mogą
wejść na pokład pańskiego statku i zacząć...
— Tak — powiedział Joe. — Wejdźcie na pokład i zabierzcie
go.
Z rękami w kieszeniach, przygnębiony i ponury, powlókł się
w kierunku kawiarni lotniska. Od dziś rozpocznie się zwykłe
postępowanie — pomyślał. — Wróciliśmy na Ziemię; Hollis nie
wykończył nas — mieliśmy szczęście. Operacja na Lunie, pułapka,
w którą wpadliśmy, w ogóle wszystkie te koszmarne wstrętne
rzeczy, które przeżyliśmy, są już za nami. Zaczyna się nowa faza,
na której przebieg nie mamy bezpośredniego wpływu.
— Proszę o pięć centów — powiedziały drzwi wiodące do
kawiarni, nie otwierając się przed nim.
Poczekał, aż minie go wychodząca właśnie z kawiarni para,
potem zręcznie prześliznął się tuż za nią, podszedł do wolnego
stołka i usiadł zgarbiony, oburącz opierając się o bar.
— Proszę o kawę — powiedział, przestudiowawszy kartę dań.
— Ze śmietanką czy z cukrem — spytał głośnik połączony
z wieżyczką, gdzie mieścił się ośrodek zarządzający kawiarnią.
— Ze śmietanką i z cukrem.
Z małego okienka wysunęła się filiżanka kawy, dwie małe
papierowe torebki z cukrem i pojemnik ze śmietanką w kształcie
probówki. To wszystko zatrzymało się na powierzchni baru tuż
przed nosem Joego.
— Proszę o jeden międzynarodowy poscred — powiedział
głośnik.
— Zapiszcie to na rachunek Glena Runcitera, dyrektora
Korporacji Runcitera z Nowego Jorku — zażądał Joe.
— Proszę więc o włożenie odpowiedniej karty kredytowej —
rzekł głośnik.
— Od pięciu lat nie pozwalają mi posługiwać się kartą kredy-
tową — powiedział Joe. — Ciągle jeszcze spłacam kredyty
zaciągnięte w...
— Proszę o jeden poscred — oznajmił głośnik. Zaczęło do-
chodzić z niego złowieszcze tykanie. — W przeciwnym razie za
dziesięć sekund zawiadomię policję.

Joe wrzucił monetę — tykanie ustało.
— Nie potrzebujemy takich klientów jak pan — powiedział
głośnik.
— Któregoś dnia — powiedział z wściekłością Joe — ludzie
tacy jak ja powstaną i obalą wasze rządy; taki będzie kres tyranii
maszyn homeostatycznych. Wrócą czasy, kiedy liczyły się wartości
ludzkie, serdeczność i współczucie. Wtedy ktoś, kto jak ja przeszedł
ciężkie chwile i naprawdę potrzebuje filiżanki gorącej kawy, która
podtrzyma go na duchu i pozwoli mu normalnie funkcjonować
w sytuacji wymagającej od niego aktywnego działania, dostanie
tę kaw? bez względu na to, czy akurat ma przy sobie jeden
poscred, czy też nie. — Podniósł maleńki pojemnik na śmietankę
i odłożył go z powrotem na bar. — A ponadto wasza śmietanka
czy mleko, czy cokolwiek mi podaliście, jest skwaśniałe.
Głośnik nie przerwał swego milczenia.
— Czy nie macie zamiaru zrobić czegoś w tej sprawie? —
spytał Joe, — Mieliście mnóstwo do powiedzenia, kiedy chodziło
wam o pieniądze.
Płatne drzwi kawiarni otwarły się i wszedł Al Hammond.
Zbliżył się do Joego i usiadł przy nim.
— Pracownicy moratorium przenieśli już Runcitera do swego
śmigłowca. Są gotowi do startu; pytają, czy polecisz z nimi.
— Popatrz na tę śmietankę — powiedział Joe, podnosząc
pojemnik w górę; płyn osadzał się na ściankach w postaci
stwardniałych grudek. — Oto co otrzymujesz za sumę jednego
poscreda w jednym z najnowocześniejszych, najbardziej roz-
winiętych technologicznie miast świata. Nie wyjdę stąd, zanim ten
zakład nie załatwi mojej reklamacji albo zwracając mi pieniądze,
albo dostarczając inną śmietankę.
Al Hammond położył rękę na ramieniu Joego i przyjrzał mu
się uważnie.
— O co chodzi, Joe?
— Najpierw mój papieros — liczył Joe. — Potem nieaktualna
od dwu lat książka telefoniczna na statku. A teraz podają mi
kwaśną śmietankę, sprzed tygodnia. Nie pojmuję tego, Al.
— Wypij kawę bez mleka — powiedział Al. — I chodź do
helikoptera, żeby już można było przewieźć Runcitera do mora-
torium. Reszta ludzi zostanie na statku aż do twego powrotu.
A potem jedziemy do najbliższego oddziału Towarzystwa i skła-
damy im pełny raport.
Joe podniósł filiżankę i stwierdził, że kawa jest zimna, gęsta

i nieświeża; na jej powierzchni unosiła się porowata pleśń. Ze
wstrętem odstawił filiżankę. — O co chodzi? — pomyślał. — Co
się ze mną dzieje? — Jego wstręt zmienił się nagle w dziwny,
niewytłumaczalny lęk.
— Chodźże, Joe — Al chwycił go silnie za ramię. — Zapomnij
o kawie. To nieistotne. Ważne jest teraz, żeby dowieźć Runcitera
do...
— Czy wiesz, kto dał mi tego poscreda? — spytał Joe. — Pat
Conley. I od razu zrobiłem z nim to, co zawsze robię z pienię-
dzmi — wrzuciłem go w błoto. Wydałem na parzoną w zeszłym
roku filiżankę kawy. — Pod wpływem nacisku dłoni Ala Hatn-
monda zsunął się ze swego stołka. — Może pojechałbyś ze mną
do moratorium? Będę potrzebował pomocy i poparcia, zwłaszcza
podczas rozmowy z Elłą. Co mamy zrobić? Zrzucić winę na
Runcitera? Powiedzieć, że to on zadecydował o naszym wyjeździe
na Lunę? To przecież prawda. A może trzeba powiedzieć jej coś
innego — na przykład, że jego statek miał wypadek albo że zmarł
z przyczyn naturalnych?
— Ale przecież Runciter zostanie do niej w końcu pod-
łączony — powiedział Hammond. — I powie jej prawdę. Więc
i ty musisz powiedzieć jej prawdę.
Wyszli z kawiarni i ruszyli w stronę helikoptera stanowiącego
własność Moratorium Ukochanych Współbraci.
— Może załatwię to w ten sposób, żeby Runciter sam jej o tym
powiedział — wchodząc do wnętrza śmigłowca mówił Joe. —
Dlaczego nie? To on postanowił, że mamy jechać na Lunę —
niech sam jej o tym opowie. On umie z nią rozmawiać.
— Czy panowie są gotowi? — spytał von Yogelsang siedzący
przy sterach śmigłowca. — Możemy rozpocząć naszą smutną
drogę w kierunku miejsca wiecznego spoczynku pana Runcitera?
Joe jęknął i zaczął wyglądać przez okno helikoptera, skupiając
całą uwagę na budynkach portu lotniczego.
— Startujemy — powiedział Al.
Kiedy już byli w powietrzu, von Yogelsang przycisnął jakiś
guzik na tablicy rozdzielczej. Z wielu głośników, rozmieszczonych
po całej kabinie, popłynęły donośne dźwięki Missa Solemnis
Beethovena. Liczne głosy wielokrotnie powtarzały: Agnus Dei, ąui
tollis peccata mundi, towarzyszyła im wzmocniona elektronicznie
orkiestra symfoniczna.
— Czy wiesz, że Toscanini, dyrygując operą, miał zwyczaj
śpiewać równocześnie z wykonawcami? — spytał Joe. — Że

w nagraniu  Traviaty usłyszeć go można podczas arii Sempre
Liberał
— Nie wiedziałem o tym — odparł Al. Obserwował przesuwa-
jące się pod nimi lśniące, masywne budynki mieszkalne Zurychu.
Joe spostrzegł, że sam także przygląda się ich majestatycznemu
pochodowi.
— Libera me, Domine — powiedział.
— Co to znaczy?
— Znaczy to: Boże, zmiłuj się nade mną. Nie wiedziałeś o tym?
Przecież wszyscy to wiedzą.
— Skąd ci to przyszło do głowy?
— To przez tę muzykę. Tę cholerną muzykę. Proszę wyłączyć
głośniki — zwrócił się do von Yogelsanga. — Runciter i tak jej
nie słyszy. Słyszę ją tylko ja, a ja nie mam na nią ochoty. Ty też
masz tego dosyć, prawda? — zwrócił się do Ala Hammonda.
— Uspokój się, Joe — powiedział Al.
— Wieziemy naszego zmarłego szefa do miejsca, które nazywa
się Moratorium Ukochanych Współbraci, a ty mi mówisz:
“uspokój się" — powiedział Joe. — Wiesz co, Runciter wcale nie
musiał jechać z nami na Lunę, mógł wysłać nas tam i zostać
w Nowym Jorku. A teraz najbardziej kochający życie, najpełniej
korzystający z życia człowiek, jakiego znałem, został...
— Pański ciemnoskóry przyjaciel dał nam dobrą radę — wtrącił
się von Yogelsang.
— Jaką radę?
— Żeby się pan uspokoił. — Von Yogelsang otworzył skrytkę
umieszczoną obok tablicy rozdzielczej helikoptera i wręczył Joemu
kolorowe pudełko. — Proszę się poczęstować, panie Chip.
— Guma do żucia o działaniu uspokajającym — powiedział
Joe, biorąc od niego pudełko i otwierając je w zadumie. —
O smaku morelowym. Czy muszę ją zażyć? — spytał Ala.
— Powinieneś — odparł Hammond.
— Runciter nigdy nie zażyłby środka uspokajającego w podob-
nych okolicznościach. Glen Runciter przez całe życie nie zażył
środka uspokajającego. Wiesz, z czego zdałem sobie teraz sprawę,
Al? On oddał swe życie, żeby ocalić nas. To znaczy, w sposób
niebezpo średni.
— Bardzo niebezpośredni — powiedział Al. — Jesteśmy na
miejscu. — Helikopter zaczai zniżać się w kieruttku pola do
lądowania namalowanego na dachu budynku. — Czy myślisz, że
uda ci się zapanować nad sobą?

— Opanuję się, gdy usłyszę glos Runcitera — powiedział
Joe. — Kiedy przekonam się, że w jakiejś tam formie życia — czy
półżycia — trwa nadal.
— Niech pan się o to nie martwi, panie Chip — powiedział
pogodnie właściciel moratorium. — Uzyskujemy zwykle zupemie
zadowalający strumień protofazonów. Przynajmniej na początku.
Dopiero później, gdy okres półżycia dobiega końca, nadchodzą
smutne chwile. Ale przy rozsądnym planowaniu można odsunąć
ten moment o wiele lat. — Zgasił silnik helikoptera i dotykając
jakiejś gałki rozsunął drzwi kabiny. — Witajcie w Moratorium
Ukochanych Współbraci — powiedział, puszczając ich przodem
w kierunku wyjścia na dach, na którym wylądował helikopter. —
Moja sekretarka, panna Beason, zaprowadzi panów do rozmów-
nicy. Poczekajcie tam chwilę, a otaczające was barwy i formy
w subtelny sposób wywołają w waszych sercach nastrój spokoju.
Ja zaś dostarczę tam pana Runcitera, gdy tylko moi technicy
nawiążą z nim kontakt.
— Chcę być obecny podczas całej procedury — powiedział
Joe. — Chcę widzieć, jak pańscy technicy będą go ożywiać.
— Może jako przyjaciel zdoła mu pan to wytłumaczyć —
zwrócił się do Ala właściciel moratorium.
— Musimy zaczekać w rozmównicy, Joe — powiedział Al.
— Zachowujesz się jak wuj Tom — powiedział Joe, patrząc na
niego z wściekłością.
— Wszystkie moratoria funkcjonują w ten sposób — mówił
Al. — Chodźmy do rozmównicy.
— Jak długo to potrwa? — spytał Joe właściciela moratorium.
— Będziemy dokładnie znali sytuację już w ciągu piętnastu
minut. Jeżeli po upływie tego czasu nie uzyskamy wymiernego
sygnału...
— Macie zamiar próbować tylko przez piętnaście minut? —
spytał Joe. Zwrócił się do Ala. — Tylko przez piętnaście minut
będą usiłowali przywrócić do życia człowieka większego niż my
wszyscy razem. — Chciało mu się płakać. I to głośno. — Chodź,
Al — powiedział. — Pójdziemy...
— To ty chodź ze mną — powtórzył Al. — Do rozmównicy.
Joe poszedł za nim do wskazanego im pomieszczenia.
— Chcesz papierosa? — spytał Al, siadając na kanapie ze
sztucznej skóry bawolej. Wyciągnął paczkę w kierunku Joego.
— One są zleżałe — powiedział Joe. Nie musiał brać ani
dotykać żadnego z nich; był o tym przekonany.

— Istotnie — Al schował pudełko. — Skąd o tym wiedzia-
łeś? — Czekał przez chwilę na odpowiedź. — Zniechęcasz się
łatwiej niż ktokolwiek ze znanych mi ludzi. Mamy szczęście, że
żyjemy; to my wszyscy moglibyśmy teraz leżeć w chłodni.
A Runciter siedziałby w tej pomalowanej na głupie kolory
rozmównicy. — Spojrzał na zegarek.
— Wszystkie papierosy na świecie są zleżałe — powiedział Joe.
Zerknął na swój zegarek. Dziesięć po. Zapadł w zadumę. Liczne
myśli, ponure, nie uporządkowane i bez związku przepływały mu
przez głowę jak srebrzące się ryby. Obawy, niechęci i niepewności.
A potem te srebrne ryby ustąpiły miejsca lękowi. — Gdyby żył
Runciter i siedział w tej rozmównicy, wszystko byłoby w porządku.
Nie wiem dlaczego, ale jestem o tym przekonany. — Zastanawiał
się, co w tej chwili robią technicy moratorium z ciałem Glena,
— Czy pamiętasz dentystów? —- spytał Ala.
— Nie pamiętam, ale wiem, czym oni się zajmowali.
— Dawniej ludziom psuły się zęby.
— Wiem — powiedział Al.
— Ojciec opowiadał mi, co przeżywało się siedząc w poczekalni
u dentysty. Za każdym razem, gdy pielęgniarka otwierała drzwi,
człowiek myślał: to już teraz. Bałem się tego przez całe życie.
— I tak właśnie czujesz się w tej chwili? — spytał Al.
— W tej chwili myślę: rany boskie, dlaczego ten głupi cymbał,
który jest dyrektorem, nie przyjdzie tu wreszcie i nie powie nam,
że on żyje. Ze Runciter żyje. Albo — że nie żyje. Jedno z dwojga.
Tak lub nie.
— Odpowiedź prawie zawsze jest pozytywna. Jak mówił
Yogelsang, statystycznie.,.
— Tym razem będzie negatywna.
— Nie możesz tego przecież wiedzieć.
— Zastanawiam się — powiedział Joe — czy Ray Hollis ma
w Zurychu swoje przedstawicielstwo.
— Oczywiście, że ma. Ale zanim sprowadzisz tu jasnowidza,
i tak będziemy już wszystko wiedzieli.
— Zadzwonię do jasnowidza — zdecydował Joe. - - Od razu
porozumiem się z kimś z nich. — Wstał zastanawiając się, gdzie
może być wideofon. — Daj mi dwadzieścia pięć centów.
Al przecząco pokręcił głową.
— W pewnym sensie — stwierdził Joe — jesteś moim pracow-
nikiem. Musisz robić to, co ci polecę, w przeciwnym razie zwolnię
cię. Zaraz po śmierci Runcitera objąłem kierownictwo firmy.

Sprawuję je od momentu wybuchu bomby; to ja zdecydowałem,
że należy go tu przywieźć i ja postanowiłem teraz wynająć na
kilka minut jasnowidza. Proszę o dwadzieścia pięć centów —
zakończył, wyciągając rękę.
— I pomyśleć, że Korporacją Runcitera kieruje człowiek,
który nigdy nie ma przy sobie nawet pięćdziesięciu centów —
powiedział Al. — Proszę, masz. — Wyjął z kieszeni monetę
i rzucił ja Joemu. — Dopisz tę sumę do mojej najbliższej pensji.
Joe wyszedł z rozmównicy i wlókł się korytarzem, z zadumą
pocierając czoło, To nienaturalne miejsce — myślał — ulokowane
w połowie drogi pomiędzy życiem a śmiercią. Naprawdę jestem
teraz szefem Korporacji Runcitera, jeżeli nie liczyć Elli, która nie
żyje i może zabierać głos tylko wtedy, kiedy odwiedzę moratorium
i każę ją obudzić. Znam szczegóły testamentu Glena Runcitera,
które teraz automatycznie zaczęły nas obowiązywać: ja mam
kierować firmą do momentu, kiedy sama Ella lub oni oboje nie
zostaną obudzeni i nie zdecydują, kto ma objąć miejsce Glena.
Oboje muszą wyrazić zgodę — w obu testamentach ujęte to jest
jako warunek niezbędny. A może — pomyślał — dojdą do
wniosku, że mogę na stałe pozostać na tym stanowisku.
Nigdy do tego nie dojdzie — zdał sobie sprawę. — Nie wchodzi
w rachubę człowiek, który nie umie uporządkować własnych
finansów. Jasnowidz Hollisa i to powinien wiedzieć — przyszło
mu do głowy. — Od nich dowiem się, czy otrzymam awans na
stanowisko dyrektora firmy, czy też nie. Dobrze byłoby mieć
pewność i w tej sprawie. Tym bardziej że i tak przecież muszę
wynająć jasnowidza.
— Gdzie jest wideofon do użytku publicznego? — spytał
umundurowanego funkcjonariusza moratorium.
— Dziękuję — powiedział, gdy ten wskazał mu kierunek. Szedł
dałej, aż wreszcie znalazł automatyczny aparat. Podniósł słu-
chawkę, usłyszał sygnał i wrzucił otrzymaną od Ala monetę.
— Przykro mi, sir, ale nie mogę przyjmować pieniędzy, które
już wycofano z obiegu — powiedział aparat. Moneta wypadła
z otworu w jego obudowie i wylądowała u stóp Joego, Odrzucona
z niesmakiem.
— O co chodzi? — spytał, schylając się niezgrabnie, by podnieść
monetę. — Od kiedy dwudziestopieciocentówki Federacji Północ-
noamerykańskiej są wycofane z obiegu?
— Bardzo żałuję, sir, ale to, co pan do mnie wrzucił, nie było
dwudziestopięciocentówką Federacji Północnoamerykańskiej, lecz

starą monetą Stanów Zjednoczonych Ameryki, bitą w Filadelfii.
Obecnie ma ona wartość jedynie dla numizmatyków.
Joe przyjrzał się dwudziestopieciocentówce. Na jej zmatowiałej
powierzchni widniał profil George'a Washingtona. I data. Moneta
pochodziła sprzed czterdziestu lat. I — jak stwierdził telefon —
dawno już została wycofana z obiegu.
— Czy ma pan jakieś trudności, sir? — spytał uprzejmie
pracownik moratorium, zbliżając się do Joego. — Widziałem, że
automat odrzucił pańską monetę. Czy mógłbym ją zobaczyć?
Wyciągnął dłoń i Joe wręczył mu dwudziestopięciocentówkę
Stanów Zjednoczonych.
— Dam panu za nią współczesną monetę wartości dziesięciu
franków szwajcarskich, którą będzie pan mógł zapłacić za
rozmowę.
— Zgoda — powiedział Joe. Dokonawszy wymiany wrzucił
dziesięciofrankówkę do otworu aparatu i nakręcił numer między-
narodowej centrali firmy Hollisa.
— Tu firma Talenty Hollisa — odezwał się uprzejmy głos
kobiecy. Na ekranie pojawiła się twarz młodej dziewczyny,
zmieniona nieco przez najnowszego typu środki kosmetyczne.
— Ach. to pan, panie Chip — powiedziała dziewczyna, roz-
poznając go. — Pan Hollis zapowiedział nam, że będzie pan
dzwonić. Czekaliśmy całe popołudnie.
Jasnowidze — pomyślał Joe.
— Pan Hollis — ciągnęła dziewczyna — polecił nam połączyć
pana z nim; chce osobiście załatwić pańską sprawę. Czy może pan
chwileczkę poczekać — już pana łączę. A więc za moment, panie
Chip, jeśli Bóg da, usłyszy pan głos pana Holłisa.
Jej twarz znikła. Miał przed sobą szary, ponury ekran. Po
chwili pojawiła się na nim posępna, niebieskawa twarz o głęboko
osadzonych oczach: tajemnicze oblicze, pozbawione szyi i reszty
ciała. Oczy przypominały mu klejnoty, mające jakąś skazę;
błyszczące, ale błędnie oszlifowane. Oczy Hollisa nierówno
odbijały światło w różnych kierunkach.
— Halo, panie Chip.
A więc tak on wygląda — pomyślał Joe. Fotografie nie
oddawały tego dokładnie: nie pokazywały nierówności płaszczyzn
i powierzchni. Wydawało się, że cała konstrukcja upadła na
ziemię, stłukła się i została na nowo sklejona — ale nie odzyskała
już dawnego wyglądu.
— Towarzystwo — stwierdził Joe — otrzyma pełny raport

o morderstwie, jakiego dopuścił się pan na osobie Glena Run-
citera. Mają oni wielu zdolnych adwokatów, spędzi pan resztę
życia w sądzie. — Bezskutecznie czekał na jakąś reakcję ze strony
właściciela twarzy. — Wiemy, że to pańska sprawka — dodał
czując bezowocność, bezsensowność swych poczynań.
— Jeżeli chodzi o meritum sprawy, z którą się pan do nas
zwraca — powiedział Hollis głosem, który przypominał Joemu
szelest pełzających po sobie węży — pan Runciter nie będzie...
Joe drżącą dłonią odwiesił słuchawkę.
Odbył drogę powrotną tym samym korytarzem, którym szedł
poprzednio i znowu dotarł do rozmównicy, Siedział tam ponury
Al Hammond, łamiąc na kawałki suchy jak pieprz przedmiot,
będący niegdyś papierosem. Przez chwilę panowała cisza, potem
Al podniósł wzrok na Joego.
— Odpowiedź brzmi przecząco — powiedział Joe.
— Był tu Yogelsang i pytał o ciebie — odparł Al. — Za-
chowywał się bardzo dziwnie i widać było po nim, co się tam
dzieje. Trzymam zakład osiem do sześciu, że boi się powiedzieć ci
o tym wprost i będzie długo kluczył, ale sprowadzi się to — jak
powiedziałeś — do odpowiedzi: nie. I co teraz? — czekał na
decyzję Joego.
— Teraz wykończymy Hollisa.
— Nie wykończymy go.
— Towarzystwo... — przerwał. Do rozmównicy wsunął się
właściciel moratorium. Widać było, że jest nieswój i zdenerwowa-
ny — usiłował jednak zachować postawę twardego człowieka,
który znosi swój los ze spokojem i obojętnością.
— Zrobiliśmy, co było w naszej mocy. Przy tak niskich
temperaturach przepływ prądu odbywa się w zasadzie bez za-
kłóceń: przy minus 150°C nie obserwuje się zauważalnej oporności.
Powinniśmy otrzymać wyraźny i silny sygnał, ale wzmacniacz
przekazał nam tylko szum o częstotliwości 60 herców. Proszę
jednak zwrócić uwagę na fakt, że nie mieliśmy żadnego wpływu
na działanie urządzenia chłodniczego, w którym pan Runciter
początkowo przebywał. Proszę o tym pamiętać.
— Pamiętamy o tym — powiedział Al sztywno podnosząc się
z miejsca. — To chyba wszystko — zwrócił się do Joego.
— Porozmawiam z Ellą — oznajmił Joe.
— Teraz? — spytał Al. — Poczekaj lepiej; zastanów się, co
chcesz jej powiedzieć. Porozmawiaj z nią jutro. Jedź do domu
i prześpij się trochę.

— Jechać do domu to znaczy jechać do Pat Conley — stwierdził
Joe. — A w moim stanie z nią też nie mam siły rozmawiać.
— Weź więc pokój w hotelu, tu w Zurychu — poradził mu
Al. — Zniknij. Ja wrócę na statek, opowiem wszystko tamtym
i złożę Towarzystwu meldunek. Możesz upoważnić mnie do tego
na piśmie. — Odwrócił się w kierunku von Yogelsanga. — Czy
może pan dać nam papier i pióro?
— Wiesz, z kim mam ochotę porozmawiać? — spytał Joe, gdy
właściciel moratorium oddalił się w poszukiwaniu przyborów do
pisania. — Z Wendy Wright. Ona będzie wiedziała, co należy
zrobić. Liczę się z jej zdaniem. Ciekaw jestem dlaczego — przecież
prawie jej nie znam. — Zauważył, że rozmównice wypełnia
subtelna, cicha melodia. Słychać ją było przez cały czas. Ta sama,
co na pokładzie helikoptera. — Dies irae, diea Ula — śpiewał
posępnie chór. — Sofaet saeclum in favilla, teste David cum
Sybilla.' — Requiem Verdiego — uświadomił sobie. Zapewne von
Yogelsang, przychodząc o dziewiątej do pracy, osobiście włączał
muzykę.
— Gdy będziesz już miał pokój w hotelu — mówił Al —
prawdopodobnie uda mi się namówić Wendy Wright, żeby cię
tam odwiedziła.
— To byłoby niemoralne — stwierdził Joe.
— Co? — Al spojrzał na niego ze zdumieniem. — W takiej chwili?
Kiedy z całej organizacji nie pozostaną nawet wspomnienia, jeżeli ty
nie pozbierasz się do kupy? Wszystko, co pomoże ci funkcjonować,
jest rzeczą pożądaną, a nawet konieczną. Idź do wideofonu,
porozum się z hotelem, potem wróć tu, podaj mi nazwę hotelu i...
— Wszystkie nasze pieniądze są bez wartości — powiedział
Joe. — Nie mogę posługiwać się wideofonem, chyba że znajdę
numizmatyka, który się ze mną zamieni, dając mi jeszcze jedną
dzisięciofrankówkę szwajcarską, znajdującą się aktualnie w obiegu.
— O rany! — powiedział Al, wzdychając głośno i potrząsając
głową.
— Czy to moja wina? — spytał ze złością Joe. — Czy
to ja sprawiłem, że ta dwudziestopięciocentówka od ciebie
zestarzała się?

* Dies irae... (tac.) — Dzień to pomsty, z której chwilą świat
pożary w popiół spylą: świadkiem Dawid ze Sybilla. Ten i następne cytaty
z hymnu Dies irae Tomasza z Celano, franciszkanina (1260 rok). Tekst
polski wg Mazalu rzymskiego, 1931.

— W jakiś tam dziwny sposób — powiedział Al — to istotnie
twoja wina. Ale nie wiem, dlaczego. Może kiedyś na to wpadnę.
Okay, pójdziemy razem na pokład naszego statku. Możesz zabrać
stamtąd Wendy Wright i wziąć ją do hotelu.
— Quantus tremor est futurus — śpiewał chór. — Quando
iudex est venturus, cuncta stricte discussurus*.
— Czym zapłacę za hotel? Oni też nie przyjmą naszych
pieniędzy — tak jak wideofon.
Al zaklął, wyciągnął portfel i obejrzał znajdujące się w nim
banknoty.
— Te są stare, ale jeszcze w obiegu. — Przyjrzał się monetom,
które miał w kieszeni. — Te są już wycofane. — Rzucił monety
na dywan, pokrywający podłogę rozmównicy, pozbywając się ich
ze wstrętem, podobnie jak poprzednio wideofon. — Weź te
pieniądze — wręczył Joemu plik banknotów. — Wystarczy ich na
spędzenie jednej doby w hotelu, a także na kolację i kilka
drinków dla was obojga. Jutro wyślę z Nowego Jorku statek,
który was stąd zabierze.
— Oddam ci te pieniądze — obiecał Joe. — Jako pełniący
obowiązki dyrektora Korporacji Runcitera otrzymam wyższą
pensję; będę w stanie spłacić moje długi, razem z zaległymi
podatkami, karami i grzywnami, których wydział podatkowy...
— Bez Pat Conley? Bez jej pomocy?
— Teraz mogę ją wyrzucić — stwierdził Joe.
— Nie jestem pewien — powiedział Al.
— Mogę teraz zacząć od nowa, nowe życie. — Potrafię
kierować firmą — pomyślał. — Z pewnością nie powtórzę błędu
Runcitera; podszywający się pod Stantona Micka Hollis nie
zwabi ani mnie, ani moich inercjałów nigdzie poza terytorium
Ziemi i nie będzie mógł nas tam zaatakować.
— Moim zdaniem — powiedział głuchym głosem Al — jest
w tobie pragnienie porażki. Żaden układ okoliczności nie zmieni
tego faktu — nawet obecna sytuacja.
— W istocie jednak odczuwam pragnienie sukcesu — powie-
dział Joe. — Widział to Glen Runciter; dlatego wyraźnie zaznaczył
w swoim testamencie, że gdyby on umarł, a Moratorium Ukocha-
nych Współbraci — czy jakiekolwiek inne godne zaufania mora-
torium, które ja wybiorę — nie było w stanie przywrócić go do
Quantus tremor... (łac.) — Jakże wielki strach nastanie, gdy
Pan przyjdzie niespodzianie sądzić wszystkich serc otchłanie.

stanu półżycia, ja mam przejąć władze. — Wzrosła jego wiara we
własne siły. Widział rozliczne stojące przed nim możliwości tak
wyraźnie, jakby posiadał zdolności jasnowidzenia. Nagle przypom-
niał sobie umiejętności Pat i zdał sobie sprawę z tego, co potrafi
ona zrobić jasnowidzom; każdemu, kto usiłowałby przewidzieć
przyszłość.
— Tuba mirum spargens sonum — śpiewał chór. — Per
sepulchra regionum, coget omnes ante thronum*.
— Nie możesz jej wyrzucić — mówił Al, odczytując z twarzy
jego myśli. — Z takimi zdolnościami.
— Wynajmę sobie pokój w hotelu Rootes w Zurychu —
postanowił Joe. — Tak jak poprzednio proponowałeś.
Al ma rację — pomyślał. — Nic z tego nie będzie. Pat — albo
coś jeszcze gorszego — wtrąci się i zniszczy mnie. Jestem z góry
skazany na zagładę, to moje przeznaczenie — w klasycznym
pojęciu tego terminu. W jego podnieconym i zmęczonym umyśle
pojawił się nagle obraz ptaka schwytanego w pajęczynę. Obraz
ten łączył się jakoś ze sprawą czasu i to napawało go lękiem: ten
aspekt wydawał się konkretny i realny. I proroczy — pomyślał.
Ale nie potrafił wyjaśnić sobie, dlaczego. — Monety — myślał. —
Wycofane z obiegu, odrzucone przez wideofon. Obiekty numiz-
matyczne. Jak te, które widuje się w muzeach. Czy o to chodzi?
Trudno powiedzieć. Naprawdę nie miał pojęcia.
— Mors stupebit — śpiewał chór — et natura, cum resurget
creatura, indicanti responsura"',
Śpiewał tak bez przerwy, przez cały czas.
Tuba mirum... (lać.) — Trąba dziwnym grzmiąca tonem nad
zapadłych grobów tonem stawi wszystkich wraz przed tronem.
Mors stupebit... (łac.) — Śmierć z naturą przejmą dziwy, gdy
proch z grobu wstanie żywy, na Sędziego glos straszliwy.

Masz klopoty materialne? Odwiedź panienkę w kasie
oszczędnościowo-pożyczkowej Ubik. Ona uwolni cię
od zmartwień. Powiedzmy na przykład, że zaciągniesz
pożyczkę oprocentowaną w wysokości 59 poscredów.
A więc wyniesie to razem...
VIII
Do eleganckiego pokoju hotelowego wdzierało
się światło słoneczne, ukazując zmrużonym oczom Joego okazałe
kształty przedmiotów składających się na wyposażenie wnętrza.
Wielkie kotary z neojedwabnej tkaniny pokryte były ręcznie
drukowanymi scenami przedstawiającymi rozwój ludzkości od
jednokomórkowych istot okresu kambryjskiego do momentu,
gdy w początku XX wieku odbył się pierwszy lot cięższej od
powietrza maszyny. Wspaniała komoda z imitacji mahoniu, cztery
różnokolorowe chromowane krzesła z ruchomym oparciem...
Zaspany Joe podziwiał wykwint hotelowego pokoju — i nagle
odczuł silne rozczarowanie: uświadomił sobie, że nie zjawiła się
u niego Wendy. A może pukała do drzwi, a on spał zbyt głęboko,
by ją usłyszeć.
Tak więc jego zdobycz znikła, zanim ją schwytał.
Czując przenikające go odrętwiające przygnębienie — pozo-
stałość z poprzedniego dnia — zwlókł się z wielkiego łoża,
odszukał swą garderobę i ubrał się. Stwierdził, że w pokoju
panuje niezwykły chłód i przez chwilę zastanawiał się nad tym
zjawiskiem. Potem podniósł słuchawkę wideofonu i nakręcił numer
hotelowej restauracji.
— ...odpłacić mu, jeśli tylko będzie to możliwe — mówił
głos w słuchawce. — Przede wszystkim trzeba oczywiście
ustalić, czy Stanton Mick istotnie w tym uczestniczył, czy
też udział jego osoby w akcji przeciwko nam był jedynie
upozorowany — i dlaczego. Jeśli zaś było inaczej, to w jaki
sposób...

Głos sączył się monotonnie, jakby jego właściciel mówił
sam do siebie, nie zaś do Joego. Zdawać by się mogło, że
mówiący nie zdaje sobie sprawy z obecności słuchacza, tak
jakby ten nie istniał.
— ...Z naszych dotychczasowych raportów — ciągnął głos —
wynika, że Mick postępuje zazwyczaj w sposób nienaganny
i zgodny z przyjętymi w ramach systemu zasadami prawnymi czy
etycznymi. W świetle tego faktu...
Joe odłożył słuchawkę i stał oszołomiony, chwiejąc się na
nogach, usiłując zebrać myśli. Był to niewątpliwie głos Runcitera.
Raz jeszcze podniósł słuchawkę i przyłożył do niej ucho.
— ...proces wytoczony przez Micka, który przyzwyczajony jest
do tego rodzaju sporów i może sobie na nie pozwolić. Należy
koniecznie zasięgnąć rady naszych prawników przed złożeniem
Towarzystwu oficjalnego raportu. Jeżeli zostanie on zgłoszony
publicznie, będzie miał charakter zniesławienia, a także może
stanowić podstawę do procesu, w którym odpowiadać będziemy
za fałszywe oskarżenie o pozbawienie wolności, jeśli...
— Runciter! — powiedział głośno Joe.
— ...w stanie udowodnić przynajmniej...
Joe odłożył słuchawkę.
— Nic z tego nie rozumiem — powiedział głośno do siebie.
Przeszedł do łazienki, opłukał twarz lodowatą wodą i uczesał
się higienicznym grzebieniem, w który hotel zaopatrywał bez-
płatnie każdego gościa. Po krótkim namyśle ogolił się bezpłatną
higieniczną maszynką służącą do jednorazowego użytku, natarł
podbródek, szyję i policzki bezpłatnym higienicznym płynem
po goleniu, a następnie odpakował bezpłatną higieniczną szklan-
kę i napił się wody.
Czyżby moratorium udało się w końcu przywrócić go do stanu
półżycia? — pomyślał. — Czy to oni podłączyli go do mego
telefonu? Runciter, po odzyskaniu świadomości, chciałby zapewne
przede wszystkim rozmawiać ze mną. Ale jeśli tak się stało, to
dlaczego on mnie nie słyszy? Dlaczego połączenie jest tylko
jednostronne? Czy to tylko jakaś usterka techniczna, którą można
będzie usunąć?
Raz jeszcze podszedł do telefonu i podniósł słuchawkę, zamie-
rzając połączyć się z Moratorium Ukochanych Współbraci.
— ...nie jest najlepszym kandydatem na dyrektora firmy
w związku z jego skomplikowaną sytuacją osobistą, szczególnie..

Nie mogę zatelefonować — zdał sobie sprawę Joe. Odłożył
słuchawkę. — Nie mogę nawet niczego zamówić.
W rogu dużego pokoju rozległ się dźwięk sygnału, a potem
brzęczący, mechaniczny głos: — Jestem pańską domową maszyną
gazetową, dostarczaną do pokojów bezpłatnie tylko przez znako-
mitą sieć hoteli Rootesa na całej Ziemi i w terytoriach skolonizo-
wanych. Proszę po prostu wcisnąć któryś guzik, wedle rodzaju
wiadomości, jakie pana interesują, a w ciągu zaledwie kilku
sekund otrzyma pan aktualną, zawierającą najnowsze informacje
gazetę, sporządzoną zgodnie z pańskimi indywidualnymi wymo-
gami. Niech mi wolno będzie nadmienić, że nie pociągnie to
żadnych wydatków z pańskiej strony.
— Okay — powiedział Joe, przechodząc przez pokój i zbliżając
się do maszyny. — Może już rozeszła się wiadomość o zamor-
dowaniu Runcitera — pomyślał. — Środki masowej informacji
śledzą stale listę osób umieszczanych w moratoriach.
Nacisnął guzik z napisem: najważniejsze wiadomości między-
planetarne. Z maszyny natychmiast zaczął hałaśliwie wysuwać się
arkusz papieru; gdy tylko cały znalazł się na zewnątrz, Joe wziął
go do rąk.
Żadnej wzmianki o Runciterze. Czyżby było za wcześnie? Może
Towarzystwu udało się utrzymać ten fakt w tajemnicy, Albo
może Al — myślał Joe — może wsunął właścicielowi moratorium
odpowiednio dużo poscredów. Ale przecież on sam miał przy
sobie wszystkie pieniądze Ala. Al nie był więc w stanie skłonić
kogokolwiek do czegokolwiek za pomocą łapówki.
Rozległo się pukanie do drzwi pokoju.
Joe odłożył arkusz papieru z maszyny gazetowej i ostrożnie
zbliżył się do drzwi. — To zapewne Pat Conley — myślał —
udało jej się mnie tu wytropić. Z drugiej strony może to być ktoś,
kto przyjechał po mnie z Nowego Jorku i chce mnie tam zawieźć.
Teoretycznie — rozważał — może to nawet być Wendy. Ale nie
wydawało mu się to prawdopodobne; Wendy zjawiłaby się
wcześniej.
A może to nasłany przez Hollisa morderca? Może zabija nas
wszystkich po kolei?
Joe otworzył drzwi.
W progu stał, zacierając swe tłuste dłonie, Herbert Schoenheit
von Yogelsang.
— Nie rozumiem tego, panie Chip — wymamrotał. — Praco-

waliśmy przy nim na zmianę przez całą noc i nie dostrzegliśmy
ani jednej iskierki życia. A jednak kiedy posłużyliśmy się elektro-
encefalografem, aparat ten zanotował wyraźną, choć słabo wy-
czuwalną pracę mózgu. A więc mamy do czynienia z jakąś formą
życia pośmiertnego — ale, jak się wydaje, nie potrafimy odnotować
żadnych sygnałów. Umieściliśmy już czujniki we wszystkich
ośrodkach kory mózgowej. Nie wiem. co moglibyśmy zrobić
więcej, sir.
— Czy aparaty rejestrują metabolizm mózgu?
— Owszem. Wezwaliśmy do pomocy eksperta z innego mora-
torium i stwierdził on istnienie metabolizmu za pomocą własnej
aparatury. Odbywa się on w sposób naturalny — taki jakiego
można się spodziewać bezpośrednio po śmierci.
— Skąd pan wiedział, jak mnie znaleźć? — spytał Joe.
— Telefonowałem do Nowego Jorku, do pana Hammonda.
Próbowałem potem dodzwonić się do pana do hotelu, ale pański
telefon był przez całe rano zajęty. Dlatego uznałem, że muszę
przyjechać osobiście.
— Wideofon jest popsuty — powiedział Joe. — Ja też nie
mogę nigdzie się dodzwonić.
— Pan Hammond również próbował bezskutecznie skontak-
tować się z panem. Prosił mnie, żebym przekazał od niego
wiadomość: chodzi o pewną sprawę, którą mógłby pan załatwić
przed wyjazdem do Nowego Jorku.
— Chce mi pewnie przypomnieć, że mam się porozumieć
z Ellą — stwierdził Joe.
— Ze ma ją pan poinformować o tragicznym przedwczesnym
zgonie jej męża.
— Czy może mi pan pożyczyć kilka poscredów, żebym mógł
zjeść śniadanie? — spytał Joe.
— Pan Hammond ostrzegał mnie, że będzie pan usiłował
pożyczyć ode mnie pieniądze. Poinformował mnie, że zaopatrzył
pana w odpowiednio dużo gotówki, by wystarczyło panu na
opłacenie pokoju hotelowego, kilku drinków, a także...
— Al dokonując swych obliczeń zakładał, że wynajmę skrom-
niejszy pokój niż ten. Nie przewidział jednak, że nie uda mi się
dostać mniejszego apartamentu. Może pan doliczyć tę sumę do
następnego rachunku, jaki przedłoży pan Korporacji Runcitera
pod koniec miesiąca. Jak zapewne powiedział panu Al, pełnię
obecnie obowiązki dyrektora firmy. Ma pan przed sobą kon-

struktywnie myślącego twardego człowieka, który konsekwentnie
szedł w górę po szczeblach kariery, aż osiągnął szczyt. Mogę —
jak pan dobrze wie — zmienić politykę naszej firmy w zakresie
moratoriów, z których usług zamierzamy korzystać. Moglibyśmy
na przykład zdecydować się na jedno z tych, które położone są
bliżej Nowego Jorku.
Von Yogelsang niechętnie sięgnął w głąb swej tweedowej togi,
wyjął portfel ze sztucznej krokodylowej skóry i przetrząsnął jego
zawartość.
— Żyjemy w bezwzględnym świecie — powiedział Joe przy-
jmując pieniądze, — Człowiek człowiekowi wilkiem — oto zasada.
— Pan Hammond prosił mnie o przekazanie panu jeszcze
jednej informacji. Statek zjawi się w Zurychu mniej więcej za dwie
godziny.
— W porządku — powiedział Joe.
— Żeby dać panu dość czasu na odbycie konferencji z Ellą
Runciter, pan Hammond ustalił ze mną, że pojazd zabierze pana
z moratorium. W związku z tym pan Hammond zaproponował,
żebym ja od razu pana tam zawiózł. Mój helikopter zaparkowany
jest na dachu hotelu.
— Hammond tak zadecydował? Że ja mam wrócić do mora-
torium razem z panem?
— Tak jest — kiwnął głową von Yogelsang.
— Wysoki, zgarbiony Murzyn około trzydziestki? Czy miał na
przednich zębach złote korony z dekoracyjnymi motywami
przedstawiającymi poczynając od lewej strony kier, trefl, karo...?
— Ten sam, którego zabraliśmy wczoraj z aerodromu. Który
razem z panem czekał w moratorium.
— A miał na sobie zielone filcowe pantofle, szare sportowe
skarpety, bluzę z borsuczej skóry z wycięciem na brzuchu i pumpy
ze sztucznego lakierowanego tworzywa?
— Nie widziałem, jak był ubrany. Oglądałem tylko na ekranie
wideofonu jego twarz.
— Przypuszczam, że Al użył jakiegoś specjalnego kodu, żebym
miał pewność, że to on?
— Nie rozumiem, o co panu chodzi, panie Chip — powiedział
z irytacją właściciel moratorium. — Człowiek, który rozmawiał
ze mną przez wideofon z Nowego Jorku — to ten sam osobnik,
z którym był pan u nas wczoraj.
— Nie mogę ryzykować — oświadczył Joe — jadąc z panem

albo wsiadając do pańskiego helikoptera. A może przysłał pana
Ray Hołlis? To Hollis zabił pana Runcitera.
Yogelsang z oczami jak szklane guziki zapytał:
— Czy powiadomiliście władze Towarzystwa?
— Zrobimy to. Zajmiemy się tyra we właściwym momencie.
Tymczasem musimy zachować środki ostrożności, żeby Hollis nie
wykończył nas wszystkich. Nas też miał zamiar zabić, tam na
Lunie.
— Potrzebna jest panu obstawa — powiedział właściciel
moratorium. — Proponuje, żeby pan zaraz zadzwonił do tutejszej
policji, a oni wydelegują człowieka, który będzie się panem
opiekował aż do momentu pańskiego odlotu. Gdy tylko przybędzie
pan do Nowego Jorku...
—.Mój telefon, jak już mówiłem, jest uszkodzony. Słyszę
w nim jedynie głos Glena Runcitera. Dlatego właśnie nikt nie
mógł się do mnie dodzwonić...
— Naprawdę? To niesłychane. — Von Yogelsang wyminął
Joego i wsunął się do wnętrza apartamentu. — Czy mogę
posłuchać? — podniósł słuchawkę, pytająco spoglądając na Joego.
— Jeden poscred — powiedział Joe.
Właściciel moratorium zagłębił ręce w kieszeniach swej twee-
dowej togi i wyjął z nich garść monet. Ż irytacją turkocząc swą
czapką w kształcie śmigła podszedł do Joego i wręczył mu trzy
spośród nich.
— Biorę od pana tylko tyle, ile kosztuje tu filiżanka kawy —
oświadczył Joe. Nagle zdał sobie sprawę, że nie jadł śniadania i że
w tym stanie musi się spotkać z Ellą. Postanowił zażyć zastępczo
amphetaminę; zapewne hotel zaopatrzył go w nią bezpłatnie,
traktując to jako grzecznościowy gest.
— Nic nie słyszę — powiedział von Yogelsang, przykładając
słuchawkę do ucha. — Nie ma nawet sygnału. Teraz są jakieś
zakłócenia, jak gdyby płynące z wielkiej odległości. Bardzo
niewyraźne. — Wyciągnął ku niemu słuchawkę. Joe wziął ją do
ręki i przyłożył do ucha.
I on usłyszał tylko odległe zakłócenia. — Z odległości wielu
tysięcy mil — pomyślał. — To równie zdumiewające jak głos
Runcitera — jeżeli to był jego głos.
— Zwrócę panu pańskiego poscreda — powiedział, odkładając
słuchawkę.
— To drobiazg — odparł von Yogelsang.

— Ale przecież nie usłyszał pan jego głosu.
— Wracajmy do moratorium. Tak życzył sobie pański kolega,
Hammond.
— Al Hammond jest podległym mi pracownikiem — stwierdził
Joe. — To ja decyduję o posunięciach firmy. Myślę, że wrócę do
Nowego Jorku przed rozmową z Ellą: moim zdaniem ważniejsze
jest sporządzenie oficjalnego meldunku dla Towarzystwa. Czy Al
Hammond powiedział panu w trakcie waszej rozmowy, że wszyscy
inercjałowie opuścili Zurych razem z nim?
— Wszyscy z wyjątkiem dziewczyny, która spędziła z panem
noc w tym hotelu. — Zdziwiony właściciel moratorium rozejrzał
się po pokoju, zastanawiając się, gdzie ona może być. Na
jego charakterystycznym obliczu rozlał się niepokój. — Czy
nie ma tu jej?
— Która to była dziewczyna? — spytał Joe. Opadły go
najczarniejsze przeczucia.
— Pan Hammond nie powiedział mi tego. Sądził, że pan jest
poinformowany. W tych okolicznościach podanie mi jej nazwiska
byłoby niedyskrecją. Czy ona...
— Nikt się tu nie zjawił. — Która to mogła być? Pat Conley?
Czy Wendy? — Zaczął chodzić po pokoju, starając się zapanować
nad swym lękiem. Na Boga — pomyślał — mam nadzieję, że była
to Pat.
— W szafie — powiedział von Yogelsang.
— Co? — Joe zatrzymał się.
— Może powinien pan tam zajrzeć. W tych droższych apar-
tamentach są ogromne szafy ścienne.
Joe nacisnął guzik umieszczony na drzwiach szafy i sprężynowy
mechanizm otworzył je gwałtownie.
Na podłodze leżała zwinięta kupka, składająca się głównie
z rozpadających się strzępków czegoś, co kiedyś było tkaniną.
Miało się wrażenie, że to, co materiał ten okrywał, stopniowo,
na przestrzeni długiego czasu, skurczyło się do tak drobnych
rozmiarów. Całość była wyschnięta do cna, niemal zmumi-
fikowana. Schyliwszy się przewrócił ją na drugą stronę. Ważyła
zaledwie kilka funtów. Pod wpływem jego dotknięcia zgięte
dotąd członki wyprostowały się; były cienkie i kościste. Wy-
dawały odgłos przypominający szelest papieru. Zdawało się.
że sztywne i splątane włosy leżącej postaci są niezwykle długie.
Przykrywały jej twarz jak czarna, skłębiona chmura. Joe stał

pochylony, bez ruchu, nie mając odwagi przekonać się,  kto
to jest.
— To stare zwłoki — powiedział zdławionym głosem von
Yogelsang. — Kompletnie wysuszone. Jakby leżały tu od stuleci.
Zjadę na dół i poinformuję o tym dyrektora hotelu.
Niemożliwe, żeby to była dorosła kobieta — pomyślał Joe. —
Tak drobne mogły być jedynie szczątki jakiegoś dziecka.
— Z pewnością to nie Pat ani Wendy — powiedział odsuwając
z jej twarzy kłąb włosów. — Wygląda, jakby ją wyciągnięto
z pieca do wypalania cegły.
A może to ten wybuch — pomyślał. — Fala gorąca po
eksplozji bomby.
W milczeniu przyjrzał się drobnej, skurczonej, pociemniałej od
gorąca twarzy. I już wiedział, kto to jest. Rozpoznał ją, choć
z trudem.
Wendy Wright.
W którymś momencie podczas nocy — domyślał się — przyszła
do mojego pokoju i nagle zaczął się w niej — czy wokół niej —
odbywać jakiś proces. Poczuła to i odeszła po cichu, chowając się
w szafie, bym ja nic o tym nie wiedział. W ten sposób upłynęły
ostatnie godziny (czy może — miał nadzieję — jedynie minuty)
jej życia, a jednak nie wydała głosu, nie obudziła mnie. A może
próbowała mnie zbudzić, ale nie udało jej się to, nie była w stanie
zwrócić na siebie mojej uwagi. Może właśnie po nieudanej próbie
obudzenia mnie powlokła się do tej szafy?
Boże — pomyślał — mam nadzieję, że to nie trwało długo.
— Nie może pan nic już dla niej zrobić w swym moratorium,
prawda? — spytał von Yogelsanga.
— Jest już zbyt późno. Przy tak całkowitym rozkładzie z pew-
nością nie pozostał w niej żaden ślad półżycia. Czy to ta
dziewczyna?
— Tak — odparł, kiwając głową.
— Lepiej będzie, jeśli pan natychmiast opuści ten hotel. Dla
pańskiego własnego bezpieczeństwa. Hollis — bo to Hollis,
prawda? — zrobi z panem to samo.
— Moje papierosy — mówił Joe — kompletnie wyschnięte.
Książka telefoniczna sprzed dwóch lat na pokładzie statku.
Skwaśniała śmietanka i zapleśniała, zmętniała kawa. Nieobiegowe

pieniądze. Wspólny element: wiek. Mówiła to już na Lunie, gdy
dotarliśmy na statek; czuję się stara.
Zapadł w zadumę, starając się opanować swój lęk, który zaczął
ustępować miejsca przerażeniu. Ale ten glos w telefonie —
pomyślał. — Głos Runcitera. Co to oznaczało?
Nie dostrzegł w tym wszystkim żadnego związku logicznego,
żadnego sensu. Głos Runcitera w wideofonie nie pasował do
żadnej teorii, jaką mógł zbudować czy wymyślić.
— Promieniowanie — stwierdził von Yogelsang. — Znalazła
się chyba jakiś czas temu w zasięgu silnego promieniowania
radioaktywnego. Niezwykle silnego.
— Myślę, że umarła na skutek tego wybuchu — powiedział
Joe. — Eksplozji, która zabiła Runcitera. — Cząsteczki kobal-
tu — myślał. — Gorący pył, który osiadł na niej i który wdychała.
Ale skoro tak, to wszystkich nas czeka taka sama śmierć: osiadł
on przecież na wszystkich. Mam go w płucach, tak samo Al
i wszyscy inercjałowie. W takim wypadku nic już nie można
zrobić. Jest zbyt późno. Nie pomyśleliśmy o tym — uświadomił
sobie. — Nie przyszło nam do głowy, że ten wybuch miał
charakter reakcji łańcuchowej.
— Nic dziwnego, że Hollis pozwolił nam odjechać. A jednak...
Tłumaczyłoby to śmierć Wendy i fakt wyschnięcia papierosów.
Ale nie wyjaśniona pozostawała sprawa książki telefonicznej,
monet i zepsutej śmietanki oraz kawy.
Nie wiadomo również, skąd wziął się w słuchawce hotelowego
wideofonu głos Runcitera. Hałaśliwy monolog, który umilkł, gdy
słuchawkę podniósł von Yogelsang. Gdy próbował go usłyszeć
ktoś oprócz mnie — uświadomił sobie Joe.
Muszę wracać do Nowego Jorku — pomyślał. — Spotkać się
ze wszystkimi, którzy byli na Lunie, którzy byli przy wybuchu
bomby. Musimy wspólnie to wszystko przemyśleć — to chyba
jedyny sposób, żeby rozgryźć całą sprawę. Zanim wszyscy kolejno
umrzemy, tak samo jak Wendy. Albo w jeszcze gorszy sposób,
o ile to jest w ogóle możliwe.
— Niech pan poleci dyrekcji hotelu, by przysłano mi poliety-
lenową torbę — zwrócił się do właściciela moratorium. —
Umieszczę w niej zwłoki i zabiorę je z sobą do Nowego Jorku.
— Czy to nie jest sprawa dla policji? Tak okropne morderstwo:
należałoby dać im znać.
— Niech pan tylko postara się o torbę — poprosił Joe.

— W porządku, To pańska pracownica — właściciel morato-
rium ruszył w głąb korytarza.
— Była nią kiedyś — powiedział Joe. — Już nią nie jest.
Że też ona musiała być pierwsza — pomyślał. — Ale może
to i lepiej. Wendy — myślał — biorę cię z sobą, zabieram
cię do domu.
Choć nie w taki sposób, jak sobie to zaplanował.
Wszyscy pozostali inercjałowie siedzieli wokół masywnego stołu
konferencyjnego z prawdziwego dębowego drzewa.
— Joe powinien lada chwila wrócić — gwałtownie przerwał
zbiorowe milczenie Al Hammond. Spojrzał na zegarek, by się
upewnić. Wydawało mu się, że zegarek się zatrzymał.
— Proponuję — powiedziała Pat — żebyśmy tymczasem
obejrzeli w telewizji popołudniowy dziennik. Przekonamy się, czy
Hollis podał komuś wiadomość o śmierci Runcitera. .
— Nic nie było na ten temat w dzisiejszej gazecie domowej —
powiedziała Edie Dorn.
— Dziennik telewizyjny podaje o wiele świeższe wiadomości —
stwierdziła Pat. Wręczyła Alowi monetę pięćdziesięciocentową,
z pomocą której można było uruchomić telewizor stojący za
kotarą w końcu sali konferencyjnej. Ten imponujący odbiornik
typu 3-D, kolorowy i polifoniczny, był zawsze przedmiotem
dumy Runcitera.
— Chce pan, żebym wrzucił ją do aparatu? — gorliwie spytał
Sammy Mundo.
— Okay — powiedział Al. Z ponurą miną rzucił monetę
Samowi, który chwycił ją w powietrzu i ruszył w kierunku
telewizora.
Walter W. Wayles, adwokat i doradca prawny Runcitera,
niecierpliwie poruszył się na swym krześle. Jego arystokratyczne
dłonie o delikatnych żyłach bawiły się zatrzaskiem teczki.
— Nie powinniście byli zostawiać pana Chipa w Zurychu —
powiedział. — Nie możemy nic przedsięwziąć aż do jego powrotu,
a tymczasem załatwienie wszystkich spraw związanych ze śmiercią
pana Runcitera jest sprawą największej wagi.
— Czytał pan testament — powiedział AL — Czytał go też Joe
Chip. Wiemy, kto wedle woli Runcitera miał objąć kierownictwo
firmy.

— Ale z punktu widzenia prawa... — zaczął Wayles.
— To już nie potrwa długo — powiedział szorstko Al. Wziął
pióro i zaczął rysować bezładne kreski na marginesie arkusza
papieru zawierającego sporządzoną przez niego listę. Przez chwilę
zajęty był rysowaniem tych ornamentów, potem raz jeszcze
odczytał swój wykaz:
WYSCHNIĘTE PAPIEROSY
NIEAKTUALNA KSIĄŻKA TELEFONICZNA
WYCOFANE Z OBIEGU PIENIĄDZE
POPSUTE ARTYKUŁY ŻYWNOŚCIOWE
OGŁOSZENIE NA PUDEŁKU ZAPAŁEK.
— Raz jeszcze poślę tę listę wokół stołu — powiedział głoś-
no. — Zobaczymy, czy tym razem ktoś spostrzeże jakiś związek
pomiędzy tymi pięcioma zjawiskami czy jak tam chcecie je
nazwać. Te pięć faktów, które są... — wykonał gest.
— Które są bez sensu — dokończył Jon lid.
— Łatwo spostrzec związek pomiędzy pierwszymi czterema
z nich — stwierdziła Pat. — Co innego z tymi zapałkami. One nie
pasują do całej sprawy.
— Pokaż mi jeszcze raz to pudełko — zażądał Al, wyciągając
rękę. Pat podała mu je; ponownie odczytał ogłoszenie.
Niezwykła szansa awansu dla wszystkich, którzy spełniają od-
powiednie warunki!
Pan Glen Runciter, przebywający w Moratorium Ukochanych
Współbraci w Zurychu w Szwajcarii, podwoił swój dochód w ciągu
tygodnia od momentu otrzymania naszego bezpłatnego zestawu
wzorów butów wraz ze szczególną instrukcją, dzięki której każdy
z was może sprzedawać nasze oryginalne mokasyny ze sztucznej
skóry wśród przyjaciół, krewnych i kolegów z biura. Pan Runciter,
choć jest nieruchliwy i zamrożony w chłodni, zarobił czterysta...
Al przestał czytać i namyślał się przez chwilę, stukając o zęby
paznokciem swego kciuka. — Tak — pomyślał — to ogłoszenie
to co innego. Pozostałe wydarzenia polegają na starzeniu się
i psuciu. Ale w tym wypadku jest inaczej.
— Zastanawiam się — powiedział głośno — co by się
stało, gdybyśmy zgłosili się w odpowiedzi na to ogłoszenie.
Podany jest tu numer skrytki pocztowej w Des Moines,
w stanie Iowa.
— Otrzymalibyśmy bezpłatny zestaw wzorów butów — powie-

działa Pat Conley — wraz ze szczegółową instrukcją, dzięki której
każdy z nas może...
— Możliwe — przerwał Al — że nawiązalibyśmy w ten .sposób
kontakt z Glenem Runciterem. — Wszyscy zebrani przy stole,
łącznie z Walterem W. Waylesem, spojrzeli na niego z uwagą. —
Mówię poważnie — powiedział. — Masz. Wyślij do nich eks-
pres. — Wręczył pudełko Tippy Jackson.
— I co mam napisać? — spytała Tippy.
— Po prostu wypełnić kupon. — Al zwrócił się do Edie
Dorn. — Czy jesteś zupełnie pewna, że miałaś to pudełko
w torebce od zeszłego tygodnia? Czy też mogłaś je dostać
dopiero dziś?
— W środę włożyłam do torebki kilka pudełek zapałek —
odparła Edie Dorn. — Jak już ci mówiłam, dziś rano zapalając
papierosa w drodze do biura, spostrzegłam to ogłoszenie. Pudełko
z całą pewnością znajdowało się w mojej torebce w momencie,
gdy wyruszaliśmy na Lunę. I to już od kilku dni.
— Z tym właśnie ogłoszeniem? — spytał John lid.
— Nie widziałam przedtem tego ogłoszenia, zauważyłam je
dopiero dziś. Skąd mogę wiedzieć, co było przedtem? Któż jest
w stanie to stwierdzić?
— Nikt — powiedział Don Denny. — Jak myślisz, Al? Czy to
jakiś żart Runcitera? Czy kazał je wydrukować jeszcze przed
śmiercią? A może to Hollis? Rodzaj groteskowego dowcipu:
wiedział przecież, że zamierza zabić Runcitera? Że kiedy zauwa-
żymy to ogłoszenie, Runciter będzie już w Zurychu, w chłodni —
zgodnie z jego treścią?
— Skąd Hollis mógłby wiedzieć, że zawieziemy Runcitera do
Zurychu, a nie do Nowego Jorku? — spytał Tito Apostos.
— Bo tam jest Ella — odparł Don Denny.
Sammy Mundo stał w milczeniu obok telewizora, przyglądając
się pięćdziesięciogentówce, którą wręczył mu Al. Jego blade czoło
człowieka niezbyt inteligentnego zmarszczone było w pełnym
zdumienia namyśle.
— Co się stało, Sam? — spytał Al. Poczuł, że ogarnia go
wewnętrzne napięcie; przeczuwał kolejny incydent.
— Czy na pięćdziesięciocentówce nie powinna się znajdować
głowa Walta Disneya? — spytał Sammy.
— Disneya albo, jeśli moneta jest starsza, Fidela Castro.
Pokaż ją.

— Jeszcze jedna moneta wycofana z obiegu — powiedziała Pat
Conley, podczas gdy Sammy szedł z monetą w ręku w kierunku Ala.
— Nie — powiedział Al, przyglądając się pięćdziesięciocen-
tówce. — WybitŁuw zeszłym roku, data jest w porządku. Obiegowa
moneta. Przyjmie ją każda maszyna na świecie. Także ten
telewizor.
— Więc o co chodzi? — spytała nieśmiało Edie Dorn.
— O to, o czym mówi Sam — odparł Al. — Na monecie
wyryty jest inny niż zazwyczaj portret. — Wstał, podszedł do
Edie i położył pieniądz na jej otwartej, wilgotnej dłoni. — Kogo
ci to przypomina?
— Ja... nie wiem — powiedziała Edie po chwili milczenia.
— Oczywiście, że wiesz — stwierdził Al.
— W porządku — powiedziała ostrym tonem Edie, wbrew
swej woli zmuszona do odpowiedzi. Wcisnęła mu do ręki monetę,
pozbywając się jej z dreszczem odrazy.
— To Runciter — oznajmił Al, zwracając się do wszystkich
zebranych wokół wielkiego stołu.
— Dopisz to do swojej listy — powiedziała po chwili milczenia
Tippy Jackson. Jej głos był zaledwie słyszalny.
— Jak mi się zdaje, zachodzą tu dwa procesy — powiedziała
Pat, gdy Al wrócił już na swoje miejsce i przystąpił do uzupełnienia
listy. — Jeden z nich polega na rozkładzie — to wydaje się
oczywiste. Co do tego wszyscy jesteśmy zgodni.
— A drugi? — zwrócił się do niej Al, podnosząc głowę.
— Nie jestem całkiem pewna — Pat zawahała się. — Ma to
jakiś związek z Runciterem. Myślę, że powinniśmy obejrzeć
wszystkie nasze pozostałe monety. A także banknoty. Pozwólcie
mi się przez chwilę zastanowić.
Wszyscy zgromadzeni wokół stołu wyjęli swe portfele i port-
monetki. Przetrząsnęli również kieszenie.
— Mam tu banknot wartości pięciu poscredów — powiedział
John lid — z pięknym portretem pana Runcitera, wykonanym
techniką stalorytu. Pozostałe... — oglądał je przez chwilę. — Są
normalne; są w porządku. Chce pan zobaczyć ten banknot, panie
Hammond?
— Mam dwa takie same. Jak dotąd — odparł Al. — Kto
jeszcze? — Podniosło się sześć rąk. — Ośmioro spośród nas ma
częściowo pieniądze Runcitera; tak chyba należałoby je nazwać.
Zapewne pod koniec dnia cała nasza gotówka zamieni się

w pieniądze Runcitera. A może w ciągu dwóch dni. W każdym
razie możemy się nimi posługiwać, uruchamiać z ich pomocą
automaty i urządzenia, a także płacić swe zobowiązania.
— Nie jestem pewien — powiedział Don Denny. — Dlaczego
tak sądzisz? Te — jak je nazywasz — pieniądze Runcitera... —
postukał palcem w trzymany w ręku banknot. — Czy istnieje
jakiś powód, dla którego banki miałyby je przyjmować? Nie
zostały legalnie wydane — to nie rząd wprowadził je do obiegu.
To sztuczne, nieprawdziwe pieniądze.
— Okay — powiedział trzeźwo Al. — Może nie są prawdziwe,
może banki odmówią ich przyjmowania. Ale nie o to chodzi.
— Chodzi o to — stwierdziła Pat Conley — na czym polega
ten drugi proces, to pojawianie się Runcitera,
— Otóż to — kiwnął głową Don Denny. — Pojawianie się
Runcitera — to drugi proces, równoległy do procesu rozkładu.
Niektóre monety starzeją się — na innych pojawia się portret czy
popiersie Runcitera. Wiecie, co myślę? Sądzę, że te procesy
posuwają się w przeciwnych kierunkach. Jeden polega jak gdyby
na odchodzeniu. Znikaniu ze świata rzeczy istniejących. To
proces numer jeden. Drugi — to pojawianie się w świecie rzeczy
istniejących czegoś, co nigdy dawniej nie istniało.
— Spełnienie życzeń — powiedziała cicho Edie Dorn.
— Słucham? — zwrócił się do niej Al.
— Może są to spełnione życzenia Runcitera — powiedziała
Edie. — Żeby jego portret umieszczony był na oficjalnych
środkach płatniczych, na wszystkich naszych pieniądzach, z mo-
netami włącznie. To byłoby imponujące.
— Ale na pudełkach od zapałek? — zapytał Tito Apostos.
— Chyba nie — przyznała Edie. — To niezbyt imponujące.
— Firma i tak ogłasza się na pudełkach z zapałkami — mówił
Don Denny. - Także w telewizji, gazetach dostarczanych do
domu i w ilustrowanych magazynach. Rozsyłamy też nasze
reklamy za pomocą poczty. Zajmuje się tym wszystkim dział
kontaktów z klientami. Runciter nie interesował się w zasadzie tą
dziedziną działalności firmy, a już z pewnością nic go nie
obchodziły pudełka od zapałek. Gdyby była to jakaś forma
urzeczywistnienia się jego ukrytych marzeń, należałoby się spo-
dziewać, że twarz jego pojawi się w telewizji, nie na pieniądzach
czy pudełkach z zapałkami.
— Może pojawiła się w telewizji — stwierdził Al.

— To prawda — przyznała Pat Conley. — Nie sprawdzaliśmy
tego. Nikt z nas nie miał czasu na oglądanie telewizji.
— Sammy — powiedział Al, wręczając mu na nowo pięć-
dziesieciocentówkę — idź i włącz ten telewizor.
— Nie jestem pewna, czy mam ochotę to oglądać — powie-
działa Edie, gdy Sammy wrzucił już monetę do otworu i stanąwszy
z boku manipulował gałkami.
Drzwi sali konferencyjnej otwarły się i stanął w nich Joe Chip.
— Zgaś telewizor — powiedział Al, ujrzawszy twarz Joego.
Wstał i podszedł do niego bliżej; pozostali przyglądali mu się
z uwagą. — Co się stało, Joe? — zapytał. Oczekiwał chwil? na
odpowiedź, ale Joe nadal milczał. — O co chodzi?
— Wynająłem statek, który mnie tu przywiózł — powiedział
Joe ochrypłym głosem.
— Razem z Wendy?
— Wypiszcie czek, żeby zapłacić za statek — polecił Joe. —
Stoi na dachu. Ja nie mam tyle pieniędzy.
— Czy może pan dysponować funduszami firmy? — spytał Al
Waltera W. Waylesa.
— Na taki cel mogę. Pójdę i załatwię sprawę statku. — Walter
W. Wayles wyszedł z pokoju, zabierając ze sobą swą teczkę. Joe
stał ciągle w drzwiach, nadal zachowując milczenie. Od czasu,
kiedy Al widział go po raz ostatni, postarzał się o sto lat.
— W moim gabinecie... — Joe odwrócił się od stołu i zamrugał
oczami, wahając się wyraźnie. — Ja... sądzę, że nie powinniście
tego oglądać. Gdy ją znalazłem, był ze mną ten człowiek
z moratorium. Powiedział, że nie jest w stanie nic zrobić, że wiele
upłynęło czasu. Lata.
— Lata? — zapytał Al, czując zimne dotknięcie leku.
Pójdziemy do mojego gabinetu — postanowił Joe. Razem
z Alem wyszli z sali konferencyjnej i ruszyli korytarzem w stronę
windy. — Wracając tu otrzymałem na statku środki uspokajające;
ich koszt wliczony jest w cenę biletu. W gruncie rzeczy czuję się
o wiele lepiej. W pewnym sensie nie czuję po prostu nic. To na
pewno wpływ tych środków. Kiedy skończy się ich działanie,
z pewnością, znów będę się czuł tak jak przedtem.
Nadjechała winda. Nie odzywając się po drodze zjechali nią aż
na trzecie piętro, gdzie znajdował się gabinet Joego.
— Nie radzę ci na to patrzeć — Joe otworzył drzwi i wszedł
pierwszy do środka. — Zresztą jak chcesz. Skoro ja się po tym

pozbierałem, zapewne i tobie nic nie będzie. — Zapalił umiesz-
czoną pod sufitem lampę.
— Rany boskie — odezwał się po chwili AI.
— Nie otwieraj torby — powiedział Joe,
— Nie mam zamiaru. Dziś rano czy wczoraj wieczorem?
— Najwyraźniej stało się to wcześniej, zanim w ogóle dotarła
do mojego pokoju. Znaleźliśmy — właściciel moratorium i ja —
kawałki materiału na korytarzu przed moimi drzwiami. Ale kiedy
przechodziła przez hali, wszystko musiało być jeszcze w porządku;
w każdym razie prawie wszystko. Tak czy owak nikt niczego nie
zauważył. W takim hotelu zawsze mają kogoś, kto przygląda się
wchodzącym. Sam fakt, że udało jej się dojść do mego pokoju...
— ... właśnie: wskazuje na to, że w każdym razie była w stanie
chodzić. Tak się przynajmniej wydaje.
— Myślę o nas, o pozostałych — powiedział Joe.
— W jakim sensie?
— Czy i nam przytrafi się to samo?
— Jak mogłoby do tego dojść?
— A jak mogło do tego dojść w jej wypadku? Z powodu
wybuchu. Będziemy kolejno umierać w taki sam sposób. Jedno
po drugim. Aż nikt nie zostanie przy życiu. Aż po każdym z nas
zostanie tylko dziesięć funtów skóry i włosów w plastykowej
torbie. I jeszcze kilka wysuszonych kości.
— No dobrze — powiedział Al. — Działa jakaś siła wywołująca
gwałtowny rozkład. Funkcjonuje ona od momentu tego wybuchu
na Lunie albo została przez ten wybuch wywołana. To już wiemy.
Wiemy też, tak nam się przynajmniej wydaje, że istnieje jakaś
przeciwsiła, działająca w kierunku odwrotnym. Ma to jakiś
związek z Runciterem. Na naszych pieniądzach zaczyna się
pojawiać jego portret. Pudełko od zapałek...
— Runciter pojawił się w moim wideofonie.
— W wideofonie? Jak to?
— Nie wiem; po prostu tam był. Nie na ekranie — nie
widziałem jego obrazu. Słyszałem tylko jego głos.
— Co mówił?
— Nic konkretnego.
Al przyglądał mu się z uwagą.
— Czy on słyszał ciebie? — spytał w końcu.
— Nie. Próbowałem mu coś powiedzieć. Połączenie działało
wyłącznie w jedną stronę; ja mogłem tylko słuchać, to wszystko.

— A więc dlatego nie mogłem się do ciebie dodzwonić.
— No właśnie — Joe kiwnął głową.
— Kiedy zjawiłeś się, próbowaliśmy właśnie włączyć telewizor.
Wiesz, że o jego śmierci nie ma nic w gazetach? Co za afera!
Nie podobał mu się wygląd Joego. Uświadomił sobie, że Chip
wydaje się stary, drobny i zmęczony. Czy tak się to zaczyna?
Musimy nawiązać kontakt z Runciterem — pomyślał. — Nie
wystarczy usłyszeć jego głos; najwyraźniej usiłuje on porozumieć
się z nami, ale...
— Jeżeli mamy to przeżyć, musimy do niego dotrzeć.
— Ujrzenie go w telewizorze nic nam nie da — powiedział
Joe. — Znowu będzie tak, jak w tym wideofonie. Chyba że on
powie nam, jak możemy przemówić do niego. Istnieje szansa, że
nam to powie, że wie, co robi. Że zdaje sobie sprawę, co się
właściwie wydarzyło.
— Musiałby najpierw zrozumieć, co wydarzyło się jemu same-
mu. My tego nie wiemy.
W pewnym sensie musi on nadal być żywy — myślał Al —
mimo że moratorium nie było w stanie obudzić go do stanu
półżycia. Jasne jest, że dla tak ważnego klienta właściciel mora-
torium zrobił wszystko, co było w jego mocy.
— Czy von Yogelsang słyszał jego głos w wideofonie? — spytał
Joego.
— Próbował go usłyszeć. Ale w słuchawce była tylko cisza,
a potem jakieś wyładowania, dochodzące najwyraźniej z wielkiej
odległości. Ja też to słyszałem. Pustka. Dźwięk oznaczający
całkowitą pustkę. Bardzo dziwny dźwięk.
— Nie podoba mi się to — stwierdził Al. Sam nie był pewien,
dlaczego. — Wolałbym, żeby okazało się, że von Yogelsang też
go usłyszał. Przynajmniej moglibyśmy być pewni, że naprawdę
był tam jego głos, że nie przytrafiło ci się jakieś złudzenie. — Czy
też raczej nam wszystkim — pomyślał — na przykład w związku
z tym pudełkiem od zapałek.
Ale niektóre zdarzenia na pewno nie były złudzeniami: maszyny
odrzucały wycofane z obiegu monety — bezstronne automaty,
tak skonstruowane, by reagowały tylko na właściwości fizyczne.
Nie wchodziły tu w grę żadne elementy psychologiczne. Automaty
nie miały wyobraźni.
— Wyjdę na jakiś czas z tego budynku — oznajmił Al. —
Wymyśl na chybił trafił jakieś miasto, z którym nikt z nas nie ma

nic wspólnego, do którego nikt z nas nigdy nie jeździ ani w ogóle
tam nie był.
— Baltimore — powiedział Joe.
— Okay. Jadę do Baltimore. Chcę się przekonać, czy w przy-
padkowo wybranym sklepie przyjmą ode mnie pieniądze Run-
citera.
— Kup mi trochę świeżych papierosów — powiedział Joe.
— Dobrze. Zrobi? i to. Zobaczymy, czy kupione w przypad-
kowym sklepie papierosy będą wyschnięte. Zbadam też inne
produkty; pobiorę próbki. Chcesz pojechać ze mną czy wolisz
pójść na górę powiedzieć im o Wendy?
— Jadę z tobą — oznajmił Joe.
— Może w ogóle nie powinniśmy im o niej mówić.
— Myślę, że powinniśmy — powiedział Joe. — Bo zdarzy się
to znowu. Może nawet przed naszym powrotem. Może dzieje się
to właśnie w tej chwili.
— W takim razie trzeba natychmiast jechać do Baltimore —
powiedział Al, kierując się ku drzwiom gabinetu. Joe ruszył za nim.

Masz takie suche, trudne do uczesania wlosy, J co tu
zrobić? Po prostu wcierać specjalny eliksir do włosów
marki Ubik. Już po pięciu dniach przekonasz się, że
twoje wlosy nabrały nowej sprężystości, nowego połys-
ku. Spray do włosów marki Ubik, stosowany zgodnie
z instrukcją, jest całkowicie bezpieczny.
IX
Wybrali Supermarket Szczęśliwców, leżący na
peryferiach Baltimore.
— Proszę o pudełko papierosów Pali Mali — zwrócił się
Al, stojąc przy ladzie, do skomputeryzowanego automatu kon-
trolnego.
— Papierosy Wings są tańsze — powiedział Joe.
— Papierosy Wings są wycofane z produkcji — powiedział
z irytacją w głosie Al. — I to już od lat.
— Owszem, produkują je — oświadczył Joe. — Tylko ich nie
reklamują. To przyzwoite papierosy, których producenci nie
przechwalają się. Proszę o papierosy Wings zamiast Pali Maili —
zwrócił się do automatycznego sprzedawcy.
Pudełko papierosów zsunęło się po pochylni na ladę.
— Dziewięćdziesiąt pięć centów — powiedział elektronowy
subiekt.
— Oto banknot wartości dziesięciu poscredów. — Al wsunął
pieniądze do aparatu, którego obwody, mrucząc cicho, natych-
miast poddały je oględzinom.
— Pańska reszta, sir — powiedział automat, układając przed
Alem schludny stos monet i banknotów. — Proszę się posuwać
naprzód.
— A więc pieniądze Runcitera mają wartość — pomyślał Al,
ustępując miejsca następnej klientce — tęgiej starszej damie
w płaszczu z materiału w kolorze czarnych jagód, trzymającej
w ręku meksykańską, plecioną ze sznurka torbę na zakupy.
Ostrożnie otworzył pudełko.
Papierosy rozsypywały mu się w palcach.

— Dowodziłoby to czegoś, gdyby było to pudełko Pali Maili —
powiedział AL — Wracam do kolejki. — Ruszył w jej kierunku
i spostrzegł, że tęga stara dama w ciemnym płaszczu kłóci się
gwałtownie z automatycznym sprzedawcą.
— Była martwa już w momencie, gdy przyniosłam ją do domu.
Proszę, możecie zabrać ją sobie z powrotem. — Postawiła na
ladzie doniczkę, w której Al dostrzegł jakąś zwiędłą roślinę. Być
może za życia była to azalia — w tym stanie trudno było ją
rozpoznać.
— Nie mogę pani zwrócić pieniędzy — odezwał się aparat. —
Sprzedawane przez nas rośliny nie są objęte gwarancją. Nasza
zasada brzmi: “nabywco, uważaj". Proszę się posuwać naprzód.
— A numer “Saturday Evening Post" — ciągnęła dama —
który wzięłam z waszego stoiska z gazetami, pochodził sprzed
przeszło roku. Co się u was dzieje? Obiad z marsjańskich
pędraków...
— Proszę, -następny klient — powiedziało urządzenie, nie
zwracając na nią uwagi.
Al wysunął się z kolejki. Zaczął chodzić po sklepie, aż dotarł
do wysokiej na jakieś dwa i pół merta sterty pudeł, zawierających
papierosy wszelkich możliwych marek.
— Wybierz jakiś karton — polecił Joemu.
— Domina — powiedział Joe. — Są w tej samej cenie co Wings.
— Rany boskie, nie wybieraj jakichś nieznanych marek — weź
Winstony, Koole albo coś w tym rodzaju. — Al wyciągnął ze
sterty jeden karton i potrząsnął nim. — Jest pusty. Poznaję po
wadze. — A jednak coś lekkiego i bardzo małego trzepotało się
we wnętrzu pudła. Rozdarł je i zajrzał do środka.
Była to kartka papieru, zabazgrana ręcznym pismem, którego
charakter obaj znali. Wyciągnął ją z pudełka i obydwaj zaczęli
czytać:
Koniecznie muszę się z wami skontaktować. Sytuacja jest poważna
i w miarę upływu czasu będzie się niewątpliwie stawać coraz poważ-
niejsza. Istnieje wiele możliwości wytłumaczenia jej i zamierzam je
z wami omówić. W każdym razie nie rezygnujcie. Przykro mi
z powodu Wendy Wright; zrobiliśmy w tej sprawie wszystko, co było
w naszej mocy.
— A więc on wie o Wendy — stwierdził Al. — No cóż, może
to znaczy, że coś takiego nie przytrafi się już żadnemu z nas.
— Przypadkowy karton papierosów — mówił Joe — w sklepie,

na który zdecydowaliśmy się w ostatniej chwili, po przyjeździe
do wybranego na chybił trafił miasta. I oto znajdujemy prze-
znaczoną dla nas kartkę od Glena Runcitera. Co jest w innych
kartonach? Takie same kartki? — Zdjął ze stosu karton pa-
pierosów L. M., potrząsnął nim, wreszcie rozerwał opakowanie.
Dziesięć pudełek papierosów i następne dziesięć pod nimi;
zupełnie normalna zawartość. Czy na pewno? — pomyślał
Al. Wyjął jedno z pudełek.
— Widzisz przecież, że są w porządku — powiedział Joe.
Wyciągnął z wnętrza stosu inny karton. — Ten też jest pełny. —
Nie otwierając go, sięgnął po następny. I jeszcze jeden. We
wszystkich znajdowały się pudełka papierosów. I wszystkie
rozsypywały się na kawałki w palcach Ala.
— Zastanawiam się, skąd on wiedział, że przyjdziemy tutaj —
mówił Al. — I skąd mógł przypuszczać, że będziemy oglądali
właśnie ten karton? — To wszystko nie miało sensu. A jednak i tu
działały dwie przeciwstawne siły. Proces rozkładu — przeciw
Runciterowi — pomyślał Al. — Na całym świecie jest tak samo,
może nawet w całym wszechświecie. Możliwe jest, że słońce
zgaśnie — snuł dalej swe przypuszczenia — a Glen Runciter
umieści na jego miejscu jakieś zastępcze słońce. O ile będzie mógł
to zrobić.
No właśnie — pomyślał. — Oto jest pytanie. Ile może zdziałać
Runciter?
Czyli innymi słowy: jak daleko zajść może proces rozkładu?
— Spróbujmy czegoś innego — powiedział Al. Ruszył chod-
nikiem wśród puszek, paczek i pudełek i szedł nim aż do dziani
wyrobów technicznych. Na chybił trafił wybrał tam kosztowny
niemiecki magnetofon. — Ten wygląda przyzwoicie — powiedział
do Joego, który szedł za nim. Wziął do ręki drugi, znajdujący się
jeszcze w pudełku. — Kupmy ten i weźmy go z sobą do Nowego
Jorku.
— Nie chcesz gq rozpakować i wypróbować przed kupie-
niem? — spytał Joe.
— Wiem już, co się zapewne okaże w czasie próby — odparł
Al. — Nie będziemy w stanie zbadać go tu, na miejscu. —
Z magnetofonem w ręku ruszył w kierunku kasy.
Po powrocie do Nowego Jorku przekazali magnetofon do
•yarsztatu firmy.

W kwadrans potem kierownik warsztatu, który rozebrał tym-
czasem caty mechanizm, złożył im meldunek:
— Wszystkie ruchome części mechanizmu poruszającego taśmę
są zużyte. Gumowe koło napędowe jest miejscami starte; wewnątrz
obudowy pełno jest kawałeczków kauczuku. Urządzenie hamujące,
używane przy szybkim przewijaniu taśmy, jest w praktyce cał-
kowicie zdezelowane. Cały magnetofon wymaga oczyszczenia
i naoliwienia; w gruncie rzeczy należałoby przeprowadzić generalny
remont i założyć nowe paski.
— Czy z tego wynika, że magnetofon ma już kilka lat? —
spytał Al.
— To możliwe. Jak dawno pan go ma?
— Kupiłem go dzisiaj — odparł Al.
— To wykluczone — stwierdził kierownik warsztatu. — A jeśli
istotnie tak było, to sprzedali panu...
— Wiem, co mi sprzedali — powiedział Al. — Wiedziałem już
kupując go, zanim jeszcze otworzyłem pudełko. — Zwrócił się do
Joego; — Fabrycznie nowy magnetofon — kompletnie zdezelo-
wany. Kupiony za nieprawdziwe pieniądze, które sklep zgadza się
przyjmować. Za pozbawione wartości pieniądze — bezwartoś-
ciowy przedmiot; jest w tym nawet pewna logika.
— Mam dzisiaj jakiś zły dzień — odezwał się kierownik
warsztatu. — Gdy wstałem dziś rano, zobaczyfem, że moja
papuga nie żyje.
— Z jakiego powodu zdechła? — spytał Joe.
— Nie wiem; po prostu zdechła. Była sztywna jak kawałek
drzewa. — Kierownik warsztatu wyciągnął w kierunku Ala swój
kościsty palec. — Powiem panu coś jeszcze, czego pan nie wie
o swoim magnetofonie. Nie tylko jest zużyty — jest przestarzały
o czterdzieści lat. Teraz już nie stosuje się gumowych kół
napędowych ani pasów transmisyjnych. Nie dostanie pan nigdzie
części zamiennych, chyba że ktoś je wykona ręcznie specjalnie dla
pana. A to się nie opłaca — ta cholerna maszyna to już antyk.
Wyrzuć pan go i zapomnij o nim.
— Ma pan rację — powiedział Al. — Tego nie wiedziałem. —
W ślad za Joem wyszedł z warsztatu na korytarz. — Mamy
teraz do czynienia z czymś więcej niż proces rozkładu; to
już inny problem. Będziemy mieli trudności ze zdobyciem gdzie-
kolwiek jakiejś nadającej się do spożycia żywności. Jakie artykuły
spożywcze, sprzedawane w supermarketach, będą świeże po
tylu latach?

— Konserwy — odparł Joe. — Widziałem mnóstwo konserw
w tym sklepie w Baltimore.
— A teraz już wiemy, dlaczego. Czterdzieści lat temu w super-
marketach sprzedawano znacznie więcej produktów w puszkach,
a mniej potraw mrożonych. Masz rację — może się to okazać
jedynym źródłem zaopatrzenia w żywność.
Zamyślił się. — Ale skoro w ciągu jednego dnia ten proces
przesunął się z dwu lat do czterdziestu, jutro o tej porze może to
już być sto lat. Żaden zaś artykuł spożywczy nie nadaje się do
jedzenia w sto lat od momentu zapakowania go — obojętne, czy
w puszkę, czy w co innego.
— Chińskie jaja — powiedział Joe. — Tysiącletnie jaja, które
zakopują tam w ziemi...
— l nie dotyczy to jedynie nas samych — ciągnął Al. —
Pamiętasz tę starą kobietę w Batlimore? Ta siła oddziałała również
na jej zakup, na tę azalię. — Czy cały świat będzie cierpiał
z powodu wybuchu bomby na Lunie? — zadał sobie pytanie. —
Dlaczego obejmuje to wszystkich, a nie tylko nas?
— Idzie tu... — zaczął Joe.
— Bądź cicho przez sekundę i pozwól mi się nad czymś
zastanowić. Może Baltimore istnieje tylko wtedy, gdy znajdzie się
tam jedno z nas? A ten Supermarket Szczęśliwców — może znikł
z powierzchni ziemi, gdy tylko z niego wyszliśmy? Możliwe
jednak, że spotyka to tylko nas, tych, którzy byli na Lunie.
— Jest to problem filozoficzny, pozbawiony znaczenia i sen-
su — oświadczył Joe. — W dodatku nie istnieje możliwość
udowodnienia, że jest tak lub inaczej.
— Miałoby to pewne znaczenie dla starej damy w płaszczu
koloru czarnych jagód — powiedział zgryźliwie Al. — I dla
wszystkich pozostałych.
— Idzie tu kierownik warsztatu — zwrócił mu uwagę Joe.
— Przeglądałem właśnie instrukcję obsługi, która znajdowała
się w pudle razem z pańskim magnetofonem — powiedział
mechanik. Z dziwnym wyrazem twarzy wręczył Alowi niewielką
książeczkę. I zaraz wyrwał mu ją z ręki. — Proszę popatrzeć;
oszczędzę panu czytania całości. Niech pan spojrzy: tu na ostatniej
stronie jest mowa o tym, kto wyprodukował to świństwo i gdzie
je należy wysłać, żeby fabryka dokonała naprawy.
— Wykonano w firmie Runciter, w Zurychu... — przeczytał
głośno Al. — Jest jeszcze adres warsztatu naprawczego na terenie
Federacji Północnoamerykańskiej. W Des Moines. Tak samo jak

na pudełku od zapałek. — Podał książeczkę Joemu, mówiąc: —
Jedziemy do Des Moines. Ta książeczka jest pierwszym dowodem
związku między oboma miastami. — Ciekawe, dlaczego akurat
Des Moines — zastanowił się. — Przypomnij sobie — zwrócił się
do Joego — czy Runcitera kiedykolwiek w życiu łączyło coś z Des
Moines?
— Runciter się tam urodził — powiedział Joe. — Spędził tam
pierwsze piętnaście lat swego życia. Wspominał o tym od czasu
do czasu.
A więc wrócił tam teraz, po śmierci. W taki czy inny sposób.
Runciter jest równocześnie w Des Moines i w Zurychu —
myślał. — W Zurychu odbywa się wykrywalny za pomocą
aparatury pomiarowej metabolizm jego mózgu, ciało w stanie
półżycia zamknięte jest w chłodni Moratorium Ukochanych
Współbraci, a mimo to nie można nawiązać z nim kontaktu.
W Des Moines nie ma go w sensie fizycznym, a jednak najwyraź-
niej właśnie tam można się z nim porozumieć. W istocie, za
pomocą takich środków, jak ta instrukcja obsługi, kontakt taki
został już nawiązany — przynajmniej w jedną stronę — od niego
do nas. Tymczasem — myślał dalej — nasz świat zamiera, cofa
się we własną przeszłość, demonstruje na zewnątrz realia minio-
nych etapów swego rozwoju. Być może, obudziwszy się pod
koniec tygodnia, zobaczymy, że po Piątej Avenue jeżdżą dzwoniąc
staromodne tramwaje. “Trolley Dodgers" — zastanawiał się, co
oznaczają te słowa. Zarzucona nazwa, pochodząca z przeszłości,
pojawiła się w jego świadomości jako mgliste wspomnienie,
wypierające aktualną rzeczywistość. Pod wpływem tego niejasnego,
subiektywnego przecież odczucia poczuł się nieswojo: zjawisko,
jakiego nigdy dotąd nie przeżył, stało się nagle zbyt realne. —
“Trolley Dodgers" — powiedział na głos. Co najmniej sto lat
temu. Nazwa ta obsesyjnie utkwiła w jego świadomości — nie
mógł jej zapomnieć.
— Skąd pan zna tę nazwę? — spytał kierownik warsztatu. —
Nikt już jej nie pamięta. Tak nazywała się niegdyś drużyna
Brooklyn Dodgers. — Spoglądał na Ala podejrzliwie.
— Chodźmy lepiej na górę — powiedział Joe — żeby się
upewnić, czy nikomu nic się nie stało. Potem wyruszmy do Des
Moines.
— Jeżeli nie pojedziemy tam od razu — mówił Al — może się
okazać, że podróż zabierze nam cały dzień albo nawet dwa. —
Środki komunikacji będą się stawać coraz bardziej prymitywne —

pomyślał. — Pojazdy o napędzie rakietowym zastąpią odrzutowce,
które z kolei ustąpią miejsca samolotom z silnikami spalinowymi.
Potem podróże drogą lądową: parowy pociąg napędzany węglem,
wóz konny... niemożliwe chyba, żebyśmy aż tak bardzo się cofnęli —
mówił sam do siebie. — A jednak mam już w rękach magnetofon
sprzed czterdziestu lat, poruszany za pomocą gumowego koła
napędowego i pasków transmisyjnych. Może więc dojść i do tego.
Obaj z Joem szybko ruszyli w stronę windy. Joe nacisnął guzik.
Czekali w milczeniu, zdenerwowani i pogrążeni w myślach.
Winda nadjechała z hałasem, pod wpływem którego Al przerwał
swe rozważania. Machinalnie otworzył żelazne, rozsuwane drzwi
i zobaczył, że stoi przed otwartą kabiną, zwisającą na stalowej
linie, udekorowaną okuciami z polerowanego mosiądzu. Znudzony
windziarz w liberii siedział na stołku, trzymając rękę na przycisku
i spoglądając na nich obojętnie. Lecz to, co odczuł Al, nie było
obojętnością.
— Nie wchodź do niej — powiedział, przytrzymując Joego. —
Spójrz i zastanów się; spróbuj sobie przypomnieć windę, którą
jechaliśmy dziś, niedawno temu, napędzaną hydraulicznie, obu-
dowaną, samoczynną, całkowicie bezszmerową...
Nagle przerwał. Klekocząca machina znikła, a na jej miejscu
pojawiła się znana mu winda. A jednak wyczuwał obecność
tamtej starej kabiny; czaiła się ona gdzieś na krawędzi jego pola
widzenia, jakby gotowa wychynąć, gdy tylko on i Joe zajmą się
czym innym. Ona chce wrócić — uświadomił sobie. — Zamierza
znów się pojawić. Możemy opóźnić ten moment o jakiś czas,
zapewne najwyżej o kilka godzin. Proces cofania się w czasie
przybiera na sile; archaiczne obiekty wdzierają się w nasz świat
szybciej, niż nam się zdawało. Teraz każdy przeskok obejmuje
jeden wiek. Winda, którą widzieliśmy, musiała mieć co najmniej
sto lat.
A jednak — myślał — zdaje się, że możemy w pewnym stopniu
kontrolować to zjawisko. Zmusiliśmy zwykłą, współczesną windę,
by na nowo zaczęła istnieć. Gdybyśmy wszyscy trzymali się
razem, gdybyśmy działali jako jednostka, złożona z dwunastu
umysłów zamiast dwóch...
— Co takiego zobaczyłeś? — zapytał Joe. — Dlaczego nie
pozwoliłeś mi wejść do windy?
— Nie widziałeś starej windy? Otwartej kabiny z mosiężnymi
ozdóbkami, mniej więcej z roku 1910? I windziarza siedzącego na
stołku?

— Nie — odparł Joe.
— Czy widziałeś cokolwiek?
— Tak — powiedział Joe. — Normalną windę, którą widzę
codziennie w naszym biurze. Widziałem to, co zawsze; to samo,
co w tej chwili. — Wszedł do kabiny, odwrócił się i stojąc
nieruchomo przyglądał się Alowi.
A więc nasze obrazy rzeczywistości zaczynają różnić się od
siebie — uświadomił sobie Al. Zastanawiał się, co to może
oznaczać.
Wydawało się to złowróżbne; wcale mu się nie podobało.
W jakiś okropny, nieokreślony sposób wydało mu się to najbar-
dziej katastrofalną zmianą ze wszystkich, jakie zaszły od momentu
śmierci Runcitera. Nie cofali się już z identyczną szybkością —
miał wyraźne, intuicyjne przekonanie, że dokładnie tego samego
doświadczyła przed śmiercią Wendy Wright.
Zastanawiał się, ile czasu zostało jeszcze jemu samemu.
Zdawał sobie sprawę, że odczuwa zdradziecki, przenikliwy
chłód, który już przedtem — nie pamiętał dokładnie, w którym
momencie — zaczął przenikać jego ciało. Chłód ten ogarniał
zarówno jego samego, jak i otaczający go świat. Przypominało
mu to ostatnie minuty, jakie spędził na Lunie. Chłód zniekształcał
płaszczyzny przedmiotów, paczył, rozdymał, objawiał się w formie
jakby obrzękłych pęcherzy, które rozrywały się z głośnym sykiem.
Mróz wdzierał się we wszystkie szczeliny, przenikał aż do wnętrza
przedmiotów, do rdzenia, który był źródłem ich życia. Al widział
teraz jak gdyby lodową pustynię, z której sterczały nagie głazy.
Otaczająca go rzeczywistość zamieniła się w płaską równinę,
omiataną zamarzającym wiatrem. Pokrywa lodowa stawała się
coraz grubsza — głazy były już w większości niewidoczne. Na
krawędzi jego pola widzenia pojawiła się ciemność; migały mu
przed oczyma zaledwie wąskie jej skrawki.
Przecież — pomyślał — wszystko to istnieje tylko w mojej
wyobraźni. Świat wcale nie został pogrzebany pod pokładami
wiatru, lodu i ciemności; wszystko to odbywa się we mnie,
a jednak zdaje mi się, że widzę to wokół siebie. To dziwne —
myślał. — Czy cały świat znalazł się wewnątrz mnie? Otoczony
moją cielesną powłoką? Kiedy to nastąpiło? Muszą to być objawy
towarzyszące śmierci — powiedział sobie. — Ta niepewność,
którą odczuwam, zahamowanie wszystkich funkcji, prowadzące
do całkowitej entropii — to jest sam proces. Lód zaś, który
widzę — to dowód postępu tego procesu. Kiedy zamknę oczy —

myślał dalej — cały wszechświat zniknie. Gdzie są jednak
te różne światła, które powinienem widzieć — oznaczające
drogi wiodące ku nowym łonom? Gdzie — w szczególności —
zamglone, czerwone światło, które symbolizuje uprawiające
nierząd pary? A ciemne, czerwone światło, będące oznaką
zwierzęcej łapczywości? Czuję tylko całkowity zanik ciepła i widzę
wdzierającą się ciemność: zamarzającą równinę, nad którą zgasło
słońce.
To nie może być zwykła śmierć — mówił sam do siebie. — To
coś nienaturalnego; prawidłowy proces umierania wyparty został
przez jakiś inny czynnik, bezwzględnie narzucony.
Może będę w stanie to zrozumieć — myślał — jeśli po prostu
położę się i odpocznę; jeśli zbiorę w sobie dość energii, by się nad
tym zastanowić.
— Co się stało? — spytał Joe. Nadal jechali windą w górę.
— Nic — odpowiedział krótko Al. — Im może się uda —
myślał — ale mnie już nie.
Obaj w zupełnej ciszy kontynuowali jazdę windą.
Wchodząc do sali konferencyjnej Joe zdał sobie sprawę, że AJ
nie idzie już razem z nim. Odwrócił się i wyjrzał na korytarz.
Zobaczył, że Al stoi tam samotnie, nie ruszając się z miejsca.
— Co się stało? — zagadnął go znowu. Al nie poruszył się. —
Czy coś ci jest? — spytał, cofając się w jego stronę.
— Czuję się zmęczony — odparł Al.
— Nie wyglądasz dobrze — powiedział Joe, czując głęboki
niepokój.
— Pójdę do toalety. Ty idź do nich i przekonaj się, czy nic im
nie jest. Zaraz się do was przyłączę. — Niepewnym krokiem
ruszył naprzód, jakby nie wiedział, gdzie się znajduje. — Nic mi
nie będzie. — Poruszał się po korytarzu niezdecydowanie, jak
człowiek, który z trudnością dostrzega drogę, po której idzie.
— Pójdę z tobą — postanowił Joe. — Chcę się upewnić, że tam
dojdziesz.
— Może kiedy opłuczę twarz ciepłą wodą... — mówił Al.
Znalazł bezpłatne drzwi do toalety, otworzył je przy pomocy
Joego i zniknął we wnętrzu. Joe pozostał na korytarzu.
Coś mu się stało — myślał. — Zmienił się, ujrzawszy tę starą
windę. — Zastanawiał się nad przyczyną tego zjawiska.
Al ponownie zjawił się przy nim.

— O co chodzi? — spytał Joe, widząc wyraz jego twarzy.
— Przyjrzyj się temu — mówił Al, prowadząc Joego do toalety
i wskazując na przeciwległą ścianę. — Napisy klozetowe. No
wiesz, różne nabazgrane słowa, które zawsze można znaleźć
w męskich toaletach. Przeczytaj.
Napis, wykonany kredką lub czerwonym długopisem, brzmiał:
WSKOCZCIE DO KLOZETU I STAŃCIE NA GŁOWIE
JA ŻYJĘ — A WYŚCIE POMARLI, PANOWIE.
— Czy to pismo Runcitera? — spytał Al. — Poznajesz je?
— Tak — kiwnął głową Joe. — To jego pismo.
— A więc znamy już prawdę — stwierdził Al.
— Ale czyż to prawda?
— Oczywiście — powiedział Al. — To zupełnie jasne.
— Że też dowiadujemy się o tym w taki cholerny sposób. Ze
ściany w męskiej toalecie. — Gorzki żal dominował w nim nad
wszelkimi innymi uczuciami.
— Ten napis na ścianie jest brutalnie jednoznaczny. Moglibyś-
my miesiącami — może i do końca świata — patrzeć w telewizję,
czytać gazety domowe, słuchać wideofonów — i nie dowiedzieć
się o tym w sposób tak wyraźny.
— Ale myśmy nie umarli. Z wyjątkiem Wendy — powiedział
Joe.
— Znajdujemy się w stanie półżycia. Zapewne nadal na
pokładzie statku Pratfall II, prawdopodobnie w drodze powrotnej
na Ziemię z Luny, po eksplozji, która nas zabiła; nas — a nie
Runcitera. On zaś próbuje odebrać od nas strumień protofazonów.
Jak dotąd nie udało mu się to; z naszego świata nie docierają
żadne sygnały tam, gdzie żyje on. Ale udało mu się z nami
skontaktować. Znajdujemy jego znaki wszędzie; nawet w miejs-
cach, które wybieramy na chybił trafił. Na każdym kroku stykamy
się z jego obecnością, z im i tylko z im, ponieważ jest on jedyną
osobą, która próbuje...
— Z nim i tylko z nim — przerwał mu Joe. — A nie, jak
powiedziałeś: ,,z im i tylko z im".
— Niedobrze mi — powiedział Al. Odkręcił kurek umywalni
i zaczął płukać twarz wodą. Nie była to jednak ciepła woda; Joe
zauważył, że grzechoczą w niej rozpryskujące się kawałki lodu. —
Wracaj do sali konferencyjnej. Przyjdę tam, gdy poczuję się
lepiej — o ile w ogóle kiedyś to nastąpi.
— Sądzę, że powinienem zostać tu z tobą — stwierdził Joe.

— Nie, do cholery, wynoś się stąd! — Al popchnął go
w kierunku drzwi toalety i wyprowadził na korytarz. Na jego
poszarzałej twarzy malowało się przerażenie. — Idź, zobacz, czy
im nic nie jest! — Zgięty wpół wrócił do toalety, zasłaniając oczy
dłońmi. Drzwi zatrzasnęły się za nim, skrywając go przed
wzrokiem Joego.
— Dobrze — powiedział Joe po chwili wahania. — Będę
razem z nimi w sali konferencyjnej. — Chwilę stał nasłuchując,
ale nie dotarł do niego żaden dźwięk. — Al! — zawołał, myśląc:
rany boskie, to straszne. Naprawdę coś się z nim dzieje. — Chcę
zobaczyć na własne oczy, że nic ci nie jest — powiedział, napierając
na drzwi.
— Już za późno, Joe — odparł cicho i spokojnie Al. — Nie
patrz na mnie.
W toalecie było ciemno. Alowi najwyraźniej udało się zgasić
światło.
— Nie możesz mi w niczym pomóc — mówił słabym, opano-
wanym głosem. — Nie powinniśmy byli odłączać się od tam-
tych — przez to właśnie zginęła Wendy. Uda ci się utrzymać przy
życiu — w każdym razie przez jakiś czas — jeżeli pójdziesz tam
i zostaniesz z nimi. Powiedz im to; postaraj się, żeby wszyscy to
pojęli. Rozumiesz?
Joe sięgnął ręką w stronę kontaktu.
Słabe, lekkie uderzenie spadło w ciemności na jego rękę. Cofnął
ją z przerażeniem, wstrząśnięty bezsilnością Ala. Teraz wiedział
już wszystko. Nie potrzebował patrzeć.
— Pójdę do tamtych — powiedział. — Tak, rozumiem. Czy to
okropne uczucie?
Po chwili ciszy usłyszał bezdźwięczny szept:
— Nie, to nie jest okropne... Ja po prostu... — Głos umilkł;
znowu zapanowało milczenie.
— Może kiedyś znowu cię zobaczę — powiedział Joe. Wiedział,
że nie powinien tak mówić; sam się przeraził słysząc, że wybełkotał
coś tak bezmyślnego. Ale na nic więcej nie mógł się zdobyć. —
Ujmę to inaczej — ciągnął dalej, wiedząc jednak, że Al już go nie
słyszy. — Mam nadzieję, że poczujesz się lepiej. Przyjdę sprawdzić,
jak się masz, gdy tylko poinformuję ich o tym napisie na ścianie.
Powiem im, by nie przychodzili tu patrzeć na niego, bo mogli-
by... — myślał intensywnie, starając się znaleźć odpowiednie
słowa — mogliby ci przeszkadzać — dokończył.
Odpowiedziało mu milczenie.

— A więc do zobaczenia — powiedział Joe, wychodząc z ciem-
nej toalety. Niepewnym krokiem poszedł korytarzem w kierunku
sali konferencyjnej. Zatrzymał się na chwilę, nerwowo zaczerpnął
powietrza i energicznym pchnięciem otworzył drzwi pokoju.
Telewizor, umieszczony na przeciwległej ścianie, hałaśliwie
reklamował jakiś proszek do prania. Na wielkim kolorowym
ekranie typu 3-D jakaś pani domu krytycznie przyglądała się
ręcznikowi z syntetycznego futra wydry, oznajmiając ostrym,
przenikliwym głosem, że coś takiego nie ma prawa znajdować się
w jej łazience. Następnie kamera pokazała wnętrze łazienki,
obejmując równocześnie napis umieszczony na ścianie. Był on
wykonany tym samym, znajomym pismem i tym razem brzmiał:
NACHYL SIĘ NAD WANNA,
WSKOCZ DO NIEJ PO SZYJĘ
WSZYSCY UMARLIŚCIE — JA JEDYNY ŻYJĘ.
Ale tylko jedna osoba spoglądała w ekran telewizora, stojącego
w wielkiej sali konferencyjnej. Joe stał samotnie w pustym pokoju.
Wszyscy pozostali członkowie grupy zniknęli,
Zastanawiał się, gdzie mogą być. I czy będzie żył wystarczająco
długo, by ich odnaleźć. Wydawało mu się to mało praw-
dopodobne.

Czy pocenie się nie utrudnia ci życia towarzyskiego?
Odwadniający aerozol lub mydelko Ubik uwalnia cię
od obaw i przywraca miejsce tam, gdzie dzieją się
ciekawe rzeczy. Dziala przez dziesięć dni. Bezpieczny
przy używaniu według instrukcji w ramach świadomego
programu higieny osobistej.
X
— A teraz — powiedział spiker telewizyjny —
wróćmy do wiadomości dziennika, który prowadził Jim Hunter.
Na ekranie pojawiła się gładko wygolona, promienna twarz
dziennikarza.
— Glen Runciter na nowo znalazł się dziś w miejscu swych
urodzin. Nie był to jednak powrót, który mógłby kogokolwiek
napełniać radością. Korporację Runcitera, najbardziej chyba
znaną ze wszystkich licznych instytucji zapobiegawczych, jakie
znajdują się na Ziemi, spotkał wczoraj tragiczny cios. Podczas
terrorystycznego zamachu bombowego, który miał miejsce w taj-
nym zakładzie przemysłowym ukrytym pod powierzchnią Luny,
Glen Runciter został śmiertelnie ranny i zmarł, zanim możliwe
było przeniesienie jego ciała do chłodni. Zwłoki Glena Runcitera
przetransportowano do Moratorium Ukochanych Współbraci
w Zurychu, gdzie mimo wszelkich wysiłków nie udało się przy-
wrócić go do stanu półżycia. Zdając sobie sprawę z bezowocności
dalszych starań w tym kierunku, zaprzestano ich obecnie i prze-
wieziono ciało do Des Moines, gdzie zostanie ono wystawione na
widok publiczny w Domu Przedpogrzebowym Prostego Pasterza.
Kamera telewizji pokazała stary, pomalowany na biało budy-
nek, wokół którego kłębił się spory tłumek.
Ciekaw jestem, kto zadecydował o przeniesieniu go do Des
Moines — pomyślał Joe.
— Ta smutna, ale niewzruszona decyzja — ciągnął głos
spikera — w wyniku której nastąpił ostatni rozdział życia Glena

Runcitera — ten, który obecnie oglądamy — podjęta została
przez jego żonę. Pani Ella Runciter, przebywająca obecnie
w chłodni (w której, według oczekiwań, znaleźć się też miał jej
mąż), została przywrócona do stanu świadomości i poinfor-
mowana o tragicznym wypadku. Dowiedziawszy się dziś rano
o stanie swego męża, poleciła zaprzestać dalszych spóźnionych
wysiłków, zmierzających do przywrócenia półżycia człowiekowi,
z którym — zanim rzeczywistość przekreśliła jej oczekiwania —
miała nadzieję się połączyć. — Na ekranie ukazała się przez
chwilę fotografia Elli, zrobiona jeszcze za życia. — Pogrążeni
w żałobie pracownicy Korporacji Runcitera zebrali się w kaplicy
Domu Przedpogrzebowego Prostego Pasterza, by wziąć udział
w smutnej uroczystości i w możliwie najwłaściwszy sposób oddać
ostatni hołd zmarłemu.
Na ekranie widoczny był teraz dach domu przedpogrzebowego
i zaparkowany na nim pionowo pojazd, z którego zaczęła się
wynurzać garstka kobiet i mężczyzn. Zatrzymał ich mikrofon,
wyciągnięty ku nim przez reportera.
— Proszę mi powiedzieć, sir— zabrzmiał typowo dziennikarski
głos reportera — czy pracując dla Glena Runcitera pan i pańscy
koledzy mieliście również okazję poznać go osobiście? Poznać go
nie jako szefa, ale jako człowieka?
Don Denny, mrużąc oczy jak sowa oślepiona przez światło,
przemówił do wyciągniętego ku niemu mikrofonu.
— Wszyscy znaliśmy Glena Runcitera jako człowieka. Jako
dobrego człowieka i obywatela, któremu można było ufać. Wiem,
że mówiąc tak, wyrażam również opinię swych kolegów.
— Panie Denny, czy są tu wszyscy współpracownicy, a raczej
byli współpracownicy pana Runcitera?
— Jest tu wielu spośród nas — odparł Don Denny. — Pan Len
Niggelman, prezes Towarzystwa Instytucji Zapobiegawczych,
zwrócił się do nas jeszcze w Nowym Jorku, oznajmiając nam, że
słyszał o śmierci Glena Runcitera. Poinformował nas, że ciało
zmarłego znajduje się w drodze do Des Moines, i stwierdził, że
powinniśmy tu przyjechać. Przyznaliśmy mu rację i w rezultacie
przywiózł nas tu na pokładzie swego statku. Właśnie tego —
Denny wskazał pojazd, z którego wysiadł on sam i pozostali
członkowie grupy. — Jesteśmy mu wdzięczni za wiadomość, że
miejscem pobytu pana Runcitera nie jest już moratorium w Zu-
rychu, lecz tutejszy dom przed pogrzebowy. Nie ma tu jednak
niektórych spośród nas, gdyż byli oni akurat nieobecni w naszym

nowojorskim biurze. Mam tu na myśli szczególnie naszych
inercjałów Ala Hammonda i Wendy Wright oraz pana Chipa,
specjalistę od pomiarów pola. Miejsce pobytu tych trzech osób
nie jest nam znane, ale być może równocześnie...
— Tak — powiedział reporter trzymając mikrofon. — Być
może zobaczą oni ten program telewizyjny przekazywany za
pośrednictwem satelitów do wszystkich miejsc na kuli ziemskiej
i zjawią się w Des Moines, by wziąć udział w tej jakże smutnej
uroczystości. Jestem pewien, a chyba pan również, że tego właśnie
życzyłby sobie zarówno pan Runciter, jak i jego żona. A teraz
oddaję głos Jimowi Hunterowi w studio dziennika telewizyjnego.
Jim Hunter, ponownie pojawiając się na ekranie, mówił: —
Ray Hollis, którego pracownicy posiadający zdolności psioniczne
mogą być neutralizowani przez inercjałów i w związku z tym są
obiektem działania instytucji zapobiegawczych, w oświadczeniu
podanym do wiadomości przez jego firmę wyraził ubolewanie
z powodu przypadkowej śmierci Glena Runcitera i oświadczył, że
jeśli będzie to możliwe, weźmie udział w uroczystościach po-
grzebowych odbywających się w Des Moines. Nie jest jednak
wykluczone, że Len Niggelman, reprezentujący — jak już infor-
mowaliśmy — Towarzystwo Instytucji Zapobiegawczych domagać
się będzie wykluczenia pana Hollisa z grona uczestników pogrzebu
w świetle faktu, że jak sugerowali w swych oświadczeniach
niektórzy przedstawiciele instytucji zapobiegawczych, Hollis zare-
agował na wiadomość o śmierci Glena Runcitera z wyraźnym,
choć źle ukrywanym zadowoleniem. — Prowadzący dziennik Jim
Hunter przerwał, wziął do ręki arkusz papieru i mówił dalej: —
Przechodząc do innych wiadomości...
Joe Chip nadepnął na pedał wyłącznika telewizora. Ekran
zgasł; głos ucichł stopniowo.
To wszystko nie zgadza się z treścią napisów na ścianie łazienki
i toalety — myślał Joe. — Może jednak Runciter umarł. Tak
twierdzi telewizja. Tego samego zdania jest Ray Hollis. A także
Len Niggelman. Wszyscy oni uważają go za zmarłego, a jedynym
kontrargumentem, na jakim możemy się oprzeć, są dwa wierszyki,
które — wbrew opinii Ala — każdy mógł przecież tam nabazgrać.
Ekran telewizora rozjaśnił się na nowo, co zaskoczyło Joego;
nie dotykał bowiem po raz drugi pedału wyłącznika. Co więcej,
kanały zaczęły się zmieniać samoczynnie; przez ekran przelatywały
kolejno różne obrazy, aż w końcu tajemnicza istota znalazła to,
o co jej chodziło. Na ekranie pozostał jeden obraz.

Twarz Glena Runcitera. — Twój smak próżnuje? — pytał
Runciter charakterystycznym dla siebie zgrzytliwym głosem. —
Czy gotowana kapusta zdominowała twój jadłospis? Wciąż ten
sam stary, zatęchły zapaszek poniedziałkowego poranku, bez
względu na to, ile dziesięciocentówek wrzucisz do swej kuchenki?
Ubik wszystko  to zmienia.   Ubik odradza walory  smakowe
pożywienia, przywraca znakomity aromat i smak tam,  gdzie
należy. — Na ekranie w miejsce twarzy Runcitera pojawiła się
jaskrawo pomalowana puszka z aerozolem. — Jeden podmuch
niewidocznego strumienia cząsteczek preparatu Ubik sprzedawa-
nego po przystępnej  cenie  rozwiewa powracające  obsesyjnie
obawy,  że cały  świat  opanowują  pojemniki ze  skwaśniałym
mlekiem, zdezelowane magnetofony i przestarzałe żelazne kabiny
wind, nie mówiąc już o innych nie dostrzeżonych jeszcze objawach
rozkładu. Rzecz polega na tym, że ów rozkład otaczającego
świata jest zjawiskiem normalnym u wielu osób znajdujących się
w stanie półżycia, zwłaszcza w początkowych stadiach, gdy więzy
z prawdziwą rzeczywistością są wciąż jeszcze bardzo silne. Jako
szczątkowy bodziec utrzymuje się coś w rodzaju resztkowego
świata, odbieranego jako pseudośrodowisko, które jest jednak nie
ustabilizowane i nie wspierane przez jakąkolwiek energiczną
substrukture. Zachodzi to zwłaszcza w tych wypadkach, gdy —
podobnie jak u was — mamy do czynienia z zespoleniem kilku
systemów pamięciowych. Jednakże wraz z pojawieniem się nowe-
go, potężniejszego niż kiedykolwiek preparatu Ubik wszystko to
uległo zmianie!
Joe siedział oszołomiony wpatrując się w ekran. Pojawiła się na
nim wróżka z filmów rysunkowych, która żwawo poruszała się
w powietrzu, rozpylając wszędzie Ubik.
Następnie miejsce wróżki zajęła poważna gospodyni domowa
o końskich szczękach i dużych, wystających zębach. Zagrzmiała
metalicznym głosem: — Przeszłam na Ubik po wypróbowaniu
słabszych, przestarzałych podpór rzeczywistości. Moje garnki
i patelnie zamieniały się w kupę rdzy. Zapadały się podłogi
mojego mieszkania. Charley, mój mąż, przedziurawił na wylot
nogą drzwi do sypialni. Ale teraz stosuję nowy, ekonomiczny,
potężny preparat Ubik i skutki są cudowne. Spójrzcie na tę
lodówkę. — Na ekranie pojawił się stary model firmy General
Electric. — Przecież ona cofnęła się wstecz o osiemdziesiąt lat!
— O sześćdziesiąt dwa lata — poprawił ją odruchowo Joe.
— Ale spójrzcie na nią teraz — ciągnęła gospodyni opryskując

starą lodówkę preparatem Ubik. Magiczne błyski utworzyły
obłok wokół starego modelu i na jego miejsce pojawiła się
nowoczesna sześciodrzwiowa płatna lodówka w całej swej oka-
załości.
— Tak jest — rozległ się znowu poważny głos Runcitera —
dzięki wykorzystaniu najbardziej zaawansowanych metod współ-
czesnej nauki proces przechodzenia materii na powrót do
wcześniejszych form może zostać odwrócony, i to za sumę,
na jaką stać każdego właściciela apartamentu. Ubik sprzedawany
jest w najlepszych sklepach sztuki domowej na całej kuli
ziemskiej. Nie stosować wewnętrznie. Trzymać z dala od ognia.
Nie odstępować od wskazówek instrukcji wydrukowanej na
etykiecie. Poszukaj go więc, Joe. Nie siedź w miejscu, wyjdź
z domu, kup pojemnik Ubika i rozpylaj go wokół siebie
dniem i nocą.
— Wiesz, że tu jestem — odezwał się Joe, wstając z miejsca. —
Czy widzisz mnie i słyszysz?
— Oczywiście, że cię nie widzę ani nie słyszę. Ta reklamówka
została zarejestrowana na taśmie magnetowidu; nagrałem ją dwa
tygodnie temu, dokładnie na dwanaście dni przed moją śmiercią.
Wiedziałem, że dojdzie do tego wybuchu — skorzystałem z usług
jasnowidzów.
— A więc naprawdę nie żyjesz?
— Jasne, że nie żyję. Czyż nie oglądałeś przed chwilą transmisji
z Des Moines? Wiem, że ją widziałeś — i o tym wiedział mój
jasnowidz.
— A ten napis na ścianie toalety?
— Jeszcze jeden objaw rozkładu — zagrzmiał głos Runcitera
z głośnika telewizora. — Idź, kup puszkę Ubika, a przestanie ci
się to wydarzać; wszystkie objawy ustaną.
— Al sądzi, że to my umarliśmy.
— Al ulega już rozkładowi — Runciter wybuchnął głębokim,
wibrującym śmiechem, pod wpływem którego cała sala konferen-
cyjna zatrzęsła się. — Słuchaj, Joe. Nagrałem tę cholerną re-
klamówkę, żeby wam pomóc, wskazać wam drogę — zwłaszcza
tobie, bo zawsze byliśmy przyjaciółmi. Wiedziałem, że będziesz
zupełnie zdezorientowany i tak właśnie się stało. Co nie jest
specjalnie zaskakujące, biorąc pod uwagę normalny stan twoich
nerwów. Tak czy owak, trzymaj się; może k|edy pojedziesz do
Des Moines i zobaczysz moje ciało wystawione na widok publicz-
ny — uspokoisz się.

— Co to jest Ubik? — spytał Joe.
— Obawiam się jednak, że jest już zbyt późno, żeby pomóc
Alowi.
— Jaki jest skład Ubika? W jaki sposób to działa? — pytał Joe.
— Szczerze mówiąc, ten napis na ścianie toalety pojawił się
tam zapewne na skutek obecności Ala. Gdyby nie on, ty w ogóle
byś go nie zobaczył.
— Naprawdę jesteś nagrany na taśmę magnetowidu, co? —
spytał Joe. — Nie słyszysz mnie. To prawda.
— W dodatku Al... — zaczął Runciter.
— Do diabła — zaklął Joe, zrezygnowany. — To wszystko na
nic. — Był bliski kapitulacji.
Na ekranie telewizora pojawiła się znów pani domu o twarzy
przypominającej pysk konia, by dokończyć reklamówkę. Cichszym
już nieco głosem perorowała; — Jeśli w pańskim najbliższym
sklepie gospodarczym nie ma jeszcze Ubika, panie Chip, niech
pan wróci do swego apartamentu, gdzie znajdzie pan bezpłatną,
reklamową próbkę preparatu, nadesłaną pocztą. Próbka wystarczy
panu do czasu, kiedy będzie pan mógł kupić puszkę normalnej
wielkości.
Gospodyni domowa znikła; ekran znów był ciemny i niemy.
Istota, która zapaliła go poprzednio — wyłączyła go na powrót.
A więc mam obarczyć Ala winą za to wszystko — pomyślał
Joe. Pomysł ten nie budził w nim zachwytu; zdawał sobie
sprawę z dziwaczności takiego sposobu rozumowania, z jego
niepoprawności, być może zamierzonej. Al jako kozioł ofiarny,
jako człowiek, na którego zrzucono odpowiedzialność; wszystko
z powodu Ala. To bez sensu — pomyślał. — A zatem czy
Runciter naprawdę mnie nie słyszał? Czy też może udawa!
tylko, że przemawia z taśmy magnetowidu? Przez pewien czas —
w czasie reklamówki — wydawało się, że Runciter odpowiada
mi; dopiero pod koniec jego odpowiedzi rozminęły się z moimi
pytaniami.
Joe poczuł się nagle jak bezradna ćma, obijająca się o szybę
rzeczywistości, znajdująca się na zewnątrz, bez możliwości ujrzenia,
co jest w środku.
Nagle przyszła mu do głowy nowa, niesamowita koncepcja.
Przypuśćmy — pomyślał — że Runciter istotnie nagrał tę
reklamówkę na taśmę magnetowidu, zakładając na podstawie
błędnej informacji uzyskanej od jasnowidza, że wybuch bomby
zabije jego, a wszyscy inni pozostaną przy życiu. Taśma została

nagrana w uczciwej intencji, ale rozumowanie było błędne.
Runciter nie zginął: myśmy postradali życie —jak głosił napis na
ścianie toalety — a Runciter żyje nadal. Przed wybuchem bomby
wydał polecenie, żeby nagrana na taśmę reklamówka znalazła się
na ekranie właśnie w tym momencie; ponieważ zaś nie cofnął tych
instrukcji, stacja telewizyjna zastosowała się do jego woli. To
tłumaczyłoby niezgodność słów Runcitera w telewizji z treścią
napisu, jaki on sam umieścił na ścianie toalety: tylko w ten
sposób wyjaśnić można było obie te wypowiedzi. — Joe nie
potrafił znaleźć żadnego innego wytłumaczenia, które spełniałoby
te warunki.
Chyba że Runcitcr igra z nimi, zwodzi ich, prowadzi to
w jedną stronę, to w przeciwną. Jak jakaś niezwykła, potężna
siła prześladująca ich, ingerująca w ich życie. Działająca w świecie
istot żyjących, a może półżywych albo też — przyszło mu
nagle do głowy — w obu tych światach. W każdym razie
ma ona decydujący wpływ na ich przeżycia, a przynajmniej
na przeważającą część tego, co ich spotyka. Może nie na
sam proces rozpadu — zdecydował. To jest niezależne od
niej. Ale dlaczego? Może i ten proces objęty jest jej działaniem,
choć Runciter nie chciał się do tego przyznać. Runciter i Ubik.
Ubiquity — to znaczy wszechobecność — uświadomił sobie
nagle — od tego pochodzi zapewne ten wymyślony termin,
nazwa rozpylanego preparatu w puszkach, o którym mówił
Runciter. Zapewne nie istnieje on wcale; to chyba kolejne
oszustwo, mające na celu zwiększenie jeszcze bardziej ich dez-
orientacji.
Co więcej — myślał — jeżeli Runciter żyje, to mamy do
czynienia nie z jednym, lecz z dwoma Runciterami; jeden z nich,
prawdziwy, przebywa w świecie realnym i usiłuje się z nami
skontaktować, drugi zaś to fantasmagoryczny Runciter, który
w tym świecie półżywych jest tylko ciałem; zwłokami, które
wystawiono na widok publiczny w Des Moines w stanie Iowa.
A rozumując dalej logicznie, dochodzimy do wniosku, że inne
przebywające tu osoby: Ray Hollis czy Len Niggelman, też są
tylko produktami wyobraźni, ich realne sobowtóry zaś pozostają
w świecie żywych.
— Trudno się w tym wszystkim połapać — powiedział do
siebie Joe. Nie podobała mu się wcale ta koncepcja. Przyznać
musiał, że z punktu widzenia symetrii była bez zarzutu, ale
z drugiej strony wydawała mu się zbyt chaotyczna.

Wpadnę na chwilę do mego apartamentu — pomyślał —
wezmę tę bezpłatną próbkę Ubika i wyruszę do Des Moines.
W końcu do tego przecież usiłowała mnie skłonić ta reklamówka
w telewizji. W typowej dla siebie, hałaśliwej formie dała mi ona
do zrozumienia, że bed? bezpieczniejszy, mając przy sobie puszkę
Ubika. Trzeba zwracać uwagę na takie ostrzeżenia — pomyślał —
jeżeli ma się zamiar pozostać przy życiu czy też zachować stan
półżycia.
Jedno z dwojga.
Wysiadł z taksówki na dachu swego domu mieszkalnego
i zjechawszy w dół ruchomym korytarzem znalazł się przed swymi
drzwiami. Za pomocą monety, którą otrzymał był od kogoś —
nie pamiętał już dokładnie, czy była to Pat, czy Al — otworzył je
i wszedł do środka.
W living roomie unosił się lekki zapach przypalonego tłusz-
czu — woń,  której  nie czuł od czasów swego  dzieciństwa.
Wszedłszy do kuchni odkrył przyczynę tego zjawiska. Kuchenka
cofnęła się w czasie, zamieniając się w starodawny piecyk gazowy
firmy Buck o zatkanych palnikach, zaskorupiałych i nie domyka-
jących się drzwiczkach piekarnika. Tępo wpatrywał się przez
chwilę w stary, zużyty piecyk — potem zaś spostrzegł, że podobną
metamorfozę przeszły też inne sprzęty kuchenne. Aparat dostar-
czający gazety do domu znikł całkowicie. Maszynka do robienia
grzanek rozsypała się w ciągu jednego dnia i zamieniła się
w dziwaczny, tandetny, nieautomatyczny sprzęt, z którego tosty
nie wyskakiwały nawet same —jak zauważył przyglądając mu się
ponuro. Lodówka była teraz ogromnym, napędzanym za pomocą
pasów urządzeniem; reliktem, który wynurzył się z Bóg wie jak
odległej przeszłości. Ten model był jeszcze bardziej przestarzały
niż stary sprzęt produkcji General Electric, który widział w re-
klamówce telewizyjnej. Najmniej zmieniła się maszynka do parze-
nia kawy, w gruncie rzeczy pod jednym względem nawet na
korzyść: nie było już w niej otworu na monety i można było jej
używać bezpłatnie.  To  samo  dotyczyło — jak  zauważył —
wszystkich pozostałych urządzeń. W każdym razie tych, które
nadal znajdowały się na miejscu. Podobnie jak aparat gazetowy,
całkowicie znikło urządzenie do usuwania śmieci. Próbował sobie
przypomnieć, jakie miał jeszcze sprzęty, ale wspomnienie o nich
stało się już mgliste; zrezygnował więc i wrócił do living roomu.

Telewizor cofnął się daleko; przed oczyma Joego stał teraz
starodawny odbiornik radiowy firmy Atwater-Kent w obudowie
z ciemnego drzewa, z zakresem fal krótkich, średnich i długich.
Miał antenę oraz przewód uziemienia.
— Boże święty — powiedział Joe z niesmakiem.
Ale dlaczego telewizor nie zmienił się raczej w bezładny stos
plastykowych i metalowych części? Były to przecież jego elementy
składowe; zbudowany był z nich, a nie z dawnego radioodbiornika.
Być może fakt ten potwierdzał w jakiś dziwny sposób zarzucony
już dawno pogląd filozoficzny: koncepcję platońską, w myśl
której ogólne pojęcia rzeczy były — w każdej kategorii — realne.
Odbiornik telewizyjny był formą wprowadzoną na miejsce innych
form; kolejne formy następowały po sobie jak klatki na kawałku
taśmy filmowej.
W każdym przedmiocie — rozmyślał Joe — muszą żyć
w jakiś szczątkowy sposób jego formy poprzednie. Przeszłość —
choć ukryta pod powierzchnią, zatajona — tkwi tam w dalszym
ciągu i może wynurzyć się na światło dzienne, gdy tylko
narosłe później formy znikną w jakiś niefortunny i nieprze-
widziany sposób. Mężczyzna nie zawiera w sobie młodego
chłopca, lecz wcześniej żyjących mężczyzn — myślał Joe. —
Historia zaczęła się dawno temu.
Odwodnione szczątki Wendy. Ustało tu normalnie funkc-
jonujące następstwo form. Ostatnia forma dobiegła kresu i nic nie
nastąpiło po niej; ani żadna nowa forma, ani następna faza tego,
co nazywamy rozwojem. Na tym chyba polega starość: brak
nowych form prowadzi do degeneracji i zgrzybiałości. Tylko że
w tym wypadku nastąpiło to nagle — było kwestią zaledwie
godzin,
Ale jeśli chodzi o tę dawną doktrynę — czyż Platon nie
twierdził, że coś musi przetrwać rozpad, że jakiś element wewnę-
trzny nie podlega mu? Ten dawny dualizm, w myśl którego ciało
i dusza były elementami odrębnymi? Ciało dobiegło kresu życia —
jak w wypadku Wendy — dusza zaś wyfruwała jak ptak z gniazda,
kierując się gdzie indziej. Możliwe — pomyślał. — Aby narodzić
się na nowo zgodnie z tym, co mówi tybetańska księga zmarłych.
To istotnie prawda. Chryste Panie — pomyślał — mam nadzieję,
że to prawda. W takim bowiem razie będziemy mogli wszyscy
spotkać się znowu. Tak jak w Kubusiu Puchatku: istnieje inna
część lasu, w której chłopiec i jego miś zawsze będą mogli się
bawić... Oto niezniszczalna kategoria — pomyślał. — Tak samo

my wszyscy. Każdy z nas, razem ze swym misiem, odnajdzie się
w nowym, jaśniejszym, trwalszym świecie.
Z czystej ciekawości włączył prehistoryczny odbiornik radiowy.
Żółta celuloidowa tarcza zaświeciła się, radio wydało z siebie
głośny pomruk, a potem wśród zakłóceń i gwizdów odezwała się
jakaś stacja.
— Czas na program: Rodzina Pepper Younga — mówił spiker.
Rozległ się bulgot muzyki organowej. — Przygotowany został
przez firmę produkującą mydło Camay — mydło pięknych kobiet.
Wczoraj Pepper dowiedział się, że jego trwająca od wielu miesięcy
praca dobiegła niespodziewanie końca, w związku z... — W tym
momencie Joe wyłączył radio. Opera mydlana sprzed drugiej
wojny światowej — pomyślał zdumiony. — No cóż — jest to
zgodne z czasowym cofaniem się zjawisk, występujących w tym
świecie, w zamierającym quasi-świecie, czy jakkolwiek można to
określić.
Rozglądając się po pokoju spostrzegł stolik do kawy ze
szklanym blatem opartym na barokowych nóżkach. Leżał na nim
numer pisma “Liberty", również pochodzący sprzed drugiej wojny
światowej. Zawierał on kolejny odcinek fantastyczno-futurobgicz-
nej powieści Nocna błyskawica, w której mowa była o przyszłej
wojnie atomowej. Bezmyślnie przerzucił kartki pisma, a potem
zaczął przyglądać się wnętrzu pokoju, by odnotować inne zmiany,
jakie w nim zaszry.
Miejsce trwałej, bezbarwnej podłogi zajęły szerokie deski
z miękkiego drzewa. Na środku pokoju leżał wyblakły turecki
dywan, nasiąknięty zbierającym się przez lata kurzem.
Na ścianie pozostał tylko jeden obraz: sztych w ramach ze
szkłem, przedstawiający Indianina umierającego na końskim
grzbiecie. Joe nie widział go nigdy przedtem. Obraz nie wywołał
w nim żadnych wspomnień. I wcale mu się nie podobał.
Miejsce wideofonu zajął czarny, stojący telefon z wiszącą
słuchawką. Z okresu, kiedy nie było jeszcze tarczy służącej do
wykręcania numerów. Joe zdjął słuchawkę z haczyka, usłyszał
głos kobiecy, mówiący: — Proszę o podanie numeru — i zaraz
odwiesił ją z powrotem.
Znikł również najwyraźniej regulowany za pomocą termostatu
system centralnego ogrzewania. W kącie h'vingroomu Joe dostrzegł
gazowy grzejnik, z dużym blaszanym przewodem kominowym
poprowadzonym po ścianie niemal do samego sufitu,
Przeszedł do sypialni, otwarł szafę i przejrzał jej zawartość,

a następnie wybrał dla siebie strój złożony z czarnych półbutów,
wełnianych skarpet, pumpów, niebieskiej bawełnianej koszuli
i sportowej marynarki z wielbłądziej wełny oraz czapki z daszkiem.
Ułożył też na łóżku zestaw przygotowany na bardziej uroczyste
okazje: granatowy, dwurzędowy garnitur w drobne paski, szelki,
szeroki krawat w kwiaty i białą koszulę ze sztywnym, celuloido-
wym kołnierzykiem. — Rany Boskie! — powiedział do siebie
stropiony, znajdując w szafie torbę z kompletem kijów golfo-
wych. — Cóż to za zabytek!
Wrócił do Iiving roomu. Tym razem jego wzrok zawędrował
w miejsce, gdzie poprzednio stał zestaw polifonicznej aparatury
radiowej: regulator fal UKF, wysokiej jakości adapter wyposażony
w nieważkie ramię, głośniki, tuby i wielościeżkowy wzmacniacz.
Wszystkie te rzeczy zniknęły — na ich miejsce pojawił się wysoki
przedmiot z ciemnego drzewa. Joe dostrzegł korbę do nakręcania
i nie musiał już otwierać klapy, by przekonać się, z czego składa
się teraz jego aparatura muzyczna. Paczka igieł z bambusowego
drzewa leżała na półce obok gramofonu typu Yictrola. Była tam
też dziesięciocalowa płyta firmy Yictor, 78 obrotów. Miała czarną
etykietkę: orkiestra Raya Noble'a gra Turecki przysmak. Tyle
pozostało z jego kolekcji taśm i płyt długogrających.
Jutro — pomyślał Joe — okaże się zapewne posiadaczem
patefonu z kółkami zębatymi i grającym wałkiem, na którym
nagrana będzie hałaśliwa recytacja Modlitwy Pańskiej.
Jego uwagę zwróciła nowa — jak się wydawało — gazeta,
leżąca po drugiej stronie wyściełanej sofy. Wziął ją do ręki
i odczytał datę: wtorek, 12 września 1939 roku. Rzucił okiem na
tytuły:
FRANCUZI TWIERDZĄ,
ŻE PRZEŁAMALI LINIĘ ZYGFRYDA.
DONOSZĄ, ŻE POSUWAJĄ SIĘ NAPRZÓD
W REJONIE SAARBRUCKEN.
Doniesienia o poważnej bitwie, rozpoczynającej się na froncie
zachodnim.
To ciekawe — pomyślał. — Zaczęła się właśnie druga wojna
światowa i Francuzom wydawało się, że zwyciężają. Odczytał
inny tytuł:
ŹRÓDŁA POLSKIE MÓWIĄ O ZATRZYMANIU
OFENSYWY NIEMIECKIEJ.
POLACY TWIERDZĄ,

ŻE AGRESOR RZUCA DO WALKI NOWE SIŁY,
ALE NIE POSUWA SIĘ NAPRZÓD.
Gazeta kosztowała trzy centy. To też wydało mu się interesujące.
Co można obecnie kupić za trzy centy? — zadał sobie pytanie.
Odłożył gazet? i raz jeszcze zwrócił uwagę na jej świeży wygląd.
Może mieć dzień lub dwa — pomyślał. — Nie więcej. A więc
znam już datę. Wiem dokładnie, do jakiego momentu doszedł
proces cofania się w czasie.
Snując się po apartamencie w poszukiwaniu dalszych przeo-
brażeń, doszedł do znajdującej się w sypialni komody z odzieżą.
Stał na niej szereg fotografii w oszklonych ramach.
Wszystkie przedstawiały Runcitera. Ale nie takiego Runcitera,
jakiego Joe znal. Było na nich dziecko, mały chłopiec, wreszcie młody
mężczyzna. Runciter sprzed lat — ałe nadal łatwy do rozpoznania.
Wyjąwszy portfel, znalazł w nim tylko fotografie Runcitera —
żadnych zdjęć swych krewnych czy przyjaciół. Wszędzie był
Runciter! Schował portfel na powrót do kieszeni i nagle ze
zdumieniem uświadomił sobie, że wykonany jest on nie z plastyku,
lecz z prawdziwej wołowej skóry. No cóż, wszystko się zgadzało.
W dawnych czasach skóra była łatwo dostępna. Więc co z tego? —
zadał sobie pytanie. Raz jeszcze wyjął portfel i przyjrzał mu się
posępnie. Potarł palcami wołową skórę; jej dotknięcie było dla
niego całkiem nowym przeżyciem, bardzo zresztą przyjemnym.
Nieporównanie lepsza niż plastyk — doszedł do wniosku.
Wróciwszy do living roomu rozejrzał się wokoło, szukając
dobrze sobie znanej przegródki pocztowej — wnęki w ścianie,
w której powinny się znajdować dzisiejsze listy. Znikła — nie
istniała już. Zaczął usilnie myśleć, próbując wyobrazić sobie
dawny system dostarczania listów. Na podłodze pod drzwiami
apartamentu? Nie. W jakimś pudełku; przypomniał sobie niejasno
termin: skrzynka na listy. W porządku; może być w skrzynce —
ale gdzie te skrzynki były usytuowane? Przy głównym wejściu do
budynku? Miał mgliste wrażenie, że właśnie tam. Musiał więc
wyjść z apartamentu. Poczta mogła być na parterze dwadzieścia
pięter pod nim.
— Proszę o pięć centów — powiedziały drzwi, gdy spróbował
je otworzyć. Można było przypuszczać, że wrodzony upór płatnych
drzwi przetrwa wszystko inne. Że będą one funkcjonować jeszcze
długi czas po tym, jak cofnie się w czasie wszystko w całym
mieście... a może i na całym świecie.

Wrzucił monetę w otwór i szybko przeszedł hallem w kierunku
ruchomego korytarza, z którego korzystał przed kilkoma zaledwie
minutami. Korytarz jednak przybrał już postać nieruchomych
betonowych schodów. Dwadzieścia pięter w dół — pomyślał
Joe. Stopień po stopniu. To niemożliwe; nikt nie byłby w stanie
zejść po tylu schodach. Winda. Ruszył w jej kierunku i nagle
przypomniał sobie, co wydarzyło się Alowi. A jeśli tym razem
ja zobaczę to, co on widział wtedy? — zadał sobie pytanie. —
Starą, żelazną kabinę, zwisającą na metalowej linie i obsługującego
ją sędziwego skretyniałego starca w czapce windziarza na
głowie. Był to wizerunek nie z roku 1939, lecz z roku 1909;
tym razem proces cofania się w czasie postąpił o wiele dalej
niż we wszystkich przypadkach, których ja doświadczyłem
do tej pory.
Lepiej tego nie ryzykować. Lepiej posłużyć się schodami.
Zrezygnowany, zaczął schodzić.
Był już niemal w połowie drogi, gdy nagle uświadomił sobie
pewien złowieszczy fakt. W żaden sposób nie będzie w stanie
wrócić na górę — ani do swego apartamentu, ani do czekającej
na dachu taksówki. Gdy raz znajdzie się na parterze, będzie
skazany na pozostanie tam — być może na zawsze. Chyba że
zawarty w aerozolowej puszce Ubik będzie wystarczająco potężny,
by przywrócić do istnienia windę lub ruchomy korytarz. Naziemne
środki transportu — pomyślał — jak one będą, do diabła,
wyglądać w momencie, gdy znajdę się już na dole? Pociąg? Kryty
wóz konny?
Zrezygnowany, kontynuował schodzenie, hałaśliwie zeskakując
po dwa stopnie. Było już za późno na zmianę decyzji.
Doszedłszy do parteru znalazł się w obszernym hallu. Stał tam
bardzo długi stół z marmurowym blatem, na którym ustawione
były dwa ceramiczne wazony z kwiatami — najwyraźniej były to
irysy. Cztery szerokie stopnie prowadziły w dół do osłoniętych
kotarą drzwi frontowych. Joe przekręcił karbowaną szklaną
klamkę i otworzył je.
Znowu schody. Po prawej zaś ich stronie znajdował się rząd
zamykanych na klucz mosiężnych skrzynek na listy; na każdej
z nich umieszczone było czyjeś nazwisko. Miał więc rację: poczta
dostarczana była tylko do tego miejsca. Zidentyfikował swoją
skrzynkę, znajdując umieszczony na niej pasek papieru z napisem:
Joseph Chip 2075, oraz przycisk dzwonka, który najwyraźniej
odzywał się w jego apartamencie po naciśnięciu guzika.

Klucz. Nie miał klucza. A może? Przetrząsając swe kieszenie
odkrył kółko, na którym dzwoniły liczne metalowe klucze o róż-
nych kształtach; przyglądał im się zdumiony, usiłując odgadnąć
ich przeznaczenie. Zamek skrzynki do listów wydawał się nie-
zwykle mały; najwyraźniej pasował do niego klucz o podobnych
rozmiarach. Wybrawszy najdrobniejszy klucz z tych, które przy-
mocowane były do kółka, włożył go do otworu i przekręcił
w zamku. Mosiężne drzwiczki odskoczyły, Joe zajrzał do środka.
W skrzynce leżały dwa listy i prostopadłościenna paczka,
owinięta brązowym papierem i oklejona taśmą. Przez chwilę
podziwiał niezwykłe pamiątki z przeszłości: purpurowe, trzy-
centowe znaczki z podobizną George'a Washingtona, potem
rozdarł opakowanie, z satysfakcją zauważając, że paczka jest
dość ciężka. Ale przecież — zorientował się nagle — paczka
o tym kształcie nie może zawierać puszki z urządzeniem roz-
pylającym; jest na to zbyt krótka. — Poczuł dotknięcie lęku.
A jeśli to nie jest bezpłatna próbka Ubika? To musi być
ona; po prostu musi. W przeciwnym razie powtórzy się historia
Ala. — Mors cena et hora cer ta — powiedział sam do
siebie, upuszczając na podłogę opakowanie z brązowego papieru
i przyglądając się tekturowemu pojemnikowi, który trzymał
w ręce. UBIK — BALSAM NA NERKI I WĄTROBĘ.
Wewnątrz pudełka znalazł słoik z niebieskiego szkła, zaopa-
trzony w dużą pokrywkę. Na etykiecie znajdował się napis:
“SPOSÓB UŻYCIA. Gwarantujemy, że ten niezwykły środek
przeciwbólowy, nad którego udoskonaleniem doktor Edward
Sonderbar pracował przez czterdzieści lat, raz na zawsze uwolni
was od przykrej konieczności wstawania w ciągu nocy. Po raz
pierwszy będziecie spać spokojnie, znakomicie się czując. Należy
po prostu rozpuścić łyżeczkę balsamu na nerki i wątrobę Ubik
w szklance ciepłej wody i wypić pół godziny przed udaniem się na
spoczynek. Gdyby ból lub pieczenie utrzymywały się — wskazane
jest zwiększenie dawki do jednej łyżki stołowej. Nie podawać
dzieciom. Zawiera wyciąg z liści oleandra, saletrę, olej miętowy,
fenacytynę, tlenek cynkowy, węgiel drzewny, chlorek kobaltu,
kofeinę, ekstrakt digitaliny, szczątkowe ilości steroidów, cytrynian
sodowy, kwas askorbinowy, sztuczne aromaty i barwniki. Balsam
na nerki i wątrobę — Ubik, jest silny i skuteczny w działaniu, jeśli
stosuje się go według instrukcji. Wywołuje podrażnienie skóry.
Należy używać gumowych rękawiczek. Uważać, by preparat nie
dostał się do oczu ani nie kapnął na skórę. Nie wdychać przez

dłuższy okres. Uwaga: przewlekłe stosowanie lub przedawkowanie
może doprowadzić do nałogu".
To szaleństwo — pomyślał Joe. Ponownie przeczytał listę
składników, czując, jak wzbiera w nim gniew i frustracja.
I narastające poczucie bezradności, które zakorzeniło się w nim
i opanowało go bez reszty. — Jestem wykończony — myślał. —
Ten preparat nie jest środkiem, który reklamował w telewizji
Runciter: to jakaś tajemnicza mikstura dawnych specyfików,
maści na cerę, środków przeciwbólowych, trucizn i składników
całkowicie obojętnych, z dodatkiem, ni mniej, ni więcej, tylko
cortisonu, którego nie znano przed drugą wojną światową.
Najwyraźniej nastąpiła regresja Ubika, który opisywał Runciter
w tej nagranej reklamówce telewizyjnej — w każdym zaś razie
regresja dotknęła tę jego próbkę. Ironia jest tu aż nazbyt wyraźna:
preparat, który stworzono po to, by odwracał proces regresywny,
sam uległ temu procesowi. Mogłem być tego pewny, gdy tylko
zobaczyłem te stare, czerwone, trzypensowe znaczki.
Rozejrzał się po ulicy i spostrzegł zaparkowany przy krawężniku
klasyczny, muzealny samochód poruszający się na kołach. Marki
La Salle.
Czy uda mi się dojechać do Des Moines samochodem La Salle
z 1939 roku? — zadał sobie pytanie. — O ile nie będzie się on
starzał, możliwe, że dotrę tam w końcu mniej więcej za tydzień.
Wtedy będzie mi już wszystko jedno. Zresztą samochód nie
pozostanie w nie zmienionej postaci. Wszystko będzie się cofać
w czasie — może z wyjątkiem drzwi od mojego mieszkania.
Podszedł jednak do auta, by przyjrzeć mu się z bliska. Może to
mój wóz — pomyślał. — Może jeden z tych kluczy pasuje do
stacyjki starteru? Czy nie w taki sposób funkcjonowały te
poruszające się po ziemi samochody? Z drugiej strony —jak mam
nim jechać? Nie umiem prowadzić starego samochodu, zwłaszcza
takiego, który ma, jak się to nazywało? — ręczną zmianę biegów.
Otworzył drzwi i wsunął się za kierownicę; siedział tam, skubiąc
bezradnie dolną wargę i usiłując przeanalizować sytuację.
Może powinienem wypić łyżkę stołową balsamu na nerki
i wątrobę Ubik — pomyślał ponuro. — Skoro zawiera on takie
składniki, powinien uśmiercić mnie w sposób dość dokładny. —
Ale ten rodzaj śmierci nie wydawał mu się wymarzony. W sposób
bardzo powolny i meczący doprowadziłby do niej tlenek kobaltu,
chyba że wcześniej dokonałaby tego digitalina. A przecież były
tam jeszcze naturalne liście oleandra. Trudno było o nich

zapomnieć. Cała ta mieszanka rozłożyłaby jego kości, zamieniając
je w galaretę. Cal po calu.
Chwileczkę — pomyślał. — W roku 1939 istniała już
komunikacja lotnicza. Gdyby udało mi się dotrzeć na no-
wojorskie lotnisko — może tym właśnie samochodem — mógł-
bym wynająć samolot specjalny. Trzysilnikową maszynę marki
Ford, razem z pilotem. Ona dowiozłaby mnie do Des Moines.
Wypróbował kolejno różne klucze ze swego kompletu, aż
w końcu natrafił na taki, który włączył stacyjkę. Starter zaczął się
obracać, potem zaskoczył silnik. Joemu spodobał się zdrowy
odgłos regularnie pracującego motoru. Ta akurat forma re-
gresji — podobnie jak portfel z prawdziwej wołowej skóry —
wydała mu się zmianą na lepsze; współczesnym mu środkom
transportu, całkowicie bezszmerowym, brakowało tego namacal-
nego, realnego akcentu, będącego przejawem mocy.
Teraz sprzęgło — pomyślał. — Po lewej stronie, w głębi. —
Namacał je lewą stopą. — Wcisnąć pedał sprzęgła aż do podłogi,
potem wrzucić bieg za pomocą dźwigni. — Spróbował prze-
prowadzić ten manewr i usłyszał okropny, hałaśliwy zgrzyt —
odgłos metalu trącego o metal. Najwyraźniej nie dość mocno
przytrzymał sprzęgło. Spróbował ponownie — i tym razem udało
mu się wrzucić bieg.
Samochód niepewnie ruszył z miejsca; szarpał i trząsł, ale
posuwał się naprzód. Jadąc powoli, nierówno, wzdłuż ulicy,
Joe poczuł wyraźny przypływ optymizmu. Spróbujmy więc teraz
znaleźć to cholerne lotnisko — pomyślał. — Zanim będzie
za późno; zanim znajdziemy się w epoce rotacyjnego silnika
typu Gnomę, o obracających się na zewnątrz cylindrach, sma-
rowanego olejem rycynowym. Miał on zasięg 50 mil i można
nim było przelatywać tuż nad płotami z szybkością 75 mil
na godzinę.
W godzinę później dotarł do lotniska, zaparkował samochód
i zaczął przyglądać się hangarom, rękawowi wskazującemu
kierunek i siłę wiatru oraz starym dwupłatowcom o drewnianych
śmigłach. Co za widok! — pomyślał. — Karta z odległych
dziejów. Wskrzeszone relikty poprzedniego tysiąclecia, nie mające
żadnej więzi ze znanym mi realnym światem. Fantastyczne zjawy,
które tylko na chwilę zbłądziły w pole widzenia; wkrótce i one
znikną — nie utrzymają się przy życiu dłużej niż produkty

współczesnej techniki. Zostaną zmiecione, podobnie jak wszystko
inne, przez proces degeneracji.
Roztrzęsiony wysiadł z auta La Salle i odczuwając silne mdłości
wywołane jazdą samochodem, powlókł się w kierunku głównych
budynków lotniska.
— Jaki samolot mógłbym wynająć za tę sumę? - spytał
pierwszego człowieka o wyglądzie funkcjonariusza lotniska, jakie-
go dostrzegł, rozkładając przed nim na kontuarze całą swoją
gotówkę. — Muszę możliwie jak najprędzej dostać się do Des
Moines. Chciałbym wystartować natychmiast.
Łysy mężczyzna z uczernionymi wąsami, mający na nosie małe
okulary z okrągłą złoconą oprawką, w milczeniu przyjrzał się
banknotom.
— Hej, Sam! — zawołał, odwracając swą okrągłą głowę
przypominającą kształtem jabłko. — Chodź, zobacz te pieniądze!
Podszedł do nich drugi mężczyzna, ubrany w pasiastą koszulę
z luźnymi rękawami, wyświecone bawełniane spodnie i płócienne
pantofle.
— Fałszywe pieniądze — powiedział, przyjrzawszy się im przez
chwilę. — Banknoty służące do zabawy. Nie ma na nich George'a
Washingtona ani Aleksandra Hamiltona. — Obaj funkcjonariusze
patrzyli na Joego z uwagą.
—- Mam wóz La Salle z 1939 roku; jest ustawiony na parkin-
gu — powiedział Joe. - Oddam go za przewiezienie mnie do Des
Moines jakimkolwiek samolotem, który będzie w stanie tam
dotrzeć. Czy interesuje was taka propozycja?
— Może Oggie Brent? — odezwał się po chwili namyshj
właściciel drobnych okularów w złoconych oprawkach.
—- Brenl? — spytał podnosząc brwi funkcjonariusz w ba-
wełnianych spodniach. — Masz na myśli tę jego Jenny? Ten
samolot ma ponad dwadzieścia lat. Nie doleciałby nawet do
Filadelfii.
— A może Mc Gee?
Tak, ale on jest w Newark.
— W takim razie chyba Sandy Jespersen. Ten jego Curtiss-
Wright jest w stanie dolecieć do stanu Iowa. Prędzej czy póź-
niej. — Zwrócił się do Joego. — Niech pan pójdzie do hangaru
numer trzy i poszuka czerwono-białego dwupłatowca marki
Curtiss. Znajdzie pan tam niskiego, tłustawego faceta, który
będzie przy nim dłubał. Jeśli on pana nie zawiezie tym samolotem,
nikt inny na naszym lotnisku nie podejmie się tego. Chyba że

zaczeka pan do jutra, aż wróci Mc Gee ze swoim trzysilnikowym
Fokkerem.
— Dziękuję — powiedział Joe i wyszedł z budynku. Szybkim
krokiem ruszył w kierunku hangaru numer trzy, już z daleka
widząc samolot, który wyglądał na biało-czerwony dwupłatowiec
Curtiss-Wright. Przynajmniej nie odbędę tej podróży w JN —
szkoleniowym samolocie z okresu ostatniej wojny — pomyślał.
I nagle zastanowił się: — Skąd wiedziałem, że “Jenny" to
przezwisko samolotu JN? Boże — myślał dalej. — W moim
umyśle pojawiają się chyba odpowiedniki różnych elementów,
pochodzących z tego okresu. Nic dziwnego, że byłem w stanie
poprowadzić La Salle; na serio zaczynam dostosowywać się
psychicznie do tego czasu.
Rudy, niski, tęgi mężczyzna majstrował coś zaoliwioną szmatą
przy kołach swego dwupłatowca; widząc zbliżającego się Joego,
podniósł na niego wzrok.
— Czy pan Jespersen? — spytał Joe.
— Zgadza się. — Mężczyzna przyglądał mu się uważnie,
najwyraźniej zaintrygowany jego strojem, który nie przeszedł
regresywnego przeobrażenia. — Czym mogę panu służyć?
Joe wyjaśnił, o co mu chodzi.
— Chce pan dać wóz La Salle, nowy La Salle za przelot
w jedną stronę do Des Moines? — Jespersen zastanawiał
się, marszcząc brwi. — Może być zresztą w obie strony —
i tak muszę przylecieć tu z powrotem. — Okay. Zobaczę
ten samochód. Ale niczego nie obiecuję, nie zdecydowałem
się jeszcze.
Razem doszli do parkingu.
— Nie widzę tu żadnego auta La Salle z 1939 roku —
powiedział podejrzliwie Jespersen.
Miał rację. La Salle zniknął. Zamiast niego Joe dostrzegł
małego blaszanego Forda z brezentowym dachem. Samochód był
bardzo stary — jak mu się wydawało, z roku 1929. Niemal
zupełnie bez wartości — widział to po minie Jespersena.
Najwyraźniej sytuacja stała się teraz beznadziejna. Nigdy nie
dotrze do Des Moines. A to — jak twierdził Runciter w swej
reklamówce telewizyjnej — oznaczało śmierć; taką samą śmierć,
jaka spotkała Wendy Wright i Ala.
Jest to już tylko kwestia czasu.
Lepiej umrzeć inaczej — pomyślał. Przypomniał sobie o Ubikii.
Otworzył drzwiczki swego Forda i usiadł za kierownicą.

Na siedzeniu obok niego leżała butelka, którą otrzymał za
pośrednictwem poczty. Wziął ją do ręki...
...i spostrzegł coś, co w gruncie rzeczy nie było dla niego
zaskoczeniem. Butelka, podobnie jak samochód, znowu cofnęła
się w czasie. Była teraz płaska, pozbawiona śladów łączenia,
z widocznymi zadrapaniami — takie flaszki odlewano w drew-
nianych formach. Istotnie była bardzo stara: zakrętka z miękkiej
blachy wydawała się wykonana ręcznie, jak zakrętki produkowane
pod koniec XIX wieku. Zmieniła się też etykieta: podnosząc
butelkę odczytał wydrukowane na niej słowa:
ELIKSIR UBIQUE. GWARANTUJE ODZYSKANIE UTRA-
CONEJ MĘSKOŚCI I WYPĘDZA WAPORY WSZELKICH ZNA-
NYCH GATUNKÓW, JAK RÓWNIEŻ POMAGA KOBIETOM
I MĘŻCZYZNOM SKARŻĄCYM SIĘ NA ZANIK ZDOLNOŚCI
ROZRODCZYCH. STOSOWANY ŚCIŚLE WEDŁUG WSKAZÓ-
WEK STAJE SIĘ DOBROCZYNNYM DLA RODZAJU LUDZ-
KIEGO ŚRODKIEM LECZNICZYM.
Dalsze słowa napisane były drobniejszym drukiem; musiał
zmrużyć oczy, by odczytać zamazane, drobne litery:
Nie rób tego, Joe. Jest inny sposób. Próbuj dalej, a znajdziesz go.
Wiele szczęścia.
To Runciter — zdał sobie sprawę. — Nadal sadystycznie bawi
się z nami w kotka i myszkę. Zachęca nas do przetrwania jeszcze
przez jakiś czas. Stara się jak najbardziej odwlec nasz koniec. Bóg
raczy wiedzieć, dlaczego. Być może — myślał — Runcitera bawią
nasze cierpienia. Ale to nie w jego stylu — to niepodobne do tego
Glena Runcitera, jakiego znałem.
A jednak odłożył na bok butelkę eliksiru Ubiąue, porzucając
zamiar użycia go.
I zaczął się zastanawiać, jaki może być ten “inny sposób",
o którym wspominał Runciter,

Stosowany zgodnie z instrukcją Ubik zapewnia nie-
przerwany sen bez uczucia ociężalości następnego
ranka. Budzisz się świeży, golów do stawienia czola
wszystkim drobnym i uciążliwym problemom, jakie cię
czekają. Nie przekraczać zalecanej dawki.
XI
— Co to za butelka, którą trzyma pan w rę-
ku? — spytał Jespersen dziwnie zmienionym tonem, zaglądając
do wnętrza samochodu. — Czy mogę ją zobaczyć?
Joe Chip bez słowa podał pilotowi płaską butelkę eliksiru
Ubiąue.
— Mówiła mi o tym moja babka — stwierdził Jespersen,
podnosząc butelkę i przyglądając jej się pod światło. — Skąd pan
ją wziął? Nie robią już tego chyba od czasów wojny domowej.
— Odziedziczyłem ją — powiedział Joe.
— To jedyna możliwość. Tak, teraz już nie widuje się tych
ręcznie wykonanych flaszek. Zresztą ta firma i tak niewiele ich
wyprodukowała. Lekarstwo to wynaleziono w San Francisco
gdzieś około roku 1850. Nigdy nie sprzedawano go w sklepach;
robili je tylko na zamówienie. Produkowano trzy gatunki, posia-
dające różną moc. Pan ma właśnie ten najsilniejszy rodzaj. —
Przyjrzał się Joemu. — Czy wie pan, jakie są jego składniki?
— Oczywiście — odparł Joe. — Olejek miętowy, tlenek cynku,
cytrynian sodowy, węgiel drzewny...
— Mniejsza o to — przerwał mu Jespersen. Ze zmarszczonymi
brwiami najwyraźniej usilnie się nad czymś zastanawiał. W końcu
wyraz jego twarzy zmienił się; podjął już decyzję. — Zawiozę
pana do Des Moines w zamian za tę butelkę eliksiru Ubiąue.
Ruszamy od razu; chciałbym jak najdłuższy odcinek lotu przebyć
za dnia.
Z butelką w ręku zaczął oddalać się od Forda z roku 1929.
W ciągu dziesięciu minut zatankowali paliwo do dwupłatowca

— Jest na niej data: 1940 — starszy urzędnik spojrzał Joemu
badawczo prosto w oczy.
Joe jęknął zniecierpliwiony, wydobył pozostałe monety i zaczai
wśród nich szukać; znalazł wreszcie pięciocentówkę z roku 1938
i rzucił ją na ladę przed nosem urzędnika.
— Niech pan sobie weźmie obydwie — powiedział i ponownie
zasiadł na politurowanej ławce z giętych prętów.
— Od czasu do czasu trafiają się nam fałszywe pieniądze —
oznajmił urzędnik.
Joe nie odpowiedział. Jego uwagę przyciągnęło przypominające
kształtem komodę radio marki Audiola, grające w kącie po-
czekalni. Spiker reklamował pastę do zębów o nazwie Ipana,
Ciekaw jestem, jak długo będę musiał tu czekać — myślał
Joe. Teraz, gdy znalazł się już tak blisko swych inercjałów,
czuł się zdenerwowany. — Skoro dotarłem aż tutaj, o kilka
mil od nich, okropne byłoby... — urwał swą myśl w tym
miejscu i dalej siedział, czekając.
W pół godziny później na parking lotniska wtoczył się
hałaśliwie Willys-Knight 87. model z roku 1930. Wysiadł z niego
skromnie wyglądający jegomość o włosach przypominających
konopie, w rzucającym się w oczy czarnym garniturze. Przy-
słaniając oczy grzbietem dłoni, usiłował zajrzeć do wnętrza
poczekalni.
— Czy pan Bliss? — spytał Joe, podchodząc bliżej.
— Zgadza się. — Bliss, wokół którego unosił się silny zapach
Sensen, wymienił z Joem krótki uścisk dłoni i od razu wsiadł
z powrotem do samochodu na nowo zapalając silnik. — Proszę
wsiadać, panie Chip. Niech pan będzie uprzejmy się pośpieszyć.
Być może uda nam się zdążyć na część uroczystości. Z okazji tak
ważnych obrzędów, jak dzisiejszy, ojciec Abernathy wygłasza
zwykle dość długie kazanie.
Joe ulokował się na przednim siedzeniu obok pana Blissa.
W chwilę później z klekotem wtoczyli się na szosę wiodącą do
centrum Des Moines i pędzili nią z szybkością dochodzącą
chwilami do czterdziestu mil na godzinę.
—-- Jest pan pracownikiem pana Runcitera, prawda? — spytał
Bliss.
—- Tak jest — odparł Joe.
— To niezwykła branża, ta, w której pracował pan Runciter.
Nie potrafię tego do końca zrozumieć. — Bliss zatrąbił na rudego

setera, który wybiegł na asfaltową jezdnię; pies cofnął się, jakby
respektując prawo pierwszeństwa, jakie miał na szosie Willys-
Knight. — Co to znaczy “zdolności psioniczne"? Wielu pracow-
ników pana Runcitera używało tego terminu.
— Siły parapsychiczne — wyjaśnił Joe. — Zdolność umysłu
do bezpośredniego działania, bez ingerencji czynników fizy-
cznych.
— Ma pan na myśli siły mistyczne? Takie jak umiejętność
przepowiadania przyszłości? Pytam o to dlatego, że wielu spośród
was rozmawiało o przyszłości w taki sposób, jakby była ona już
faktem dokonanym. Nie ze mną — mówili o tym wyłącznie
między sobą, ale słyszałem ich rozmowy — wie pan, jak lo jest...
A więc, czy wy jesteście mediami?
— Czymś w tym rodzaju.
— Co pan przewiduje w związku z wojną w Europie?
— Niemcy i Japonia poniosą klęskę — powiedział Joe. —
Stany Zjednoczone przystąpią do wojny 7 grudnia 1941 roku. —
Zapadł w milczenie, nie mając ochoty rozmawiać na ten temat;
jego uwagę pochłaniały własne problemy.
— Jeśli chodzi o mnie, jestem izolacjonistą — powiedział Bliss.
Czego doświadczają pozostali członkowie naszej grupy? —
zastanawiał się Joe. — Czy żyją w tej samej rzeczywistości?
W Stanach Zjednoczonych z roku 1939? A może kiedy przyłącze
się do nich, moja podróż wstecz przybierze kierunek odwrotny
i znajdę się w okresie późniejszym? To słuszne pytanie. Będziemy
bowiem musieli wspólnie znaleźć sposób, który umożliwi nam
przebycie na powrót tych pięćdziesięciu trzech lat i odnalezienie
racjonalnych i prawidłowych elementów współczesnej, nie do-
tkniętej regresywnym procesem rzeczywistości. Jeśli zaś grupa
jako całość przeszła identyczny proces wsteczny jak ja sam, to
przyłączając się do nich nie pomogę ani sobie, ani im. Tyle tylko,
że w ten sposób uniknę może kłopotów związanych z dalszym
cofaniem się otaczającego mnie świata. Z drugiej strony ta obecna
rzeczywistość z roku 1939 wydawała się dosyć trwała; w ciągu
ostatnich 24 godzin szczęśliwie nie nastąpiły w niej praktycznie
żadne zmiany. Ale może związane to było z faktem mojego
przybliżania się do grupy — pomyślał.
A przecież słoik balsamu na nerki i wątrobę Ubik cofnął się
w czasie o dodatkowe osiemdziesiąt kilka lat. W ciągu kilku
godzin przeobraził się z puszki, zaopatrzonej w urządzenie

rozpylające — poprzez butelkę, we flaszkę, odlaną w drewnianej
formie. Tak jak kabina windy z roku 1908, którą widział tylko AL.
Ale w tym wypadku sprawa wyglądała inaczej. Ten niski,
gruby pilot — Sandy Jespersen — też widział odlewaną w drew-
nianej formie flaszkę z eliksirem Ubiąue, na końcowym etapie jej
przeobrażeń. To nie bylo jego subiektywne widzenie; przecież
dzięki niej wiośnie dotarł do Des Moines. Pilot widział też
metamorfozę samochodu La Salle. Wydawałoby się więc, że
choroba, na którą umarł Al, miała zupełnie inny charakter.
Taką Joe miał przynajmniej nadzieję. Modlił się, żeby była
to prawda.
Przypuśćmy — rozmyślał — że nie będziemy w stanie odwrócić
procesu regresji, że pozostaniemy w tej rzeczywistości do końca
życia. Czy to naprawdę takie straszne? Możemy przyzwyczaić się
do dziewięciolampowych starodawnych odbiorników radiowych
Philco, w kształcie komody, aczkolwiek nie będzie to konieczne:
w tym okresie znano już superheterodyny, choć jak dotąd nie
natrafiłem na żadną z nich. Będziemy w stanie nauczyć się
prowadzenia samochodów marki American Austin, które można
nabyć za 445 dolarów (kwota ta przyszła mu do głowy pozornie
przypadkiem, przeczuwał jednak, że w istocie jest ścisła). Kiedy
już znajdziemy posady i zaczniemy zarabiać współczesne pieniądze,
nie będziemy musieli latać starodawnymi dwupłatowcami Curtiss-
Wright; przecież już cztery lata temu, w roku 1935, uruchomiono
stałą linię lotniczą przez Pacyfik, używającą cztero silnikowych,
szybkich samolotów pasażerskich typu China. Trzysilnikowy
samolot Ford ma już jedenaście lat; dla współczesnych ludzi jest
to już relikt przeszłości. A ten dwupłatowiec, którym tu przyle-
ciałem, jest — nawet dla nich — obiektem muzealnym. Moje auto
La Salle, zanim przeszło przeobrażenie, było zupełnie przyzwoitym
pojazdem i prowadzenie go było prawdziwą przyjemnością.
— A co będzie z Rosją? — pytał go Bliss. — To znaczy,
w czasie wojny? Czy zlikwidujemy tych czerwonych? Potrafi pan
spojrzeć w przyszłość aż tak daleko?
— Rosja weźmie udział w wojnie jako sojusznik Stanów
Zjednoczonych — odparł Joe, myśląc równocześnie: A jak będzie
z wszystkimi innymi przedmiotami, istotami i produktami?
W dziedzinie medycyny uczynimy poważny krok w tył; zastanów-
my się: chyba używają aktualnie sulfamidów. Będzie to dla nas
sporym problemem, gdybyśmy zachorowali. Zabiegi dentystyczne

też nie zapowiadają się zbyt miło: ciągle jeszcze posługują się
świdrami i nowokainą. Fluoryzowane pasty do zębów na razie
w ogóle nie istnieją; to kwestia jeszcze dwudziestu lat.
— Jako nasz sojusznik? — zabełkotał Bliss. — Komuniści? To
niemożliwe — przecież oni zawarli ten pakt z faszystami?
— Niemcy pogwałcą ów pakt — odparł Joe. — Hitler zaatakuje
Związek Radziecki w czerwcu 1941 roku.
— I zniszczy go, mam nadzieję.
Wytrącony z toku swych rozmyślań Joe odwrócił głowę, by
przyjrzeć się Blissowi, siedzącemu za kierownicą swego dziewięcio-
letniego wozu Willys-Knight.
— To ci komuniści stanowią prawdziwą groźbę, nie Niemcy —
mówił Bliss. — Weźmy sprawę traktowania Żydów. Wie pan, kto
na tym korzysta? Żydzi w naszym kraju; wielu z nich nie ma
obywatelstwa, ale wszyscy żyją tu jako uchodźcy, korzystając
z zasiłków państwowych. Uważam, że faszyści w niektórych
wypadkach z pewnością posunęli się zbyt daleko, jeśli chodzi
o traktowanie Żydów, ale trzeba stwierdzić, że ta kwestia
żydowska istnieje już od dłuższego czasu i trzeba było znaleźć
jakieś wyjście z sytuacji, choć może nie tak drastyczne, jak obozy
koncentracyjne. My tu w Stanach Zjednoczonych mamy podobne
problemy zarówno z Żydami, jak i z czarnuchami. W końcu
będziemy musieli jakoś rozwiązać sprawę jednych i drugich.
— Nigdy dotąd nie słyszałem, żeby ktoś używał słowa “czar-
nuch" — powiedział Joe. I uświadomił sobie, że zaczynał oceniać
ten okres nieco inaczej. — Zapomniałem o tym wszystkim — zdał
sobie sprawę.
— Lindbergh: oto człowiek, który ma słuszny pogląd na sprawę
Niemiec — mówił Bliss. — Czy słyszał pan, jak on przemawia? Nie
chodzi mi o to, co o nim wypisują gazety, ale o prawdziwe... —
Zwolnił i zatrzymał się przed sygnałem STOP, skonstruowanym
jak semafor. — Na przykład senatorzy Borah i Nye. Gdyby nie
oni, Roosevelt sprzedawałby Anglii broń i uwikłałby nas w wojnę,
z którą nie mamy nic wspólnego. To Rooseveltowi zależy tak
diabelnie na uchyleniu klauzuli o embargo na broń, stanowiącej
fragment ustawy o neutralności; chce, abyśmy przystąpili do
wojny. Ale naród amerykański nie poprze go. Naród amerykański
nie zamierza bić się o Anglię ani o jakikolwiek inny kraj.
Zadźwięczał dzwonek sygnału i wysunęło się zielone ramię
semafora. Bliss wrzucił pierwszy bieg; Willys-Knight brzęcząc

zaczął dalej posuwać się naprzód wśród ruchu ulicznego, jaki
panował o tej porze dnia w śródmieściu Des Moines.
— Przez najbliższe pięć lat nie będzie pan miał wielu powodów
do radości.
— Niby dlaczego? Tego samego zdania co ja są wszyscy
mieszkańcy stanu Iowa. Wie pan, co myślę o was, pracownikach
Runcitera? Na podstawie tego, co pan mówił, i tego, co do-
słyszałem z rozmów innych, dochodzę do wniosku, że jesteście
zawodowymi agitatorami. — Bliss rzucił Joemu spojrzenie pełne
niewzruszonej pewności siebie.
Joe nie odezwał się. Obserwował starodawne budynki z cegły,
drzewa i betonu, dziwne samochody, których większość, jak się
wydawało, była pomalowana na czarno — i zastanawiał się, czy
tylko jemu spośród członków grupy objawił się ten szczególny
aspekt życia w roku 1939. — W Nowym Jorku będzie inaczej —
tu jest kraj Biblii — Middle West, znany z tendencji izolacjonis-
tycznych. Nie będziemy tu mieszkać. Osiedlimy się na wschodnim
lub zachodnim wybrzeżu.
Instynktownie jednak czuł, że oto objawiło mu się zagadnienie,
które stanowić będzie dla nich wszystkich poważny problem.
Zbyt wiele wiemy — myślał — by spokojnie żyć w tym czasie.
Gdybyśmy cofnęli się o dwadzieścia—trzydzieści lat, bylibyśmy
zapewne w stanie przeobrazić się psychicznie; ponowne prze-
żywanie programu Gemini i spacerów w kosmosie czy pierwszych
prymitywnych lotów Apolla nie byłoby może interesujące, ale
w każdym razie możliwe. Natomiast w tym okresie dziejów...
Oni ciągle jeszcze słuchają utworu Dwie czarne wrony na
płytach o szybkości 78 obrotów na minutę. I Joe Pennera.
A także programu: Mert i Marge. Ciągle jeszcze trwają skutki
wielkiego kryzysu. Ludzie naszej epoki posiadają kolonie na
Marsie i Lunie, udoskonalają stale loty międzygwiezdne — oni
ciągle nie są w stanie poradzić sobie z pustynnymi obszarami
Oklahomy.
Ci ludzie żyją w świecie, którego reguły wyznacza retoryka
Williama Jenningsa Bryana; “małpi proces" Scopesa jest dla nich
sprawą żywą i aktualną. W żaden sposób nie będziemy w stanie
przystosować się do ich światopoglądu, moralności, poglądów
politycznych i charakterystyki socjologicznej — myślał. — Dla
nich jesteśmy zawodowymi agitatorami, których trudniej jeszcze
zrozumieć niż faszystów. Stanowimy większą zapewne groźbę niż

partia komunistyczna. Jesteśmy najbardziej niebezpiecznymi agi-
tatorami, z jakimi ta epoka miała kiedykolwiek do czynienia.
Bliss ma zupełną słuszność.
— Skąd wy jesteście? — spytał Bliss. — Nie pochodzicie
z żadnej części Stanów Zjednoczonych — czy może się mylę?
— Nie myli się pan — odparł Joe. — Jesteśmy obywatelami
Konfederacji Północnoamerykańskiej. — Wyjął z kieszeni dwu-
dziestopięciocentówkę z wizerunkiem Runcitera i wręczył ją
Blissowi. — Proszę to ode mnie przyjąć w prezencie — po-
wiedział.
Zerknąwszy na monetę Bliss zakrztusił się z wrażenia.
— Ten profil na monecie — przecież to zmarły! To pan
Runciter — mówił drżącym głosem. Ponownie przyjrzał się
dwudziestopięciocentówce i zbladł wyraźnie. — I ta data! 1990 rok.
— Niech pan nie wyda wszystkiego naraz — powiedział Joe.
Kiedy Willys-Knight dotarł do Domu Przedpogrzebowego
Prostego Pasterza, było już po ceremonii. Na szerokich, białych,
drewnianych schodach dwupiętrowego budynku stała grupka
osób; Joe od razu rozpoznał wszystkich jej członków. Oto w końcu
znaleźli się: Edie Dom, Tippy Jackson, Jon lid, Francy Spanish,
Tito Apostos, Don Denny, Sammy, Fred Zafsky i... Pat. Moja
żona — pomyślał, raz jeszcze urzeczony jej promienną urodą:
niezwykłymi, ciemnymi włosami, głębokimi barwami jej oczu
i cery.
— Nie — powiedział głośno, wysiadając z zaparkowanego
wozu. — Nie jest moją żoną; wymazała to już. Ale — przypomniał
sobie — zatrzymała pierścionek. Oryginalna obrączka ślubna
z kutego srebra i nefrytu, którą wspólnie wybraliśmy... to
wszystko, co pozostało. Ale ponowne spotkanie z Pat było dla
niego szokiem. Jakby na moment oddano mu zewnętrzną powłokę
małżeństwa, które przestało już istnieć, które w istocie nigdy nie
istniało — a jednak ten pierścionek jest jego namacalnym
dowodem. Może on zresztą zniknąć, jeśli Pat kiedykolwiek
przyjdzie ochota usunąć również i ten ostatni ślad.
— Cześć, Joe Chip — odezwała się do niego swym chłodnym,
niemal drwiącym tonem, przyglądając mu się uważnie, taksując
go wzrokiem.
— Cześć — odpowiedział niezręcznie. Inni również zaczęli się

z nim witać, ale wydawało się to mniej istotne. Pat skupiła na
sobie całą jego uwagę.
— A gdzie jest Al Hammond? — spytał Don Denny.
— Al nie żyje, Wendy Wright również — powiedział Joe.
— Wiemy już o Wendy — powiedziała spokojnie Pat.
— Nie, nie wiedzieliśmy — odezwał się Don Denny. —
Przypuszczaliśmy, ale nie byliśmy pewni. W każdym razie ja nie
byłem. Co im się stało? Kto ich zabił? — zwrócił się do Joego.
— Umarli z wyczerpania — odparł Joe.
— Dlaczego? — spytał szorstko Tito Apostos, wciskając się
w krąg osób otaczających Joego.
— Ostatnią rzeczą, jaką nam powiedziałeś, Joe — odezwała się
Pat Conley — wtedy w Nowym Jorku, zanim wyszedłeś z Ham-
mondem...
— Wiem, co powiedziałem — oświadczył Joe.
— Mówiłeś coś o latach — ciągnęła Pat. — Powiedziałeś: “Za
wiele upłynęło czasu". Co to znaczy? Czy ma to jakiś związek
z czasem?
— Panie Chip — odezwała się podekscytowanym głosem Edie
Dom — odkąd tu przybyliśmy, to miejsce, to miasto przeszło
radykalne zmiany. Nikt z nas tego nie pojmuje. Czy pan dostrzega
to samo co my? — ruchem ręki ogarnęła dom przedpogrzebowy,
ulice i inne budynki.
— Nie wiem na pewno, co wy widzicie — powiedział Joe.
— Daj spokój, Chip — powiedział z gniewem Tito Apostos. —
Nie kręć. Na miłość boską, powiedz nam po prostu, jakie
wrażenie robi na tobie to miasto. Ten pojazd — wskazał gestem
na samochód Willys-Knight. — Przyjechałeś nim. Powiedz nam,
co to za wóz, czym tu przybyłeś.
Wszyscy czekali, ze skupieniem wpatrując się w Joego.
— Panie Chip — wyjąkał Sammy Mundo — to przecież
prawdziwy stary samochód, no nie? Ile dokładnie ma on lat?
— Sześćdziesiąt dwa — odparł Joe po chwili namysłu.
— Byłby więc z roku 1930 — odezwała się Tippy Jackson do
Dona Denny. — To mniej więcej tak, jak przypuszczaliśmy.
— Sądziliśmy, że z roku 1939 — spokojnym tonem oznajmił
Joemu Don Denny. W jego głosie, opanowanym, poważnym,
beznamiętnym barytonie nie było ani śladu zbędnego podniecenia.
Nawet w takich okolicznościach.
— Ustalić datę było stosunkowo łatwo — powiedział Joe. —

Będąc w moim nowojorskim mieszkaniu zajrzałem do gazety. Był
dwunasty września. Dziś jest więc trzynasty września 1939 roku.
Francuzi myślą, że przełamali linię Zygfryda.
— Co skądinąd jest szalenie zabawne — odezwał się Jon lid,
— Miałem nadzieję, że jako grupa istniejecie na późniejszym
etapie rzeczywistości — stwierdził Joe. — No cóż, tak wygląda
sytuacja.
— Jeśli jest rok 1939, to musimy to przyjąć do wiadomości —
odezwał się Fred Zafsky wysokim, skrzeczącym głosem. — Oczy-
wiście wszyscy przeżywamy to w taki sam sposób. Jakaż jest inna
możliwość? — Energicznie gestykulował swymi długimi rękami,
jakby chcąc skłonić pozostałych do opowiedzenia się po jego stronie.
— Uspokój się, Zafsky — powiedział zniecierpliwionym głosem
Tito Apostos.
Joe Chip zwrócił się w kierunku Pat.
—-- A co ty o tym sądzisz?
Pat wzruszyła ramionami.
— Nie wzruszaj ramionami. Odpowiedz mi.
— Cofnęliśmy się w czasie — powiedziała Pat.
— Niezupełnie — zaprotestował Joe.
— A więc co twoim zdaniem zrobiliśmy? Posunęliśmy się
w czasie naprzód?
— Nie ruszyliśmy się z miejsca — powiedział Joe. — Jesteśmy
tam, gdzie byliśmy zawsze. Ale z jakiegoś powodu — istnieje szereg
możliwych przyczyn — rzeczywistość przeszła proces regresywny;
straciła dotychczasowe trwałe punkty oparcia i cofnęła się wstecz do
poprzedniego etapu. Do etapu, na jakim znajdowała się pięćdziesiąt
trzy lata temu. Może nastąpić zresztą jej dalszy regres. W tej chwili
interesuje mnie bardziej to, czy pojawił się wam Runciter.
— Runciter — odezwał się Don Denny, tym razem z niepo-
trzebnym podnieceniem w głosie —•- leży wewnątrz tego budynku
w swojej trumnie, martwy jak śledź. Jest to jedyna forma, w jakiej
się nam pojawił — i nie zobaczymy go już w żadnej innej postaci.
— Czy słowo “Ubik" kojarzy się panu z czymkolwiek, panie
Chip? — spytała Francy Spanish.
Musiał skupić się przez moment, by pojąć sens jej pytania.
— Na miłość boską — odezwał się wreszcie — czy nie umie
pani odróżnić widzenia...
— Francy miewa sny — wyjaśniła Tippy Jackson. — Zawsze
je miała. Opowiedz mu swój sen o Ubiku, Francy. — Zwróciła

się do Joego. — Ona opowie panu teraz swój —jak go nazwala —
sen o Ubiku. Przyśnił się on jej ubiegłej nocy.
— Nazywam go tak, gdyż w istocie był to sen o Ubiku —
powiedziała z zapałem Francesca Spanish, splatając dłonie gestem
nerwowego podniecenia. — Niech pan posłucha, panie Chip; mój
sen różnił się od tych, jakie miewałam do tej pory. Z nieba
wysunęła się wielka ręka — jakby dłoń i ramię Boga. Była
ogromna — wielkości góry. Zdawałam sobie w tym momencie
sprawę, że chodzi o coś ważnego; dłoń była zaciśnięta w podobną
do skały pięść — a ja wiedziałam, że wewnątrz niej znajduje się
jakaś cenna rzecz, od której zależało moje życie i życie wszystkich
mieszkańców Ziemi. Czekałam, aż dłoń otworzy się, a kiedy to
w końcu nastąpiło, ujrzałam, co było w zaciśniętej pięści.
— Puszka z aerozolem — stwierdził sucho Don Denny.
— Na puszce tej — ciągnęła Francy Spanish — wielkimi złotymi
literami, które świeciły jak złotawy płomień, napisane było jedno
tylko słowo: Ubik. Nic więcej. Tylko ten dziwny wyraz. A potem
dłoń zacisnęła się znowu i całe ramię znikło za warstwą szarych
chmur, jakby cofnięte w górę. Dziś, przed rozpoczęciem uroczysto-
ści pogrzebowych, zajrzałam do słownika i zatelefonowałam do
biblioteki publicznej. Nikt jednak nie zna tego słowa ani nawet nie
wie, w jakim ono jest języku; nie zawiera go też słownik. Pracownik
biblioteki twierdzi, że nie jest to angielski wyraz. Istnieje jedno
słowo łacińskie, bardzo do niego podobne: ubique. Znaczy ono...
— ...wszędzie — powiedział Joe.
— Tak jest, znaczy właśnie to — kiwnęła głową Francy
Spanish. — Ale nie ma słowa: Ubik, a tak właśnie wyglądało ono
w tym śnie.
— Oba słowa mają to samo znaczenie — stwierdził Joe. —
Różnią się jedynie pisownią.
—---- Skąd wiesz? — spytała przekornie Pat Conley.
— Wczoraj ukazał mi się Runciter - - wyjaśnił Joe. — Wy-
stępował w reklamówce telewizyjnej, nagranej przed jego śmier-
cią. — Nie wdawał się w szczegóły; cała sprawa wydawała się
zbyt skomplikowana, by można ją było dokładnie wyjaśnić,
zwłaszcza w tym momencie.
— Jesteś żałosnym głupcem — powiedziała do niego Pat Conley.
— Dlaczego? — spytał.
— Czy uważasz to za ukazanie się osoby zmarłej? Równie
dobrze możesz uznać za formę pojawienia się jego listy napisane

przed śmiercią, Albo biurowe notatki, które sporządził w ciągu
wielu lat. Albo nawet...
— Idę do środka, żeby po raz ostatni spojrzeć na Runcitera —
powiedział Joe. Oddalił się od pozostałych członków grupy, którzy
pozostali na miejscach, i wszedł po szerokich, drewnianych scho-
dach do ciemnego, chłodnego wnętrza domu przedpogrzebowego.
Pustka. Nie było tu żywej duszy. Ujrzał jedynie dużą salę
z wieloma rzędami krzeseł, przypominających kościelne ławki,
i stojącą w przeciwległym końcu ozdobioną kwiatami trumnę.
W małym bocznym pokoju stały staromodne, wyposażone w dmu-
chawę organy i kilka składanych drewnianych krzeseł. Unosiła się
tu woń kurzu i kwiatów; ta wstrętna, słodkawa mieszanka
zapachów wydawała mu się okropna. Pomyśleć tylko, ilu miesz-
kańców stanu Iowa powitało wieczność w tych obojętnych czterech
ścianach. Lakierowane podłogi, chustki do nosa, grube, ciemne
wełniane garnitury... i tak dalej, aż do miedziaków, jakimi
przykrywa się oczy zmarłych. I organy, grające krótkie, rytmiczne
psalmy.
Doszedł do trumny, zawahał się chwilę i zajrzał do wnętrza.
W kącie trumny leżał stos osmalonych, wysuszonych kości,
a na jego wierzchołku cienka jak papier czaszka, wykrzywiona
w jego stronę drwiącym grymasem. Zapadnięte w głąb oczy
przypominały wyschnięte winogrona. Wokół małej kupki szcząt-
ków Runcitera rozsiane były strzępki materiału o włóknach
sterczących jak szczecina — jak gdyby przyniesione tam przez
wiatr. Jakby zwłoki, oddychając, same się nimi przysypały
w trakcie słabnącego cyklu dychawicznych wdechów i wydechów,
który teraz ustał już całkowicie. Wszystko było zupełnie nieru-
chome.
Tajemniczy proces zmian, który zniszczył też Wendy i Ala,
dobiegł już końca najwyraźniej dawno temu. Wiele lat temu —
pomyślał Joe, przypominając sobie Wendy.
Czy widzieli go pozostali członkowie grupy? Czy też wydarzyło
się to już po zakończeniu ceremonii? Joe wyciągnął rękę, chwycił
dębowe wieko trumny i zamknął je; uderzenie drzewa o drzewo
rozległo się echem w pustej sali domu przedpogrzebowego, ale
nikl go nie usłyszał, nikt się nie zjawił.
Oślepiony przez łzy, które wycisnął z jego oczu lęk, wydostał
się z zakurzonej, cichej sali i znów znalazł się w słabym świetle
słonecznym późnego popołudnia.

— Co się stało? — spytał Don Denny, gdy na nowo przyłączył
się do grupy.
— Nic — odparł Joe.
— Wyglądasz jak śmiertelnie przestraszony głupiec — powie-
działa agresywnym tonem Pat Conley.
— Nic się nie stało! — spojrzał na nią z głęboką, gwałtowną
wrogością.
— Czy będąc tam nie spotkałeś przypadkiem Edie Dorn? —
spytała Tippy Jackson.
— Znikła gdzieś — wyjaśnił mu Jon lid.
— Ale przecież dopiero co tu była — zaprotestował Joe.
— Mówiła przez cały dzień, że jest jej okropnie zimno i że jest
zmęczona — mówił Don Denny. — Być może wróciła do hotelu;
wspominała już wcześniej, że zaraz po uroczystości chce się
położyć przespać. Zapewne nic jej nie jest.
— Zapewne już nie żyje — powiedział Joe. Zwracając się
do wszystkich ciągnął: — Myślałem, że już zrozumieliście to.
Jeżeli ktokolwiek z nas odłączy się od grupy — musi umrzeć.
Zdarzyło się to już Wendy, Alowi, Runciterowi i... — przerwał
nagle.
— Runciter został zabity podczas wybuchu — stwierdził Don
Denny.
— Wszyscy zginęliśmy podczas wybuchu — powiedział Joe. —
Wiem, bo poinformował mnie o tym Runciter: napisał to na
ścianie męskiej toalety w naszym nowojorskim biurze. Widziałem
też ponownie ten napis na...
— To szaleństwo, co ty opowiadasz — przerwała mu Pat
Conley. — Czy Runciter został zabity, czy nie? A my: zginęliśmy
czy żyjemy? Mówisz na zmianę raz tak, raz owak. Czy nie możesz
trzymać się jednej wersji?
— Staraj się być konsekwentny — wtrącił się Jon lid. Pozostali
kiwali głowami, wyrażając tym gestem niemą solidarność. Ich
twarze były skurczone i pobrużdżone przez lęk.
— Mogę wam powiedzieć, jak brzmiał napis na ścianie —
oświadczył Joe. — Mogę opowiedzieć wam o zdezelowanym
magnetofonie i znajdującej się przy nim instrukcji obsługi. Mogę
was poinformować o reklamówce telewizyjnej Runcitera, o kartce,
którą znaleźliśmy w kartonie papierosów w Baltimore i o etykiecie
butelki z eliksirem Ubiąue. Ale nie potrafię tego wszystkiego
połączyć w logiczną całość. Tak czy owak musimy dotrzeć do

waszego hotelu i postarać się znaleźć Edie Dorn, zanim wyczerpie
się ona i zgaśnie na zawsze. Gdzie możemy znaleźć taksówkę?
— Władze domu przedpogrzebowego dostarczyły nam wóz,
którego możemy używać podczas pobytu w Des Moines —
powiedział Don Denny. — To ten Pierce-Arrow, który tu stoi. —
Wskazał samochód palcem.
Pospiesznie ruszyli w jego stronę.
— Wszyscy się nie zmieścimy — powiedziała Tippy Jackson,
podczas gdy Don Denny otworzył szeroko ciężkie, żelazne drzwi
i wszedł do środka.
— Spytajcie Blissa, czy możemy wziąć Willys-Knighta — polecił
Joe. Uruchomił silnik wozu Pierce-Arrow i gdy tylko wszyscy,
którym udało się zmieścić, byli już w środku, wyjechał nim na
ruchliwą główną ulicę Des Moines. Willys-Knight jechał tuż za
nimi. Jego klakson odzywał się posępnie od czasu do czasu, by
poinformować Joego, że drugi wóz jedzie tuż za nim.

Umieść w swej maszynce do robienia grzanek smako-
wity Ubik, sporządzony wyłącznie ze świeżych owoców
i życiodajnego ekstraktu z jarzyn. Ubik zamienia
śniadanie w ucztę, ożywia twój poranek. Bezpieczny
przy użyciu według instrukcji.
XII
Umieramy jedno po drugim — myślał Joe
Chip, przedzierając się dużym samochodem przez uliczny ruch. —
W mojej teorii jest jakiś błąd. Edie, przebywając w grupie,
powinna być bezpieczna. Ja zaś...
To ja powinienem był umrzeć — pomyślał. — Podczas tego
powolnego lotu z Nowego Jorku.
— Musimy wprowadzić zasadę — zwrócił się do Dona Den-
ny — że ktokolwiek poczuje się zmęczony — taki jest, jak się
wydaje, pierwszy sygnał ostrzegawczy — obowiązany jest poin-
formować o tym pozostałych. Nie wolno też nikomu oddalać się.
— Czy słyszeliście wszyscy? — Don Denny odwrócił się do
osób siedzących z tyłu. — Gdy tylko ktoś z was poczuje
zmęczenie — nawet niezbyt silne — ma o tym powiadomić pana
Chipa lub mnie. — Znów zwrócił się w kierunku Joego. — I co
dalej? — spytał.
— I co dalej, Joe — powtórzyła jak echo Pat Conley. —
Co robimy dalej? Powiedz nam, jak mamy postąpić. Słuchamy cię
wszyscy.
— Wydaje mi się dziwne, że nie posługujesz się wcale swoimi
zdolnościami — zwrócił się do niej Joe. — Obecna sytuacja
wydaje mi się jak dla ciebie stworzona. Dlaczego nie możesz
cofnąć się w czasie o kwadrans i przekonać Edie Dorn, że nie
powinna się oddalać? Czemu nie powtórzysz tego, co zrobiłaś,
gdy przedstawiałem cię Runciterowi?
— To G.G. Ashwood przedstawił mnie Runciteiowi — po-
prawiła go Pat.
— A więc nie zamierzasz nic zrobić? — pytał Joe.

— Panna Conley i panna Dorn pokłóciły się wczoraj podczas
kolacji — powiedział chichocząc Sammy Mundo. — Panna
Conley nie lubi jej; dlatego nie chce jej pomóc.
— Lubiłam Edie — oświadczyła Pat.
— Czy jest jakiś powód, dla którego nie korzystasz ze swych
zdolności? — spytał ją Don Denny. — Joe ma rację: to dziwne
i niepojęte, przynajmniej dla mnie, że nie próbujesz jej pomóc.
— Straciłam moje zdolności — powiedziała Pat po chwili
przerwy. — Od momentu wybuchu bomby na Lunie.
— Dlaczego nie powiedziałaś nam o tym? — spytał Joe.
— Do diabła, nie miałam ochoty wam o tym mówić —
powiedziała Pat. — Dlaczego miałabym sama z siebie informować
was, że jestem bezsilna? Cały czas próbuję i zawsze bez skutku;
nic się nie wydarza. Nigdy dotąd mnie to nie spotkało. Posiadałam
te zdolności właściwie przez całe życie.
— Kiedy ty... — zaczął Joe.
— W związku z Runciterem — powiedziała Pat. — Na planecie
Luna, od razu po wybuchu, zanim jeszcze mnie o to zapytałeś.
— A więc wiesz o tym od dawna — stwierdził Joe.
— Próbowałam ponownie w Nowym Jorku, po twoim po-
wrocie z Zurychu, kiedy jasne było, że Wendy zdarzyło się coś
strasznego. Usiłowałam też coś zrobić teraz, gdy tylko powiedzia-
łeś, że Edie zapewne już nie żyje. Może to dlatego, że cofnęliśmy
się w te archaiczne czasy; może zdolności psi nie funkcjonują
w roku 1939. Ale to nie tłumaczyłoby tego, co zdarzyło się na
Lunie. Chyba że już wtedy cofnęliśmy się do obecnych czasów,
tylko nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy. — Zapadła w ponure,
skupione milczenie; z wyrazem smutku na swej pełnej życia,
ruchliwej twarzy obserwowała ulice Des Moines przesuwające się
za oknem samochodu.
To by się zgadzało — myślał Joe. — Oczywiście, straciła już
swe zdolności poruszania się w czasie. W gruncie rzeczy nie jest
teraz rok 1939 — znajdujemy się całkowicie poza czasem. Wynika
z tego, że Al miał rację. Napis na ścianie mówił prawdę.
Znajdujemy się w stanie półżycia, jak twierdził autor wierszyków.
Nie poinformował jednak o tym współpasażerów.
Po co im mówić, że sytuacja jest beznadziejna? — pomyślał. —
I tak wystarczająco rychło sami się o tym przekonają. Inteligent-
niejsi z nich, na przykład Denny, zapewne już to pojmują na
podstawie tego, co powiedziałem, oraz tego, co sami przeżyli.
— Wyglądasz  na  bardzo  zmartwionego  odkryciem,  że jej

zdolności przestały funkcjonować — odezwał się do niego Don
Denny.
— No pewnie — kiwnął głową Joe. — Miałem nadzieję, że
z ich pomocą uda się zmienić sytuację.
— Tu nie chodzi tylko o to — powiedział Denny, wiedziony
niezwykłą intuicją. — Poznaję to po twoim... — wykonał gest —
...chyba po tonie głosu. Tak czy owak, wiem, że ma to jakieś
znaczenie. Że jest ważne. Że coś ci to wyjaśnia.
— Czy mam dalej jechać prosto? — spytał Joe, zwalniając
przed skrzyżowaniem.
— Skręć w prawo — powiedziała Tippy Jackson.
— Zobaczysz budynek z cegły, z poruszającym się w górę
i w dół neonowym napisem — powiedziała Pat. — Hotel
Maremont — tak się nazywa ta okropna buda. Jedna łazienka na
dwa pokoje i wanny zamiast pryszniców. I to jedzenie. Niewiary-
godnie złe. Jedynym napojem, jaki mają na składzie, jest jakiś
płyn o nazwie Nehi.
— Mnie smakowało to jedzenie — powiedział Don Denny. —
Prawdziwa wołowina zamiast syntetycznych protein. Świeży
łosoś...
— Czy nie macie kłopotów z waszymi pieniędzmi? — spytał
Joe. Usłyszał nagle wysoki, wyjący dźwięk, który rozbrzmiewał
echem na całej długości ulicy. — Co to takiego? — spytał Dona
Denny.
— Nie wiem — nerwowo odpowiedział Don.
— To syrena policyjna — oświadczył Sammy Mundo. —
Skręciłeś, nie dając żadnego sygnału.
— Jak miałem to zrobić? — spytał Joe. — Na kolumnie
kierownicy nie ma dźwigni kierunkowskazu.
— Trzeba było pokazać ręką — odparł Sammy. Syrena była
już bardzo blisko; odwróciwszy głowę, Joe dostrzegł motocykl,
który akurat zrówna! się z samochodem. Zwolnił, nie wiedząc, co
ma zrobić.
— Zatrzymaj się przy krawężniku — poradził mu Sammy.
Joe podjechał do skraju jezdni i zahamował wóz.
Policjant zsiadł z motocykla i podszedł do Joego szybkim
krokiem. Był to młody człowiek o szczupłej, szczurzej twarzy
i dużych oczach o ostrym spojrzeniu.
— Proszę o pańskie prawo jazdy — powiedział, przyjrzawszy
się Joemu dokładnie.
— Nie mam go — przyznał Joe. — Niech pan pisze protokół

i pozwoli nam jechać. — Widział już hotel. Zwrócił się do
Dona Denny: — Może lepiej idź tam już, zabierając wszystkich
ze sobą.
Willys-Knight nadal jechał w stronę hotelu. Don Denny, Pat,
Sammy Mundo-i Tippy Jackson wysiedli z wozu i zostawiając
Joego sam na sam z policjantem ruszyli śladem pierwszego wozu,
który zaczął właśnie hamować przed budynkiem, po drugiej
stronie ulicy.
— Czy ma pan jakiś dowód tożsamości? — spytał policjant.
Joe podał mu swój portfel. Używając czerwonego, kopiowego
ołówka policjant wypełnił formularz, wydarł go ze swego bloczka
i podał Joemu ze słowami: — Skręcanie bez sygnału. Brak prawa
jazdy. Na wezwaniu napisane jest, gdzie i kiedy ma się pan
stawić. — Następnie zatrzasnął swój bloczek z wezwaniami,
oddał Joemu portfel i powolnym krokiem wrócił do motocykla.
Podkręcił obroty silnika, po czym nie oglądając się w tył szybko
ruszył z miejsca i wmieszał się w tłum innych pojazdów.
Sam nie wiedząc, dlaczego to robi, Joe zerknął na wezwanie
przed schowaniem go do kieszeni. Potem — powoli - przeczytał
je jeszcze raz. Rozpoznał charakter pisma, którym nabazgrane
były kopiowym czerwonym ołówkiem następujące słowa:
“Jesteście w o wiele większym niebezpieczeństwie, niż sądziłem.
Słowa Pat Conley były..."
Na tym urywała się treść kartki. W środku zdania. Zastanawiał
się, jaki mógł być dalszy ciąg. Czy na wezwaniu nie ma innego
napisu? Nie znalazł nic na odwrocie, ponownie więc przyjrzał się
pierwszej stronie. Nie było tam żadnych dalszych ręcznie pisanych
słów, ale u dołu arkusika papieru znajdował się następujący tekst,
wydrukowany drobną, nierówną czcionką:
Odwiedź aptekę Archera, sprzedającą po przystępnych cenach
niezawodne środki, użyteczne w gospodarstwie domowym oraz
preparaty lecznicze o sprawdzonej i wypróbowanej wartości.
Niewiele mi to mówi — pomyślał Joe. A jednak nie tego
należało się spodziewać pod wezwaniem wręczonym mu przez
policję drogową miasta Des Moines. Najwyraźniej był to kolejny
znak, podobnie jak znajdujące się powyżej słowa napisane
odręcznie czerwonym ołówkiem.
Wysiadł z samochodu i wszedł do najbliższego sklepu; sprzeda-
wano tam gazety, słodycze i wyroby tytoniowe.
— Czy mogę skorzystać z książki telefonicznej? — spytał
właściciela, tęgiego mężczyznę w średnim wieku.

— W głębi — powiedział przyjaźnie sklepikarz, wskazując
kierunek swym grubym kciukiem.
Joe odnalazł książkę telefoniczną i w mrocznym zakamarku
ciemnego małego sklepiku zaczął w niej szukać apteki Archera.
Nie było jej jednak na liście.
Zamknąwszy książkę podszedł do sklepikarza, który akurat
sprzedawał jakiemuś chłopcu paczkę wafli Necco.
— Czy nie wie pan, gdzie znajduje się apteka Archera? —
spytał go.
— Nigdzie — odparł sklepikarz. — To znaczy: teraz już nigdzie.
—   Jak to?
— Została zamknięta już lata temu.
— Proszę mi jednak powiedzieć, gdzie się ona znajdowała.
Może narysowałby mi pan plan trasy?
— Niepotrzebny panu plan — powiem panu, gdzie ona
była. — Potężnie zbudowany mężczyzna pochylił się naprzód,
wyciągając rękę w kierunku drzwi sklepu. —- Czy widzi pan ten
słupek z szyldem fryzjera? Niech pan dojdzie do niego i obróci się
na północ. Północ jest tam — wskazał Joemu kierunek. —
Zobaczy pan stary, żółty budynek z ozdobnymi gzymsami.
Niektóre pomieszczenia na górze są jeszcze zamieszkałe, ale
lokale sklepowe na parterze zostały opuszczone. Będzie pan
jednak w stanie odczytać szyld: Apteka Archera. Łatwo więc pan
ją rozpozna. Było tak: stary Ed Archer zachorował na raka
gardła i...
— Dziękuję — powiedział Joe. Wyszedł ze sklepu i znalazł się
znowu na ulicy, w słabym świetle popołudniowego słońca.
Szybkim krokiem przeszedł przez jezdnię w kierunku słupka
i dotarłszy do tego miejsca zgodnie z instrukcją spojrzał ku
północy.
Daleko, w głębi ulicy dostrzegł wysoki dom, z którego odpadał
już miejscami żółty tynk. Coś uderzyło go jednak w wyglądzie
gmachu. Dostrzegł jego dziwne drżenie, migotanie; jak gdyby
dom na zmianę to przybierał realną postać, to znów. cofając się
niejako, stawał się kształtem nierzeczywistym. Każda kolejna faza
tego drgania trwała przez kilka sekund; potem następowało
stadium odwrotne. Zmiany te odbywały się w sposób regularny,
jak gdyby wywołane były przez jakiś żyjący organizm. Jakby dom
był istotą żywą —- pomyślał Joe.
Być może nadszedł mój koniec — pomyślał. Ruszył w kierunku
opuszczonej apteki, nie odrywając od niej wzroku; obserwował

pulsowanie budynku i zmiany, jakie zachodziły między obydwiema
fazami jego wyglądu. Zbliżywszy się bardziej, zaczął dostrzegać
charakter zmian, różniących od siebie oba bieguny.
W momentach, kiedy budynek wydawał się bardziej realny,
przybierał postać detalicznego magazynu artykułów użytku domo-
wego z czasów współczesnych Joemu. Był to samoobsługowy
sklep, prowadzony przez aparaty homeostatyczne, w którym
kupić było można dziesięć tysięcy różnych artykułów, składających
się na wyposażenie nowoczesnego apartamentu. Odkąd Joe stał
się dorosły, często korzystał z bardzo wygodnych, kontrolowanych
przez komputery sklepów tego typu.
Natomiast w okresach swej nierealności budynek zamieniał się
w małą, starodawną aptekę z rokokowymi ozdóbkami. W jej małych
oknach wystawowych Joe zobaczył pasy przepuklinowe, rzędy szkieł
do okularów, moździerz z tłuczkiem, słoiki z różnymi pigułkami,
ręcznie wykonany napis: PIJAWKI, duże butelki ze szklanymi
korkami, zawierające dziedzictwo Pandory: skuteczne specyfiki
i bezwartościowe lekarstwa... Dostrzegł też słowa: APTEKA
ARCHERA, namalowane na gładkiej drewnianej listwie biegnącej
ponad oknami. Po pustym, opuszczonym, zlikwidowanym sklepie
nie było ani śladu: etap z roku 1939 został w jakiś sposób pominięty.
Wchodząc więc do apteki — pomyślał Joe — albo odbędę
dalszą drogę wstecz, albo znajdę się we współczesnej mi epoce.
Wygląda na to, że znajdę się w czasach jeszcze wcześniejszych,
sprzed roku 1939.
Przez chwilę stał przed budynkiem, obserwując bezpośrednio
obydwie wypierające się nawzajem fazy, przypominające mu
przypływ i odpływ. Poczuł, że jakaś siła popycha go naprzód,
potem w tył, potem znowu naprzód. Mijający go przechodnie nie
zwracali na nic uwagi; najwyraźniej żaden z nich nie dostrzegał
tego, co widział Joe: ani apteki Archera, ani sklepu gospodarczego
z roku 1992. To wydawało się Joemu najbardziej zagadkowe.
W momencie gdy budynek przybrał właśnie swą starą postać,
Joe zrobił krok naprzód, przeszedł przez próg i znalazł się
w aptece Archera.
Po prawej stronie od wejścia znajdowała się długa lada
z marmurowym blatem. Na półkach stały wyblakłe pudełka. Cały
sklep wydawał się powleczony czernią, nie tylko ze względu na
brak światła, lecz z powodu użytych w nim kolorów ochronnych.
Jakby chodziło o to, by jego wnętrze zlewało się i harmonizowało
z mrokiem; by zawsze było ciemno. Ciężka, gęsta atmosfera

sklepu przytłoczyła Joego; czuł jej brzemię na swych barkach, jak
gdyby obładowano go pokaźnym ładunkiem. Drgania ustały;
w każdym razie on przestał je odczuwać, odkąd znalazł się
wewnątrz. Nie był pewny, czy dokonał słusznego wyboru; teraz,
poniewczasie, zastanawiał się nad tym, co mogło oznaczać
rozwiązanie alternatywne. — Być może powrót do moich cza-
sów — pomyślał. — Wydostanie się z tego zdegenerowanego
świata, z którym wiążą się nieustanne regresywne zmiany czasu —
może nawet na zawsze. No cóż, stało się. — Snuł się po aptece,
przyglądając się mosiężnym i drewnianym, wykonanym naj-
wyraźniej z orzecha włoskiego, elementom wnętrza, wreszcie
doszedł do znajdującego się w głębi okienka, w którym przy-
jmowano recepty.
Szczupły młody człowiek w popielatym ubraniu zapinanym na
wiele guzików oraz kamizelce zjawił się w okienku i w milczeniu
stanął naprzeciw Joego. Przez dłuższą chwilę obaj przyglądali się
sobie bez słowa. Ciszę przerywał jedynie głos wiszącego na ścianie
zegara, na którego okrągłej tarczy znajdowały się rzymskie cyfry;
jego wahadło, tykając nieubłaganie,'kołysało się w prawo i w lewo.
Jak wahadła wszystkich zegarów. Na całym świecie.
— Poproszę o słoik Ubika — powiedział Joe.
— Maści? — spytał sprzedawca. Wydawało się, że ruch jego
warg nie jest zsynchronizowany z głosem; Joe zobaczył najpierw,
jak jego usta otwierają się, potem dostrzegł ruch warg i dopiero
po wyraźnej przerwie usłyszał słowa.
— - A więc jest to maść — powiedział. — Sądziłem, że stosuje
się go wewnętrznie.
Aptekarz nie odpowiadał przez chwilę. Jakby oddzielała ich
przepaść — albo cała epoka. Potem jego usta znów się otwarły,
wargi poruszyły się raz jeszcze, l po chwili Joe usłyszał słowa.
— Ubik przeszedł wiele przeobrażeń, w miarę jak producent
udoskonalał go stopniowo. Być może zna pan poprzedni produkt,
nie zaś najnowszy. — Sprzedawca zrobił półobrót; jego sposób
ruszania się przypominał film operujący zatrzymanymi klatkami:
posuwał się powolnym, odmierzonym, przypominającym taniec
krokiem. Rytm ten mógł zadowolić czyjeś poczucie estetyki, ale
był ogromnie denerwujący. — Ostatnio mieliśmy wiele trudności
ze zdobyciem Ubika — powiedział wpływając ponownie w pole
widzenia Joego; w prawej ręce trzymał płaską, zalaną ołowiem
puszkę, którą położył przed Joem na ladzie. — Ten preparat
występuje w formie proszku, który należy zmieszać ze smołą.

Smoła sprzedawana jest osobno — mogę pana w nią zaopatrzyć
za bardzo małą opłatą. Proszek Ubik jest natomiast drogi:
czterdzieści dolarów.
— Jakie są jego składniki? — spytał Joe. Cena przeraziła go.
— To tajemnica producenta.
Joe wziął do ręki zaplombowaną puszkę i uniósł ją do światła.
— Czy mogę przeczytać napis na etykiecie?
— Oczywiście.
W słabym świetle docierającym z ulicy udało mu się w końcu
odczytać tekst wydrukowany na etykiecie. Stanowił on dalszy
ciąg ręcznie pisanej notatki, którą znalazł na formularzu policji
drogowej — i rozpoczynał się dokładnie w tym miejscu, w którym
urwały się napisane ręką Runcitera słowa:
...absolutnym kłamstwem. Wcale nie próbowała, powtarzam: nie
próbowała posłużyć się swymi zdolnościami bezpośrednio po wybu-
chu bomby. Nie usiłowała też przywrócić do życia Wendy Wright,
Ala Hammonda ani Edie Dorn. Ona okłamuje cię, Joe — i fakt ten
zmusza mnie do ponownego przemyślenia całej sytuacji. Dam ci
znać, gdy tylko dojdę do jakichś wniosków. Tymczasem bądź bardzo
ostrożny. I jeszcze jedno: proszek Ubik ma uniwersalne wartości
lecznicze, o ile ściśle i skrupulatnie przestrzega się zaleceń dotyczących
stosowania go.
— Czy mogę zapłacić czekiem? — spytał Joe aptekarza. — Nie
mam przy sobie czterdziestu dolarów, a Ubik jest mi bardzo
potrzebny. Jest to dosłownie sprawa życia lub śmierci. — Sięgnął
do kieszeni marynarki po swą książeczkę czekową.
— Pan nie mieszka w Des Moines, prawda? — spytał sprzedaw-
ca. — Poznaję to po pańskim akcencie. Nie; musiałbym pana
znać, żeby przyjąć czek na tak dużą sumę. W ciągu ostatnich
kilku tygodni otrzymaliśmy sporo czeków bez pokrycia; wszystkie
od łudzi spoza naszego miasta.
— A więc może wystarczy karta kredytowa?
— Co to jest karta kredytowa? — spytał aptekarz.
Joe odłożył puszkę z Ubikiem, odwrócił się bez słowa i wyszedł
z apteki na ulicę. Przeszedł na drugą stronę jezdni i ruszył
w kierunku hotelu. Potem zatrzymał się i raz jeszcze spojrzał na
aptekę.
Ujrzał jedynie zaniedbany, żółty budynek. Okna górnych pięter
zasłonięte były firankami, na parterze zaś, całkowicie opusz-
czonym, zabite deskami. Zaglądając przez szpary między nimi Joe

ujrzał otwierającą się za rozbitą szybą czarną czeluść ciemnego
wnętrza, całkowicie pozbawionego życia.
A więc tak wygląda sytuacja — pomyślał. — Straciłem szansę
nabycia puszki proszku Ubik. Nawet gdybym znalazł leżące na
ulicy czterdzieści dolarów. Ale dotarł do mnie dalszy ciąg
ostrzeżenia Runcitera. Nie wiadomo zresztą, ile jest ono warte.
Może to być nieprawda. Niewykluczone, że jest to tylko błędna,
zdeformowana opinia, która zrodziła się w zamierającym umyśle.
A nawet produkt umysłu, który już przestał żyć — tak jak ta
reklamówka telewizyjna. Boże! — pomyślał posępnie. — A jeżeli
to prawda?
Niektórzy przechodnie zaczęli z uwagą obserwować niebo.
Widząc to Joe również podniósł wzrok i osłaniając oczy przed
ukośnie padającymi promieniami słońca, dostrzegł małą kropkę,
zostawiającą za sobą białą smugę dymu: jakiś wysoko lecący
samolot zajęty był pisaniem po niebie. Na oczach Joego i innych
przechodniów szybko rozwiewane przez wiatr pasma ułożyły się
w napis:
GŁOWA DO GÓRY, JOE!
Łatwo to powiedzieć — pomyślał. — Albo napisać po prostu
odpowiednie słowa.
Pochylony pod brzemieniem bolesnego przygnębienia oraz
pierwszych niewyraźnych jeszcze objawów powracającego lęku,
poczłapał w kierunku hotelu Maremont.
W wysoko sklepionym, prowincjonalnie urządzonym hallu,
z czerwonym dywanem, spotkał Dona Denny.
— Znaleźliśmy ją. Już po wszystkim — oznajmił mu Don. —
Przynajmniej dla niej. Nie był to bynajmniej miły widok. Teraz
zniknął Fred Zafsky. Myślałem, że jest w tamtym wozie, a oni
sądzili, że pojechał z nami. Najwyraźniej nie wsiadł do żadnego
z aut — musi być nadal w domu przedpogrzebowym.
— Wszystko toczy się teraz coraz szybciej — powiedział Joe.
Zastanawiał się, czy Ubik, nęcący ich stale, pojawiający się
nieskończenie wiele razy pod różnymi postaciami, mógłby jakoś
wpłynąć na sytuację. Chyba nigdy się tego nie dowiemy — doszedł
do wniosku.
— Czy możemy się tu czegoś napić? — spytał Dona Denny. —
Jak z pieniędzmi? Moje są bez wartości.

— Za wszystko płaci dom przedpogrzebowy. Takie instrukcje
otrzymali od Runcitera.
— Łącznie z rachunkiem za hotel? — Wydało mu się to
dziwne. W jaki sposób zostało to wszystko zorganizowane? —
Chcę ci pokazać to wezwanie — mówił dalej do Dona Denny. —
Dopóki jesteśmy sami. — Podał mu kartkę papieru. — Mam też
dalszy ciąg tego listu. Po to właśnie poszedłem.
Denny odczytał treść kartki raz, potem drugi raz. Wreszcie
powoli oddał ją Joemu.
— Zdaniem Runcitera Pat okłamuje nas.
— Tak — powiedział Joe.
— Czy zdajesz sobie sprawę, co to oznacza? — gwałtownie
podniósł głos Don. — Wynika z tego, że ona była w stanie
przekreślić to wszystko. Wszystko, co się nam przytrafiło, po-
czynając od śmierci Runcitera.
— Być może oznacza to jeszcze coś więcej — stwierdził Joe.
— Masz racę — przyznał Don, patrząc mu w oczy. — Tak,
masz zupełną rację. — Początkowo był zupełnie zdezorientowany,
potem dotarł do niego sens słów Joego. Na jego twarzy pojawił
się wyraz zrozumienia, zabarwionego rozpaczą i bólem.
— Nie bardzo mam ochotę zastanawiać się nad tym —
powiedział Joe. — Nie podoba mi się to wszystko. Cała sprawa
wygląda gorzej. O wiele gorzej niż sądziłem, niż wyobrażał to
sobie na przykład Al Hammond. Choć według jego opinii sytuacja
była wystarczająco zła.
— Ale być może sprawa wygląda właśnie tak — powiedział
Denny.
— Przez cały czas, kiedy to wszystko się działo — mówił
Joe — usiłowałem zrozumieć przyczynę. Jestem pewien, że gdybym
ją znał... — Ale Alowi nigdy nie przyszło to do głowy —
pomyślał. — Obydwaj świadomie pominęliśmy w swym rozumo-
waniu tę ewentualność. I to nie bez powodu.
— Nie mów nic pozostałym — powiedział Don. — Może
sytuacja wygląda inaczej. A nawet jeśli taka jest prawda, to
świadomość tego nic im nie pomoże.
— Świadomość czego? — rozległ się tuż za ich plecami głos Pat
Conłey. — Co im nic nie pomoże? — Obeszła ich i stanęła przed
nimi; jej bystre, nasycone czernią oczy były zupełnie spokojne.
Spokojne i poważne. — To okropne, co stało się z Edie Dorn.
I z Fredem Zafskym — myślę, że i on nie żyje. Niewiele nas już
teraz zostało, no nie? Ciekawa jestem, kto będzie następny. —

Wydawała się pogodna i zupełnie opanowana. — Tippy położyła
się w swoim pokoju. Nie mówiła, że czuje się zmęczona, ale sądzę,
że tak musimy to rozumieć. Czy zgadzacie się ze mną?
— Tak, masz rację — powiedział po chwili Don Denny.
— Jak ci się powiodło z tym wezwaniem, Joe? — spytała Pat,
wyciągając rękę. — Czy możesz mi je pokazać?
Joe podał jej kartkę.
Nadszedł już ten moment — pomyślał. — Wszystko dzieje się
teraz, wszystko skurczyło się do chwili obecnej. Do jednej sekundy.
— Skąd policjant znał moje nazwisko? — spytała Pat, ze-
rknąwszy na blankiet. Podniosła wzrok i przyjrzała się bacznie
Joemu, a potem Donowi Denny. — Dlaczego jest tu coś o mnie?
Nie rozpoznała charakteru pisma — pomyślał Joe. — To
dlatego, że nie zna go tak dobrze, jak my wszyscy.
— To Runciter — powiedział. — Ty to wszystko zrobiłaś,
prawda, Pat? Ty i twój talent. Znajdujemy się tu w wyniku twojej
działalności.
— I ty nas stopniowo zabijasz — zwrócił się do niej Don
Denny. — Jedno po drugim. Ale dlaczego? — Mówił teraz do
Joego. — Jaki mogłaby mieć powód? Przecież w gruncie rzeczy
nawet nas nie zna.
— Czy z tym zamiarem zgłosiłaś się do Korporacji Run-
citera? — pytał Joe. Usiłował bezskutecznie zachować spokojny
ton; słyszał jednak, że głos mu drży i poczuł nagły przypływ
pogardy do samego siebie. — Wynalazł cię i przyprowadził G.G.
Ashwood. Był na usługach Hollisa, prawda? Czy w gruncie rzeczy
nie to było nieszczęśliwym wypadkiem, który nas spotkał; nie
wybuch bomby, tylko ty?
Pat uśmiechnęła się.
I cały hali hotelowy eksplodował tuż przed nosem Joego.

Unieś ramiona i nabierz piękniejszych kształtów.
Nowy, nadzwyczaj wygodny biustonosz Ubik oraz
przedłużony specjalny biustonosz Ubik — oznaczają,
że możesz unieść ramiona i nabrać piękniejszych
ksztattów. Po dopasowaniu zgodnie z instrukcją zapew-
nia przez cały dzień niezawodne, relaksujące wsparcie
dla biustu.
XIII
Ciemność kłębiła się wokół przylegając do jego
ciała jak zakrzepła, wilgotna, ciepła wełna. Przerażenie, które
odczuwał dotąd jedynie jako groźbę, w połączeniu z ciemnością
stało się czymś spełnionym i konkretnym. Nie byłem dość
ostrożny — zdał sobie sprawę. — Nie posłuchałem Runcitera —
pokazałem jej to wezwanie.
— O co chodzi, Joe? — w głosie Dona Denny czuło się silny
niepokój. — Co ci się stało?
— Nic mi nie jest. — Zaczynał już coś widzieć. W ciemności
pojawiły się poziome, jaśniejsze, szare pasy, jakby zaczynała się
ona rozwiewać. — Jestem tylko zmęczony — powiedział i zdał
sobie sprawę, jak bardzo znużenie owładnęło jego ciałem. Nie
pamiętał tak wielkiego wyczerpania. Nigdy dotąd czegoś takiego
nie przeżył.
— Pomogę ci dojść do krzesła — powiedział Don Denny. Joe
poczuł zaciskającą się na ramieniu dłoń; zdał sobie sprawę, że
Don go prowadzi, i ta konieczność kierowania jego krokami
wywołała w nim nagły lęk. Uwolnił się od uchwytu Dona.
— Nic mi nie jest — powtórzył, Zaczęła się przed nim
materializować postać Denny'ego. Skupił na niej całą uwagę,
a po chwili dojrzał wynurzający się z ciemności hali hotelowy
z okresu przełomu wieku, ozdobny kryształowy kandelabr i skom-
plikowany system żółtych lamp. — Pozwól mi usiąść — po-
wiedział. Szukając po omacku znalazł krzesło z plecionym
trzcinowym siedzeniem.
— Co mu zrobiłaś? — szorstko zwrócił się Don Denny do Pat.
— Nic mi nie zrobiła — odezwał się Joe, starając się nadać

swemu głosowi stanowczy ton. Załamał się on jednak, piskliwie,
nienaturalnie. Jakby został nagrany, a potem odtworzony z taśmy
ze zbyt wielką prędkością — pomyślał. — Cienki, ostry głos.
Jakby nie mój własny.
— To prawda — odezwała się Pat. — Nie zrobiłam nic ani
jemu, ani nikomu innemu.
— Chciałbym pójść na górę i położyć się — powiedział Joe.
— Wynajmę ci pokój — powiedział nerwowo Don Denny.
Krążył wokół Joego, pojawiając się i znikając w słabnącym co
chwila świetle wiszących w hallu lamp. Przygasając nabierało ono
brudnoczerwonej barwy, potem stawało się silniejsze, by po
chwili osłabnąć na nowo. — Zostań tutaj na tym krześle, Joe.
Zaraz wrócę.
Denny pospieszył w kierunku recepcji, Pat pozostała na miejscu.
— Czy mogę coś dla ciebie zrobić? — spytała życzliwym tonem,
— Nie — odparł. Wypowiedział to słowo z ogromnym wysił-
kiem. Zdawało się ono uwięzione wewnątrz znajdującej się w jego
sercu jaskini — pustki, która powiększała się z każdą sekundą. —
Może papierosa — dodał. Wygłoszenie całego zdania wyczerpało
go; czuł, jak tłucze się w nim serce. Ten nierówny rytm pogorszył
jeszcze jego stan; miał wrażenie, że obciąża go dodatkowe brzemię,
jakby ucisk olbrzymiej dłoni. — Czy masz papierosa? — spytał,
z wysiłkiem podnosząc wzrok i przyglądając jej się w migotliwym
blasku przymglonego czerwonego światła.
— Nie mam — odparła Pat. — Bardzo mi przykro,
— Co... mi jest? — spytał Joe.
— Może to zanik akcji serca — stwierdziła Pat.
— Czy myślisz, że mają tu jakiegoś lekarza hotelowego?
— Wątpię.
— Nie mogłabyś się dowiedzieć? Poszukać go? — udało mu się
wydobyć z siebie słowa.
— Myślę, że ma to tło wyłącznie psychosomatyczne. Nie jesteś
w gruncie rzeczy chory. Przejdzie ci to.
—— Mam dla ciebie pokój, Joe — powiedział, wracając do nich,
Don Denny. — Na drugim piętrze, numer 203. — Przerwał na
chwilę; Joe poczuł, że przygląda mu się badawczo, z wielką
troską. — Joe, wyglądasz okropnie. Wydajesz się słaby, jakbyś
miał za chwilę ulecieć z wiatrem. Mój Boże, czy wiesz, z czym mi
się to kojarzy? Tak wyglądała Edie Dorn, kiedy ją znaleźliśmy.
— Ależ nic podobnego — odezwała się Pat. — Edie umarła.
Joe żyje. Prawda, Joe?

— Chciałbym pójść na górę i położyć się — powiedział Joe.
Jakimś sposobem podniósł się z miejsca. Jego serce tłukło się jak
gdyby z wahaniem; na chwilę przestało bić, potem znowu
podejmowało pracę, łomocząc jak pionowo zawieszona sztaba
żelaza, opadająca na cementową płytę. Każde uderzenie wstrząsało
całym jego ciałem. — Gdzie jest winda? — zapytał.
— Zaprowadzę cię do niej — odezwał się Don. Jego dłoń
zacisnęła się znów na ramieniu Joego. — Jesteś słaby jak dziecko.
Co się z tobą dzieje. Joe? Czy możesz mi odpowiedzieć? Czy
wiesz, co to jest? Spróbuj mi wytłumaczyć.
— On tego nie wie — stwierdziła Pat.
— Uważam, że trzeba sprowadzić tu lekarza — oznajmił
Denny. — I to natychmiast.
— Nie — odezwał się Joe, myśląc: poczuję się lepiej, gdy się
położę. Czuł, że pociąga go jakaś potężna moc, równa sile
przypływów i odpływów poruszających oceany; nakazywała mu
ona położyć się. Pod jej wpływem odczuwał jedną tylko potrzebę:
wyciągnąć się na plecach, znaleźć się samotnie w swoim pokoju
hotelowym. Tam gdzie nikt go nie zobaczy. Muszę się stąd
wydostać — myślał. — Muszę być sam. Dlaczego? — sam nie
umiał znaleźć odpowiedzi na to pytanie. Po prostu ogarnęła go
irracjonalna, instynktowna potrzeba samotności; nie umiał jej
pojąć ani wyjaśnić.
— Pójdę po lekarza — powiedział Denny. — Pat, zostań z nim
tutaj. Nie spuszczaj go z oczu. Postaram się jak najszybciej
wrócić. — Ruszył przed siebie; Joe mgliście widział jego oddalającą
się postać. Miał wrażenie, że Denny kurczy się i maleje; w końcu
znikł mu z oczu całkowicie. Pozostała Pat Conley, ale nie czuł się
przez to ani trochę mniej samotny. Mimo jej obecności miał
poczucie całkowitej izolacji.
— No więc, Joe —• odezwała się - - na co masz ochotę?
Powiedz mi, co mogę dla ciebie zrobić.
— Winda... — wykrztusił.
— Chcesz, żebym zaprowadziła cię do windy? Ależ chętnie. —
Ruszyła naprzód, on zaś w miarę swych możliwości starał się iść
za nią. Miał wrażenie, że Pat posuwa się niezwykle szybko. Nie
oglądała się ani nie czekała na niego; tylko z najwyższym trudem
udawało mu się nie tracić jej z oczu. — Czy ona naprawdę
porusza się tak szybko? — zadał sobie pytanie. — Czy może tylko
tak mi się wydaje? Przyczyn należy chyba szukać we mnie; jestem
niezwykle powolny, przytłoczony siłą ciążenia.

Czuł się tak, jakby jego ciało było tylko masą. Odbierał siebie
wyłącznie jako przedmiot, poddany działaniu ciążenia. To była
jego jedyna cecha; jedyny atrybut. I jedyne wrażenie: poczucie
bezwładu.
— Nie tak prędko — powiedział. Nie dostrzegał już Pat; idąc
sprężystym krokiem znalazła się poza zasięgiem jego wzroku,
Zatrzymał się zdyszany, nie będąc w stanie posuwać się dalej.
Czuł, że jego twarz jest cała mokra; piekący, słony pot zalewał mu
oczy. — Poczekaj — odezwał się.
Pat znów zjawiła się obok niego. Rozpoznał jej twarz, gdy
pochyliła się, by mu się przyjrzeć; zwrócił uwagę na jej idealnie
spokojny wyraz. A także na fakt, że zajmowała się nim bez cienia
osobistego zainteresowania, z dystansem i obojętnością naukowca.
— Czy chcesz, bym wytarła ci twarz? — spytała. Wyciągnęła
drobną, delikatną chusteczkę z koronkowym brzegiem. Uśmiech-
nęła się tak samo jak przedtem.
— -Doprowadź mnie tylko do windy. — Zmusił swe ciało do
posuwania się naprzód. Jeden krok, potem drugi. Widział już
teraz wejście do windy i szereg czekających na nią osób. A także
staromodny wskaźnik w kształcie tarczy zegara nad rozsuwanymi
drzwiami. Jego wskazówka, dziwaczna strzałka, chwiała się miedzy
cyframi 3 i 4; zatrzymała się na chwilę po lewej stronie tarczy, na
trójce, potem zaczęła znowu drgać między cyframi 2 i 3.
— Będzie tu za sekundę — powiedziała Pat. Wyciągnęła
z torebki zapalniczkę oraz papierosy i zapaliła, wydmuchując
przez nos strużki szarego dymu. — To bardzo stara winda —
dodała, spokojnie zakładając ręce. — Wiesz co? Wydaje mi się, że
to jedna z tych antycznych otwartych żelaznych klatek. Czy nie
boisz się nimi jeździć?
Strzałka minęła już cyfrę 2, zachwiała się chwilę nad jedynką,
potem zdecydowanie opadła. Drzwi rozsunęły się.
Joe ujrzał okratowaną, ażurową klatkę dźwigu oraz ubranego
w liberię windziarza, który siedział na stołku, trzymając rękę na
obrotowym przycisku kontrolnym.
— Jedziemy w górę — powiedział. — Proszę ustawić się
w głębi kabiny.
— Nie wsiądę do niej — oświadczył Joe.
— Dlaczego? — spytała Pat. — Czy sądzisz, że urwie się lina?
Czy tego się obawiasz? Widzę, że jesteś wystraszony.
— To samo widział Al — stwierdził Joe.
— No cóż, Joe — oświadczyła Pat. — Jedyny inny sposób

dostania się do twego pokoju na górze — to marsz po schodach.
A w twoim stanie nie dasz rady tam się wdrapać.
— Wejdę. — Zrobił krok naprzód, rozglądając się za schodami.
Tracę wzrok! — pomyślał. — Nie mogę ich dostrzec! — Ciążące
na nim brzemię miażdżyło mu płuca sprawiając, że oddychanie
stało się trudne i bolesne, Doszło do tego, że musiał zatrzymać się
i skoncentrować na czynności wciągania powietrza. Może to atak
serca — pomyślał. — Skoro tak, to nie wolno mi wchodzić po
schodach. — Ale coraz silniej odczuwał pragnienie, a raczej
przemożną potrzebę samotności. Chciał leżeć wyciągnięty w ciszy,
bez świadków, w zamkniętym na klucz pustym pokoju i nie być
zmuszonym do rozmawiania czy poruszania się. Wolny od
kontaktów z kimkolwiek; od konieczności rozwiązywania jakich-
kolwiek problemów. Nikt nie będzie nawet wiedział, gdzie
jestem — myślał. Nie wiadomo dlaczego, wydawało mu się to
bardzo ważne; chciał być nieznany, niewidzialny, przebywać
z dala od ludzkich oczu. Szczególnie dotyczy to Pat — pomyś-
lał. — Nie mogę pozwolić jej przebywać blisko mnie.
— Oto jesteśmy — odezwała się Pat. Wskazała mu drogę,
odwracając go lekko w prawo. — Wprost przed tobą. Chwyć po
prostu za poręcz i maszeruj na górę, do łóżka. Jasne? — Zręcznie,
tanecznym krokiem zaczęła wchodzić po schodach. Lekko i spraw-
nie unosiła się na końcach palców, szybko pokonując kolejne
stopnie. — Czy dasz sobie radę?
— Nie... chcę... żebyś szła... ze mną — powiedział Joe.
— Coś podobnego! — Cmoknęła drwiąco udając, że jest
zmartwiona; jej czarne oczy rozbłysły. — Czy boisz się, że
wykorzystam twój stan? Że zrobię ci jakąś krzywdę?
— Nie — potrząsnął głową.—Chcę... po prostu... być sam. —
Trzymając mocno za poręcz zdołał podciągnąć się jakoś na
pierwszy stopień. Zatrzymawszy się na nim, spojrzał w górę,
usiłując dostrzec koniec schodów. Próbował obliczyć, jak bardzo
jest on oddalony; ile stopni zostało mu jeszcze do pokonania.
— Pan Denny prosił, żebym została przy tobie.  Mogę ci
czytać, przynosić ci różne rzeczy, opiekować się tobą.
Wspiął się na następny stopień.
— Sam... — wykrztusił z trudem.
— Czy mogę popatrzeć, jak wchodzisz? Ciekawa jestem, ile ci
to zajmie czasu. O ile w ogóle będziesz w stanie tam wejść.
— Dojdę — postawił nogę na kolejnym stopniu, chwycił za
poręcz i dźwignął się w górę. Obrzękłe serce podchodziło mu do

gardła, dławiło go. Zamknął oczy i chrapliwie, z trudem wciągnął
powietrze.
— Ciekawa jestem — odezwała się Pat — czy tak samo
zachowywała się Wendy. Ona była pierwsza, prawda?
— Kochałem... ją — wykrztusił Joe.
— Och, wiem o tym. Mówił mi G.G. Ashwood. Odczytał to
w twoich myślach. Zaprzyjaźniłam się z nim bardzo; spędzaliśmy
ze sobą wiele czasu. Można by powiedzieć, że miałam z nim
romans. Owszem, tak można by to nazwać.
— Nasza teoria — odezwał się Joe — była... — odetchnął
głębiej — słuszna — udało mu się powiedzieć. Pokonał jeszcze
jeden stopień, potem, z ogromnym wysiłkiem, następny. — Że
ty i G.G... porozumieliście się z Rayem Hollisem. Żeby zin-
filtrować...
— Zgadza się — przyznała Pat.
— Naszych najlepszych inercjałów... i Runcitera. Wykończyć
nas wszystkich. — Wspiął się o jeszcze jeden stopień. — Nie
znajdujemy się w stanie półżycia. My nie...
— Och, możecie umrzeć — powiedziała Pat. — Utrzymujecie
się jeszcze przy życiu — na przykład ty; wymieracie jednak jedno
po drugim. Ale po co o tym mówić? Po co do tego wracać?
Powiedziałeś już to wszystko niedawno temu i, szczerze mówiąc,
nudzisz mnie, ciągle to powtarzając. W gruncie rzeczy jesteś
nudnym pedantem, Joe. Prawie tak nudnym jak Wendy Wright.
Stanowilibyście dobraną parę.
— Dlatego Wendy umarła pierwsza — powiedział. — Nie
przez to, że przebywała z dala... od grupy. Ale dlatego, że... —
Skurczył się, czując w sercu gwałtowne uderzenie bólu. Usiłował
namacać następny stopień, ale tym razem nie trafił na niego
i potknął się. Następnie zdał sobie sprawę, że siedzi, zwinięty
jak... jak Wendy w tej szafie — dokładnie tak samo — pomyślał.
Wyciągnąwszy rękę chwycił za rękaw swej marynarki i szarpnął go.
Tkanina rozdarła się. Wysuszony, zetlały materiał pękał jak
tani, szary papier, jak powłoka, którą osy pokrywają swe gniazda.
Sprawa była więc jasna. Wkrótce zacznie zostawiać za sobą ślady:
strzępki materiału. Zaśmiecony szlak, wiodący do pokoju hotelo-
wego, w którym oczekiwała go upragniona samotność. Do którego
dążył ostatkiem sił pod wpływem tropizmu, siły popychającej go
w kierunku śmierci, rozkładu i nieistnienia. Owładnięty działaniem
posępnych czarów zmierzał w kierunku grobu.
Wszedł na jeszcze jeden stopień.

Uda mi się — zdał sobie sprawę. — Siła, która mnie pcha,
pożera moje ciało; dlatego właśnie Wendy, Al, Edie — a teraz
niewątpliwie również Zafsky — przeszli taki rozkfad fizyczny
w momencie śmierci, dlatego pozostały po nich jedynie odrzucone
jak łupina, pozbawione wagi, puste powłoki nie zawierające nic,
żadnej istoty ani treści. Potęga ta walczy ze zwielokrotnionym
brzemieniem siły ciążenia, pożerając w zamian za to słabnące
ciało. A jednak w ciele tym będzie wystarczająca ilość pożywienia,
abym zdołał dotrzeć na górę; działa tu proces biologiczny i w tym
momencie chyba nawet Pat, choć ona go zapoczątkowała, nie jest
w stanie go zatrzymać. Zastanawiał się, co odczuwa, obserwując
jego wspinaczkę. Podziwia go? Gardzi nim? Podniósł głowę, by
poszukać jej wzrokiem i dostrzegł ją — rozpoznał rozmaite
odcienie jej pełnej życia twarzy. Malowały się na niej jedynie
ciekawość i pozbawiona wrogości neutralna obojętność. Nie był
tym zaskoczony. Pat nie zrobiła nic, by mu przeszkodzić, i nic, by
mu pomóc. Nie wiadomo, dlaczego wydawało mu się to słuszne.
— Czujesz się lepiej? — spytała Pat.
— Nie — odparł. Podciągnąwszy się do połowy, gwałtownym
rzutem ciała naprzód pokonał następny stopień.
— Wyglądasz inaczej. Nie jesteś już taki załamany.
— Bo wiem na pewno, że będę w stanie wejść na górę —
powiedział Joe.
— To już nie jest dalekie — stwierdziła.
— Daleko — poprawił ją Joe.
— Jesteś niewiarygodnym okazem. Drobiazgowym, powierz-
chownym człowiekiem. Nawet przeżywając śmiertelne drgawki...
czy też raczej to, co ty subiektywnie uważasz za śmiertelne
drgawki —- poprawiła się przytomnie i czujnie. -- Nie powinnam
była może używać tego określenia. Może ono wpłynąć na ciebie
przygnębiająco. Staraj się zachować optymizm, dobrze?
— Powiedz mi — odezwał się Joe — ile jeszcze stopni... do końca.
— Sześć. — Oddaliła się od niego, bezszelestnie i cicho
posuwając się w górę. - - Nie, przepraszam: dziesięć. Czy może
dziewięć? Chyba dziewięć.
Znowu wszedł na stopień. Potem na następny. I jeszcze jeden.
Nie odzywał się i nie usiłował nawet patrzeć przed siebie.
Wczołgiwał się jak ślimak z jednego stopnia na drugi, napotykając
przed sobą twardą płaszczyznę, czując, że rozwija się w nim coś
w rodzaju umiejętności, dzięki której potrafił precyzyjnie po-
sługiwać się swym ciałem, świadomie wykorzystywać resztki sił.

— Jesteś niemal na miejscu —- pogodnym głosem odezwała się
stojąca na górze Pat. — Co masz do powiedzenia, Joe, na temat
swojej wspaniałej wspinaczki? Największej wspinaczki w dziejach
ludzkości. Chociaż nie — to nieprawda. To samo zrobili przed
tobą Wendy, Al, Edie i Fred Zafsky. Ale jedynie ciebie oglądałam
na własne oczy.
— Dlaczego akurat rnnie? — spytał Joe.
— Chcę cię obserwować, Joe. z powodu tej twojej prymitywnej
intrygi wtedy w Zurychu. Kiedy urządziłeś wszystko tak, by
Wendy Wright spędziła z tobą noc w hotelu. Tylko że dziś
wieczorem sprawa wygląda inaczej. Będziesz sam,
— Tamtej... nocy... leż... byłem sam. - Jeszcze jeden stopień.
Zakaszlał konwulsyjnie. Z jego mokrej twarzy opadły krople
potu; wraz z nimi opuszczały go bezużytecznie wydatkowane
resztki energii.
—- Wendy była tam; nie w twoim łóżku, ale gdzie indziej w tym
pokoju. Przespałeś jej wizytę --•- Pat roześmiała się.
— Usiłuję... powstrzymać się od kaszlu — powiedział Joe,
Pokonał jeszcze dwa stopnie i czuł, że doszedł już niemal do
końca. Ile czasu spędziłem na tych schodach? - zastanawiał się,
Nie potrafił odpowiedzieć na to pytanie.
Odkrył nagle, zaskoczony, że oprócz wyczerpania odczuwa
dotkliwy chłód. Od jak dawna? -- pomyślał. Zapewne już od
pewnego czasu: zimno stopniowo przenikało do jego ciała, ale
dopiero teraz uświadomił to sobie. — Boże! — powiedział sam do
siebie, trzęsąc się jak w gorączce. Miał wrażenie, że drżą nawet
jego kości.
Zimno gorsze niż na Lunie, gorsze niż ów chłód wtedy, w jego
pokoju hotelowym w Zurychu. Tamte chłody były jedynie
zwiastunami tego, który teraz panuje.
Metabolizm — pomyślał — polega na procesie spalania, jak
w rozgrzanym piecu. Kiedy przestanie on funkcjonować, następuje
kres życia. Najwyraźniej mylą się wszyscy na temat piekła
mówił dalej sam do siebie. — Piekło jest zimne, ws/ystko w nim
marznie. Ciało — to ciężar i ciepło; teraz ciężar jest siła, która
mnie niszczy, ciepło zaś - moje własne ciepło - opuszcza mnie.
I nigdy nie powróci, chyba żebym urodził się po raz drugi. Taki
los przeznaczony jest całemu światu. A więc przynajmniej nie
będę sam.
A jednak czuł się samotny. Uczucie to ogarnia mnie zbyt
wcześnie — pomyślał. — Nie nadszedł jeszcze właściwy moment,

coś musiało przyspieszyć przebieg wydarzeń. Zrobiła to z ciekawo-
ści czy przekory jakaś uboczna siła: jakiś wielopostaciowy,
perwersyjny element, który pragnie mnie obserwować. Jakaś
infantylna, niedorozwinięta istota, którą bawią moje przeżycia.
Zgniotła mnie jak pełzającego owada, zwykłego żuka, który
nigdy nie oddala się od ziemi, który nie potrafi ulecieć ani uciec.
Może tylko posuwać się krok za krokiem w kierunku chaosu
i rozkładu. W kierunku świata grobów, miejsca, w którym
przebywa otoczona własnymi nieczystościami owa perwersyjna
istota. Ta. którą nazywamy Pat.
Czy rnasz klucz od swego pokoju? -— spytała Pat. - - Pomyśl
tylko, jak okropnie czułbyś się, spostrzegłszy po wejściu na drugie
piętro, że nie masz klucza i nie możesz dostać się do numeru.
—  Mam. -  Zaczął po omacku przeszukiwać kieszenie.
Podziurawiona, postrzępiona marynarka rozdarła się całkowicie
i zsunęła z jego ramion. Gdy spadała na podłogę, z jej górnej
kieszeni wysunął się klucz i wyładował o dwa stopnie niżej. Poza
zasięgiem Joego.
—— Podniosę ci go — powiedziała natychmiast Pat. Przemknąw-
szy obok niego, wzięła z podłogi klucz, uniosła w kierunku
światła, by mu się przyjrzeć, położyła na poręczy u szczytu
schodów. ••- Leży tutaj, będziesz mógł go wziąć, gdy zakończysz
wspinaczkę. To będzie twoja nagroda. Wydaje mi się, że ten
pokój znajduje się po lewej stronie, czwarte drzwi w korytarzu.
Musisz poruszać się powoli, ale będzie to o wiele łatwiejsze niż
wchodzenie po schodach. Niż wspinanie się.
— Widzę już... klucz... i wierzchołek — powiedział Joe. —
Widzę koniec schodów. — Oburącz chwyciwszy poręcz podciągnął
się w gore, pokonując z rozpaczliwym wysiłkiem trzy stopnie
naraz. Poczuł, że wyczerpało go to: przytłaczające brzemię stało
się jeszcze cięższe, zimno bardziej dotkliwe, a łącząca go z życiem
więź --jeszcze słabsza. Ale...
Wszedł już na samą górę.
— Do widzenia, Joe powiedziała Pat. Pochyliła się nad nim,
uginając lekko kolana, by rnógł dostrzec jej twarz. — Nie chcesz
chyba, żeby wdarł się do ciebie Don Denny? Lekarz i tak nic
będzie w stanie ci pomóc. Powiem mu więc, że kazałam obsłudze
hotelu wezwać taksówkę i że jesteś już w drodze do szpitala,
leżącego na drugim końcu miasta. W ten sposób nikt nie będzie
cię nachodził. Możesz być zupełnie sam. Czy zgadzasz się na to?
Tak — odparł.

— Masz tu swój klucz — wsunęła Joemu w dłoń chłodny
metalowy przedmiot i zacisnęła na nim jego patce. — Głowa do
góry, jak mówią w tych czasach, w roku 1939. I nie daj się
nikomu nabrać — tak też mawiają. Odsunęła się od niego,
prostując kolana. Przez chwilę stała w miejscu i przyglądała mu
się z uwagą, potem ruszyła szybko w głąb korytarza, kierując się
w stronę windy. Widział, jak naciska guzik, potem czeka przez
chwilę. Wreszcie drzwi rozsunęły się i Pat znikła mu z oczu.
Ściskając w dłoni klucz, uniósł się chwiejnie do pozycji pół-
stojącej. Oparł się o ścianę korytarza, potem zawrócił w lewo
i krok za krokiem zaczął posuwać się naprzód, utrzymując się na
nogach dzięki pomocy ściany. Ciemność— myślał. — Nie pali się
światło. — Zacisnął oczy, potem otworzył je, mrugając. Nadal
oślepiał go piekący pot, spływający po twarzy; nie był pewien, czy
korytarz naprawdę pogrążony jest w mroku, czy też jego zmysł
wzroku stopniowo zamiera.
Kiedy dotarł do pierwszych drzwi, musiał już pełzać na
czworakach. Przechylił głowę, by spojrzeć w górę i odczytać
numer pokoju. — Nie. jeszcze nie ten. — Poczołgał się dalej.
Gdy odnalazł właściwe drzwi, musiał wstać, aby umieścić klucz
w zamku. Wysiłek ten odebrał mu resztkę energii. Ściskając
w dłoni klucz upadł i uderzywszy głową o drzwi, potoczył się
wstecz na przesiąknięty kurzem chodnik. Leżał, wdychając woń
starości, rozkładu i lodowatej śmierci. Nie będę w stanie wejść do
pokoju — uświadomił sobie. — Nie dam rady podnieść się po raz
drugi.
A jednak musiał to zrobić. Tutaj mógł go ktoś zobaczyć.
Oburącz ściskając klamkę, raz jeszcze dźwignął się na nogi.
Opierając cały-swój ciężar na drzwiach, drżącą ręką skierował
klucz w kierunku zamka; wiedział, że gdy tylko przekręci klucz,
drzwi otworzą się, a on wpadnie do środka. A potem — jeśli
tylko uda mu się zamknąć drzwi i dotrzeć do łóżka — będzie już
po wszystkim.
Zamek zazgrzytał. Metalowa zasuwa przesunęła się ku tyłowi.
Drzwi otwarły się i Joe runął głową naprzód, wyciągając przed
siebie ręce. Podłoga uniosła się ku niemu; dojrzał ornamenty
ozdabiające dywan: czerwono-złote zygzaki, figury i grupy kwia-
tów. Dywan był jednak wytarty i zmatowiały od długotrwałego
używania, a kolory straciły już wyrazistość. — Jaki to stary
pokój — pomyślał Joe w/ momencie upadku, prawie wcale nie
czując bólu. — Budując i|en dom zapewne zainstalowali w nim

dźwig w kształcie otwartej, żelaznej klatki. Widziałem więc
prawdziwą windę — uświadomił sobie — autentyczną, oryginalną
kabinę.
Leżał tak przez chwilę, potem poruszył się jakby pobudzony do
działania przez czyjś głos. Dźwignął się na kolana i oparł na
wyciągniętych ku przodowi rękach... Boże! — pomyślał — moje
dłonie! Żółte i guzowate, wyglądają, jakby były z pergaminu; jak
tyłek upieczonego, wyschniętego indyka. Moja skóra — szczeci-
niasta i pokryta jakimiś jakby zaczątkami piór — niepodobna jest
do skóry ludzkiej. Jakbym cofnął się w rozwoju o miliony lat,
zamieniając się w jakiegoś stwora, który wzlatuje do góry, a potem
szybuje w dół, używając swej skóry jako żagla.
Otworzywszy oczy rozejrzał się w poszukiwaniu łóżka. Na
oddalonej ścianie dojrzał szerokie okno, od którego przez paję-
czynę firanek sączyło się szare światło. Potem brzydką toaletkę na
cienkich nóżkach, wreszcie łóżko. Na obu jego bokach znajdowały
się balustrady, ozdobione na wierzchołkach mosiężnymi gałkami.
Były pogięte i nierówne, jakby łóżko znajdowało się w użyciu od
wielu lat, w czasie których pręty pogięły się, a politurowane deski
umieszczone u wezgłowia uległy spaczeniu. Mimo to chciałbym
się na nim położyć — pomyślał. Wyciągnął przed siebie ręce
i pełzając wsunął się nieco dalej do wnętrza pokoju.
I wtedy dostrzegł-siedzącą w klubowym fotelu, zwróconą ku
niemu postać. Widza, który do tej pory nie wydał ani jednego
dźwięku, teraz jednak wstał z miejsca i podszedł do niego szybkim
krokiem. Glena Runcitera.
— Nie mogłem ci pomóc we wchodzeniu po schodach —
powiedział Runciter. Na jego szerokiej twarzy malował się wyraz
powagi. — Nie chciałem, by ona mnie widziała. Szczerze mówiąc
obawiałem się, że wejdzie za tobą aż do pokoju; byłoby to dla nas
kłopotliwe, gdyż ona... — Przerwał, pochylił się i dźwignął Joego
na nogi tak łatwo, jakby był on już zupełnie pozbawiony wagi czy
jakichkolwiek materialnych składników organizmu. — Pomówimy
o tym później. Teraz... — trzymając Joego pod pachą przeniósł
go przez pokój i ulokował nie na łóżku, lecz w fotelu, na którym
sam poprzednio siedział. -— Czy wytrzymasz jeszcze przez kilka
sekund? — spytał. — Chcę zamknąć drzwi i zasunąć zatrzask. Na
wypadek, gdyby ona zmieniła plany.
— Tak — odparł Joe.
Runciter, zrobiwszy trzy wielkie kroki, znalazł się przy drzwiach,
zatrzasnął je, zamknął zasuwę i natychmiast wrócił do Joego.

Z szuflady toaletki pospiesznie wyjął puszkę z urządzeniem do
rozpylania, której boki ozdobione były kolorowymi pasami,
kółkami i literami.
— Ubik — powiedział Runciter. Silnie potrząsnął puszką,
potem zaś stojąc naprzeciw Joego skierował otwór w jego
stronę. — Nie dziękuj mi za to — powiedział, rozpylając długie
smugi Ubika na prawo i lewo. Powietrze drgało i błyszczało,
jakby znalazły się w nim uwolnione z uwięzi cząsteczki światła;
jakby w tym starym, zniszczonym pokoju hotelowym zabłysły
promienie słońca. — Czy lepiej ci? Należy się spodziewać, że
podziała na ciebie natychmiast; już w tej chwili powinieneś
odczuwać jego wpływ. — Przyglądał się Joemu z niepokojem.

Jeśli chcesz, by żywność zachowała smak, potrzebne ci
jest coś więcej niż zwykła torebka: plastykowe opako-
wanie Ubik, wlaściwie cztery warstwy w jednej. Utrzy-
muje świeżość wewnątrz, powietrze i wilgoć na ze-
wnątrz. Obejrzyjcie ten próbny pokaz.
XIV

— Masz papierosa? — spytał Joe. Głos mu
drżał, ale nie z wyczerpania czy zimna. Nie odczuwał już ani
jednego, ani drugiego. Jestem zdenerwowany — pomyślał. — Ale
już nie umieram. Ubik powstrzymał ów proces. Tak jak przepo-
wiadał Runciter w swej nagranej na taśmie reklamówce tele-
wizyjnej — przypomniał sobie. — “Jeżeli uda ci się go zdobyć,
nic ci nie grozi"; tak obiecywał Runciter. Ale — pomyślał
ponuro — zajęło mi to wiele czasu. Udało mi się dotrzeć do niego
w ostatniej chwili.
— Bez filtra — powiedział Runciter. — W tej zacofanej, wrednej
epoce nie mają papierosów z filtrem. — Wyciągnął w stronę Joego
paczkę cameli. — Zapalę ci go. — Podał mu płonącą zapałkę.
— Świeży papieros — stwierdził Joe.
— Tak, do diabła, przecież, na miłość boską, kupiłem je
dopiero co w kiosku na dole. Weszliśmy w to już dość daleko.
Mamy dawno za sobą etap skwaśniałego mleka i wyschniętych
papierosów. — Uśmiechnął się posępnie; jego zamyślone, poważne
oczy nie odbijały w ogóle światła. — Weszliśmy w to —
powiedział — nie zaś: wyszliśmy z tego. Na tym polega róż-
nica. — Zapalił również papierosa dla siebie i opierając się
wygodnie, w milczeniu wdychał dym. Na jego twarzy nadal
widoczna była troska, l zmęczenie — pomyślał Joe. Ale było to
zmęczenie innego rodzaju niż to, które owładnęło poprzednio nim
samym.
— Czy możesz pomóc pozostałym członkom grupy? — spytał
Runcitera.

— Mam tylko jedną puszkę Ubika. Większą część jej za-
wartości musiałem zużyć ratując ciebie. — Gestykulował gwał-
townie; jego palce zaciskały się nerwowo pod wpływem nie-
pohamowanej wściekłości. — Mój wpływ na tutejszą rzeczy-
wistość jest ograniczony. Zrobiłem, co mogłem. — Wykonawszy
gwałtowny ruch głową, podniósł wzrok na Joego. — Starałem
się do was dotrzeć — do każdego z was. Wykorzystałem
wszystkie okazje, wszystkie sposoby. Uczyniłem wszystko, co
było w mojej mocy. To znaczy cholernie mało. Prawie nic. —
Zapadł w posępne milczenie, pod którym tlił się stłumiony gniew.
— Te napisy na ścianach łazienek... — mówił Joe. — Twier-
dziłeś, że my umarliśmy, a ty żyjesz.
— Bo ja żyję — powiedział zgrzytliwym głosem Runciter.
— A my, pozostali — czy umarliśmy?
— Tak — odparł Runciter po dłuższym milczeniu.
— Ale w tej reklamówce telewizyjnej...
— Chodziło o to, żeby skłonić cię do walki. Do poszukiwania
Ubika. Pod wpływem reklamówki zacząłeś się za nim rozglądać
i robiłeś to przez cały czas. Stale próbowałem ci go podsunąć, ale
sam wiesz, co się działo: ona nieustannie przenosiła nas w czas
przeszły i na niego działała regresywnie, przez co stawał się
bezwartościowy. Udało mi się jedynie przekazać ci razem z Ubi-
kiem te krótkie liściki. -— Energicznym, zdecydowanym gestem
wyciągnął w stronę Joego wielki palec, jakby chcąc podkreślić
wagę swych słów. — Zrozum, z czym musiałem walczyć. Z tą
samą siłą, która opanowała was wszystkich, zabijając was jedno
po drugim. Szczerze mówiąc, sam jestem zdumiony, że udało mi
się zdziałać aż tyle.
— Kiedy uświadomiłeś sobie, co się dzieje? — spytał Joe. —
Czy wiedziałeś o tym cały czas? Od samego początku?
— Od początku! — zgryźliwie powtórzył Runciter. — Co to
znaczy? To wszystko trwało od miesięcy, może od lat. Bóg jeden
wie, od jak dawna Hollis, Mick, Pat Conley, S. Dole Melipone
i G.G. Ashwood knuli to wszystko, układając swe plany i prze-
rabiając je jak ciasto, Oto co się wydarzyło: zostaliśmy zwabieni
na Lunę. Zgodziliśmy się wziąć ze sobą Pat Conley, nieznajomą
kobietę, której zdolności nie pojmowaliśmy; być może nawet
Hollis nie wie, na czym one polegają. W każdym razie łączą się
one z umiejętnością wskrzeszania przeszłości — nie jest to jednak
w gruncie rzeczy umiejętność poruszania się w czasie... nie potrafi

ona na przykład wybiec w przyszłość. W pewnym sensie nie umie
również cofać się w przeszłość; jej funkcja --o ile jestem w stanie
to pojąć — polega na wywoływaniu procesu odwrotnego, który
odsłania minione etapy kształtowania się rzeczywistości. Ale ty
o tym wiesz; obaj z Alem sami do tego doszliście. — Z wściekłością
zazgrzytał zębami. — Al Hammond... co za strata! Ale nie byłem
w stanie nic zrobić: wtedy nie udało mi się dotrzeć do was, tak
jak zrobiłem to teraz.
— Dlaczego więc mogłeś to uczynić obecnie? — spytał Joe.
— Bo ona nie jest już w stanie cofnąć nas dalej w przeszłość.
Rozpoczął się już normalny bieg czasu; znowu posuwamy się
z przeszłości w teraźniejszość i dalej — w przyszłość. Naj-
wyraźniej wykorzystała swe możliwości aż do końca. 1939
rok — oto granica. Teraz talent jej przestał działać. To zro-
zumiałe: wykonała już zadanie, z jakim posłał ją do nas Ray
Hollis.
— Ile osób znalazło się pod jej wpływem?
— Tylko my, to znaczy ci wszyscy, którzy przebywali w tym
ukrytym pod powierzchnią pokoju na Lunie. Już Zoe Wirt nie
została nim objęta, Pat potrafi regulować zasięg wytwarzanego
przez siebie pola. W przekonaniu pozostałych mieszkańców kuli
ziemskiej my wszyscy udaliśmy się zbiorowo na Lunę i wylecieliś-
my w powietrze wskutek przypadkowej eksplozji. Zostaliśmy
umieszczeni w chłodni przez troskliwego Stantona Micka, ale nie
udało się nawiązać z nami kontaktu — zbyt późno się nami zajęli.
— Dlaczego nie wystarczył im sam wybuch bomby? — spytał
Joe.
Runciter spojrzał na niego, unosząc jedną brew.
— Po co w ogóle posłużyli się Pat Conley? - mówił Joe.
Nawet w tym stanie, wyczerpany i zdenerwowany, wyczuwał tu
jakiś błąd. — Logicznie rzecz biorąc nie było żadnej potrzeby
uruchamiania wszystkich tych regresywnie działających mechaniz-
mów ani pogrążania nas za pomocą przesuwającego się wstecz
ciągu czasowego — aż w roku 1939. Nie prowadziło to do
żadnego celu.
— To interesująca uwaga ~- powiedział Runciter, powoli
kiwając głową i marszcząc swą pobrużdżoną, nieruchomą
twarz. — Będę musiał zastanowić się nad tym. Daj mi chwilę do
namysłu. — Podszedł do okna i stał przy nim, patrząc na sklepy
znajdujące się po drugiej stronie ulicy.

— Odnoszę wrażenie ---• mówił Joe — że mamy do czynienia
nie z siła. zmierzającą do jakiegoś celu, lecz z jakąś złośliwą
istotą... Nie jest to ktoś usiłujący nas zabić czy unicestwić, ktoś,
kto usiłuje uniemożliwić działalność nam, jako pracownikom
instytucji zapobiegawczej, ale... — zastanowił się przez chwilę; już
prawie uświadomił sobie, o co chodzi — jakaś nieodpowiedzialna
istota, którą bawi to, co z nami wyprawia. To zabijanie nas po
kolei. Nie musi przecież tego wszystkiego tak przedłużać. Nie
wygląda mi to na Hollisa. On morduje na zimno, z wyrachowa-
niem. A z tego, co wiem o Stantonie Micku...
— Może to już sprawa samej Pat — przerwał mu szorstko
Runciter, odwracając się od okna. — Z punktu widzenia psycho-
logii jest ona typem sadystycznym. Tacy właśnie ludzie wyrywają
skrzydła muchom. A ona bawi się nami. — Przyglądał się Joemu
oczekując na jego reakcję.
— Mnie przypomina to raczej poczynania dziecka — powie-
dział Joe.
— Ależ spójrz na Pat: jest złośliwa i zazdrosna. Wykończyła
najpierw Wendy, ze względu na osobistą do niej urazę. Przed
chwilą szła obok ciebie po schodach przez całą drogę, bawiąc się
tą sytuacją, w gruncie rzeczy rozkoszując się nią.
— Skąd wiesz? — spytał Joe. Przecież czekałeś w tym poko-
ju — pomyślał — nie mogłeś tego widzieć. I jeszcze jedno: jakim
cudem Runciter wiedział, że ja przyjdę do tego właśnie pokoju?
Runciter sapnął krótko, hałaśliwie.
— Nie powiedziałem ci wszystkiego. W gruncie rzeczy... —
przerwał, zagryzł dolną wargę, potem zaczął szybko mówić
dalej: - To, co ci powiedziałem, nie było prawdą sensu stricto.
Moje związki z tym regresywnym światem różnią się nieco od
tych, które łączą z nim was, wszystkich pozostałych. Masz
zupełną rację: zbyt wiele wiem. Dzieje się tak, ponieważ ja jestem
w tym świecie przybyszem z zewnątrz.
—— Jak duch... — mruknął Joe.
— Tak jest. Pojawiam się tu i ówdzie. W kluczowych momen-
tach i najważniejszych miejscach. Tak było z tym wezwaniem od
policjanta ze służby ruchu. Albo z apteką Archera...
— Wcale nie nagrałeś tej reklamówki telewizyjnej — powiedział
Joe. — To był bezpośredni program.
Runciter niechętnie przyznał mu rację, kiwając głową.
—-..-. Czym się różni twoja sytuacja od naszej? — spytał Joe.

— Czy chcesz, żebym ci to powiedział?
— Tak. — Przygotował się, choć wiedział z góry, co usłyszy.
— Ja nie umarłem, Joe. Napis na ścianie mówił prawdę.
Wy wszyscy przebywacie w chłodni, a ja... — Runciter mówił
z trudem, nie patrząc wprost na Joego. — Ja siedzę w roz-
mównicy Moratorium Ukochanych Współbraci. Poleciłem,
by połączono was przewodami wszystkich razem; w ten sposób
funkcjonujecie jako grupa. Ja zaś siedzę tu i próbuję nawiązać
z wami kontakt. To mam właśnie na myśli mówiąc, że
jestem przybyszem z zewnątrz, stąd to moje pojawienie się —
jak ducha — sam to tak określiłeś. Już od tygodnia staram
się pobudzić was do stanu aktywnego półżycia, a!e... nic
z tego nie wychodzi. We wszystkich was kolejno zamiera życie.
— A co się dzieje z Pat Conley? — spytał Joe po chwili
milczenia,
— Przebywa razem z wami w stanie półżycia; jest podłączona
przewodami do całej grupy.
— Czy ten proces regresywny wywołany jest przez jej zdol-
ności? Czy też są to objawy rozkładu, normalnego dla stanu
półżycia?
Z napięciem wyczekiwał na słowa Runcitera; miał wrażenie, że
wszystko zależy od odpowiedzi na to pytanie.
Runciter parsknął, skrzywił się, wreszcie powiedział szorstko:
— Normalne objawy rozkładu. To samo przeszła Ella. Przeży-
wa to każdy, kto znajdzie się w stanie półżycia.
— Okłamujesz mnie — powiedział Joe. Poczuł się tak, jakby
otrzymał pchnięcie nożem,
— Joe, na Boga — ocaliłem ci życie — powiedział Runciter,
wpatrując się w niego z naciskiem. — Przedarłem się do ciebie na
tyle blisko, żeby doprowadzić cię na nowo do stanu normalnego
półżycia — prawdopodobnie będziesz już teraz mógł funkcjonować
w nieskończoność. Gdybym nie czekał na ciebie w tym pokoju
hotelowym, kiedy ty wczołgałeś się przez drzwi... do diabła, sam
pomyśl: bez mojej pomocy leżałbyś już teraz na tym zdezelowanym
łóżku martwy jak mumia. Jestem Glen Runciter, twój szef,
człowiek, który walczy w obronie życia was wszystkich. Tu,
w realnym świecie, ja jeden staram się coś dla was zrobić. —
Nadal patrzył na Joego, zaskoczony i zniecierpliwiony. Na jego
twarzy malowało się zdumienie, w którym widoczne były dez-
orientacja i żal — jakby nie był w stanie pojąć, co się właściwie

dzieje. — Ta dziewczyna — mówił dalej — ta Pat Conley,
zabiłaby cię w taki sam sposób, w jaki uśmierciła... — przerwał.
— W jaki uśmierciła Wendy, Ala, Edie Dorn, Freda Zaf-
skyłego, a teraz być może również Tito Apostosa — dokończył
Joe.
— Obecna sytuacja jest bardzo skomplikowana, Joe — odezwał
się Runciter cichym, opanowanym głosem. — Nie da się jej
wyjaśnić 2a pomocą kilku prostych odpowiedzi.
— Kiedy ty nie znasz tych odpowiedzi — odparł Joe. — Na
tym polega problem. Wymyśliłeś swoje odpowiedzi — musiałeś
wykombinować je naprędce, żeby wytłumaczyć swoją obecność
tutaj. I wszystkie twoje wizyty, twoje tak zwane wypadki pojawie-
nia się.
— Ja tego tak nie nazywam. To wy z Alem wymyśliliście ten
termin. Nie oskarżaj mnie o to, co wy dwaj...
— Twoja wiedza o tym, co się właściwie dzieje i kto występuje
przeciw nam — nie jest większa od mojej. Glen, nie możesz mi
powiedzieć, kto jest naszym przeciwnikiem, ponieważ sam tego
nie wiesz.
— Wiem, że ja żyję — powiedział Runciter. — Wiem, że siedzę
tu, w poczekalni moratorium.
— Twoje ciało leży w trumnie — mówił Joe. — Tutaj, w Domu
Przedpogrzebowym Prostego Pasterza. Czy widziałeś je?
— Nie — odparł Runciter. — Ale to w gruncie rzeczy...
— Jest kompletnie wysuszone — powiedział Joe. — Skurczyło
się tak samo jak zwłoki Wendy, Ala, Edie — i jak niebawem
skurczy się moje.
— Dla ciebie zdobyłem Ubik... — Runciter znów przerwał. Na
jego twarzy pojawił się trudny do rozszyfrowania wyraz; jakby
mieszanina lęku, olśnienia i... — Joe sam nie wiedział czego. —
Zdobyłem dla ciebie Ubik — powtórzył.
— Co to jest Ubik? — spytał Joe.
Runciter nic nie odpowiedział.
— Tego też nie wiesz — skonstatował Joe. — Nie masz
pojęcia, co to jest i w jaki sposób działa. Nie wiesz nawet, skąd
się on bierze.
— Masz rację, Joe — powiedział Runciter po długiej pełnej
napięcia przerwie. — Zupełną rację. — Drżącymi palcami zapalił
kolejnego papierosa. — Ale chciałem ocalić ci życie — w tym
wypadku mówię prawdę. Do diabła, chciałem ocalić was wszyst-

kich. —- Papieros wyśliznął mu się z palców, spadł na podłogę
i potoczył się po niej.
Runciter schylił się z wyraźnym wysiłkiem i odnalazł go. Na
jego twarzy malował się ogromny smutek. Niemal rozpacz.
— Wpadliśmy w to wszystko — powiedział Joe — a ty siedzisz
tam, w tej poczekalni i nie potrafisz nic zrobić, nie umiesz położyć
kresu temu procesowi, któremu ulegamy.
— To prawda — przyznał Runciter.
— Jesteśmy w chłodni — ciągnął Joe — ale zachodzi tu coś
jeszcze. Coś, co nie zdarza się normalnie ludziom w stanie półżycia.
Działają tu — jak odkrył Al — dwie siły; jedna z nich nam
pomaga, druga nas zabija. Ty współdziałasz z tą siłą, istotą czy
osobą, która próbuje nam pomóc. Od niej właśnie zdobyłeś Ubik.
— Tak.
— A więc nikt z nas — mówił dalej Joe — nie wie do tej pory,
kto właściwie nas niszczy ani kto nas ochrania. Ty — znajdując
się na zewnątrz — nie odkryłeś tego, a my, będąc tu, też nie
mamy pojęcia. Może to być Pat.
— Sądzę, że to ona — stwierdził Runciter. — Wydaje mi się,
że to właśnie jest wasz wróg.
— To bliskie prawdy — powiedział Joe. — Ale mam wrażenie,
że się mylisz. Wydaje mi się — myślał — że nie zetknęliśmy
się twarzą w twarz ani z naszym wrogiem, ani z naszym
przyjacielem. Ale — myślał dalej — sądzę, że to nastąpi.
Wkrótce poznamy ich obu.
— Czy jesteś przekonany — spytał Runcitera — czy jesteś
absolutnie pewien, że byłeś jedyną osobą, która przeżyła ten
wybuch? Zastanów się dobrze, zanim mi odpowiesz.
— Mówiłem ci już: Zoe Wirt...
— Ale spośród nas — przerwał mu Joe. — Zoe Wirt nie
znajduje się w tym segmencie czasowym co my. A na przykład
Pat Conley?
— Miała zmiażdżoną klatkę piersiową. Przyczyną jej śmierci
był wstrząs oraz wgniecenie jednego płuca, a także liczne obrażenia
wewnętrzne; miała też uszkodzoną wątrobę i złamaną w trzech
miejscach nogę. W sensie fizycznym znajduje się ona jakieś cztery
stopy od ciebie. To znaczy jej ciało.
— I to samo spotkało wszystkich pozostałych? Wszyscy są tu,
w chłodni Moratorium Ukochanych Współbraci?
— Jest jeden wyjątek: Sammy Mundo. Doznał on poważnych

uszkodzeń mózgu i zapadł w stan utraty przytomności; twierdzą,
że nigdy jej już nie odzyska. Kora mózgowa...
— A zatem on żyje. Nie przebywa w chłodni. Nie ma go tutaj.
— Nie nazwałbym tego “życiem". Przeprowadzono jego bada-
nie za pomocą encefalografii; stwierdzono zupełny zanik działal-
ności kory mózgowej. Jest rośliną — niczym więcej. Żadnej
osobowości, żadnego ruchu, żadnej świadomości... w mózgu
Sammy'ego Mundo nie dzieje się nic, zupełnie nic.
— I dlatego, oczywiście, nie przyszło ci do głowy mówić mi
o tym? — spytał Joe.
— Powiedziałem ci o tym teraz.
— Ale dopiero wtedy, kiedy cię spytałem. — Zastanowił
się. — Jak daleko od nas przebywa? Czy jest w Zurychu?
— Tak, wszyscy pozostaliśmy w Zurychu. Sammy leży w szpi-
talu Carla Junga. O jakieś ćwierć mili od tego moratorium.
— Wynajmij telepatę — polecił Joe. — Albo użyj G.G.
Ashwooda. Niech zbada jego myśli. — Chłopiec — mówił
sam do siebie — nie zorganizowany i niedojrzały. Okrutna,
nie uformowana, dziwaczna osobowość. To może być to —
pomyślał. — Pasowałoby dobrze do tego, co przeżywamy;
do tych kapryśnych, sprzecznych z sobą zrządzeń losu. Do
tego wyrywania nam skrzydeł i przyprawiania ich później na
nowo. Do takich przypadków chwilowego powrotu do sił,
jaki spotkał mnie w tym pokoju hotelowym po odbyciu wspinaczki
po schodach.
Runciter westchnął.
— Zrobiliśmy to. W wypadkach takiego uszkodzenia mózgu
zawsze stosuje się próbę dotarcia do pacjenta drogą telepatii. Nie
osiągnęliśmy żadnego rezultatu. Nie stwierdzono ani śladu pod-
świadomej pracy czołowego płata mózgu. Bardzo mi przykro,
Joe — kiwał na boki swą wielką głową, jakby chcąc wyrazić
Joemu swą sympatię. Najwyraźniej podzielał jego rozczarowanie.
— Odezwę się jeszcze do ciebie trochę później — powiedział do
mikrofonu Gien Runciter, wyjmując równocześnie ze swego ucha
mocno do niego przywierającą plastykową tarczę. Odłożył całą
aparaturę umożliwiającą łączność, ciężko podniósł się z krzesła
i stał przez chwilę, przyglądając się zamglonej, nieruchomej
i zlodowaciałej postaci Joego Chipa, spoczywającej w przezroczys-

tej, plastykowej trumnie. Niemy Joe stał w pozycji pionowej —
i miat tak pozostać aż do końca świata.
— Czy dzwonił pan do mnie, sir? — Do mównicy wśliznął się
Herbert Schoenheit von Yogelsang i przybrał uniżoną postawę
średniowiecznego dworaka. — Czy mam z powrotem ulokować
pana Chipa razem z tamtymi? Skończył pan już, sir?
— Skończyłem — odparł Runciter.
— A czy pański...
— Owszem, udało mi się nawiązać z nim kontakt. Tym razem
dobrze słyszeliśmy się nawzajem. — Zapalił papierosa, pierwszego
od wielu godzin; teraz dopiero znalazł wolną chwilę. Poczuł się
wyczerpany długimi, żmudnymi próbami nawiązania kontaktu
z Joem Chipem.— Czy ma pan tu gdzieś blisko automat z am-
phetaminą? — spytał właściciela moratorium.
— W korytarzu, zaraz obok rozmównicy. — Von Yogelsang
gorliwie wskazał kierunek.
Runciter wyszedł z rozmównicy i zbliżył się do automatu.
Wrzucił monetę, nacisnął dźwignię i znajomy przedmiot z brzę-
kiem wpadł do przegródki. Zażywszy pigułkę poczuł się lepiej.
Ale zaraz przypomniał sobie, że za dwie godziny jest umówiony
z Lenem Niggelmanem i zrodziła się w nim wątpliwość, czy będzie
w stanie do niego dotrzeć. Zbyt wiele spraw miałem na głowie —
doszedł do wniosku. — Nie jestem jeszcze przygotowany do
złożenia Towarzystwu oficjalnego sprawozdania; będę musiał
zadzwonić do Niggelmana i poprosić go o przełożenie naszego
spotkania na późniejszy termin.
Posługując się automatycznym wideofonem połączył się z biu-
rem Niggelmana w Federacji Północnoamerykańskiej.
— Len — powiedział — nie jestem w stanie zrobić dziś już nic
więcej. Spędziłem ostatnie dwanaście godzin usiłując skontaktować
się z moimi ludźmi, którzy przebywają w chłodni. Jestem zupełnie
wyczerpany. Czy wystarczy, jeśli zobaczę się z tobą jutro rano?
— Im prędzej złożysz nam swój urzędowy, oficjalny raport,
tym wcześniej będziemy mogli wszcząć postępowanie przeciw
Hollisowi. Moi radcy prawni twierdzą, że sprawa jest stuprocen-
towo pewna. Niecierpliwią się już...
— Sądzą, że uda im się wygrać sprawę w sądzie cywilnym?
— W cywilnym i w karnym. Rozmawiali już z prokuratorem
Nowego Jorku. Ale dopóki nie złożysz nam oficjalnego, uwierzy-
telnionego sprawozdania...

— Jutro -— obiecał Runciter. — Jak tylko trochę się prześpię.
O mało mnie nie wykończyła ta cholerna sprawa. — Strata
wszystkich moich najlepszych ludzi — pomyślał. — Zwłaszcza
Joego Chipa. Moja firma jest zdziesiątkowana, nie będziemy
w stanie podjąć działalności zarobkowej przez szereg miesięcy —
a może i lat. Boże! — myślał — skąd wezmę inercjałów, zdolnych
do zastąpienia tych, których straciłem? I gdzie znajdę drugiego
takiego specjalistę od pomiarów, jakim był Joe?
— Oczywiście, Glen — powiedział Niggelman. — Wyśpij się
dziś, a jutro — powiedzmy o dziesiątej naszego czasu — spotkamy
się w moim biurze.
— Dziękuję ci — powiedział Runciter. Odłożył słuchawkę
i ciężko usiadł na różowej plastykowej kanapie, stojącej na
korytarzu vis-a-vis wideofonu. Nigdzie nie znajdę takiego fachow-
ca jak Joe — pomyślał. — W gruncie rzeczy to koniec Korporacji
Runciter a.
Zjawił się, jak zwykle nie w porę, właściciel moratorium.
— Czy mam panu coś przynieść, Mr Runciter? Filiżankę
kawy? Jeszcze jedną amphetaminę? A może dawkę, która działa
przez dwanaście godzin? Mam w gabinecie tabletki działające
przez całą dobę — zażycie jednej z nich pozwoli panu funkc-
jonować aktywnie przez wiele godzin, może nawet przez całą noc.
— Przez całą noc zamierzam spać — powiedział Runciter.
— A więc może...
— Zjeżdżaj pan — warknął Runciter. Właściciel moratorium
odszedł jak zmyty, zostawiając go samego. — Dlaczego musiałem
wybrać akurat tę firmę? — zadał sobie pytanie Runciter. —
Chyba dlatego, że tu właśnie przebywa Ella. W końcu jest to
najlepsze moratorium; dlatego znalazła się tu ona, a także wszyscy
pozostali. Pomyśleć tylko — dumał — tylu ludzi, którzy jeszcze
tak niedawno znajdowali się po tej stronie trumny. Co za
katastrofa!
Ella — pomyślał, przypominając sobie o niej. — Może lepiej
porozmawiam z nią przez chwilę, poinformuję ją, jak wygląda
sytuacja. W końcu obiecałem jej to.
Podniósł się z miejsca i ruszył naprzód, chcąc odnaleźć właś-
ciciela moratorium,
Czy i tym razem będę odbierał głos tego cholernego Jo-
ry'ego? — pomyślał. — Czy też uda mi się skupić na sobie uwagę
Elli na tyle długo, żebym mógł jej powtórzyć, co powiedział Joe?

Kontakt z nią stał się teraz tak utrudniony, odkąd ten Jory
narasta, rozwija swój zakres działania i żeruje na niej, a także być
może na innych osobach znajdujących się w stanie półżycia... To
moratorium powinno coś z nim zrobić; stanowi on groźbę dla
każdej ze znajdujących się tu osób. Dlaczego pozwalają mu tak
postępować? — zastanowił się.
Być może nie umieją go powstrzymać — pomyślał. -- Możliwe,
że wśród półżywych nigdy dotąd nie znalazł się ktoś taki jak Jory.

Czy to możliwe, żebym miał nieświeży oddech? — No
cóż, jeśli się o to niepokoisz — wypróbuj najnowszy
pienisty Ubik — preparat o potężnym działaniu an-
tybakteryjnym. Gwarancja bezpieczeństwa przy stoso-
waniu wedlug instrukcji.
XV
Drzwi starego pokoju hotelowego otwarły się
gwałtownie. Wszedł przez nie Don Denny w towarzystwie poważ-
nie wyglądającego mężczyzny w średnim wieku o krótko ostrzy-
żonych siwych włosach.
— Jak się czujesz, Joe — spytał Denny z wyrazem napięcia
i niepokoju na twarzy. — Dlaczego się nie położyłeś? Na miłość
boską, właź do łóżka.
— Proszę się położyć, panie Chip — odezwał się lekarz,
stawiając na toaletce torbę ze swym sprzętem i otwierając
ją. Zbliżył się do łóżka, trzymając w rękach staromodny
stetoskop oraz nieporęczny aparat do mierzenia ciśnienia. —
Czy cierpiał pan kiedykolwiek na jakieś dolegliwości sercowe?
A pańscy rodzice? Proszę rozpiąć koszulę. — Przysunął do
łóżka drewniane krzesło i zasiadł na nim, przybierając postawę
wyczekującą.
— Czuję się już dobrze — powiedział Joe.
— Pozwól doktorowi posłuchać twego serca — powiedział
ostro Denny.
— W porządku. — Joe wyciągnął się na łóżku i rozpiął guziki
koszuli. — Runciterowi udało się do mnie dotrzeć — zwrócił się
do Dona Denny. — Jesteśmy w chłodni, a on usiłuje z zewnątrz
nawiązać z nami kontakt. Ktoś inny natomiast próbuje nam
zrobić krzywdę. Nie była to Pat; w każdym razie nie działała
samotnie. Ani ona, ani Runciter nie mają. pojęcia, co się dzieje.
Kiedy otworzyłeś te drzwi — czy widziałeś Runcitera?
— Nie — odparł Denny.
— Siedział tam, naprzeciwko mnie — powiedział Joe. — Jeszcze

dwie, trzy minuty temu. “Bardzo mi przykro, Joe" — takie były
jego ostatnie słowa; a potem przerwał połączenie, przestał się ze
mną kontaktować, po prostu wyłączył się. Spójrz na tę toaletkę
i zobacz, czy zostawił na niej puszkę Ubika,
Denny skierował wzrok w tamtą stronę, a po chwili podniósł
do góry jaskrawo zdobioną puszkę.
— Oto ona. Ale wydaje się pusta. — Potrząsnął nią mocno.
— Niemal pusta — powiedział Joe, — Rozpyl na siebie to, co
w niej zostało. No, dalej — wykonał naglący gest.
— Proszę się nie odzywać, panie Chip — powiedział lekarz,
wsłuchując się w swój stetoskop. Następnie podwinął rękaw jego
koszuli i zaczął owijać mu ramię gumowym wężem, przygotowując
się do pomiaru ciśnienia.
— Jak jest z moim sercem? — spytał Joe.
— Wydaje się funkcjonować normalnie — stwierdził lekarz, —
Jego rytm jest tylko nieznacznie przyspieszony.
— No widzisz? — zwrócił się Joe do Dona Denny — wy-
zdrowiałem.
— Inni są umierający, Joe — powiedział Don Denny.
— Wszyscy? — spytał Joe, podnosząc się do pozycji pół-
siedzącej.
— Wszyscy, którzy pozostali przy życiu — Denny trzymał
puszkę w ręku, ale nie posłużył się nią.
— Pat również? — spytał Joe.
— Znalazłem ją tu, na drugim piętrze, kiedy wysiadałem
z windy. Zaczynała właśnie odczuwać działanie tego procesu.
Wydawała się okropnie zaskoczona; najwyraźniej nie mogła w to
uwierzyć. — Odstawił puszkę. — Sądziła chyba, że to ona
wywołuje te reakcje. Swoimi zdolnościami.
— Zgadza się, tak właśnie myślała — stwierdził Joe. —
Dlaczego nie chcesz posłużyć się Ubikiem?
— Do diabła, Joe, musimy umrzeć. Obaj o tym wiemy. —
Zdjął swe okulary w rogowej oprawie i przetarł oczy. — Zoba-
czywszy, w jakim stanie jest Pat, obszedłem pokoje i przyjrzałem
się pozostałym członkom grupy. Naszej grupy. Dlaczego tak
długo trwało, zanim dotarliśmy tutaj; prosiłem doktora Taylora,
by ich zbadał. Nie wierzyłem, że oni wyczerpują się tak szybko.
Nastąpiło takie cholerne przyspieszenie. W ciągu ostatniej go-
dziny...
— Rozpyl na siebie Ubik — powiedział Joe. — Albo ja sam
cię nim obleję.

Don Denny wziął do ręki puszkę, ponownie potrząsnął nią
i skierował wylot rozpylacza w swoją stronę.
— Zgoda — powiedział. — Jeżeli ci na tym zależy... Nie ma
naprawdę żadnego powodu, dla którego nie miałbym tego zrobić.
To już koniec, prawda? To znaczy, oni wszyscy umarli, tylko my
dwaj pozostaliśmy przy życiu, a za kilka godzin Ubik przestanie
na ciebie działać. I nie będziesz w stanie zdobyć nowej porcji.
A więc pozostanę tylko ja sam. — Podjąwszy decyzję Denny
nacisnął guzik rozpylacza. Od razu wytworzył się wokół niego
błyszczący, drgający mglisty obłok, wypełniony cząsteczkami
metalicznego światła, wirującymi w zawrotnym tańcu. Don Denny
znikł zasłonięty promieniującą chmurą wyładowań ergicznych.
Odrywając się na chwilę od pomiarów ciśnienia Joego, doktor
Taylor odwrócił głowę i spojrzał w tamtą stronę. Mgła zaczęła się
skraplać; na dywanie błyszczały drobne kałuże płynu, który
spływał też jasnymi strużkami po ścianie znajdującej się tuż za
Dennym.
Zasłaniający go obłok ulotnił się.
Osoba stojąca w samym'środku parującej plamy Ubika, którym
przesiąkł obskurny, wytarty dywan, nie była Donem Denny.
Pojawił się w jego miejsce młody, uderzająco wysmukły chłopak;
jego czarne okrągłe oczy o nieregularnym kształcie patrzyły na
nich spod zmierzwionych brwi. Miał na sobie anachroniczny
strój: białą nylonową koszulę, dżinsy i skórzane mokasyny., Ubiór
mniej więcej z połowy wieku. Joe dostrzegł uśmiech na jego
podłużnej twarzy, ale był to uśmiech zniekształcony; poprzeczna
bruzda, która zaraz zmieniła się w szyderczy niemal grymas.
Wszystkie elementy jego urody kłóciły się ze sobą: duże uszy
o wielkiej ilości zwojów nie pasowały do oczu, wyglądających,
jakby były z chityny. Proste włosy kontrastowały ze splątanymi,
kędzierzawymi brwiami. No i ten nos — pomyślał Joe — zbyt
wąski, zbyt ostro zakończony, o wiele za długi. — Nawet
podbródek nie harmonizował z kształtem twarzy: widoczna w nim
była głęboka szczerba, rysa sięgająca najwyraźniej w głąb kości...
Jak gdyby — pomyślał Joe — twórca tego stworzenia zadał mu
cios pragnąc je zniszczyć. Ale tworzywo, z którego je wykonano,
podstawowa substancja, było zbyt spoiste; chłopiec nie pękł i nie
rozszczepił się na pół. Istniał nadal, na przekór nawet swemu
twórcy, szyderczo wykrzywiając się do wszystkich, także i do
niego samego.
— Kim jesteś? — spytał Joe.

Chłopiec nerwowo poruszył palcami; ich zaciśnięcie najwyraźniej
pomagało mu uniknąć jąkania się.
— Czasem używam imienia Matt lub Bili — powiedział. —
Ale przeważnie nazywam się Jory. Tak brzmi moje prawdziwe
imię. — Otwierając usta pokazał szare, zaniedbane zęby i jeżyk
pokryty nalotem.
— Gdzie jest Denny? — spytał Joe po chwili milczenia. —
Wcale nie wchodził do tego pokoju, prawda? — Nie żyje —
pomyślał — tak samo jak inni...
— Pożarłem Denny'ego już dawno temu — powiedział
Jory. — Na samym początku; zanim jeszcze przyjechali tu
z Nowego Jorku. Najpierw zjadłem Wendy Wright. Denny
był drugi z kolei.
— Co masz na myśli mówiąc “zjadłem"? — spytał Joe. Czyżby
w sensie dosłownym? — pomyślał z dreszczem odrazy. Przeniknęła
go potężna fala wstrętu, pod wpływem której miał wrażenie, że
jego ciało pragnie skurczyć się i zniknąć. Udało mu się jednak
jako tako ukryć to uczucie,
— Zrobiłem to, co zawsze — odparł Jory. — Trudno to
wytłumaczyć, ale już od dawna robię to z wieloma osobami,
znajdującymi się w stanie półżycia. Pożeram ich życie, a raczej to,
co z niego zostało. Nie ma go w nich wiele, dlatego muszę zjadać
dużą ich ilość. Dawniej robiłem to dopiero wtedy, gdy znajdowali
się w stanie półżycia już przez pewien czas; teraz jednak muszę
zabierać się do nich od razu. Jeśli sam mam przeżyć. Jeśli zbliżysz
się do mnie i posłuchasz — a ja otworzę usta — usłyszysz głosy
tych ludzi. Nie wszystkich, ale w każdym razie tych, których
zjadłem ostatnio. Tych, których znasz. — Zaczął dłubać paznok-
ciem w jednym ze swych siekaczy; przechylając lekko głowę na
bok przyglądał się Joemu, najwyraźniej oczekując na jego reak-
cję. — Czy nie masz nic do powiedzenia? — spytał.
— To przez ciebie zacząłem umierać, tam na dole, w hallu?
— Przeze mnie, nie przez Pat. Ją zjadłem w korytarzu, koło
windy, a potem pożarłem pozostałych. Myślałem, że ty też już nie
żyjesz. — Obrócił puszkę Ubika, którą nadal trzymał w ręku. —
Nie mogę tego pojąć. Z czego się składa Ubik i skąd Runciter go
bierze? — Na jego twarzy pojawił się gniew. — Ale masz rację;
nie mógł zrobić tego Runciter. On przebywa w świecie zewnętrz-
nym. Ta puszka pochodzi od kogoś, kto istnieje w naszym
świecie. Musi tak być, ponieważ z zewnątrz mogą tu docierać
jedynie słowa.

— Nie możesz więc nic mi zrobić — powiedział Joe. — Dzięki
Ubikowi nie możesz mnie pożreć.
— Na razie nie mogę. Ale z czasem Ubik przestanie działać.
— Nie jesteś tego pewny; nie wiesz nawet, co on zawiera i skąd
się bierze. — Ciekaw jestem, czy mógłbym go zabić — pomyślał.
Jory wydawał się delikatny. A więc ten stwór zabił Wendy —
myślał. — Widzę go twarzą w twarz, tak jak przewidywałem.
Wendy, Ala, prawdziwego Dona Denny i wszystkich pozostałych.
Pożarł nawet zwłoki Runcitera, leżące w trumnie w domu
przedpogrzebowym. Musiała tlić się w nich — albo wokół nich —
jakaś resztka aktywnych protofazonów — w każdym razie coś, co
zainteresowało go.
— Panie Chip — powiedział lekarz — w tych warunkach nie
mogę zmierzyć panu ciśnienia. Proszę się z powrotem położyć.
Joe przyjrzał mu się uważnie, potem zwrócił się do Jory'ego:
— Czy on nie zauważył twojego przeobrażenia, Jory? Czy nie
słyszał tego, co mówiłeś?
— Doktor Taylor jest wytworem mojego umysłu — powiedział
Jory. — Jak zresztą wszystkie inne stałe elementy tego pseudo-
świata.
— Nie wierzę ci — odrzekł Joe. Zwrócił się do lekarza. — Pan
słyszał wszystko, co on mówi, prawda?
Z trzaskiem, jaki wydaje pękający balon, lekarz znikł mu
sprzed oczu.
— A widzisz — stwierdził z satysfakcją Jory.
— Co zamierzasz zrobić po mojej śmierci? — spytał chłopca
Joe. — Czy zachowasz ten świat z roku 1939, ten — jak go
nazywasz — pseudoświat?
— Ależ skąd. Nie będzie już mi potrzebny.
— A więc istnieje on dla mnie, tylko dla mnie? Cały ten świat?
— Nie jest on bardzo wielki — stwierdził Jory. — Jeden hotel
w Des Moines. Ulica za oknem, na niej trochę ludzi i kilka
samochodów. Może jeszcze parę budynków i sklepów, które
możesz oglądać, kiedy wyjrzysz przez okno.
— A więc nie zachowałeś żadnego Nowego Jorku, Zurychu
czy...
— Ależ po co miałbym to robić? Nikogo tam nie ma.
Wszędzie tam, gdzie udawałeś się ty czy pozostałe osoby
z waszej grupy, stwarzałem namacalną rzeczywistość, odpo-
wiadającą mniej więcej waszym oczekiwaniom. Kiedy leciałeś
tu z Nowego Jorku, musiałem stworzyć setki mil krajobrazu,

jedno miasto po drugim — było to dla mnie ogromnie męczące.
Musiałem wiele jeść, by odzyskać siły. Szczerze mówiąc dlatego
właśnie byłem zmuszony wykończyć pozostałych tak rychło
po twoim przyjeździe. Koniecznie potrzebowałem regeneracji sił.
— Dlaczego akurat rok 1939? — spytał Joe. — Czy nie mógł
to być współczesny świat z roku 1992?
— Chodzi o wysiłek. Nie mogę powstrzymać regresywnego
procesu zmian. Dla mnie samego było to zbyt trudne. Początkowo
stworzyłem rok 1992 — potem coś zaczęło się psuć. Monety,
śmietanka, papierosy — wszystkie te zjawiska, które dostrzegaliś-
cie. A w dodatku Runciter stale wnikał w ten świat z zewnątrz,
co jeszcze bardziej utrudniało moje zadanie. W gruncie rzeczy
lepiej byłoby, gdyby on się nie wtrącał — Jory uśmiechnął się
przebiegle. — Ale nie przejmowałem się tym procesem regeneracji.
Wiedziałem, że będziecie podejrzewać o to Pat Conley. Zmiany te
wydawały się spowodowane przez jej zdolności, bo przypominały
nieco to, co ona robi za pomocą swego talentu. Sądziłem, że może
wy zabijecie ją wspólnie. To by mnie ubawiło. — Jego uśmiech
stał się jeszcze wyraźniejszy.
— W jakim celu zachowujesz dla mnie nadal ten hotel i ulicę
za oknem? — spytał Joe. — Skoro i tak już wszystko wiem.
— Ależ ja zawsze postępuję w taki sposób — oczy Jory'ego
rozszerzyły się,
— Zabiję cię — powiedział Joe. Zrobił w kierunku Jory'ego
niepewny, nie skoordynowany krok. Podniósł otwarte dłonie
i rzucił się na chłopca, usiłując chwycić go za gardło, próbując
namacać palcami przewód tchawicy.
Jory warknął i ugryzł go. Duże płaskie zęby utkwiły głęboko
w prawym ręku Joego. Nie zwalniając ich uścisku Jory dźwignął
głowę do góry, podnosząc przez to rękę Joego. Przez cały czas
patrząc prosto w oczy Chipa, siorbał chrapliwie, starając się
zewrzeć szczękę. Jego zęby zagłębiały się coraz bardziej; Joe czuł
ból przenikający całe jego ciało. — Pożera mnie — uświadomił
sobie.
— Nie dasz rady — powiedział głośno. Uderzył Jory'ego
pięścią w twarz, potem powtórzył swój cios jeszcze kilka -razy. —
Ubik ochrania mnie przed tobą — mówił, bijąc go prosto
w szyderczo spoglądające oczy. — Nie jesteś w stanie nic mi zrobić.
— Grr... grr... — bełkotał Jory, ruszając szczękami na boki jak
owca i miażdżąc rękę Joego. Ból stał się nie do zniesienia; Joe
kopnął chłopca z całej siły — i zęby puściły jego rękę ze swego

uścisku. Cofnął się niepewnie, patrząc na krew tryskającą z wy-
gryzionych otworów. Boże! — pomyślał wstrząśnięty.
— Nie możesz zrobić mi tego, co zrobiłeś tamtym — po-
wiedział Joe. Znalazł puszkę Ubika i zwrócił wylot dyszy
w kierunku krwawiącej rany, w jaką zmieniła się jego ręka.
Nacisnął czerwony plastykowy guzik; z puszki wytrysnęła
strużka cząsteczek, które cienką warstwą pokryły pogryzione,
poszarpane ciało. Ból natychmiast minął. Rana zagoiła się
na jego oczach.
— A ty nie jesteś w stanie mnie zabić — odparł Jory, nadal
wykrzywiony w uśmiechu.
— Schodzę na dół — oświadczył Joe. Chwiejnym krokiem
doszedł do drzwi, ostrożnie stawiając stopy, krok za krokiem
ruszył naprzód. Podłoga wydawała się jednak solidna i nie była
chyba produktem nierealnego pseudoświata.
— Nie odchodź za daleko — odezwał się za jego plecami
Jory. — Nie mogę utrzymywać zbyt wielkiego obszaru. Gdybyś
na przykład wsiadł do któregoś z tych aut i jechał nim przez wiele
mil... w końcu dojechałbyś do miejsca, w którym rozleciałoby się
ono. A to byłoby dla ciebie równie przykre jak dla mnie.
— Wydaje mi się, że nie mam nic do stracenia — Joe doszedł
już do windy i nacisnął guzik.
— Mam kłopoty z windami — zawołał za nim Jory. — Są
skomplikowane. Może zejdź lepiej po schodach.
Joe poczekał jeszcze chwilę, potem zrezygnował. Idąc za radą
Jory'ego zaczął schodzić po schodach; był to ten sam ich odcinek,
który tak niedawno przeszedł, pokonując z rozpaczliwym wysił-
kiem stopień po stopniu.
No cóż — pomyślał — oto jedna z dwu działających sił. Jory
niszczy nas; zabił wszystkich oprócz mnie. Za Jorym nie stoi już
nikt — za nim wszystko się kończy. Czy spotkam tę drugą istotę?
Zapewne nie dość rychło, by miało to jeszcze jakieś znaczenie —
doszedł do wniosku. Raz jeszcze spojrzał na swą rękę. Była
zupełnie zdrowa.
Znalazł się w hallu. Rozglądał się wokół patrząc na ludzi i na
wielki zawieszony nad głową kandelabr. Musiał przyznać, że
wyniki pracy Jory'ego były pod wieloma względami imponujące,
mimo tego procesu powrotu do form poprzednich. — Jest
prawdziwa — mruknął badając stopą podłogę. — To niepojęte.
Jory niewątpliwie ma już doświadczenie — pomyślał. — Musiał
robić to już wiele razy przedtem.

— Czy może mi pan polecić jakąś restaurację w tym mieście? —
zapytał urzędnika, zbliżywszy się do recepcji.
— Musi pan pójść wzdłuż ulicy — odparł recepcjonista,
przerywając segregowanie poczty. — Po prawej stronie, “Mata-
dor". Przekona się pan, że to świetna restauracja, sir.
— Czuję się samotny — powiedział Joe pod wpływem nagłego
impulsu. — Czy hotel mógłby zapewnić mi towarzystwo jakiejś
dziewczyny?
— Ten hotel nie, sir — odpowiedział ostro recepcjonista tonem
pełnym dezaprobaty. — My nie zajmujemy się stręczycielstwem.
— Prowadzicie porządny, przyzwoity zakład — stwierdził Joe.
— Tak przynajmniej chcielibyśmy o nim myśleć, sir.
— Sprawdzałem pana tylko — powiedział Joe. — Chciałem
przekonać się, co to za hotel, w którym mieszkam. — Odszedł od
recepcyjnego kontuaru, przemaszerował przez hali i przebywszy
szerokie, marmurowe, wiodące w dół schody oraz obrotowe
drzwi — znalazł się na chodniku przed hotelem.

Powitaj poranek pyszną porcją pożywnych, orzeź-
wiających płątków Ubik -— płatków dla dorosłych,
które są bardziej chrupiące i smaczniejsze, dlatego
stanowią ulubioną potrawę. Piątki śniadaniowe Ubik,
których cała porcja jest przysmakiem! Nie przekraczaj
jednorazowo zalecanej ilości.
XVI
Zaimponowała mu różnorodność samochodów.
Reprezentowały one różne roczniki, marki i modele. Przeważały
wśród nich wozy czarne, ale nie można było dopatrywać się
w tym wpływu Jory'ego: ten szczegół był autentyczny.
Ale skąd Jory o tym wiedział?
To dziwne — pomyślał — ta jego znajomość realiów z roku
1939, z czasów kiedy prócz Runcitera nikogo z nas jeszcze nie
było na świecie.
I nagle zrozumiał przyczynę. Jory nie kłamał, mówiąc, że jest
twórcą tej rzeczywistości: on zbudował świat z okresu ich życia —
a raczej jego fantasmagoryczny odpowiednik. Rozkład tego świata,
powrót do dawniejszych form — nie był jego dziełem; on nawet
bezskutecznie starał się temu zapobiec. Ten atawistyczny proces
następuje samoczynnie, w miarę jak Jory'ego opuszczają siły. Jak
sam mówił, jest to ogromny wysiłek. Chyba po raz pierwszy
stworzył tak rozbudowany świat, dla tylu osób naraz. Rzadko się
zdarza, żeby tak duża ilość półżywych była wzajemnie sprzężona.
Zmusiliśmy Jory'ego do niezwykłego wysiłku — pomyślał. —
I zapłaciliśmy za to.
Mijała go właśnie stara, kanciasta, rozklekotana taksówka
marki Dodge. Joe machnął ręką, wóz z hałasem zatrzymał się
przy krawężniku. Zobaczymy — pomyślał — ile jest prawdy
w stwierdzeniu Jory'ego, że granice tego pseudoświata bardzo się
już teraz skurczyły.
— Proszę mnie obwieźć po mieście: może pan jeździć wszędzie,
gdzie pan ma ochotę — powiedział do kierowcy. — Chciałbym
obejrzeć jak najwięcej ulic, budynków i ludzi. Potem, kiedy

objedziemy już całe Des Moines — poproszę, żeby mnie pan
zawiózł do najbliższego miasta, żebyśmy również mogli je zwiedzić.
— Nie jeżdżę między miastami, proszę pana — oświadczył
szofer, otwierając Joemu drzwi. — Ale chętnie obwiozę pana po
Des Moines. To miła miejscowość, sir. Pan nie jest z naszego
stanu, prawda?
— Z Nowego Jorku — powiedział Joe, wsiadając do taksówki.
Samochód na nowo wmieszał się w ruch uliczny.
— Co sądzą ludzie w Nowym Jorku na temat tej wojny? —
spytał po chwili kierowca. — Czy myśli pan, że weźmiemy w niej
udział? Roosevelt chciałby nas wciągnąć...
— Nie mam ochoty rozmawiać o polityce ani o wojnie —
powiedział szorstko Joe.
Przez chwilę jechali w milczeniu. Obserwując budynki, ludzi
i przejeżdżające samochody, Joe ponownie zastanowił się, jak
Jory może być w stanie utrzymywać to wszystko. Tyle szczegó-
łów — myślał z podziwem. — Wkrótce chyba dotrę do kresu
tego świata; musi to nastąpić w najbliższej przyszłości.
— Czy są tu w Des Moines jakieś domy publiczne? — spytał
kierowcę.
— Nie ma — odparł taksówkarz.
Być może Jory nie potrafi ich stworzyć — pomyślał Joe ----- bo
jest na to za młody. A może jest przeciwny ich istnieniu? — Nagle
poczuł się zmęczony. — Dokąd ja jadę? — spytał sam siebie. —
I po co? Aby przekonać samego siebie, że Jory mówił prawdę?
Kiedy ja już wiem, że to prawda — byłem świadkiem zniknięcia
lekarza. Widziałem, jak Jory wynurzył się z postaci Dona
Denny — to powinno mi wystarczyć. To, co robię, utrudnia
tylko Jory^emu pracę, przez co zwiększy się jego apetyt. Lepiej
będzie, jeśli zrezygnuję — pomyślał. — To, co robię, jest bez
sensu. Zresztą, jak powiedział Jory, działanie Ubika i tak się
skończy. Nie chcę spędzić ostatnich minut czy godzin mego życia,
jeżdżąc w kółko po Des Moines. Muszę wymyślić coś innego.
Po chodniku powolnym, lekkim krokiem szła ładna dziewczyna
ze śmiesznymi, jasnymi warkoczykami; wydawała się zajęta
oglądaniem wystaw. Miała na sobie rozpięty sweter, bluzkę,
jaskrawoczerwoną spódnicę i pantofle na wysokich obcasach.
— Proszę zwolnić ---- polecił taksówkarzowi. — Niech pan się
zatrzyma obok dziewczyny z warkoczami.
— Ona nie zechce z panem rozmawiać — powiedział kierow-
ca. — Zawoła policjanta.

— Nie szkodzi — stwierdził Joe. W tej sytuacji nie miało to
większego znaczenia.
Stary Dodge zwolnił i brzęcząc dojechał do skraju jezdni;
opony z głośnym piskiem otarły się o krawężnik. Dziewczyna
zerknęła w ich stronę.
— Dzień dobry pani — powiedział Joe.
Przyjrzała mu się z ciekawością. Jej bystre, cieple, niebieskie
oczy rozszerzyły się trochę, ale nie widać w nich było niechęci
czy lęku.
— Słucham? — odezwała się.
— Jestem umierający — oznajmił Joe.
— O, Boże — powiedziała z przejęciem. — Czy pan...
— Nic mu nie jest — wtrącił się kierowca. — Pytał o dziew-
czyny; chce panią po prostu poderwać.
Dziewczyna roześmiała się. Ale bez wrogości. I nie odeszła.
— Zbliża się pora obiadu — powiedział do niej Joe. — Niech
pani pozwoli zaprosić się do “Matadora"; słyszałem, że to niezła
restauracja.
Znużenie wzrosło: czuł na sobie jego ciężar. I nagle z niemym,
tępym przerażeniem zdał sobie sprawę, że jest to ten sam
rodzaj wyczerpania, jakie ogarnęło go w hallu hotelowym,
gdy pokazywał Pat wezwanie od policjanta. I chłód. Znów
ukradkiem przeniknęło do jego ciała zimno z otaczającej go
chłodni. Mija działanie Ubika — pomyślał. — Zostało mi
już niewiele czasu.
Coś musiało odbić się na jego twarzy: dziewczyna podeszła
bliżej i zajrzała przez okno samochodu.
— Co panu jest? — spytała.
— Umieram — z wysiłkiem powiedział Joe. Znów odczuwał
pulsujący ból w ranie na ręce; ślady zębów na nowo stały
się widoczne. Już to samo wystarczyłoby, żeby napełnić go
przerażeniem.
— Niech kierowca zawiezie pana do szpitala — poradziła
dziewczyna.
— Czy pani może zjeść ze mną obiad? — spytał Joe.
— Na to ma pan ochotę? Teraz kiedy pan jest w... takim
stanie? Chory? Czy pan jest chory? — otworzyła drzwi taksów-
ki. — Czy chce pan, żebym pojechała z panem do szpitala? Czy
o to panu chodzi?
— Do “Matadora" — mówił Joe. — Zjemy duszone zrazy
z marsjańskich turkuciów podjadków. — Przypomniał sobie, że

w tych czasach nie istniał jeszcze ów importowany przysmak. —
Stek wołowy — powiedział. — Czy lubi pani wołowinę?
— On chce jechać do “Matadora" — oznajmiła kierowcy
dziewczyna, wsiadając do taksówki.
— Okay, panienko — powiedział taksówkarz. Samochód
ponownie włączył się w ruch uliczny. Dojechawszy do najbliższego
skrzyżowania, kierowca skręcił o 180 stopni. — Teraz jedziemy
w kierunku restauracji — pomyślał Joe. — Ciekawe, czy do niej
dojadę. — Znużenie i chłód owładnęły nim całkowicie — czuł, jak
stopniowo zamierają w nim funkcje organizmu. Jego organy nie
miały przed sobą przyszłości: wątroba nie potrzebowała już
wytwarzać czerwonych ciałek krwi, nerki nie musiały wydalać,
jelita stały się zbędne. Tylko serce biło z wysiłkiem — i coraz
trudniej było mu oddychać. Wciągając powietrze w płuca, za
każdym razem czuł, że na piersiach spoczywa mu blok betonu.
Mój kamień grobowy — pomyślał. Zauważył, że znowu krwawi
mu ręka: gęsty płyn sączył się z niej wolno, kropla po kropli.
— Może lucky strike'a? — spytała dziewczyna, wyciągając ku
niemu paczkę. — Są dobrze wysuszone — tak głosi slogan
reklamowy. Hasło “L.S.F.T." wejdzie w użycie dopiero...
— Nazywam się Joe Chip — powiedział Joe.
— Czy chce pan, żebym się przedstawiła?
— Tak — powiedział przez zaciśnięte zęby i zamknął oczy. Nie
był w stanie mówić dalej, przynajmniej przez jakiś czas. — Czy
lubi pani Des Moines? — spytał po chwili, ukrywając swą rękę
przed jej wzrokiem. — Od dawna pani tu mieszka?
— Wydaje się pan bardzo zmęczony, panie Chip — powiedziała
dziewczyna.
— Och, do diabła — machnął ręką. — To nie ma znaczenia.
— Owszem, ma — dziewczyna otwarła torebkę i pospiesznie
zaczęła w niej czegoś szukać. — Nie jestem zniekształconym
wytworem Jory'ego, tak jak on — wskazała taksówkarza. —
Albo jak te małe sklepiki i domy, ta brudna ulica czy wszyscy ci
ludzie i ich auta z epoki neolitu. Proszę, panie Chip. — Podała
mu wyjętą z torebki kopertę. — To dla pana. Niech pan to zaraz
otworzy. Wydaje mi się, że żadne z nas nie powinno było tak
długo zwlekać.
Ciężkimi jak ołów palcami rozdarł kopertę.
Zawierała ona jakiś uroczysty, ozdobny dokument. Litery
falowały przed oczyma Joego; był już zbyt wyczerpany, by je
odczytać.

— Co tu jest napisane? — spytał, kładąc papier na jej kolanach.
— To list od firmy produkującej Ubik — powiedziała dziew-
czyna. — Gwarantuje on panu dożywotnio bezpłatne zaopatrzenie
w ten specyfik. Bezpłatne, ponieważ znam pańskie kłopoty
z pieniędzmi, pańską — nazwijmy to — idiosynkrazję. Na
odwrocie znajduje się lista wszystkich aptek, które prowadzą jego
sprzedaż. Znajdują się na niej dwie firmy mieszczące się w Des
Moines i bynajmniej nie zlikwidowane. Proponuję, żebyśmy
odwiedzili jedną z nich, zanim pojedziemy na obiad. Proszę, panie
kierowco — wychyliła się naprzód i podała taksówkarzowi
zapisaną już kartkę papieru — proszę nas zawieźć pod ten adres.
I niech pan się pospieszy, wkrótce będą zamykać.
Joe oparł się o tylne poduszki siedzenia, z trudem usiłując
złapać oddech.
— Zdążymy dojechać do apteki — powiedziała dziewczyna,
klepiąc go po ramieniu, by dodać mu otuchy.
— Kim pani jest? — spytał.
— Nazywam się Ella. Ella Hyde Runciter. Jestem żoną pań-
skiego szefa.
— Jest pani tutaj, razem z nami — powiedział Joe. — Po tej
stronie: w chłodni.
— Jak pan dobrze wie, jestem tu już od dłuższego czasu.
Wkrótce —jak sądzę — urodzę się po raz drugi, z innego łona.
Tak przynajmniej twierdzi Glen. Ciągle śni mi się zamglone,
czerwone światełko, a to niedobrze. Symbolizuje to niekorzystny
z punktu widzenia moralności typ łona. — Zaśmiała się swobodnie
i życzliwie.
— Pani jest tym drugim elementem — stwierdził Joe. — Jory
nas niszczy, a pani próbuje nam pomóc. Za panią, tak jak za
Jorym, nie stoi już nikt. Dotarłem do istot znajdujących się na
obu końcach.
— Nie uważam się za “istotę" — powiedziała złośliwie Ella. —
Zazwyczaj uważam się za Ellę Runciter.
— Ale to prawda — oświadczył Joe.
— Tak — z powagą kiwnęła głową.
— Dlaczego działa pani przeciwko Jory'emu?
— Bo on wdarł się do mnie — odparła Ella. — Zagrażał mi
w taki sam sposób, w jaki zagrażał wam. Oboje wiemy, na czym
polega jego działanie: on sam panu o tym powiedział w pańskim
pokoju hotelowym. Od czasu do czasu nabiera wielkiej siły:
niekiedy udaje mu się wyrugować mnie, gdy w stanie aktywności

usiłuję rozmawiać z Glenem. Ale wygląda na to, że ja daję sobie
z nim radę lepiej niż większość osób półżywych, czy to z pomocą
Ubika, czy też bez niej. Lepiej na przykład niż wy wszyscy, nawet
kiedy działaliście jako grupa.
— Tak — powiedział Joe. Z pewnością tak było. Istniały na to
przekonywające dowody.
— Kiedy urodzę się na nowo — mówiła Ella — Glen nie
będzie mógł już się ze mną konsultować. Posiadam bardzo
praktyczne, egoistyczne motywy, dla których panu pomagam,
panie Chip. Chcę, by pan mnie zastąpił. Pragnę, aby istniał ktoś,
kogo Glen będzie mógł prosić o radę i pomoc, na kim będzie
mógł polegać. Pan jest idealnym kandydatem: będzie pan robił
w stanie półżycia to samo, czym zajmował się pan w życiu
realnym. A więc w pewnym sensie nie powodują mną szlachetne
uczucia; ocaliłam pana przed Jorym z pobudek praktycznych.
A poza tym tylko Bóg wie, jak bardzo nienawidzę Jory'ego.
— Czy nie umrę po pani ponownych urodzinach? — spytał Joe.
— Będzie pan dożywotnio zaopatrzony w Ubik. Zgodnie
z treścią tego dokumentu, który panu wręczyłam.
— Może uda mi się zwyciężyć Jojry'ego — powiedział Joe.
— To znaczy zniszczyć go? — Ella zamyśliła się. — Nie jest on
nie do pokonania. Może z czasem nauczy się pan neutralizować
jego wpływ. To chyba wszystko, na co może pan liczyć. Wątpię,
czy będzie pan w stanie naprawdę go zniszczyć — to znaczy,
innymi słowy, skonsumować go, tak jak robi to on z osobami
półżywymi, umieszczonymi blisko niego w moratorium.
— Do diabła! — powiedział Joe. — Poinformuję Glena
Runcitera o sytuacji; poproszę, aby usunął Jory'ego całkowicie
z moratorium.
— Glen tam nie ma władzy.
— Ale przecież Schoenheit von Yogelsang...
— Rodzina Jory'ego płaci Herbertowi rocznie wielką sumę
pieniędzy za to, żeby trzymał go w moratorium wraz z innymi
i żeby wymyślał przekonywające powody, dla których musi tak
robić. A poza tym w każdym moratorium jest jakiś Jory. Walka
taka toczy się wszędzie, gdzie znajdują się półżywi: to prawid-
łowość, obowiązująca zasada naszej egzystencji. — Zapadła
w milczenie — po raz pierwszy zobaczył na jej twarzy gniew.
Wyraz przykrego napięcia, które zakłócało promieniujący z niej
spokój. — Trzeba z tym walczyć po naszej stronie szyby —
mówiła dalej. — Muszą to zrobić ci, którzy znajdują się w stanie

półżycia, ci, na których Jory żeruje. Po moich ponownych
urodzinach pan musi nimi pokierować. Czy pan potrafi? Nie
będzie to łatwe. Jory będzie nieustannie podkopywał pańskie siły,
będzie zwalał na pana brzemię, którego ciężar odczuwać pan
będzie jako... — zawahała się — jako zbliżanie się śmierci.
I w istocie tak będzie. Bo w stanie półżycia i tak nieustannie
zanikamy. Jory tylko przyspiesza ten proces. Znużenie i chłód tak
czy owak nadchodzą. Tylko nie tak prędko.
Będę pamiętał o tym, co on zrobił Wendy — pomyślał Joe. —
To skłoni mnie do działania. To będzie wystarczający motyw.
— Oto ta apteka, proszę pani — powiedział taksówkarz.
Stary, wysoki, kanciasty Dodge z piskiem podjechał do krawężnika
i zatrzymał się.
— Nie wejdę z panem — powiedziała Ella, gdy Joe otworzył
drzwi samochodu i niezdarnie wysiadł. — Do widzenia. Dziękuję
panu za pańską lojalność wobec Glena. Za to, co będzie pan robił
dla niego w przyszłości. — Wychyliwszy się w jego kierunku
pocałowała go w policzek. Miał wrażenie, że jej wargi są pełne
życia. I że część tego życia została mu przekazana; poczuł się
nieco silniejszy. — Powodzenia w wałce z Jorym. — Cofnęła się
w stronę oparcia i usiadła w pozie pełnej spokoju, trzymając na
kolanach torebkę.
Joe zatrzasnął drzwi taksówki, stał przez chwilę w miejscu,
a potem chwiejnie przekroczył trotuar i wszedł do apteki. Za jego
plecami Dodge warcząc ruszył z miejsca. Słyszał jego odjazd, ale
nie spojrzał w tę stronę.
W ozdobnym, oświetlonym lampą wnętrzu apteki dojrzał
nadchodzącego łysego sprzedawcę w służbowym stroju złożonym
z ciemnej kamizelki, muszki i zaprasowanych w ostry kant spodni
ze sztucznego jedwabiu.
— Niestety, już zamykamy, sir. Właśnie szedłem zamknąć
drzwi.
— Ale ja jestem w środku — powiedział Joe. — I chcę zostać
obsłużony. — Pokazał aptekarzowi otrzymany od Elli dokument.
Zezując przez okrągłe okulary bez oprawek farmaceuta z trudem
odczytywał gotyckie litery. — Czy zamierza mnie pan obsłużyć? —
spytał Joe.
— Ubik — powiedział sprzedawca. — Zdaje mi się, że wy-
przedałem cały zapas. Zaraz sprawdzę. — Zaczął się oddalać.
— Jory — powiedział Joe.
— Co pan mówił, sir? — spytał aptekarz, odwracając głowę.

— Ty jesteś Jory — oświadczył Joe. Teraz umiem już to
stwierdzić — pomyślał. — Uczę się rozpoznawać go przy każdym
spotkaniu. — Stworzyłeś tę aptekę — mówił dalej — i wszystko,
co się w niej znajduje, z wyjątkiem blaszanych rozpylaczy
z Ubikiem. Ubik nie jest objęty twoją władzą — pochodzi od Elli.
Zmusiwszy się do ruchu, krok za krokiem obszedł ladę i zbliżył
się do szafy z zapasami leków. Posępnie wpatrując się kolejno we
wszystkie półki usiłował znaleźć Ubik. Światło w aptece przygasło;
antyczne elementy wnętrza stawały się coraz mniej widoczne.
— Wywołałem regresję całego znajdującego się w aptece zapasu
Ubika — powiedział sprzedawca młodzieńczym, wysokim głosem
Jory'ego. — Jest z powrotem balsamem na nerki i wątrobę. Nie
nadaje się już.
— Pójdę do drugiej apteki, która ma go na składzie. — Joe
oparł się o ladę i powoli, nieregularnie wdychał hausty powietrza,
czując silny ból.
— Będzie zamknięta — odezwał się Jory z wnętrza łysiejącego
aptekarza.
— Więc jutro — powiedział Joe. — Wytrzymam do jutra rana.
— Nie wytrzymasz. A zresztą Ubik w tamtej aptece też będzie
cofnięty do poprzedniej formy.
— W innym mieście... — rzekł Joe.
— Gdziekolwiek się udasz, Ubik będzie poddany działaniu
regresji. Zmieni się na nowo w maść, proszek, eliksir lub balsam.
Nigdy nie zobaczysz puszki z aerozolem, Joe Chip. — Jory,
ukryty pod postacią łysiejącego aptekarza, uśmiechnął się, poka-
zując sztuczną szczękę, która wyglądała jak z celuloidu.
— Mogę... — przerwał, by zebrać siły, by ogrzać własną
energią sztywniejące z zimna ciało — przenieść go w czasy
współczesne. Do roku 1992.
— Doprawdy, panie Chip? — sprzedawca wręczył mu kar-
tonowe, prostokątne pudełko. — Proszę bardzo. Niech pan to
otworzy, a zobaczy pan...
— Wiem, co zobaczę — powiedział Joe. Skoncentrował swą
uwagę na błękitnym słoiku balsamu na nerki i wątrobę. — Przesuń
się w bardziej zaawansowany etap rozwoju — mówił do niego
w myślach, starając się przelać na słoik swą zrodzoną z potrzeby
determinację, całą swą pozostałą energię. Nie uległ on jednak
żadnej zmianie. — Znajdujemy się w realnym świecie — mówił
do słoika Joe. — Puszka z rozpylaczem... — powiedział na głos.
Zamknął oczy, chcąc przez chwilę odpocząć.

— To nie jest puszka z rozpylaczem, panie Chip — stwierdził
sprzedawca. Chodząc po aptece pogasił światła; następnie przycis-
nął klawisz mechanicznej kasy i szuflada otworzyła się z trzaskiem.
Sprzedawca sprawnie przełożył z niej banknoty i monety do
metalowej, zamykanej na klucz skrzynki.
— Jesteś puszką z rozpylaczem — powiedział Joe do trzy-
manego w ręku kartonowego pudełka. — Jest rok 1992 — dodał,
zmuszając się do największego wysiłku; dając z siebie wszystko.
Ostatnia lampa zgasła, wyłączona przez rzekomego aptekarza.
W przyćmionym świetle wpadającym do apteki, pochodzącym od
stojącej przed nią lampy ulicznej, Joe widział kontury trzymanego
w ręku przedmiotu i dostrzegł jego prostokątne kształty.
— No dalej, panie Chip — powiedział aptekarz, otwierając
drzwi. — Czas iść do domu. A jednak ona pomyliła się, prawda?
I nie zobaczy pan jej już nigdy, bo odeszła zbyt daleko w kierunku
następnych narodzin. Nie myśli już wcale o panu, o mnie czy
o Runciterze. Ella widzi teraz różne światła, mgliście czerwone,
być może również jaskrawopomarańczowe...
— To co trzymam w ręku — przerwał Joe — jest puszką
z rozpylaczem.
— Nie — powiedział aptekarz. — Naprawdę bardzo mi
przykro, panie Chip, ale myli się pan.
Joe odłożył kartonowe pudełko na ladę, tuż obok siebie.
Odwrócił się z godnością i rozpoczął długi, powolny marsz przez
aptekę, kierując się w stronę drzwi, które aptekarz przytrzymywał
otwarte. Żaden z nich się nie odzywał. Joe przeszedł w końcu
przez drzwi i znalazł się na ciemnawym chodniku.
Sprzedawca wyszedł tuż za nim; pochylony zamykał na klucz
drzwi.
— Chyba złożę producentowi skargę. Na pańską... — przerwał.
Coś dławiło go w gardle, nie był w stanie oddychać ani mówić.
Potem ucisk osłabł na chwilę — poddaną działaniu regresji
aptekę — dokończył.
— Dobranoc — powiedział sprzedawca. Przez chwilę stał
w miejscu przyglądając się Joemu w wieczornym mroku. Potem
wzruszył ramionami i ruszył naprzód.
Na lewo od siebie Joe rozróżnił w ciemności kształty ławki, na
której siedzieli jacyś ludzie, czekając na tramwaj. Udało mu się
do niej dojść i usiąść obok — nie widział dokładnie — dwóch czy
trzech osób, które odsunęły się od niego, czy to ze wstrętem, czy
też po to, by zrobić mu miejsce; nie wiedział dlaczego i nic go to

nie obchodziło. Czuł tylko pod sobą ławkę, która podtrzymywała
go, zmniejszała spoczywający na nim bezwładny ciężar.
Jeszcze kilka minut — pomyślał. — O ile dobrze pamiętam.
Boże! Przez jakie okropne rzeczy muszę przejść. I to po raz drugi.
W każdym razie próbowaliśmy — myślał dalej przyglądając się
żółtym, migającym światłom, neonowym napisom i strumieniowi
samochodów jadących w obu kierunkach tuż przed jego oczy-
ma. — Runciter kopał i szarpał się, Ella przez długi czas drapała,
gryzła i stosowała różne podstępy. A ja — myślał dalej — o mały
włos nie zmusiłem słoika balsamu na nerki i wątrobę firmy Ubik
do odbycia podróży w czasy współczesne. Niemal mi się to
udało. — Był o tym w jakiś sposób przekonany; zdawał sobie
sprawę z własnej siły, która objawiła się podczas tej ostatniej
transcendentalnej próby.
Tramwaj, brzęczące, metalowe monstrum, ze zgrzytem za-
trzymał się przed ławką. Otaczające Joego osoby wstały z miejsc
i spiesznie zaczęły wsiadać przez tylny pomost.
— Hej, proszę pana! — krzyknął do Joego konduktor. —
Wsiada pan czy nie?
Joe nic nie odpowiedział. Konduktor czekał jeszcze chwilę,
potem szarpnął za linkę sygnału. Tramwaj hałaśliwie ruszył,
jechał przez chwilę prosto, a potem znikł z pola widzenia Joego,
—  Wszystkiego najlepszego — mruknął pod nosem Joe, słysząc
oddalający się klekot kół pojazdu. — I do zobaczenia.
Zamykając oczy opadł na oparcie ławki.
— Przepraszam pana — mówiła pochylając się nad nim jakaś
dziewczyna w płaszczu ze sztucznej skóry strusia. Spojrzał na nią,
błyskawicznie odzyskując świadomość. — Czy to pan Chip? —
Była szczupła i przystojna. Miała na sobie kapelusz, rękawiczki,
kostium i buty na wysokich obcasach. Trzymała w ręku jakiś
przedmiot; dostrzegał jego kontury. — Z Nowego Jorku? Z Kor-
poracji Runcitera? Nie chciałabym wręczyć tego przez pomyłkę
niewłaściwej osobie.
—- Jestem Joe Chip — powiedział, Przez chwilę myślał, że ta
dziewczyna to Ella Runciter. Ale nie: nie widział jej nigdy dotąd.
— Kto panią przysłał?
— Dr Sonderbar —- odparła dziewczyna. — Młodszy dr
Sonderbar, syn założyciela firmy.
— Kto to jest? — Nazwisko to nic mu nie mówiło: potem
przypomniał sobie, gdzie je widział. — Człowiek od balsamu na
nerki i wątrobę —- powiedział głośno. — Wyciąg z liści oleandra,

— Czyj to profil? — zadał sobie pytanie. —- Kto widnieje na
wszystkich tych monetach? Na pewno to nie ta osoba, która
powinna się na nich znajdować. A jednak to nie jest ktoś obcy.
Znam go.
I nagle rozpoznał ten profil. — Ciekaw jestem, co to znaczy —
spytał sam siebie. — To najdziwniejsza rzecz, jaką kiedykolwiek
widziałem. Większość zdarzających się w życiu spraw można
prędzej czy później jakoś wytłumaczyć. Ale portret Joego Chipa
na pięćdziesięciocentówce?
Były to pierwsze pieniądze Joego Chipa, jakie widział w życiu.
Napawające zimnym dreszczem przeczucie mówiło mu, że jeśli
przeszuka swe kieszenie oraz portfel z banknotami — znajdzie ich
jeszcze więcej.
Ale to był dopiero początek.